SỐ 681 — KINH ĐẠI THỪA MẬT NGHIÊM

Phẩm 3: THAI SINH

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo Phạm thiên vương:

–Thiên chủ nên biết! Thân của chúng sinh gồm chín vật làm tánh, các tướng hữu vi thường biến đổi, các đại chủng sắc chứa nhóm vi trần, do các thứ bất tịnh, tinh trùng, huyết mủ hợp thành, tạo vô lượng nghiệp thường bị trói buộc ngăn che. Ví như cây độc, cành nhánh liền nhau um tùm, tham, sân, si cùng tăng trưởng, trải qua chín tháng hoặc mười tháng, theo nghiệp lực sinh ra sự vận động, từ sản môn, đảo ngược đầu lại mà ra, nhọc nhằn, sợ hãi, bức bách, chịu vô lượng khổ. Này Thiên chủ! Các chúng sinh này hoặc từ trong loài người, hoặc từ các loài súc sinh, ngạ quỷ, la-sát, A-tu-la mà sinh, hoặc từng làm vua Chuyển luân, cho đến ở trong chư Thiên có oai lực tự tại. Hoặc là hàng ngoại đạo, Tiên nhân trì chú cùng các quyến thuộc, hoặc người tu thiền bị lạc mất thiền định, từ những nơi như vậy mà sinh, khi sinh rồi các căn lớn mạnh, theo chỗ thân cận tích tập nhân duyên mà tạo các nghiệp. Do nghiệp ấy nên bị luân hồi trong các cõi. Nếu người có trí gặp Thiện tri thức, nghe pháp tư duy sẽ được giải thoát giác ngộ, không chấp văn tự, lìa các phân biệt, nhập vào ba cửa giải thoát, thấy chân lý, pháp tối thượng thanh tịnh, đạt được sự thanh tịnh tột cùng đến cõi Phật Mật Nghiêm, ở trong vô lượng ức các cõi Phật tùy thuận ứng hiện.

Này Thiên chủ! Người ấy được giải thoát hẳn các đường ác sinh tử, gọi là bậc Trượng phu, người trí, Thiên trung thiên được chư Thiên thường thân cận vây quanh.

Thiên chủ! Thân của thai tạng hư dối không thật, cũng chẳng phải tự tánh sinh, cũng chẳng phải do vô minh, ái nghiệp sinh. Vì sao? Vì vô minh, ái nghiệp do tướng mà có, nếu hiểu rõ thì diệt hết không còn, cũng không tên gọi và phân biệt, người ấy được sinh về cõi Mật nghiêm. Này Thiên chủ! Nếu những người tu định trú ở Tam-muội, tâm còn phan duyên thì bị sắc, tướng âm thanh mê hoặc dẫn dắt sinh ra chấp thủ, không thể giữ vững, đây gọi là Thiền định bị loạn động. Lực Tam-muội này sinh vào các cõi Dục, Sắc, Vô sắc cho đến Vô tưởng và cõi chúng sinh, người ấy bị vướng mắc nơi Tam-muội, nếu ở trong Tam-muội khéo điều phục tâm, xa lìa chấp thủ đối đãi, lìa hai thứ chấp này rồi thì tâm không sinh, ấy gọi là người thực hành pháp quán chân thật, nếu muốn sinh vào cõi Phật Mật Nghiêm thường phải trụ vào Tam-muội chân thật này.

Phẩm 4: HIỂN THỊ TỰ TÁC

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Hư Không Tạng lại bảo Phạm thiên vương:

–Này Thiên chủ! Tâm có tám hoặc chín loại cùng vô minh sinh khởi làm nhân cho thế gian. Thế gian đều do tâm và tâm pháp biến hiện. Tâm, tâm pháp này và các căn, sinh diệt lưu chuyển, bị vô minh làm biến đổi, nhưng tâm căn bản kiên cố không động. Này Thiên chủ! Nhân duyên thế gian có mười hai phần, hoặc có căn, hoặc cảnh, sinh, sự sinh chỉ trong sát-na hoại diệt. Từ cõi Phạm thiên, thế gian cho đến Phi tưởng, Phi phi tưởng đều do nhân duyên sinh khởi, chỉ có Như Lai mới xa lìa các nhân duyên. Này Thiên chủ! Pháp thế gian trong ngoài, động và bất động đều như tánh hoại diệt của cái bình. Này Thiên chủ! Các thức vi thế biến chuyển nhanh chóng là cảnh giới của Phật còn thế gian, Tiên, nhân, ngoại đạo không thể thấy biết. Các Tiên nhân, ngoại đạo bị ái ràng buộc không thể biết tướng sai biệt của tâm.

Này Thiên chủ! Giả sử có người thường làm những việc ca múa, tán thán, tế tự pháp Tỳ-đa cúng tế trời, trải qua một tháng hoặc bốn tháng, một năm cho đến một ngàn năm, được sinh về cõi Phạm thiên rồi cuối cùng cũng bị trở lại cõi dưới. Này Thiên chủ! Ông biết chăng? Thực hành ba pháp Tỳ-đà được kết quả giống như tánh chất của cây chuối không chắc thật. Này Thiên chủ! Sự giải thoát của chư Như Lai ở cõi Phật Mật Nghiêm từ trí định mà được, nếu người nào muốn giải thoát thì cần phải tu hành đầy đủ.

Thiên chủ! Người trong cõi Mật nghiêm không có nạn quyến thuộc, sinh tử, tâm của họ không bị các tập khí làm ô nhiễm, như hoa sen vươn lên khởi mặt nước, như hư không, không có bụi trần như mặt trời lên cao xua tan hết mây mù, được tất cả chư Phật hộ trì, tắm trong dòng giới thanh tịnh, uống nước trí tuệ, vượt qua bờ sinh tử, được giải thoát chân thật.

Này Thiên chủ! Thân của chúng sinh ở trong các giới, năm uẩn, thức và các pháp đều không thật có. Mắt duyên sắc sinh ra thức, ví như do củi mà có lửa cháy. Tất cả cảnh giới theo vọng thức mà chuyển, như sắt bị hút theo đá nam châm, như sóng nắng, thành Càn-thát-bà, những con nai ngu muội chạy theo vào cảnh huyễn. Trong cõi này không có chủ thể tạo ra các vật, chỉ do tâm biến đổi của phàm phu. Này Thiên chủ! Như thấy nhũng người qua lại nhanh chóng trong thành Càn-thát-bà, nhưng không có thật, thân của chúng sinh lui tới cũng như vậy. Như thấy trong mộng, tỉnh dậy chẳng có. Người thế gian thấy có các uẩn, pháp. Người giác ngộ tâm sáng suốt thì biết các pháp ấy xưa nay vốn tịch tĩnh.

Này Thiên chủ! Các thế giới do vi trần hòa hợp mà thành. Nếu lìa tâm thì không thật có, các vật thế gian có thể tồn tại đều do tứ đại hợp thành. Ví như bệnh phong đàm, vì mê man nên thấy các vật rối loạn. Lại như làm cho thây chết đứng dậy không có người nào tạo ra cả, các pháp thế gian cũng vậy. Các ông nên siêng năng quán sát.

Này Thiên chủ! Tất cả vật thế gian thường chuyển động như bọt nước tụ lại thành hình, như chiếc bình… tưởng giống như sóng nắng, các thọ khổ, vui giống như bong bóng nước, hành như cây chuối bên trong không có lõi, thức như việc huyễn thuật, giả dối không thật.

Này Thiên chủ! Pháp động và bất động trong ba cõi đồng với cảnh mộng lúc tâm mê thì hiện, cũng như việc huyễn thuật, thành Càn-thát-bà, chỉ làm mê hoặc phàm phu. Nếu các ông đối với pháp này tâm không sợ hãi, thấy biết chân chánh, dùng lửa trí tuệ thiêu đốt tất cả các nhân duyên hoạn nạn thì liền sinh vào cõi Mật nghiêm vi diệu an lạc.

Này Thiên chủ! Tất cả thế gian đều không có tướng, chấp có tướng là bị ràng buộc, không tướng là được giải thoát. Tướng là cảnh của tâm, cảnh của tâm thì không thật, cảnh giới trí tuệ là pháp chân thật, xa lìa các tướng, ngoài hoạt động của tâm. Tất cả các tướng là pháp của tam giới, sắc, thanh… pháp đều gọi là tướng, các căn, cảnh, giới là nhân trói buộc tất cả chúng sinh. Nếu đối với các tướng không tham chấp thì dứt trừ các phiền não được an lạc giải thoát.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Bảo Kế ngồi trên tòa báu ở giữa đại chúng, hướng về Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng thưa:

–Tôn giả là bậc đứng đầu trong chúng Bồ-tát ở các ức cõi Phật, thành tựu trí tuệ tối thượng hiểu rõ các pháp, đều đã thấy rõ vô lượng Tất-đàn, đối với các pháp quán hành có thể dứt hết những đều nghi ngờ cho họ, khéo biết nguồn gốc sinh khởi của thân chúng sinh, có thể ở trong một kiếp hay hơn một kiếp dùng âm thanh vi diệu diễn nói các pháp mà không mỏi mệt. Vì sao ông không vì các nhân giả giảng nói các nhân xa lìa những sự giống như thuận nghịch mà chẳng phải thuận nghịch, thuyết pháp chân thật khiến cho các bậc Trí tuệ tâm được thanh tịnh không còn nghi ngờ, xa lìa các nhân duyên, uẩn, chóng được giải thoát. Pháp cùng phi pháp là nhân duyên sinh ra thân này và thân sau, bậc Trí có thể thoát khỏi khổ của ái ràng buộc.

Thưa Tôn giả! Tâm của chúng sinh nhân nơi sắc và ánh sáng mà tác ý duyên theo các cảnh, tâm ấy rất nhanh khó nhận biết được, vì vô minh ái nghiệp làm tán loạn nhiễm ô.

Thưa Tôn giả! Vô số các pháp trong thân chúng sinh ý là dẫn đầu, là nhanh nhất, là thù thắng, ý cùng tương ưng với pháp hiện đang có, pháp ấy đều lấy ý làm tánh như ngọc ma-ni hiện rõ ánh sáng rực rỡ. Vì sao nhân giả không thuyết nghĩa như vậy?

Lại như màu sắc của ngọc ma-ni tùy theo mỗi chỗ mà hiện rõ. Nhân giả cũng như vậy, có đủ hình tướng Như Lai ở trong cung trời Tự tại có chư Thiên vây quanh cũng nên tùy theo đó mà thuyết pháp như vậy.

Khi ấy, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo:

–Cõi Phật Mật Nghiêm là tối thắng, tịch tĩnh là trí tuệ và thần thông, là chỗ an trụ của các bậc tu pháp quán hành, xưa nay thường trụ không hoại diệt. Nước không thể thấm ướt, gió không thể làm khô, cũng chẳng phải như cái bình do cố công để làm thành lại bị phá hoại, chẳng phải giống các nhân và không sự thành lập do giống các nhân. Vì sao? Vì tông và các phần khác là pháp bất định, các tông và nhân, đều sai khác. Cõi Phật Mật Nghiêm là thức chuyển y vượt khỏi tâm phân biệt, chẳng phải cảnh hoạt động của các vọng tình. Cõi Phật Mật Nghiêm là chỗ của Như Lai chẳng phải do vi trần sinh không có đầu mối, kết thúc, chẳng phải tự tánh sinh, chẳng phải dục lạc sinh, không từ cõi trời Ma-hê-thủ-la sinh, cũng chẳng phải do vô minh, ái nghiệp sinh, mà là chỗ sinh khởi của trí Vô công dụng, vượt qua khỏi lưới tối tăm của trời, Dục, Sắc, Vô sắc, Vô tưởng. Cõi Phật Mật Nghiêm A-nhã Tất-đàn, chẳng phải nhân nơi cảnh giới hiện lượng của bậc Trí tuệ, cũng chẳng phải tánh thù thắng tự tại, chỗ hiểm bày của các tông phái Thanh luận, Tỳ-đà cho đến năng lực trí tuệ của tư lương vi cũng không thể soi tỏ, chỉ là cảnh trí tu hành thanh tịnh của mười phương Như Lai.

