SỐ 649 — KINH QUAN SÁT CHƯ PHÁP HẠNH

QUYỂN 3

Phẩm 2: SIÊNG NĂNG ĐỜI TRƯỚC (Phần 2)

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hỷ Vương cùng ba mươi ngàn vị Bồ-tát nghe những sự phá diệt của chánh pháp sau năm mươi năm vào đời mạt thế như trên thì trào nước mắt, thân thể rúng động, nổi da gà, toát mồ hôi, liền đứng dậy, sửa áo bày một vai, gối phải quỳ xuống đất, hướng về Đức Phật chắp tay, cùng nghẹn ngào mà bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Về sau, năm mươi năm trong đời mạt thế, lúc chánh pháp tiêu mất, lúc trong đó tai nạn lớn đến, lúc mỗi mỗi đều tan nát, lúc người nói pháp bị bức bách, lúc biến trí diệt, lúc pháp thiện tan, lúc rỗng không, không mạng sống, lúc chánh pháp bị hủy diệt, lúc chánh pháp bị bài báng, lúc ngôn ngữ thiếu trí hiện lên, lúc tạp thoại cùng ở dẫy đầy, lúc dùng việc ác tìm sự sống, lúc mỗi mỗi hành động chẳng khen ngợi, lúc nghi thức trang nghiêm của ma tăng trưởng, lúc trong đó chuyển bức não lớn...

Bạch Thế Tôn! Lúc đó, chúng con sẽ bỏ thân mạng mình và bỏ những niềm vui tri thức, như loài tê giác ra đi, hoặc trong rừng, hoặc trong rừng nhỏ, lìa khỏi các ái chấp trước. Chúng con ở chỗ có những kinh như thế này, giữ lấy trí Như Lai, đạt đến trí đại pháp thể, lấy chủng tánh làm kho tàng, chẳng làm điên đảo hạnh đã ấn chứng, nhiếp lấy vô lượng căn lành và kinh Đà-la-ni đã được ấn khả, đả phá các luận ngoại đạo, giác ngộ Biến trí, giữ gìn chánh pháp, thị hiện những niềm vui của chúng sinh. Chúng con đều sẽ ghi chép, đọc tụng, thọ trì, giảng nói kinh này.

Bạch Thế Tôn! Chúng con chấp nhận chịu ở Nê-la-gia (địa ngục) vì kinh báu Tam-ma-địa này! Chúng con cũng lại chẳng bỏ Như Lai, Pháp, Tăng và chẳng bỏ Vô thượng Chánh giác.

Bấy giờ, các vị Đại Bồ-tát do Bồ-tát Hỷ Vương đứng đầu, đồng thanh một lòng ở trước Đức Phật và chư Thiên cùng thế gian, nói lên tiếng gầm sư tử Đại pháp Vô thượng xong, liền nói bài kệ khen ngợi:

Biết rõ tâm chúng con

Con muốn cầu Giác ngộ

Không có đèn sáng khác

Chỉ trừ Đấng Trượng phu.

Tâm chúng con tự nhiên biết rõ

Con muốn cầu trí Phật thù thắng

Con trong ba cõi không chứng khác

Người vượt mọi đức đến bờ kia.

Thân mạng đã bỏ đi

Không ai trên Lưỡng Túc

Thọ trì Tam-muội này

Về sau, lúc kinh sợ

Với thân chẳng tiếc, lìa mạng mình

Lợi lạc thân gần đều bỏ hết

Hành Tam-muội không phiền não này

Về sau khó bị gặp ác lớn.

Hoặc chẳng thể lường vô lượng kiếp

Trụ Nê-la-gia sợ ác khổ

Thọ trì Tam-muội không phiền não

Con sẽ chịu đựng trong mọi thời.

Khổ não như vậy không bờ bến

Ở địa ngục, khốn không ai cứu

Trì thọ Tam-muội thanh tịnh này

Khổ ác hại con đều cam chịu.

Con ở trong kham nhẫn

Chẳng động bền tinh tấn

Con mời các chúng sinh

Pháp thí chẳng xin vật.