Này các Nhân giả! Tất cả phàm phu mê muội ở thế gian vì nghiệp hay chẳng phải vì nghiệp. Nay ta sẽ giảng nói về nghĩa của nghiệp hay chẳng phải nghiệp khiến cho những người tu thiền định được an lạc. Vị ấy nói kệ:

Tất cả vật trong ngoài

Thấy được do tự tâm

Tâm chúng sinh hai tánh

Chấp và chấp đối tượng

Tâm thể có hai pháp

Tức tâm thấy các vật

Tánh phàm phu mê hoặc

Tự mình không thể rõ

Các cảnh giới được thấy

Đều là tự mình tạo

Tướng những bình đáng có

Tìm không có thể tánh

Các vị tiên trí kém

Không thể biết rõ ràng

Xa lìa lý chân thật

Theo con đường phân biệt

Tâm này có hai tánh

Như các hình trong gương

Như trăng hiện trong nước

Người nhặm thấy vòng lòa

Vòng lòa, chuỗi anh lạc

Đều là không thật có

Nhưng do bệnh nhặm mắt

Lại thấy có hiện rõ

Bình, vỏ đều do thức

Chúng sinh cũng như vậy

Người hư vọng phân biệt

Không biết luôn chấp thủ

Nhũng chúng sinh và bình

Vô số các hình tướng

Trong ngoài không giống nhau

Tất cả từ tâm sinh

Định Mật nghiêm vi diệu

Ngoài các pháp hiện hữu

Nếu có thể tu hành

Ở đó sinh các phước

Được giải thoát cõi Dục

Và cõi trời Sắc giới

Cho đến trời Vô tưởng

Cùng trời Sắc cánh cung

Cõi Không, thức vô biên

Phi tưởng, Phi phi tưởng

Trong các cõi như vậy

Lần lượt trừ tham dục

Ở đó chẳng rốt ráo

Tìm đến cõi Mật nghiêm

Các Bồ-tát vây quanh

Giải thoát và tự tại

Ông nên tu định này

Sao còn chấp quyến thuộc

Tướng thân thuộc trói buộc

Nhân sinh tử luân hồi

Tướng nam nữ tham ái

Tinh huyết cùng hòa hợp

Như trùng ở bùn nhơ

Ở trong đó cũng vậy

Chính tháng hoặc mười tháng

Các căn dần thành tựu

Lúc ra khỏi thai mẹ

Như con trùng cựa quậy

Từ đây mà lớn lên

Đến khi tâm hiểu biết

Ta thấy các chúng sinh

Sinh ra cũng như vậy

Cha mẹ có vô số

Vợ con cũng như vậy

Có mặt khắp mọi nơi

Trong tất cả thế gian

Ví như đàn bà đá

Vừa mộng thấy sinh con

Được bồng con vui thích

Tìm lại thấy mất con

Thương khóc không ngừng lại

Bỗng nhiên tỉnh thức dậy

Không thấy có con mình.

Lúc sinh và lúc chết

Lại mộng thấy núi, sông

Đồng trống, thôn, xóm làng

Mọi người đều đông đủ

Cùng nhau làm các việc

Người này giúp người kia

Như thế giới có thật

Và từ lúc tỉnh dậy

Tất cả đều chẳng có

Có người nhiều tham dục

Nằm mộng thấy nữ sắc

Hình dáng rất đẹp đẽ

Trang sức đồ quý báu

Ở trong mộng rất vui

Tỉnh giấc thì không thấy

Tất cả pháp thế gian

Nên biết đều như vậy

Ngôi vua và dân chúng

Cha mẹ cùng thân quyến

Thể tánh đều không thật

Do phàm phu điên đảo.

Ông đối với định này

Sao không siêng tu tập

Vô lượng hàng Thanh văn

Độc giác và Bồ-tát

Ở nơi chốn vắng lặng

Núi rừng thường tịch tĩnh

Hoặc ở trong biển sữa

Cùng với Ma-la-diêm

Tu-di cùng Tẫn-đà

Ma-hê, Nhân-đà-la

Kê-la-bà-lợi Sư

Cho đến ở núi Tuyết

Hoặc nơi cây Kiếp-ba

Ba-lợi Da-đa-la

Dưới cây Câu-tỳ-la

Hoặc trên cây Bà-la

Ăn vị quả Xà-phù

Và thức ăn bất tử

Đầy đủ các thần thông

Thường tu pháp quán này

Đời quá khứ, vị lai

Thường ngồi trên hoa sen

Kiết già thân bất động

Chánh định luôn quán sát

Khéo điều phục các căn

Không tán loạn theo cảnh

Như voi bị giam giữ

Lìa dục được Tam-muội

Nếu ra khỏi thế gian

Trong tất cả các định

Định Phật tịnh không cấu

Tham, ái đều trừ bỏ

Trụ trong định Vô sắc

Và các thiền Vô tưởng

Thấy trời, trăng, hoa sen

Tướng nước, lửa, hư không

Nếu lìa các phân biệt

Tâm không còn dao động

Lìa ở trong Tam-muội

Thấy vô lượng chư Phật

Một lúc đưa cánh tay

Lấy nước rưới trên đầu

Vào cõi Phật như vậy

Tất cả đều sáng suốt

Đầy đủ các sắc thân

Tùy nghi mà ứng hiện

Những thần thông tự tại

Tam-muội Đà-la-ni

Các công đức như vậy

Tất cả đều thành tựu

Phân tích về các sắc

Cho đến quán vi trần

Tự tánh không có thật

Ví như sừng thỏ, hổ

Đều hoàn toàn không có

Các uẩn cũng như thế.

Giống như tạo việc huyễn

Tất cả đều như vậy

Ở đây không nghiệp quả

Cũng không người tạo nghiệp

Thế gian không chủ thể

Dù có chẳng thể tạo

Chủ thể và đối tượng

Sao gọi là chủ thể?

Lời nói này thành sai

Người nói chẳng thanh tịnh

Vì sao lại bảo có

Thủy luân cùng Địa luân

Và chúng sinh, thế gian

Lần lượt mà bày ra

Các nẻo đều khác nhau

Qua lại lẫn đó đây

Ai tạo ra các căn

Vọng tình chấp lấy cảnh

Cảnh này đều phân biệt

Liên tiếp mà biến đổi

Giống như sữa, lạc, tô

Trụ sinh diệt như vậy

Hoặc nghiệp, chẳng phải nghiệp

Đây do vọng chấp sinh

Người định thường xem đây

Như mộng, thành Thát-bà

Chúng sinh xưa đến nay

Bị huân tập hý luận

Sinh khởi các phân biệt

Vô số các lỗi lầm

Các căn giống như huyễn

Cảnh giới đồng như mộng

Chủ thể và nghiệp tạo

Người định không phân biệt

Vọng sinh các ác kiến

Chấp có các chủ thể

Tạo tất cả thế gian

Hoặc ngọc báu ma-ni

Và các mỏ vàng bạc

Cầm thú sắc khác nhau

Đầu mũi gai bén nhọn

Nhũng thứ này ai làm

Nên biết không người tạo

Vượt ngoài tánh thế gian

Các duyên tạo vi trần

Chẳng phải không có nhân

Tự nhiên mà có được

Người tâm mê chấp ngã

Không biết thể tánh này

Là nghiệp chẳng phải nghiệp

Như vậy mà phân biệt

Như độc ở trong sữa

Cùng tương ứng biến đổi

Các pháp cũng như vậy

Thường sinh khởi phân biệt

Pháp tánh chẳng phải sinh

Cũng chẳng phải hoại diệt

Người mê không hiểu rõ

Phân biệt đủ các thứ

Người định nên quán sát

Thế gian chỉ tích tụ

Hoặc nghiệp chẳng phải nghiệp

Ở đây chớ tư duy

Các cõi cùng qua lại

Như mặt trời, mặt trăng

Không nương dựa hư không

Theo gió mà vận chuyển

Tánh nghiệp rất sâu kín

Mật nghiêm có thể thấy

Người tu tập quán hành

Không bị nghiệp ràng buộc

Ví như lửa đốt cây

Chốc lát thành tro tàn

Lửa trí đốt củi nghiệp

Nên biết cũng như vậy

Như đèn sáng phá tối

Một niệm đều dứt hết

Các nghiệp chướng tối tăm

Nhiều kiếp đã huân tập

Đèn trí tuệ Phật chiếu

Sát-na đều trừ diệt.

Phẩm 5: PHÂN BIỆT QUÁN HÀNH

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng lại bảo đại chúng:

–Này các Nhân giả! Ví như có người ở chỗ đất trống, lấy bùn, ngói, cỏ, cây tập hợp lại làm thành cái nhà, làm xong lại quán sát kỹ mọi vật thì không phải là nhà, lại như nhiều ngón hợp lại thành nắm tay, rời ngón tay mà tìm nắm tay thì không thật có. Quân lính, xe cộ, thành ấp, núi rừng, bình, vỏ, tất cả đều do hòa hợp mà thành. Người trí quán sát tất cả đều như những việc trong mộng, thân phàm phu, ngôi nhà cũng như vậy. Các cõi tích tụ, ví như núi cao nguy hiểm, tạm bợ không an ổn, như nhà mục nát, không sinh, không diệt, chẳng này chẳng kia, như thành Càn-thát-bà, như ảnh, như mây, như sóng nắng, như tượng vẽ tuy có thể hiện tại thấy tánh thường thanh tịnh, xa lìa tất cả sự phân biệt có, không. Như người mù què chân giả có tướng đi, nhưng không có tánh chắc thật, dù cho phân tích đến như hạt bụi nhưng chỉ là tên gọi, không có thật các vật. Nếu những người tu tập thiền định tư duy như vậy thì đối với sắc, thanh pháp không sinh giác niệm, ai diệt được giác niệm thì tâm được dừng nghỉ, tự tại giải thoát không thọ các nghiệp, thường tu tập thiền định rất thâm sâu, các Tiên nhân, Thiên nữ xinh đẹp đến cúng dường xem như việc nằm mộng không sinh khởi sự tham đắm. Thân tuy ở đây mà các Tiên nhân, ngoại đạo trì trú cho đến Phạm thiên cũng không thể thấy được đỉnh đầu. Người ấy không lâu được sinh trong cung điện Bảo Tạng ma-ni, đạt được thần thông, đầy đủ các công đức, pháp quán hành này là cảnh giới thực hành của người có tâm rộng lớn. Các ông nên nhanh chóng phát tâm Bồ-đề. Người có tâm rộng lớn mau được sinh vào cung điện hào quang sáng chói, xa lìa các tham dục, sân giận, ngu si, sẽ được đến cõi Mật nghiêm. Cõi này rộng lớn vi diệu tịch tĩnh, không có các hoạn nạn già, bệnh, chết, xa lìa các tướng, chẳng phải là chỗ hành của thức. Người vọng chấp thì không thể đạt được.

Này các Nhân giả! Cõi này thanh tịnh, là chỗ quán hành, người nào mong đạt được phải siêng tu tập, đoạn trừ tham, sân, si, xa lìa ngã và ngã sở. Vì sao? Vì tham, sân, si và phiền não chấp các cảnh giới, nếu chấp thủ đối với cảnh giới thì sinh nhị giác. Như có người nữ xinh đẹp khả ái, người có nhiều lòng dục nhìn thấy sinh tâm tham muốn, mê loạn. Lúc đi, ngồi, ăn uống, ngủ nghỉ người ấy luôn tưởng nhớ đến cô ấy, không nghĩ việc khác. Hình dáng của người nữ kia thường hiện trong tâm, tâm người này bị cảnh làm nhiễm ô tán loạn, vì thế đối với cảnh giới không nên tham đắm. Này các Nhân giả! Ví như có người thấy có loài bò, nai, dê có sừng, liền biết hổ và thỏ là không có sừng. Giả sử không thấy bò, nai, dê… có sừng thì đối với thỏ và hổ nhất định không sinh sự thấy là không có sừng. Người thế gian vọng thấy cũng như vậy. Người chấp có thì sinh phân biệt có, về sau tìm thể tánh của nó không có, nên cho rằng các pháp nhất định là không, cho đến nếu người chưa xa lìa tâm phân biệt, thường sinh sự hiểu biết không bình đẳng cũng như vậy.

Này các Nhân giả! Nên dùng trí tuệ quán sát tất cả cảnh giới hoạt động của tâm đều như người vọng chấp thấy bò và thỏ. Nếu các ông quán sát như vậy thì được tùy theo ý của mình hoặc sinh trong loài người được làm vua Chuyển luân có oai lực lớn vượt hư không mà đến đây, hoặc sinh vào cung điện trên mặt trăng, mặt trời và các ngôi sao, cõi Tứ Thiên vương, Tam thập tam thiên, trời Dạ-ma, trời Đâu-suất-đà, cho đến trời Tự tại làm chủ kho tàng cung điện báu. Hoặc sinh trong các cõi trời cõi Sắc làm thân Phạm thiên, ở cõi Phạm thiên tu mười pháp định. Trong các cõi trời Vô phiền, Vô nhiệt, Thiện kiến. Này Thiện Hiện! Sắc cứu cánh, Không vô biên, Thức vô biên, Vô sở hữu, Phi tưởng phi phi tưởng, dần dần trừ hết tham dục, từ đó mà được sinh về cõi Phật thanh tịnh, thường ở trong định vi diệu giải thoát chân thật.

Lúc ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng liền nói kệ:

Do như bình vỡ

Mà thành gạch vụn

Sát na khác biệt

Liên tục vô thường.

Do giống sinh mầm

Mầm sinh giống hoại

Như người thợ gốm

Dùng đất làm bình.

Đất là pháp chỉ

Màu bình như đất

Nếu dùng thêm loại

Đất sắc khác làm.

Lửa nung chín rồi

Sinh nhiều màu sắc

Tiễn trúc sinh hành

Sừng sinh từ tỏi.

Ở chỗ nhơ bẩn

Ruồi sinh từ trùng

Pháp trong thế gian

Có quả giống nhân.

Hoặc có các vật

Chẳng giống với nhân

Do nhân biến hoại

Mà có quả sinh

Vô số các nhân

Thể không biến hoại

Chẳng nên vọng chấp

Phân biệt như vậy

Không ngã chủ tể

Thắng ngã trong ngã

Chẳng có ý ngã

Cảnh giới các căn

Hòa hợp làm nhân

Sinh từ nơi thức

Bậc trí phương tiện

Khéo biết các cảnh

Phá trừ phiền não

Tất cả các ma

Thế gian tham ái

Như lạt được mật

Nếu trừ tham ái

Giải thoát trói buộc.

Như loài rắn độc

Độc sân cũng vậy

Trong nẻo sinh tử

Bị nhiều khổ não

Các vị nếu muốn

Dứt trừ khổ não

Hãy nên chuyên tâm

Tu tập quán hành.

Phẩm 6: KIẾN LẬP A-LẠI-DA

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo đại chúng:

–Các Nhân giả! Ta nhớ thuở xưa nhờ oai lực của Phật mà được định vi diệu, bỗng nhiên thấy rõ những người thế gian tu tập thiền định và chư Phật Bồ-tát cùng ở trong các cõi nước khắp mười phương. Trong đó cõi Phật Mật Nghiêm là an lạc nhất. Chư Phật Bồ-tát số như vi trần ở Liên hoa tạng. Lúc ấy ta nhất tâm chiêm ngưỡng, từ trong định tự thấy thân mình cùng các Bồ-tát ở trong cõi Mật nghiêm, lại thấy tạng giải thoát bằng như đốt ngón tay ở trong cung, sắc tướng sáng như hoa A-đát-tư, cũng như trăng sáng giữa hư không. Vừa thấy ta liền nghĩ: Đây là gì mà có việc không thể nghĩ bàn như vậy? Lúc đang nghĩ, ta liền thấy thân ta ở trong thân đó, ở trong đó thấy khắp thế gian. Bấy giờ, vô lượng Bồ-tát ở trong Liên hoa tạng cũng đều thấy và nghĩ: “Đây là việc không thể nghĩ bàn. Khi Đức Phật thể hiện những việc ấy rồi, liền thâu thần lực, các Bồ-tát đều trở lại như cũ. Ta thấy việc hy hữu này rồi, biết vô số Bồ-tát thị hiện, cảnh giới của Phật đây không thể nghĩ bàn.” Các Nhân giả! Như Lai xưa, lúc còn làm Bồ-tát, từ địa Hoan hỷ thứ nhất đến địa Pháp vân, được pháp Tổng trì câu nghĩa vô tận và các Tam-muội Thủ-lăng-nghiêm, ý sinh thân, tám thứ giải thoát, ứng hiện Thần thông giáo hóa gọi là Quang minh, tất cả công đức như vậy đã thành tựu, được thanh tịnh, mau thành Chánh giác, trụ cõi Mật nghiêm, tùy nghi giáo hóa. Vô số hình tượng Phật và Bồ-tát tự nhiên hiện khắp tất cả thế gian chuyển diệu pháp luân, khiến các chúng sinh diệt trừ ngu si, tu hành thiện pháp. Hoặc có Bồ-tát thấy thân tướng Phật Thi-lợi-bà-tha đủ tướng trang nghiêm, tự nhiên chiếu sáng, như ánh lửa lớn cùng các Bồ-tát trụ trong cung hoa sen thanh tịnh, thường ở trong định vi diệu an lạc. Hoặc thấy Đại thọ Khẩn-na-la vương, hiện trăm ngàn ức các thứ biến hóa như ánh trăng sáng chiếu khắp các cõi nước, hoặc thấy vô lượng chư Thiên trí tuệ thiện xảo, các tướng trang nghiêm, đầu đội mão báu, thân đeo chuỗi ngọc ở các cõi trời Đâu-suất… Hoặc thấy Phổ Hiền có oai lực lớn, được Nhất thiết trí biện tài vô ngại, ánh sáng nơi thân không có ai bằng, ở nơi cung điện như trăng tròn sáng, tuy ở trong biển chánh định Mật nghiêm mà hiện các hình tượng biến khắp tất cả, được các Hiền thánh cùng khen ngợi, tán thán. Vô lượng Trời, Tiên, Càn-thát-bà, Quốc vương, Thái tử cùng quyến thuộc vây quanh hầu hạ. Hoặc thấy có vị tu pháp quán hành, các chúng chư Thiên vây quanh, trụ thiền vắng lặng giống như đang nằm ngủ mà xa lìa sự hôn trầm biếng nhác, đã từng hầu hạ vô lượng chư Phật. Hoặc thấy bậc Đại Đạo sư thị hiện đản sinh, xuất gia, khổ hạnh, tu tập chánh định cho đến nhập Niết-bàn, hiện các thần thông đi, đứng, nằm, ngồi giữa cõi hư không khiến cho chư Thiên và loài người từ cõi Diêm-phù-đề cho đến trời Sắc cứu cánh đều được chiêm ngưỡng.

Các Nhân giả! Thể tánh chư Phật chỉ có Phật mới biết, trí tuệ của Phật tối thượng không ai bằng. Như Đức Phật Thích-ca Mâu-ni đã được làm Bậc Sư Tử trong loài người, các ông cũng sẽ được như vậy. Vì thế các ông nên sinh lòng tin thanh tịnh, tin vào tánh Phật thì được giải thoát. Người ấy, hoặc sẽ được làm Chuyển luân thánh vương và các Tiểu vương cho đến sinh ở trong cung Phạm thiên được làm Thiên chủ. Các chư Thiên này chuyên cần tinh tấn ở nơi cõi Phật Liên hoa tạng thanh tịnh cùng các Bồ-tát từ hoa sen hóa sinh, nhập vào đạo Nhất thừa xa lìa tập khí tham, sân, thu phục các thiên ma ở cõi Dục, tinh tấn chí không khiếp nhược, làm cho ánh sáng Phật pháp chiếu khắp các cõi nước.

Các Nhân giả! Nếu muốn làm Phật thì chủng tánh Phật phải thanh tịnh, chủng tánh ấy thanh tịnh rồi tức được Như Lai thọ ký thành Vô thượng Chánh giác, làm lợi ích cho tất cả những người tu hành. Ví như đại địa làm chỗ nương cho tất cả chúng sinh. Như lương y khéo bào chế thuốc khi khắp thành ấp, bình đẳng cứu giúp tất cả người bệnh, Đức Phật cũng như vậy, tâm bình đẳng giáo hóa không phân biệt, dù có bị chúng sinh cắt da thì tâm cũng không động.

Các Nhân giả! Cảnh giới sở hành trong ngoài của tâm, đều chỉ là thức mê loạn mà thấy, ở đây không có ngã và ngã sở, năng sở cả hai tất cả đều là cảnh giới của ý thức, nương vào A-lại-da mà phân biệt như vậy. Ví như có người đặt viên ngọc vào trong nắng mặt trời, hoặc do đồ lấy lửa mà sinh ra lửa, lửa này chẳng phải ngọc, đồ lấy lửa sinh, cũng chẳng do người làm. Tâm, ý, thức cũng như vậy, do căn cảnh tác ý hòa hợp mà sinh, tánh này có phải của mê hoặc như sóng nắng, mộng huyễn sự chấp thủ, hay giống lông rùa sừng thỏ, như sét đánh ra lửa, là từ nước, từ điện, từ sấm mà sinh chăng? Không thể nhất định biết chỗ sinh. Như thấy người thợ gốm tạo ra các loại bình, các thứ dục, tâm, pháp cùng tâm sinh cũng như vậy.

Các Nhân giả! Thể tánh của tâm không thể nghĩ bàn, người trong cõi Mật nghiêm mới có thể thấy biết hoàn toàn.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da của chúng sinh xưa nay viên mãn thanh tịnh, vượt ngoài thế gian cùng ở Niết-bàn, như ánh trăng sáng hiện khắp các cõi nước, người thế gian thấy có khuyết tròn nhưng thể tánh của trăng vẫn chưa từng tăng giảm, tạng thức cũng như vậy, hiện khắp trong cảnh giới của tất cả chúng sinh, tánh thường viên mãn thanh tịnh không tăng, không giảm, người vô trí vọng sinh chấp trước. Nếu có năng lực hiểu biết chân chánh thì được chuyển y vô lậu sai biệt, được pháp sai biệt này rất khó. Như trăng ở trong mây mà tánh vẫn thường sáng tỏ, tạng thức cũng vậy, thức lưu chuyển trong cảnh giới tập khí nhưng vẫn thường thanh tịnh. Như cây ở trong sông theo dòng trôi, nhưng cây cùng với dòng thể tướng khác nhau, tạng thức cũng vậy, các tập khí khác thường sinh khởi mà thức không bị nhiễm ô.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da thường làm chỗ y cứ của các pháp nhiễm tịnh, là cảnh giới thiền định hiện pháp lạc trú của các Thánh nhân và các cõi trời người. Các cõi nước chư Phật đều lấy đó làm nhân, thường làm chủng tánh cho các thừa. Nếu ai giác ngộ được tức thành Phật đạo.

Các Nhân giả! Tất cả chúng sinh có đủ công đức oai lực tự tại cho đến sinh chỗ hiểm nạn, thức A-lại-da thường ở trong đó làm chỗ y cứ. Chúng sinh từ vô thủy ở trong cảnh giới này, tự mình làm tăng trưởng tập khí các nghiệp, cũng có thể tăng trưởng bảy thức khác, do hàng phàm phu chấp có chủ thể và đối tượng ở trong ngã.

Các Nhân giả! Ý ở trong thân như gió thổi nhanh, gió nghiệp thổi làm các căn chuyển biến, bảy thức đồng thời chuyển như sóng dậy. Tánh vi trần thù thắng, thời gian tự tại, thế gian của ngoại đạo chấp đều là thức A-lại-da thanh tịnh.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da do nghiệp lực cũ và ái làm nhân, tạo thành thế gian bao nhiêu phẩm loại, người vọng chấp cho mình tạo ra, thể tướng của thức này vi tế khó biết, người mê chưa thấy rõ tâm chân thật, đối với căn, cảnh ý sinh tham ái.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng lại nói kệ:

Này Phật tử các ông

Vì sao chẳng nghe thấy

Tánh tạng thức thanh tịnh

Chỗ nương tựa các thân.

Hoặc đủ ba mươi hai

Tướng Phật và Luân vương

Hoặc vô số thân hình

Thế gian đều thấy được.

Như trăng sáng giữa không

Các sao cùng vây quanh

Các thức, A-lại-da

Ở trong thân cũng vậy.

Như Thiên chủ cõi Dục

Người hầu trong cung báu

Các thần ở sông biển

Trong nước được tự tại.