Mình lợi, chúng sinh lợi

Đồ cúng, các của cải

Tiếng tốt và khen chê

Con đã nhẫn, xả bỏ,

Con thỉnh các sinh chúng

Thật pháp, chẳng cầu vật

Con nói pháp rộng rãi

Chúng sinh đủ no pháp.

Thanh tịnh đã có rồi

Sẽ làm hạnh Bồ-đề

Sẽ tạo nhiều nghĩa lợi

Vì xót thương chúng sinh.

Da, thịt và cả xương

Tủy, máu đều khô khan

Con sẽ chẳng lười biếng

Vì thấy chúng sinh khổ.

Da thịt và da mỏng

Và máu con khiến khô

Con nay bỏ thân này

Chẳng sinh tinh tấn nhỏ.

Thấy này chúng sinh khổ

Phải bệnh, trong lo sợ

Sẽ khiến qua biển khổ

Trên đất yên không sợ.

Con trụ A-lan-nhã

Các ái đã lìa bỏ

Tâm từ đã đầy khắp

Ban vui, khiến không nóng.

Rừng nhàn A-lan-nhã

Con ở nơi thanh vắng

Xa lìa lời nói tạp

Chẳng cùng với ái kia.

Con sẽ có tâm Từ

Ban vui cho chúng sinh

Và cam lộ thù thắng

Được thuốc hay, lành bệnh.

Nếu người chẳng học theo

Lìa lời nói chân thật

Con sẽ trụ tu hành

Theo lời nói trong Kinh.

Chúng con chẳng theo họ

Thuận học tập hạnh đó.

Nếu chẳng phải hạnh phàm

Chẳng thật lìa đạo chân.

Chúng con sẽ luôn trụ

Trong cảnh giới thật ngữ

Giảng nói như Kinh này

Con sẽ có ý kia.

Con sẽ chẳng buông lung

Như điều Đức Phật biết

Ban sức cho chúng sinh

Ở trong, con đi trước.

Con sẽ thường có chẳng buông lung

Như Thắng giả biết, Biến trí thấy

Trong các chúng sinh, con cho lực

Con sẽ đi trước trong trí Phật.

Con sẽ vào đám cháy

Nếu ăn thức ăn độc

Chẳng cúng dường tri thức

Chẳng nói Phật Bồ-đề.

Con vì pháp nên rơi trong lửa

Ăn thức ăn độc con vào khổ

Lợi, tri thức chẳng bị buộc ràng

Vô thượng Bồ-đề chẳng tuyên dương.

Nếu ma nhiều vô lượng

Làm chướng ngại bên con

Đã bỏ các chúng ma

Sẽ làm vua thế gian.

Các ma trăm ngàn chẳng thể lường

Ở trong, chúng làm con chướng ngại

Không não phiền, con đều lìa xong.

Thế gian sẽ sinh vua Vô thượng.

Lại nữa, trong khi Đại Bồ-tát Hỷ Vương dùng tiếng gầm sư tử để giảng nói thì tam thiên đại thiên thế giới này, chấn động sáu cách, ánh sáng lớn soi khắp thế gian, các chúng sinh đều dùng hoa tung lên trong hư không nhiều chẳng phải một lần. Chư Thiên có đến ức ức trăm ngàn người, phát ra tiếng khen ngợi, lại tấu lên vô lượng vô số ức ức trăm ngàn âm nhạc và nói lên lời như vầy: “Vị Đại Bồ-tát Hỷ Vương này, chẳng bao lâu nữa sẽ hướng về Bồ-đề đạo tràng, sẽ gầm lên lời nói sư tử của Như Lai như tiếng gầm của Như Lai trước chư Thiên và loài người”.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn ở chỗ của Đại Bồ-tát Hỷ Vương, ban lời khen ngợi:

–Rất hay! Rất hay! Này Hỷ Vương! Ông có khả năng giữ gìn chánh pháp, phát ra tiếng gầm đại sư tử vô thượng này! Như ông đã ở bên các Đức Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng, cũng gầm tiếng sư tử như vậy. Này Hỷ Vương! Hãy lắng nghe! Lắng nghe! Chánh niệm suy nghĩ! Ta sẽ vì ông nói về sự sinh khởi phước của Đại Bồ-tát do giữ gìn chánh pháp. Này Hỷ Vương! Ta nay vì ông đưa ra thí dụ. Ở trong ví dụ này, sẽ có một bậc Trượng phu trí giả biết được ý nghĩa của điều nói ra.