Tạng thức ở thế gian

Nên biết cũng như vậy

Như đất sinh các vật

Tâm này hiện nhiều nơi.

Ví như vua mặt trời

Rực sáng ngự cung báu

Đi quanh núi Tu-di

Chiếu sáng khắp trời, người.

Chư Thiên và thế gian

Thấy rồi liền kính lễ

Phật trong cõi tạng thức

Tướng ấy cũng như vậy.

Hành các hạnh mười Địa

Hiển bày pháp Đại thừa

Ban vui khắp chúng sinh

Thường tán thán Như Lai.

Ở nơi thân Bồ-tát

Đây gọi là Bồ-tát

Phật cùng các Bồ-tát

Đều là A-lại-da.

Phật và các Phật tử

Đã thọ, sẽ thọ ký

A-lại-da rộng lớn

Sẽ được thành Chánh giác.

Các định ở Mật nghiêm

Cùng định diệu tương ứng

Ở nơi A-lại-da

Quán sát thấy rõ ràng

Phật và Bích-chi-phật

Thanh văn, các ngoại đạo

Người thấy lý không sợ

Quán sát nơi thức này

Vô số các cảnh thức

Đều từ tâm biến hiện

Bình, vỏ và các vật

Như vậy tánh đều không

Đều nương A-lại-da

Chúng sinh thấy mê mờ

Do vì các tập khí

Chấp và đối tượng chấp

Tánh này chẳng như huyễn

Sóng nắng và quáng mắt

Chẳng sinh, chẳng không sinh

Chẳng không cũng chẳng có

Ví như tướng dài ngắn

Lìa một tức là không

Người trí quán việc huyễn

Đấy chỉ là huyễn thuật

Chưa từng có một vật

Mà đồng sinh cùng huyễn

Sóng nắng và quáng mắt

Hòa hợp có thể thấy

Lìa một, không hòa hợp

Quá khứ, vị lai không

Những việc huyễn như thế

Mỗi mỗi tướng các vật

Đều do tâm biến hiện

Không thể cũng không danh

Người mê hoặc trong đời

Tâm họ không giải thoát

Vọng thuyết có việc huyễn

Huyễn thành vô số vật

Huyễn sư dùng ngói gạch

Tạo ra các đồ vật

Chuyên cần hoặc đến đi

Thấy việc này chẳng thật

Như sắt nhờ nam châm

Mà di chuyển vị trí

Tạng thức cũng như vậy

Tùy chỗ phân biệt chuyển

Tất cả các thế gian

Đều hiện khắp mọi nơi

Như mặt trời, ngọc báu

Không tư duy phân biệt

Thức này hiện khắp nơi

Thấy cho là lưu chuyển

Không sinh cũng không chết

Pháp vốn chẳng lưu chuyển

Người định thường quán sát

Sinh tử vốn như mộng

Khi ấy liền chuyển y

Gọi là được giải thoát

Đây tức là giáo lý

Tối thượng của chư Phật

Tư duy tất cả pháp

Như cân, như gương sáng

Lại như đèn sáng lớn

Cũng như thử đá vàng

Xa lìa nơi đoạn diệt

Nêu lên tướng chánh đạo

Người tu hành diệu định

Đạt được nhân giải thoát

Xa lìa các tạp nhiễm

Mà hiện rõ chuyển y.

KINH ĐẠI THỪA MẬT NGHIÊM

QUYỂN HẠ

Phẩm 7: CẢNH GIỚI TỰ THỨC

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng quán khắp mười phương, từ trong ngọc châu nơi búi tóc phóng ra ánh sáng lớn, ánh sáng ấy chiếu khắp tất cả cõi nước và các chúng Bồ-tát trong hội Mật nghiêm. Phóng ánh sáng rồi, vị này liền bảo Bồ-tát Như Thật Kiến:

–Nhân chủ! Trong núi tuyết có một con thú dữ gọi là Năng hại, dùng trăm ngàn sự biến hóa bắt các loài thú ăn thịt. Nếu nó thấy nai cái có con liền giả tiếng kêu bi thương của nai con, hoặc thấy nai cái liền hiện có sừng giống như vậy để gần gũi, khiến cho nai cái kia không sợ rồi hại mà ăn thịt, thấy các loài bò, ngựa và các loài cầm thú đều giả hình dạng giống như vậy tùy ý làm ác. Này Nhân chủ! Tất cả ngoại đạo đối với A-lại-da sinh ngã kiến cũng như con thú dữ kia biến hóa vô số hình, người chấp ngã và ngã tướng mỗi thứ sai khác cho đến rất nhỏ như vi trần. Này Nhân chủ! Các ngã chấp này trụ ở đâu? Chỉ trụ nơi thức của mình không trụ ở chỗ khác. Người chấp ngã cho rằng: Ngã cùng ý căn hòa hợp, ý căn, cảnh hòa hợp mà có thức sinh vốn không có ngã. Như duyên bên ngoài cùng hòa hợp với hoa mà có mùi hương, khi chưa hòa hợp thì không có hương. Do đó nên biết, chỉ có tâm thức và tâm pháp không có ngã riêng, như quả ở trong mâm, như đèn ở trong lồng, như người được cỏ Y-thi-ca văn đồ, chỉ do tâm nhân duyên và tâm pháp sinh, trong này không có ngã cũng không có sinh, chỉ một tướng vi diệu xưa nay vắng lặng, là cảnh giới tự chứng của người tu pháp Quán hành của chư Phật, Bồ-tát, hàng ngoại đạo không hiểu do thức nên sinh ngã kiến, không biết pháp trí mà phân biệt chấp trước có không, hoặc luận về một hoặc nhiều ngã và ngã sở. Như con thú dữ kia giết hại rất nhiều loài vật, kiến chấp này cũng như vậy, khiến cho các chúng sinh lưu chuyển trong sinh tử, không chịu gần gũi Phật, Bồ-tát và các bậc Thiện tri thức, thế nên, lần lượt xa lìa, không có lúc hướng về trái với Thánh đạo, mất hết lợi ích. Đối với pháp Tam thừa cho đến Nhất thừa cũng không được chứng đắc, do chấp trước ràng buộc nên không thấy sự thật, không được dự vào cõi Mật nghiêm cho đến tên gọi cũng không được nghe. Này Nhân chủ! Những người tu Quán hành đều nhân nơi thức thanh tịnh này mà trừ ngã kiến, ông và các Đại Bồ-tát cũng nên siêng tu như vậy, lại giảng nói cho các người khác khiến chóng hội nhập vào cõi Phật Mật Nghiêm.

Phẩm 8: A-LẠI-DA VI MẬT

Bấy giờ, trong chúng hội có Bồ-tát tên là Bảo Thủ nói với vua chúng Sắc Tối Thắng:

–Nhà vua nên thưa hỏi Bồ-tát Kim Cang Tạng trụ ở trong Tam-muội, tất cả thế gian có các pháp xa lìa các phân biệt và danh tự, không tương ưng với danh tướng, tự tánh của pháp ấy trụ ở đâu, các Phật tử này nhất tâm mong được nghe.

Khi ấy vua Sắc Tối Thắng liền theo nghĩa đó mà hỏi:

Danh tướng các cảnh giới

Tất cả pháp thế gian

Đây chỉ là phân biệt

Do lìa phân biệt có.

Như vậy mà lập danh

Danh ấy trú chỗ nào

Bậc Kim cang tự tại

Xin giảng nói cho tôi.

Bấy giờ, Bồ Tát Kim Cang Tạng dùng kệ đáp:

Các pháp trong thế gian

Tất cả chỉ có danh

Do tưởng mà lập nên

Lìa danh không nghĩa khác.

Bốn uẩn chỉ danh tự

Vì thế gọi là danh

Như tên gọi trưởng giả

Chỉ danh không có thể.

Phật và các Phật tử

Chỉ nhân tướng gọi tên

Lìa tướng mà có danh

Là phân biệt không thành

Do vì nương nơi tướng

Phân biệt vô số danh

Như cung kính, nói năng

Đây đều không thật có

Chỗ phàm phu phân biệt

Đều nương chấp theo tướng

Vì vậy pháp thế gian

Lìa tướng tức là không

Bình, vỏ và xe cộ

Tên gọi đều khác nhau

Sắc tướng có thể thuyết

Thể tánh không thật có

Các sắc pháp thế gian

Chỉ có tướng không khác

Nương vào tướng lập danh

Danh này không thật có

Vua nên quán thế gian

Lìa danh không thật có

Chỉ do tâm phân biệt

Sinh khởi sự chấp trước

Nếu xa lìa phân biệt

Thì chấp thủ không sinh

Vô sinh tức chuyển y

Chứng được pháp vô tận

Vì thế nên Đại vương

Thường phải quán tưởng pháp

Chỉ là tâm phân biệt

Lìa đây thì không có

Hình tướng và thể chất

Tăng trưởng cùng hoại diệt

Những tên gọi như vậy

Đều chỉ là tưởng sắc

Danh, tướng và phân biệt

Thể tánh vốn không khác

Tùy theo nghĩa thế tục

Kiến lập không giống nhau

Nếu xa lìa danh tự

Tìm kiếm thể của vật

Quá khứ và vị lai

Việc này không có được

Biết các thức sinh khởi

Biết pháp không thật có

Biết nó chỉ là danh

Pháp thế gian như vậy

Do danh phân biệt pháp

Pháp không đúng với danh

Các pháp tánh như vậy

Không trụ nơi phân biệt

Do pháp chỉ có danh

Tưởng thì không có thể

Tưởng không, danh cũng không

Nếu không còn phân biệt

Thân tâm đều thanh tịnh

Như lửa đốt cây rồi

Hoàn toàn không sinh hại

Ví như người gánh nặng

Tên người gánh nặng này

Tùy gánh nặng nên khác

Tướng người gánh khác nhau

Danh như vật được gánh

Phân biệt tên người gánh

Do nơi các loại danh

Phân biệt tên khác nhau

Như thấy người làm ác

Thấy người do làm ác

Người ác phân biệt hai

Chỉ có nơi danh tự

Trong các đại hòa hợp

Do phân biệt có sắc

Nếu xa lìa các đại

Sắc tánh tức không có

Như đức y nơi bình

Bình theo tên cũng vậy

Bỏ tên mà lấy bình

Bình hoàn toàn không có

Bình không trụ thể bình

Danh đâu trụ ở danh

Cả hai sinh phân biệt

Danh lượng cũng chẳng có

Người trụ định như vậy

Tâm không bị dao động

Ví như vàng và đá

Xưa nay tướng nước không

Cùng với lửa hòa hợp

Hoặc như nước lưu chuyển

Tạng thức cũng như vậy

Thể pháp chẳng lưu chuyển

Các thức cùng tương ưng

Cùng pháp đồng lưu chuyển

Như sắt nhờ nam châm

Mà di chuyển qua lại

Cả hai không quan hệ

Tướng trạng có quan hệ

Lại da cùng bảy thức

Nên biết cũng như vậy

Bị tập khí trói buộc

Không người mà vẫn có

Ở khắp thân chúng sinh

Đi khắp các đường hiểm

Như sắt cùng nam châm

Cả hai chẳng biết nhau

Hoặc xa lìa đường hiểm

Mà trụ nơi các Địa

Lực thần thông tự tại

Thủ-lăng-nghiêm Như huyễn

Cho đến Đà-la-ni

Đều thành tựu tất cả

Tán thán công đức Phật

Và làm việc cúng dường

Hoặc hiện vô lượng thân

Một thân vô lượng tay

Vai, đầu, miệng và lưỡi

Dần dần đến vô lượng

Đi đến mười phương cõi

Cúng dường các Như Lai

Hoặc mưa các hoa đẹp

Y báu và chuỗi ngọc

Chất thành đống to hơn

Như ngọn núi Tu-di

Cúng dường các Như Lai

Và các vị Bồ-tát

Hoặc làm cung điện báu

Như mây sáng rực rỡ

Hóa hiện các Thiên nữ

Dạo chơi ở trong đó

Dùng đủ thứ âm nhạc

Để dâng cúng chư Phật

Hoặc cùng Phật, Bồ-tát

Thường ở chung một chỗ

Tự tại mà nhiếp phục

Tất cả các ma oán

Tự chứng đắc Tam-muội

Chuyển được chỗ sở y

Xiển dương năm loại pháp

Tám thức và vô ngã

Liên tục không dừng nghỉ

Nhất tâm mà cúng dường

Hoặc hiện làm thân nhỏ

Số đó như vi trần

Hoặc hiện làm thân lớn

Vô biên không thể lường

Đủ các loại sắc tướng

Để cúng dường Như Lai

Hoặc ở trong thân mình

Thâu nạp các thế giới

Đặt ở trong hạt cải

Đem biển cả gom thành

Bằng như dấu chân bò

Trong các chúng sinh này

Thân tâm không loạn động

Dùng tất cả vật dụng

Bình đẳng làm lợi ích

Như nhật, nguyệt, như đất

Như nước và lửa, gió

Lại như cõi báu lớn

Cũng như vị thuốc hay

Các pháp không sinh diệt

Không đoạn cũng không thường

Một, khác và đến đi

Như vậy đều không có

Giả lập các thứ danh

Đây là tánh Biến kế

Các pháp giống như huyễn

Như mộng thành Thát-bà

Sóng nắng, trong sắc nước

Vòng lửa, mây, điện chớp

Trong đó vọng chấp thủ

Đây là tánh Biến kế

Đủ các thứ tên gọi

Vô số pháp thuyết giảng

Đây đều không thật có

Là do tánh Biến kế

Tất cả pháp thế gian

Không xa lìa danh sắc

Đây đều chỉ có danh

Lìa danh không nghĩa khác

Tánh Biến kế như vậy

Ta vì thế gian thuyết

Mắt duyên theo các sắc

Hòa hợp cùng sinh khởi

Tiếng phát theo dùi trống

Mầm từ đất mà sinh

Cung điện và bình, vỏ

Đều do các duyên khởi

Chúng sinh và các pháp

Đều nương theo tha tánh

Hoặc là pháp vô lậu

Không thể lìa nghĩa này

Tự chứng trí sinh khởi

Tánh này là chân thật

Tướng các pháp sai biệt

Tự tánh pháp đã thuyết

Nếu xa lìa tự tánh

Các pháp không hiện rõ

Như người dùng các vật

Làm đủ thứ hình giả

Sắc tướng tuy không đồng

Tánh đều chẳng chắc thật

Thế gian đều như vậy

Các thứ đều không thật

Do vọng tình chấp trước

Biến kế chẳng có khác

Ví như ngọc Ma-ni

Tùy sắc mà hiện hình

Thế gian cũng như vậy

Chỉ do phân biệt có

Thể dụng không tồn tại

Vì tánh Biến kế này

Như thành Càn-thát-bà

Không thành mà giống thành

Cũng chẳng phải không nhân

Có thể thấy như vậy

Thế gian vô số vật

Nên biết cũng như vậy

Mặt trời và các núi

Nhà cửa và khói mây

Mỗi thể tướng khác nhau

Chưa từng có xen lẫn

Không cùng không tự, tha

Thể tánh đều không thành

Chỉ là chỗ phân biệt

Tự tánh của Biến kế

Các vật ngoài nhân sinh

Chẳng phải không có nhân

Hoặc có hoặc không có

Đây đều là vọng chấp

Danh nương tướng sinh khởi

Hai thứ phân biệt sinh

Chánh trí và như như

Xa lìa sự phân biệt

Tướng tâm như hiện rõ

Ý cùng làm sở y

Ý và năm tâm sinh

Cũng giống như sóng biển

Tập khí không bắt đầu

Cảnh giới cũng như vậy

Do tâm tập khí sinh

Cảnh khiến tâm mê loạn

Nương theo thức Lại da

Tất cả các chủng tử

Cảnh giới tâm như hiện

Vì thế gian mà thuyết

Bảy thức, A-lại-da

Lần lượt sinh ra tướng

Tám loại thức như vậy

Không thường cũng không đoạn

Tất cả các thế gian

Tợ có sự sắp đặt

Chấp có các chúng sinh

Ngã và ba hòa hợp

Phát sinh các thứ thức

Phân biệt các cảnh giới

Hoặc vọng chấp là có

Do người tạo nghiệp nhân

Sinh ở cõi Phạm thiên

Trong ngoài các thế gian

Thế gian chẳng ai tạo

Nghiệp và vi trần nghiệp

Chỉ là A-lại-da

Biến hiện giống với cảnh

Tạng thức không duyên tạo

Thức cũng không tạo duyên

Các thức tuy lưu chuyển

Không có ba hòa hợp

Thể Lại-da thường trụ

Các thức cùng sinh khởi

Như bánh xe, thủy tinh

Cũng như trăng và sao

Từ đây sinh tập khí

Mỗi loại tự tăng trưởng

Lại tăng trưởng thức khác

Các thức khác cũng vậy

Thường lưu chuyển như vậy

Người ngộ tâm mới biết

Ví như lửa đốt cây

Lần lượt mà lan khắp

Cây này đốt cháy rồi

Lại đốt sang cây khác

Nương theo thức Lại-da

Tâm vô lậu cũng vậy

Trừ dần các hữu lậu

Đoạn dứt pháp luân hồi

Đây là hiện pháp lạc

Nơi cảnh giới Tam-muội

Con đường của bậc Thánh

Truyền khắp mười phương nước

Như vàng ở trong quặng

Không thể thấy được vàng

Người trí khéo nung luyện

Vàng ấy mới sáng ra

Tạng thức cũng như vậy

Bị tập khí trói buộc

Tam-muội đã tịnh trừ

Người hành định thấy sáng

Như lạc chưa đong váng

Hoàn toàn không thấy tô

Cho nên các bậc Trí

Nấu lạc mà được tô

Tạng thức cũng như vậy

Bị che bởi các thức

Những người định Mật nghiêm

Siêng quán mới chứng được

Ánh sáng lớn Mật nghiêm

Đáng xưng trí vi diệu

Phật tử siêng tu tập

Thường sinh trong nước này

Cõi sắc và Vô sắc

Không, thức, phi phi tưởng

Ở đó thường siêng tu

Mà sinh đến chỗ này

Các Phật tử trong đây

Oai quang giống mặt trời

Ở nơi chỗ tu hành

Giảng ý nghĩa tương ứng

Pháp chứng của Như Lai

Theo thấy mà chuyển y

Tất cả Phật Thế Tôn

Thọ quả vị Quán đảnh

Tuy trụ cõi Mật nghiêm

Tùy nghi hợp với vật

Hoặc thấy, hoặc nghe pháp

Giữa không mà biến hóa.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng lại bảo đại chúng:

–Các Nhân giả! Thức A-lại-da từ vô thủy đến nay huân tập các tập khí hý luận, lại bị các nghiệp trói buộc luân hồi không dừng. Như biển nhân nơi gió mà khởi lên các sóng thức thường sinh diệt không ngừng. Chúng sinh không tự biết được, theo thức của mình hiện ra các cảnh giới. Nếu tự biết rõ như lửa đốt củi, thì tập khí đều dứt trừ, đi vào quả vị vô lậu gọi là Thánh nhân.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da biến hóa tựa như các cảnh, hoàn toàn đối với thế gian ý nhiễm ô, duyên chấp theo ngã và ngã sở, các thức đối với cảnh, mỗi mỗi đều phân biệt.

Các Nhân giả! Tâm tích tập ý nghiệp cũng vậy, ý thức biết rõ tất cả các pháp, năm thức phân biệt cảnh giới hiện tiền, như người bệnh nhặm mắt thấy tựa như vầng quáng, ở trong tâm tựa như có sắc, chẳng phải sắc chấp là sắc.

Các Nhân giả! Như ngọc báu Ma-ni thể tánh thanh tịnh, nếu đặt giữa ánh sáng mặt trời, tùy theo chỗ thích ứng của viên ngọc mà mưa xuống các vật báu. Thức A-lại-da cũng vậy, là kho tàng thanh tịnh của các Như Lai cùng với tập khí hòa hợp biến chuyển giống như các sắc trong khắp thế gian, nếu hợp với tướng vô lậu thì mưa xuống các pháp công đức. Như sữa biến thành ván sữa cho đến thành sữa đặc, thức A-lại-da cũng vậy, biến đổi giống như các sắc của thế gian, như người bị đau mắt, do bệnh nhặm mắt nên thấy giống như vầng quáng, tất cả chúng sinh cũng như vậy, do tập khí che lấp, ở trong tạng thức, mắt sinh ra các sắc cũng vậy. Sự thấy sắc này giống như sóng nắng xa lìa có, không đều là sự biến hiện của A-lại-da.

Này các Nhân giả! Nương theo nhãn sắc tựa có thức sắc, như việc huyễn sinh ở trong mắt, tướng ấy dao động như khi đốt ngọn lửa.

Các Nhân giả! Tất cả các sắc đều là A-lại-da cùng với sắc huân tập tương ưng biến hóa tựa như tướng của nó chẳng có thể khác biệt, đồng với sự phân biệt của phàm phu.

Các Nhân giả! Tất cả chúng sinh hoặc ngồi, hoặc nằm, hoặc đi, hoặc đứng, say sưa, ngủ nghỉ cho đến chạy tán loạn đều do thức A-lại-da. Ví như ánh sáng nắng gay gắt của mặt trời chiếu xuống mặt đất làm lay động giống như dòng nước làm cho những con thú đang khát mê lầm chạy theo. Thức A-lại-da cũng như vậy, thể tánh chẳng phải sắc mà hiện giống như sắc. Người phân biệt vọng sinh chấp trước như sức hút của nam châm khiến sắt di chuyển, tuy không có tâm tựa như có tâm. Thức A-lại-da cũng như vậy. Vì chấp giữa pháp sinh tử qua lại trong các nẻo, chẳng phải ngã mà giống ngã. Như trong nước có vật, tuy không có sự hiểu biết mà theo dòng nước chuyển động không dừng, thức A-lại-da cũng vậy, tuy không phân biệt mà nương thân vận hành. Như có hai con voi mạnh khỏe đấu nhau. Nếu một con bị thương nó liền rút lui. Nên biết thức A-lại-da cũng như vậy. Thức này đoạn các phần tập nhiễm, nhưng không bị lưu chuyển. Ví như hoa sen ra khỏi bùn sáng suốt thanh tịnh lìa khỏi phiền não, chư Thiên quý nhân thấy đều kính trọng, thức A-lại-da cũng vậy, ra khỏi bùn tập khí trong sáng, được chư Phật, Bồ-tát và bậc Đại nhân quý trọng. Như thế gian mong cầu có ngọc báu, đối với kẻ ngu thường bị nhiễm ô, bậc Trí được rồi liền dâng lên vua, dùng để trang sức làm mũ báu đội cho vua. Thức A-lại-da cũng vậy, là chủng tánh thanh tịnh của các Như Lai, đối với hàng phàm phu thường bị tạp nhiễm. Bồ-tát chứng đắc, đã đoạn dứt các tập khí cho đến thành Phật thường giữ gìn vật báu đó. Như ngọc quý ở trong nước bị vỏ ốc bao chung quanh, thức A-lại-da cũng vậy, ở trong biển sinh tử bị các tập khí ác ngăn che nên không hiện ra.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da có năng thủ, sở thủ, sinh ra hai tướng giống như rắn hai đầu muốn đến chỗ ưa thích. Cũng vậy thức này cùng với sắc tướng sinh khởi, người thế gian chấp làm sắc, hoặc chấp ngã, ngã sở hoặc có hoặc không, có thể tạo ra thế gian mà đối với thế gian được tự tại.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da tuy biến hiện nhiều loại mà tánh rất thâm sâu, người vô trí không thể hiểu rõ, ví như huyễn sư giả tạo ra các con vật hoặc đi hoặc chạy cũng như chúng sinh đều không nhất định là thật. Thức A-lại-da cũng như vậy, tạo ra các thế gian và chúng sinh nhưng không phải thật, kẻ phàm phu không hiểu, vọng sinh chấp trước. Bậc trượng phu khởi tánh thù thắng tự tại mà không thấy.