Này Hỷ Vương! Như trong phần phương Đông kia có những cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, như vậy trong phần phương Nam, phương Tây, phương Bắc, phương Trên, phương Dưới, như vậy trong mười phương và trong các phương phụ đều có những cõi Phật nhiều như cát sông Hằng. Các cõi đó đều làm một vòng tường thành vây quanh. Nhưng tường ấy được đo lường đến bờ mé trời Hữu đảnh, mọi người đều cho là lớn. Dọc ngang trên thành báu lớn ấy đầy dây leo chằng chịt, đầu nhọn buộc vào đứng vững, chẳng gạt mà khiến cho bằng phẳng. Có một vị trượng phu khác sinh ra để phân chia riêng biệt cây dây leo ấy. Nếu vị đó, tay phải nắm lấy những hạt cây dây leo, ném lên không. Những hạt đã ném ấy không rời ra mà chúng tụ lại thành một đám hạt dây leo lớn. Cho đến khi có một ngọn gió thổi đến, như vậy đám hạt dây leo lớn đó bị xao động tan rã, văng đến trong mỗi một cõi Phật khắp mười phương. Nhưng mỗi cõi Phật chỉ rơi xuống một hạt dây leo, nhất định không có hai. Đám hạt dây leo lớn nói trên rơi hết vào các cõi mà mỗi một cõi chỉ rơi xuống một hạt.

Này Hỷ Vương! Ý ông thế nào? Số cõi Phật đó có thể dùng phương tiện để biết được bờ cõi không?

Bồ-tát Hỷ Vương đáp:

–Bạch Thế Tôn! Chẳng thể được vậy! Thưa Đấng Tu-già-đa! Chẳng thể được vậy! Chỉ có Đức Như Lai mới đạt được sự hiểu biết như vậy!

Đức Phật bảo:

–Này Hỷ Vương! Nếu lại có vị Bồ-tát tin hiểu bố thí, ở các cõi Phật nhiều vô lượng vô số, lại chẳng thể tính được, đem bảy báu chất đầy trong đó rồi dùng để bố thí. Nếu có bất kỳ Bồ-tát nào tôn trọng chánh pháp, hộ trì chánh pháp, thậm chí chỉ trong một ngày đêm kham nhẫn vì khiến cho chánh pháp trụ thế lâu dài. Như vậy, phước của vị này phát sinh nhiều hơn phước vị ở trên kia. Vì sao? Này Hỷ Vương! Vì vị ấy ở chỗ một Đức Như Lai để hộ trì chánh pháp rồi, tức là đã ở chỗ những Đức Phật Thế Tôn quá khứ, vị lai và hiện tại để được hộ trì chánh pháp.

Này Hỷ Vương! Khi xả bỏ các báu thì còn phiền não, còn chấp thủ. Này Hỷ Vương! Lại khi pháp thí thì vô lậu không chấp thủ, các khổ trở nên tiêu diệt.

Này Hỷ Vương! Do đó, nên các ông phải tin hiểu pháp thí, chớ tin vào của cải thế gian. Các ông nên dùng pháp cúng dường để cúng dường cho ta, chớ dùng của cải thế gian để cúng dường, dùng pháp cung kính để cung kính ta, chớ dùng tài vật để cung kính. Vì sao? Này Hỷ Vương! Vì Bồ-đề của các Đức Phật Thế Tôn từ pháp mà ra, chẳng do của cải mà ra.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hỷ Vương bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con cũng sẽ tôn trọng chánh pháp, chẳng tôn trọng tài vật. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì nhất định do pháp nên Đại Bồ-tát chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, chứ chẳng phải do tài vật. Lại nữa, tài vật khiến cho phiền não tăng thêm, pháp khiến cho phiền não chuyển biến, diệt tận.