Các Nhân giả! Ý có thể phân biệt tất cả thế gian, cái thấy phân biệt này như tính chất trong tranh, như hình trong gương, như người nằm mộng thấy vật, như cung Thích Đề-hoàn Nhân, như thành Càn-thát-bà, như âm vang trong núi, như sóng nắng, như bóng cây trên dòng, như bóng trăng trong ao, người phân biệt đối với A-lại-da cũng vọng chấp như vậy. Hoặc có người đối với thức này có thể chân chánh quán sát, biết các thế gian đều là tự tâm thì sự thấy phân biệt này đều là chuyển diệt.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da là sở y và các pháp tập khí, là tâm phân biệt tán loạn, nếu xa lìa tâm phân biệt liền trở thành vô lậu, giống như hư không. Nếu các Bồ-tát ở nơi A-lại-da đắc Tam-muội sinh ra thiền định giải thoát vô lậu, được sức phương tiện thần thông tự tại, các pháp công đức, mười nguyện viên mãn thì ý sinh thân, chỗ chuyển sở y của thức thường trụ đồng với tánh của hư không chẳng hoại diệt.

Các Nhân giả! Như Lai thấy khắp tất cả thế gian không có hoại diệt. Người nhập Niết-bàn chẳng phải là hoại diệt, cũng chẳng phải không có chúng sinh mà nay mới sinh cõi nước trong mười phương đồng một pháp tánh. Chư Phật xuất hiện hay không xuất hiện ở thế gian, tất cả các pháp trụ nơi pháp tánh vẫn không thường không đoạn. Nếu người giải thoát cảnh giới sinh diệt của chúng sinh tức là hoại tánh Nhất thiết trí của Như Lai. Phật biết pháp quá khứ, vị lai, hiện tại không bình đẳng, nếu chúng sinh diệt Niết-bàn thì ai xa lìa khổ, hữu dư, vô dư và những việc hàn phục các ma đều là vọng thuyết. Do đó nên biết những người tu quán hành chứng được thân thường trụ giải thoát, xa lìa các uẩn, diệt các tập khí, ví như thanh sắt nóng bỏ vào nước lạnh, sức nóng tuy không còn nhưng thanh sắt vẫn không hoại diệt.

Các Nhân giả! Biển thức A-lại-da bị hý luận thô trọng va chạm nên năm pháp, ba tánh, sóng các thức tương tục sinh khởi, có cảnh giới và tướng dao động, ở nơi chỗ vô nghĩa mà hiện nghĩa như thật.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da đi trong rừng các uẩn, ý thì đi trước, ý thức quyết định sắc và các cảnh. Năm thức nương theo căn hiện rõ cảnh giới, chấp thủ cảnh giới đều là thức A-lại-da.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da cùng mạng sống, hơi ấm, xúc hòa hợp mà trụ. Ý trụ nơi thức này, thức này lại trụ nơi ý, ngoài ra năm thức cũng trụ nơi tự căn.

Các Nhân giả! Tâm ý, thức trụ nơi các uẩn bị nghiệp dẫn dắt lưu chuyển không dừng, ái nhân nơi nghiệp mà sinh, do nghiệp thọ thân, thân lại tạo nghiệp, bỏ thân này rồi lại thọ thân khác như trùng bò trong hang, tâm và tâm pháp sinh khởi các nẻo, lại chứa nhóm các uẩn.

Các Nhân giả! Mạng sống, hơi ấm và thức nếu xa lìa thân này thì không còn sự hiểu biết giống như gỗ, đá.

Các Nhân giả! Tâm chấp ngã tạng thức này gọi là ý, chấp thủ các cảnh giới gọi là thức, tâm có thể nương thân, ý chấp các cõi, ý thức hiện rõ năm thứ phân biệt. Tạng thức là nhân sinh khởi các thức, ý và ý thức lại từ đẳng vô gián duyên mà khởi, năm thức lại nương vào tăng thượng duyên mà sinh, đồng thời do tự căn làm tăng thượng.

Các Nhân giả! Thân như thây chết mà đứng dậy, như sóng nắng tùy theo các hành làm nhân duyên mà di chuyển, chẳng phải hư vọng, chẳng phải chân thật, bị tham ái dẫn dắt tánh không, vô ngã.

Các Nhân giả! Ý, các thức cùng tâm sinh, năm thức lại cùng ý thức sinh. Đại địa thường sinh khởi lưu chuyển như vậy.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da bị ái huân tập mà được tăng trưởng, tự tăng trưởng rồi lại tăng trưởng các thức khác như bánh xe quay không dừng, vì các thức cho nên sinh ra các cõi, ở trong các cõi thức lại tăng trưởng, thức cùng thế gian hỗ tương làm nhân, như trong sông nước đầu dòng cuối dòng đều không ngừng chảy, như mầm cùng hạt giống tương tục mà sinh mỗi loại khác nhau hiện ra rõ ràng. Thức hành cũng vậy, hòa hợp ba thứ rồi rồi lại tiếp tục hòa hợp phân biệt mà sinh không đoạn dứt, nhân nơi các pháp trong, ngoài mà sinh khởi. Tất cả phàm phu không được tự tâm. Phật tử các ông nên siêng quán sát.

Lúc đó, vua chúng Sắc Tối Thắng lại hướng về Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nói kệ:

Người được sự không sợ

Tạng Kim cang Tam-muội

Khéo nhập vào Mật nghiêm

Thuyết giảng tất cả pháp.

Phật và các Phật tử

Chánh tư duy Tam-muội

Thấy được tướng các pháp

Vi diệu không gì bằng.

Nguyện xin Bậc Đại Trí

Vì chúng tôi tuyên thuyết

Tôn giả thường an trụ

Cung Nguyệt tạng ma-ni.

Ngồi trên tòa Sư tử

Các Bồ-tát vây quanh

Mong vì các Đại chúng

Thuyết pháp Định Mật Nghiêm.

Đây là Phật Nguyệt Tràng

Vì Đại chúng diễn thuyết

Đại chúng sẽ đến đây

Xin thuyết không mỏi mệt.

Lúc đó, nơi vô lượng thân của Đức Phật Nguyệt Tràng ở cung điện chư Thiên cõi Dục, cõi Sắc, có vô số Bồ-tát và chư Thiên vây quanh cúng dường, thuyết pháp Tu quán hành thật tướng và các pháp Vô sở úy ở trong hội Mật nghiêm, các vị Bồ-tát đó nghe rồi chứng được Tam-muội trí tương ưng, tâm không thích trụ vào quả vị cũng không thích trụ nơi thật tế, ở trong định cùng nhau quán sát. Tâm mỗi vị đều nghĩ: Ai đã thấy và chứng đắc pháp Thật tướng quán hành? Làm sao mà thấy được người này? Tâm họ sinh khát ngưỡng, cùng nhau im lặng. Các Phật tử đó lại nghĩ: Đây là định gì? Thế nào là chẳng phải định? Định ở chỗ nào? Những gì là đối tượng của định ấy? Nghĩ như vậy rồi, thấy vị đứng đầu của các Bồ-tát trong cõi Mật nghiêm, đầu đội mũ báu trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng tốt các Vị Bồ-tát đó từ định xuất ra, mặc y phục tốt đẹp, ở vô lượng cõi Phật từ phương khác đến, nhất tâm chiêm ngưỡng Bồ-tát Kim Cang Tạng.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nhìn khắp bốn phương thấy các Đại chúng, liền sinh ý nghĩ muốn thuyết pháp, vui vẻ mỉm cười phát ra âm thanh hòa nhã nói kệ:

Này Phật tử các ông

Nên nhất tâm lắng nghe

Cảnh định khó nghĩ bàn

Chẳng do phân biệt biết

Định và người hành định

Duyên định cũng như vậy

Lìa các dục bất thiện

Sẽ có được giác quán

Tịch tĩnh sinh hỷ lạc

Là nhập vào thiền định

Lần lượt sinh như vậy

Bốn, tám cho đến mười

Ngoại đạo chấp trước ngã

Thường tu các định này

Tất cả hàng Thanh văn

Bích-chi-phật cũng vậy

Biết rõ ở thế gian

Tự tướng của các pháp

Uẩn, xứ như nhà trống

Trong này không có ngã

Không ý nghĩ, động tác

Như các phần thây chết

Chỉ có ba hòa hợp

Vốn không người tạo tác

Hàng ngoại đạo tu định

Khởi chấp về tánh không

Người này mê tướng pháp

Hoại diệt tất cả pháp

Nếu có thể tu hành

Định vi diệu Như Lai

Biết rõ uẩn vô ngã

Thì các chấp đều diệt

Tất cả chỉ có thức

Các pháp tướng đều không

Không tướng năng, tướng sở

Không giới cũng không uẩn

Phân tích đến vi trần

Cũng đều không chỗ trụ

Đất, nước cùng các vật

Đều từ phân biệt sinh

Người không biết tánh ấy

Chấp thủ tướng như vậy

Sắc xấu cùng sắc đẹp

Các sắc khác cũng vậy

Ví như trong hư không

Mây, sấm các tia chớp

Tư duy như bộ sương

Ở khắp cả thế gian

Và quán tưởng biến xứ

Quán ở trong các đại

Thân có sắc không sắc

Người định tư duy đúng

Nếu duyên theo một tâm

Gọi là duyên thanh tịnh

Như đối tượng phân biệt

Cảnh ấy thành sở duyên

Người tà định, định sai

Vọng chấp cho là định

Người định ở trong định

Rõ đối là tạng thức

Pháp và các pháp tướng

Tất cả đều diệt hết

Người được định thù thắng

Khéo giảng thuyết các định

Phá những người tu định

Biết pháp bằng trí sai

Hoặc người có trí kém

Chấp pháp và chấp ngã

Cho mình nói chân thật

Khéo thuyết giảng các pháp

Chấp trước các pháp tướng

Hại mình và hại người

Không tướng năng tướng sở

Vọng sinh thấy phân biệt

Vị ngọt hay trừ nóng

Đắng, chua, mặn trị đàm

Sự cay biến đổi lạnh

Mặn hay sinh bệnh phong

Trong thân có đàm, nhiệt

Cùng sinh ra bệnh sốt

Hoặc lại chỉ do gió

Ba thứ hòa hợp sinh

Do mỗi bệnh khác nhau

Lương y nói các cách

Đường phèn và đường cát

Cùng sáu loại thúc ăn

Trừ được các bệnh sốt

Và nhiều bệnh trong thân

Nếu pháp có tự tánh

Và cùng tất cả tướng

Người bệnh uống không đúng

Thuốc không trừ được bệnh

Người đời làm sao thấy

Uống thuốc bệnh được lành

Người định quán thế gian

Chỉ là thức Lại-da

Biến dị mà lưu chuyển

Như các con vật giả

Không tướng năng, tướng sở

Uẩn cùng với các uẩn

Cũng không khác chi phần

Do có các chi phần

Trong đời không chủ tể

Mà tạo ra thế gian

Gom tất cả vi trần

Chẳng phân tán mười phương

Lần đầu chẳng nhỏ nhất

Tiếp theo như ngón tay

Hai ngón hoặc ba ngón

Các vật hòa hợp chuyển

Mạt-na mỗi sai khác

Nghĩa như vậy đều không

Phi thời, phi thắng tánh

Và ba pháp tạo ra

Chẳng phải không có nhân

Tự nhiên mà có được

Đây do tập khí nghiệp

Làm cấu vế trong tâm

Nương tâm và nhãn căn

Các thứ vọng phân biệt

Ý cùng với ý thức

Và thêm A-lại-da

Hiện ra khắp thế gian

Như huyễn tạo các vật

Bình cùng các cảnh giới

Đều lấy tâm làm thể

Chẳng phải bình, giống bình

Cho nên nói là không

Các sắc của thế gian

Cung điện các cõi trời

Đều là A-lại-da

Biến đổi có thể thấy

Thân thể của chúng sinh

Từ đầu đến chân tay

Sinh nhanh hoặc sinh chậm

Không ngoài A-lại-da

Phiền não ở trong tâm

Phàm phu không thể thấy

Tánh này chẳng có thật

Cũng chẳng phải là không

Như người dùng các vật

Đánh vỡ những cái bình

Tánh vật nếu là không

Chẳng thể làm bình vỡ

Như lượng núi Tu-di

Ngã kiến chưa là ác

Kiêu mạng và chấp không

Ác này còn ác hơn

Tánh không, tùy căn thuyết

Không nên giảng sai chỗ

Nếu thuyết giảng sai chỗ

Cam lộ thành thuốc độc

Tất cả các chúng sinh

Sinh khởi các kiến chấp

Muốn đoạn trừ các kiến

Vì vậy thuyết lý không

Nghe không chấp làm thật

Không thể đoạn kiến chấp

Chấp này không thể trừ

Như bỏ việc chữa bệnh

Ví như lửa đốt cây

Cây hết, lửa không còn

Cây chấp nếu đã đốt

Lửa không, cũng tắt hết

Lúc lửa trí tuệ sinh

Các kiến chấp được trừ

Đốt hết các phiền não

Tất cả đều thanh tịnh

Mâu-ni dùng trí này

Giải thoát nơi Mật nghiêm

Không thấy dùng rừng thỏ

Phá hoại ở núi cao

Thạch nữ chẳng có con

Cầm tên bắn vào vật

Chưa nghe muốn chiến đấu

Mà tìm cung sừng thỏ

Ai tạo nên phòng nhà

Khiến con Thạch nữ tạo

Tất cả pháp tánh không

Cùng pháp thường đồng thể

Lúc đầu ở thai tạng

Sắc sinh thường hoại diệt

Lìa không chẳng có sắc

Lìa sắc chẳng có không

Như trăng cùng ánh sáng

Trước sau thường không khác

Các pháp cũng như vậy

Tánh không vẫn đồng nhất

Lưu chuyển không khác nhau

Chỗ làm được thành tựu

Thân này như tử thi

Xưa nay không tự tánh

Luôn bị ái ràng buộc

Bị cảnh động dẫn dắt

Phật thuyết giảng lý không

Vì muốn đoạn các kiến

Các ông người có trí

Phải nên nhất tâm học

Ví như nhà huyễn thuật

Dùng lực các chú thuật

Cỏ cây và các duyên

Tùy ý tạo các vật

Nương theo mắt và ái

Ý theo sắc, ánh sáng

Như vậy, nhãn thức sinh

Như huyễn, như sóng nắng

Thức này không chỗ đến

Cũng không có chỗ đi

Tánh các thức như vậy

Không nên chấp có, không

Như Thạch nữ có con

Như sừng thỏ, lông rùa

Xưa nay không có tánh

Vọng lập nên tên gọi

Loài sư, tử, gấu, bi

Đều là không có sừng

Vì sao chẳng phân biệt

Chỉ bảo thỏ không sừng

Người đàm luận khéo léo

Sao không thể tuyên thuyết

Những bậc Trí đời trước

Chỉ nói thỏ không sừng

Người mê vọng phân biệt

Như câm và điếc mù

Người này không có trí

Không thể tự chứng pháp.

Chỉ theo lời khác chuyển

Đâu cần phải phân biệt

Nếu xa lìa phân biệt

Nên sinh cõi Mật nghiêm

Trong chánh định nhất tâm

Hiện khắp mười phương cõi

Ví như cung điện trời

Các sao và mặt trăng

Nương ở núi Tu-di

Nhờ sức gió chuyển động

Bảy thức cũng vậy

Nương vào A-lại-da

Giữ gìn các tập khí

Mỗi mỗi thường lưu chuyển

Ví như nương nơi đất

Sinh trưởng tất cả vật

Tất cả loài hữu tình

Cho đến những ngọc quý

Tạng thức cũng như vậy

Chỗ nương của các thức

Ví như con chim công

Lông cánh nhiều màu sắc

Trống, mái ưa thích nhau

Cùng vui vẻ náo nức

Người định quán Lại-da

Nên biết cũng như vậy

Chủng tử và các pháp

Cùng lần lượt nương nhau

Ví như trăm dòng sông

Ngày đêm chảy ra biển

Dòng sông vẫn không cạn

Biển thì cũng chẳng khác

Tạng thức cũng như vậy

Thâm sâu không có bờ

Tập khí của các thức

Ngày đêm thường lưu chuyển

Như đất có nhiều báu

Và các loài vật khác

Ban cho các chúng sinh

Tùy theo người lấy dùng

Tạng thức cũng như vậy

Cùng khởi các phân biệt

Tăng trưởng ở sinh tử

Chuyển y thành Chánh giác

Hành thiện, hành thanh tịnh

Ra khỏi cả mười Địa

Vào trong địa Như Lai

Mười lực đều viên mãn

Chánh trụ nơi thực tế

Thường hằng không ngoại diệt

Như đất không phân biệt

Ứng hóa không tận cùng

Như mùa xuân hoa nở

Chim, người đều vui thích

Thức chấp trì cũng vậy

Người định nhiều mê chấp

Như vậy các Phật tử

Không tuệ lìa chân thật

Không hoàn toàn biết nghĩa

Vọng nói sinh quyết định

Lời phi pháp, lý gian

Mê hoặc các chúng sinh

Trụ ở các pháp khác

Sinh lời nói khác nhau

Ví như nhà huyễn thuật

Khéo dùng các chú thuật

Ở chỗ không hoa quả

Hiện đủ thứ hoa quả

Trí phương tiện thiện xảo

Phật, Bồ-tát cũng vậy

Trụ thế gian khác nhau

Mà an lập riêng biệt

Thuyết vô số pháp môn

Dẫn dắt không cùng tận

Pháp chân thật quyết định

Trong Mật nghiêm hiện rõ

Sáu giới và mười tám

Mười hai xứ thù thắng

Dây ý bị dẫn dắt

Nên chúng sinh lưu chuyển

Tám thức các giới, xứ

Cùng hòa hợp sinh khởi

Thân trước và thân sau

Từ nơi ý mà chuyển

Phật thuyết Tạng thức này

Nhân biến thiên lưu chuyển

Sinh ra tất cả thân

Liên tục không đoạn dứt.

Lúc Bồ-tát Kim Cang Tạng thuyết về nghĩa tối thắng của các giới, xứ rồi, các Đại Bồ-tát ở trong cung điện Ma-ni bảo tạng thanh tịnh được sự không sợ hãi liền đến trước đảnh lễ. Lại có vô lượng chư Phật, Bồ-tát từ cõi nước đến đồng tán thán:

–Lành thay! Lành thay!

Trong chúng lại có vô lượng Bồ-tát, chư Thiên và các Thiên nữ đều đứng dậy chắp tay cùng nhau chiêm ngưỡng và nói kệ:

Trong tất cả người định

Nhân giả là Thượng thủ

Nay vì các Bồ-tát

Thuyết pháp diệu tối thắng

Xa lìa các ngoại đạo

Và các luận chấp ngã

Nhân giả đã chỉ rõ

Sáu giới tịnh tối thắng

Chỉ các giới hợp lại

Theo nhân để duy chuyển

Ví như trong hư không

Có dấu chim hiện rõ

Cũng như lìa nơi cây

Lửa được cháy hừng hực

Dấu chim hiện trong không

Lìa cây mà có lửa

Ta và các thế gian

Chưa từng thấy việc này

Chim bay nhờ lông cánh

Không có vết trong không

Nhân giả thuyết tối thắng

Cùng giống tướng dấu chim

Vì sao nơi các cõi

Có được nghĩa luân hồi

Mà thuyết giới tối thắng

Thường lưu chuyển sinh tử

Thọ các quả khổ vui

Nghiệp đã tạo không mất

Như nông phu trồng trọt

Chưa từng gặt được quả

Thân người cũng như vậy

Trú thân tu hạnh lành

Đời nay và đời sau

Hưởng quả vui trời, người

Hoặc thường tu phước đức

Tích tập nhân làm Phật

Trí tuệ và giải thoát

Mau thành Bậc Chánh Giác

Sinh cõi trời Tự tại

Quán hành thấy nghĩa thật

Nếu lìa cõi tối thắng

Tất cả đều không có

Bậc trượng phu lưu chuyển

Ở trong chốn sinh tử

Dưới từ ngục A-tỳ

Trên đến các cõi trời

Nghiệp này phải chịu quả

Sự tạo tác không mất

Hoặc trong ngoài thế gian

Hỗ tương mà sinh khởi

Pháp này giống pháp kia

Pháp kia từ đây sinh

Tuy lìa cõi tối thắng

Làm người cõi luân hồi

Như nói con Thạch nữ

Uy nghi đi tới lui

Thỏ có sừng bén nhọn

Trong cát sinh ra dầu.

Lúc ấy, các Bồ-tát, chư Thiên và Thiên nữ nói lời này rồi, cùng nhau cúng dường Bồ-tát Kim Cang Tạng và các Bồ-tát. Cúng dường xong, họ lại đồng tâm mà nói kệ:

Pháp nhãn đủ không khuyết

Nhân, dụ đều trang nghiêm

Bao gồm luận thuyết khác

Tự hiển bày công đức.

Nên bậc Đại tinh tấn

Ứng hợp mau khai diễn

Trời, người trong hội này

Đều nhất tâm lắng nghe.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng dùng kệ đáp:

Pháp này sâu khó bàn

Không thể phân biệt được

Lý Quán hành thanh tịnh

Nhân, dụ đã mở bày.

Ta ở cõi Mật nghiêm

Tu định rồi tuyên thuyết

Hàng trời, người các ông

Nên nhất tâm lắng nghe.

Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nói lời này rồi, hướng về Đại thọ Khẩn-na-la vương nói kệ:

Đại Thọ Khẩn-na-la

Ông nên biết pháp tánh

Các pháp làm sao trụ

Tánh không không thật có.

Thấy tương ưng như vậy

Thiền định không mê hoặc

Như ăn một hạt cơm

Có thể biết hạt khác.

Các pháp cũng như vậy

Biết một tức biết nhiều

Như váng sữa đông lại

Dùng đầu lóng tay biết.

Các pháp tánh như vậy

Đem một pháp quán sát

Pháp tánh chẳng phải có

Cũng chẳng phải là không.

Biến đổi của tạng thức

Lấy tạng không làm tướng.

Lúc ấy, Đại thọ Khẩn-na-la vương nói kệ:

Vì sao trong tâm lượng

Mà có cõi và người

Vì sao sinh các cõi

Cứng ướt và nóng động.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nghe nói rồi dùng kệ đáp:

Lành thay! Đại thọ vương

Nay ông hỏi điều này

Muốn khiến người tu hành

Tâm họ được chân thật.

Nay ta vì ông nói

Đàn sư nên lắng nghe

Ông xưa ở cung điện

Cùng với các quyến thuộc.

Từ trên không ca múa

Mà đi đến chỗ Phật

Tay ông thường gảy đàn

Dùng lưu ly trang sức

Tấu lên tiếng hòa nhã

Làm vui lòng mọi người

Vô lượng các Thanh văn

Ở chỗ Phật thấy nghe

Không thể ngồi yên được

Đều đứng dậy múa hát

Lúc Đại sĩ Thiên Quang

Bảo với Ca-diếp rằng

Các ông, bậc lìa dục

Vì sao còn nhảy múa?

Bấy giờ, Đại Ca-diếp

Thưa Đại sĩ Thiên Quang

Bồ-tát có sức mạnh

Ví như cơn gió lốc

Thanh văn trí vô định

Như hắc sơn lay động

Tuy lìa hoặc phân biệt

Còn nhiễm tập khí xấu

Bỏ hết các tập khí

Tâm tịnh nên thành Phật.

Ông đối cảnh vi tế

Tâm ấy đã thông đạt

Nhiều Luận thuyết trong đời

Biết rõ và quyết định

Khéo đối với các tướng

Và pháp Phật thanh tịnh

Ông ở trong cung điện

Cùng quyến thuộc vây quanh

Thanh tịnh và tốt đẹp

Ví như trăng rằm sáng

Có thể tu quán hành

Ở trong chúng tự tại

Hỏi ta cõi và người

Vì sao từ tâm khởi

Ông và các Phật tử

Nên nhất tâm lắng nghe

Trong cảnh giới các ông

Tâm là cõi tối thắng

Các cõi nhân đây sinh

Nghĩa này ta sẽ thuyết

Như ẩm ướt sinh nước

Nóng quá sinh ra lửa

Tạo các nghiệp dao động

Nhân đó sinh ra gió

Từ sắc phân chia ra

Có đất và hư không

Cảnh giới và các tập

Tụ tập do thức sinh

Nhãn đối với các sắc

Mỗi tướng trạng khác nhau

Đây sinh ra cửa rộng

Các cõi thường tương trụ.

Khi ấy, ở trong cung Ma-ni bảo tạng tự tại, Bồ-tát Trì Tấn cùng vô lượng Bồ-tát từ chỗ ngồi đứng dậy cúi đầu, đảnh lễ, đem các thứ tốt đẹp cúng dường Bồ-tát Kim Cang Tạng, lại giăng lưới báu che khắp phía trên Bồ-tát, cùng tán thán:

–Lành thay! Lành thay! Và nói kệ:

Tôn giả trụ mây pháp

Khéo nhập vào cõi Phật

Thường vì các Bồ-tát

Khai thị cảnh Như Lai.

Bấy giờ, Đại thọ Khẩn-na-la vương cùng các thể nữ đem đủ thứ phẩm vật tốt đẹp cúng dường xong liền nói kệ:

Lành thay! Kim Cang Tạng

Bậc đắc Vô sở úy

Vì chúng tôi khai diễn

Pháp vi diệu Như Lai

Nay điện ma-ni này

Rất thanh tịnh tốt đẹp.

Lúc ấy, Bồ-tát Quán Tự Tại, Bồ-tát Từ Thị, Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Bảo Kế, Bồ-tát Thiên Quang, Bồ-tát Tổng Trì Vương Bồ-tát Nhất Thiết Nghĩa Thành. Những vị Đại Bồ-tát như vậy cùng với vô lượng người tu Quán hành đều là những chư Thiên có oai đức lớn có thể mở bài được tâm Quán hành, từ chỗ ngồi đứng dậy cùng nhau quan sát hướng về Bồ-tát Kim Cang Tạng, mà nói kệ:

Xin nguyện Kim Cang Tôn

Chỉ rõ pháp Nhãn tạng

Tôn giả hiện tướng lành

Tất cả đều thấy biết.

Thường giữ niệm Như Lai

Được chư Thiên tôn kính

Nay cả đại chúng này

Đồng tâm cùng khuyến thỉnh

Bậc quán hành tự tại

Xin khai thị Mật nghiêm

Khiến khắp các thế gian

Được pháp chưa từng có

Pháp này rất thanh tịnh

Xa lìa pháp ngôn thuyết

Hóa thân Phật, Bồ-tát

Trong kinh chưa khai diễn

Các Thánh hiện pháp lạc

Thấy cõi chân vô lậu

Tự thấy biết chỗ hành

Thanh tịnh không ai bằng

Đầy đủ các Tam-muội

Và các Đà-la-ni

Được tự tại giải thoát

Mười thứ ý sinh thân

Cõi nước Phật Nghiêm Tịnh

Số không thể nghĩ bàn

Phật và các Bồ-tát

Hóa thân như vi trần

Đến như đầu sợi lông

Một phần trong trăm phần

Cõi nước Phật Mật Nghiêm

Tối thắng trong các cõi

Người tu pháp Quán hành

Sinh đến trong cõi này

Đây do nhân duyên gì?

Xin Phật tử tuyên thuyết.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng có ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp trang nghiêm trên thân, vì muốn chỉ bày pháp không phân biệt, lìa phân biệt, trước hết dùng mắt Phật pháp như Sư tử chúa quán sát khắp đại chúng biết trí lực của họ có thể nghe và thọ trì, liền dùng tiếng Phạm âm, tiếng Ca-lăng-già, tiếng tướng lưỡi rộng dài trong sáng, âm thanh ấy không thô bạo, nhẹ nhàng, dễ nghe, khiến đại chúng được nghe đều vui mừng, tiếng Kiện-la-ma, Ô-tha-đa, Tất-lợi-đa, Ly-sa-bà, Bàn-giá-ma, Tỳ-lam-nhị đam-độ-lộ, đều đầy đủ vô lượng công đức giống nhau. Những âm thanh ấy làm cho người nghe tâm không mê chấp, có thể hiểu rõ tướng các âm thanh ấy. Tất cả Trời, Người, Càn-thát-bà đều vui thích. Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng không dùng lời nói chỉ dùng nguyện lực của mình, trên thân từ đỉnh đầu, vầng trán, lông mi, mũi cho đến hai vai, đầu gối giống như biến hóa tự nhiên phát ra những âm thanh như vậy, thuyết giảng pháp Nhãn cho đại chúng. Như ngỗng chúa che chở cho đàn ngỗng ở trên bãi cát trắng đẹp, ở trong cung Tự tại thanh tịnh, đại chúng vây quanh cũng trong nghiêm như vậy. Như ánh sáng của mặt trăng và các ngôi sao ở giữa hư không, Bồ-tát Kim Cang Tạng cũng như vậy, ngồi trên tòa Sư tử tỏa ánh sáng che khắp tất cả những người tu hành, như ánh sáng mặt trăng không khác. Phật và Bồ-tát Kim Cang Tạng cũng giống nhau chẳng khác.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Như Thật Kiến là bậc Thượng thủ trong Đại chúng trụ trong địa tu hành từ chỗ ngồi đứng dậy chắp tay cung kính nhìn các Bồ-tát mà nói kệ:

Hay thay! Pháp Đại thừa

Vi diệu khó nghĩ bàn

Cảnh giới của Như Lai

Đại chúng nên đảnh lễ

Pháp lìa cấu không lường

Hy hữu rất khó gặp

Trong tất cả cõi nước

Được chư Phật quán sát

Nghĩa Đại thừa chân thật

Thanh tịnh không luận bàn

Xa lìa các phân biệt

Đạt đến đạo vi diệu

Cảnh giới của tám thức

Các tự tánh sai khác

Năm pháp và vô ngã

Riêng biệt mà khai thị

Năm phiền não trói buộc

Sinh vào các cõi ác

Gặp pháp vi diệu này

Thanh tịnh như vàng ròng

Người đã được thanh tịnh

Trụ trong chủng tánh Phật

Tánh Như Lai vi diệu

Hơn Thanh văn, ngoại đạo

Trong tất cà cõi nước

Mật nghiêm là hơn hết

Thành tựu chủng tánh rồi

Sinh vào cõi nước này

Tôn giả Kim Cang Tạng

Đã đắc Tam-muội gì

Mà thuyết pháp thanh tịnh

Là cảnh Tam-muội gì?

Bấy giờ, trong hội có vô lượng chúng Bồ-tát cúi đầu làm lễ mà nói kệ:

Đại trí Kim Cang Tạng

Nguyện vì tôi giảng nói

Trụ trong Tam-muội gì

Để thuyết giảng pháp này

Các Đại chúng ở đây

Tất cả đều muốn nghe.

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng bậc Vô úy quán khắp trong chúng hội xem lực trí tuệ của họ có thể nghe và thọ nhận pháp khó nghĩ bàn này hay không? Quán sát rồi, biết đại có thể nhận pháp này, liền nói kệ:

Nay đại chúng các ông

Nên nhất tâm lắng nghe

Ta sẽ vì các ông

Thuyết pháp diệu chuyển y

Tam-muội ta đã chứng

Là Đại thừa oai đức

Bồ-tát trụ trong đó

Giảng thuyết pháp thanh tịnh

Cũng thấy ức cõi nước

Có các Đức Như Lai

Ức số như vi trần

Ở trước mà khen ngợi

Lành thay! Ông đã thuyết

Pháp quán hành như vậy

Các Đức Phật Như Lai

Đều hành Tam-muội này

Ở đây được tự tại

Thanh tịnh thành Chánh giác

Chưa từng có một Phật

Sinh ngoài Tam-muội này

Vì thế Tam-muội này

Tư duy không thể được

Nếu có các Bồ-tát

Trụ ở Tam-muội này

Tức trụ trong cảnh giới

Chư Phật khó nghĩ bàn

Tự chứng cảnh trí tuệ

Và thấy các Đức Phật

Biến hóa trăm ngàn ức

Cho đến như vi trần

Tự chứng được diệu lý

Chư Phật đã an trú

Pháp không có các tướng

Xa lìa các thanh sắc

Danh từ nơi tướng sinh

Tướng từ nhân duyên khởi

Đây sinh hai phân biệt

Các pháp tánh như như

Ở đây khéo quán sát

Đây gọi là Chánh trí

Gọi là tánh Biến kế

Là tướng Y tha khởi

Hai danh, tướng đều chuyển

Đây là Đệ nhất nghĩa

Tạng thức ở trong thân

Tùy chỗ mà lưu chuyển

Tập khí chất như núi

Ý nhiễm bị ràng buộc

Mạt-na có hai cửa

Ý thức đồng thời khởi

Năm cảnh hiện tại chuyển

Các thức thân hòa hợp

Giống như có ngã, nhân

Đang trụ ở trong thân

Dòng nước của Tạng thức

Bị gió cảnh giới thổi

Sinh các làn sóng thức

Liên tục không gián đoạn

Phật và các Bồ-tát

Biết pháp đều vô ngã

Đã được thành Phật rồi

Lại vì người giảng nói

Phân tích nơi các uẩn

Thấy không tánh ngã, nhân

Biết pháp chẳng có không

Đây vì Thanh văn thuyết

Bồ-tát khéo quán sát

Nhân pháp nhị vô ngã

Quán rồi liền xa lìa

Không trụ nơi thật tế

Nếu trụ vào Niết-bàn

Thì bỏ tâm đại Bi

Công đức không thành tựu

Chẳng đắc thành Chánh giác

Trí hy hữu khó bàn

Lợi khắp các chúng sinh

Như sen ra khỏi bùn

Sắc tướng rất trang nghiêm

Chư Thiên và Thánh nhân

Thấy đều sinh cung kính

Như vậy Phật, Bồ-tát

Ra khỏi bùn sinh tử

Thành Phật tánh thanh tịnh

Được chư Thiên kính ngưỡng.

Từ Bồ-tát Sơ địa

Hoặc Chuyển luân thánh vương

Thiên chủ, A-tu-la

Và vua Càn-thát-bà

Người liễu ngộ Đại thừa

Đều được thân như vậy

Dần dần mà tu hành

Quyết định sẽ thành Phật

Vì thế các Phật tử

Phải nên nhất tâm học

Các thế gian chúng sinh

Cùng các pháp nhiễm tịnh

Đều nương vào thức này

Làm nhân mà được sinh

Nhân này hơn tất cả

Bậc thật chứng nêu bày

Chẳng phải do ai tạo

Giải thoát cũng như thế

Thế Tôn thuyết thức này

Vì trừ các tập khí

Hiểu biết giải thoát rồi

Thức này cũng chẳng có

Lại-da có thể được

Giải thoát chẳng phải thường

Tạng Như Lai thanh tịnh

Cũng gọi vô cấu trí

Thường trụ không đầu, cuối

Lìa tứ cú ngôn từ

Phật thuyết Như Lai tạng

Dụng là A-lại-da

Ác tuệ không thể biết

Tạng thức tức Lại-da

Tạng Như Lai thanh tịnh

A-lại-da thế gian

Như vàng ròng và nhẫn

Tương đương không sai khác

Ví như người thợ vàng

Đem vàng ròng sạch, đẹp

Làm những đồ trang sức

Dùng để đeo ở tay

Các vật tướng khác nhau

Gọi tên là vòng, nhẫn

Các Thánh nhân hiện tại

Tự chứng được trí cảnh

Công đức dần tăng trưởng

Tự biết không thể nói

Người tu các pháp định

Biết cảnh chỉ là thức

Chứng đắc Địa thứ bảy

Chuyển diệt không còn sinh

Sở hành của tâm thức

Tất cả các cảnh giới

Sự thấy tuy khác nhau

Chỉ là thức không cảnh

Bình, vỏ và các vật

Cảnh giới đều là không

Tâm biến hiện cảnh sinh

Có năng chấp sở chấp

Ví như trăng và sao

Nương Tu-di vận hành

Các thức cũng như vậy

Thường nương Lại-da chuyển

Nên biết thức Lại-da

Tức gọi là Mật nghiêm

Ví như vàng ròng quý

Đủ ánh sáng, màu sắc

Tự chứng cảnh thanh tịnh

Ngoài cảnh giới phân biệt

Tánh xa lìa phân biệt

Phân biệt không thể có

Thể tánh chân thật thường

Người định có thể thấy

Cảnh hành của ý thức

Chỉ trói buộc phàm phu

Bậc Thánh thanh tịnh thấy

Giống như những sóng nắng.

Lúc Thế Tôn nói kinh này rồi, Bồ-tát Kim Cang Tạng cùng vô lượng Bồ-tát và vô số chúng từ các phương khác đến trong hội này nghe lời Phật dạy đều rất vui mừng, tín thọ phụng hành.