Đức Phật khen Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Rất hay! Rất hay! Này Hỷ Vương! Ông khéo nói lời nói này! Pháp khiến cho phiền não chuyển biến tận diệt! Lại nữa, này Hỷ Vương! Ông hãy lắng nghe! Lắng nghe! Chánh niệm suy nghĩ! Ta sẽ vì ông giảng nói! Như Đại Bồ-tát đời trước hộ trì chánh pháp, siêng năng tu tập, chẳng tiếc thân mạng, lìa bỏ các niềm vui và dùng tài lợi tri thức để cung kính, hộ trì chánh pháp.

Đại Bồ-tát Hỷ Vương bạch Phật:

–Như vậy, bạch Thế Tôn! Con rất ưa thích nghe!

Đức Phật nói:

–Này Hỷ Vương! Thuở xưa, ở đời quá khứ, kiếp số chẳng thể tính được, lại trải qua vô số vô lượng, chẳng thể lường, chẳng thể suy nghĩ được, vào thời gian đó, có Đức Phật hiệu là Quảng Tịnh Hậu Kim Phổ Vô Nghi Quang Oai Vương Như Lai, Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hành Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Giáo Sư, Phật Bà-già-bà ra đời.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri Quảng Tịnh Hậu Kim Phổ Vô Nghi Quang Oai Vương có tuổi thọ không lường, cõi Phật vô biên công đức trang nghiêm và có bảy mươi ức trăm ngàn quyến thuộc Thanh văn vây quanh cùng với vô lượng chúng Bồ-tát. Tất cả đã phát ra vô biên hạnh, thuận vào pháp giới.

Này Hỷ Vương! Như vậy, Đức Như Lai Thế Tôn Quảng Tịnh Hậu Kim Phổ Vô Nghi Quang Oai Vương ở quá khứ đã diệt rồi. Lâu sau, khi chánh pháp mất đi, có vị nói pháp tên là Vô Biên Bảo Chấn Thanh Tịnh Hạnh Tụ. Vị ấy tu hành hết các hạnh, được trí năm thông, Tổng trì tự tại, biện tài trôi chảy, thuận vào pháp hạnh. Vị đó đi vào thôn, thành, phường ấp, kinh đô vua... vì chúng sinh nói pháp. Pháp vị ấy nói ra cũng là Tam-muội Quyết định quan sát chư pháp hạnh này, lấy đó làm phát khởi. Vị đó theo thứ lớp đã kiến lập được sáu mươi ức ức trăm ngàn chúng sinh ở đạo Vô thượng Chánh giác. Trong lúc đó, có nhiều Tỳ-kheo xem ra giống như người nhập đạo mặc Phú-già-la, nhưng những người đó chẳng tu Tam-ma-địa này, cũng chẳng thể nhẫn. Họ bị sự trói buộc của ganh ghét xan tham nên ở chỗ vị Tỳ-kheo nói pháp kia, bảo những người trong lãnh thổ cai trị của vua, những thôn, thành, phường ấp, kinh đô chẳng nên nghe biết, chẳng lệnh cho vào, chẳng cùng nói, chẳng gần gũi...

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, người nói pháp kia bị đuổi ra khỏi thôn, nhưng lòng không khiếp sợ lẩn tránh, lòng không yếu hèn, lòng không sân động, lòng không vẩn đục, lòng không ô tạp... mà chỉ hộ trì chánh pháp như vậy, chẳng tiếc thân mạng, xả bỏ các tài lợi cung kính thôi. Có vị chúa rừng lớn tên là Nhị Sinh (Nhị sinh là chim vậy. Đầu tiên sinh trứng là một lần sinh, ra khỏi vỏ trứng là hai lần sinh. Phàm loài noãn sinh thì đều có hai lần sinh. Vì chim phần nhiều là noãn sinh nên riêng một mình được hiệu là Nhị sinh) lên tiếng, tung hoa mà đi đến chỗ người nói pháp đó. Đến rồi, vua Nhị Sinh vào ngồi chung với ba mươi ngàn ức Bồ-tát. Cùng đến với vua rừng có Tứ đại Thiên vương... cho đến trời Sắc cứu cánh. Vì nghe pháp nên họ đi đến chỗ ấy. Vị nói pháp đó, ở trong chúng đại thiên mà nói pháp. Bên vị nói pháp đó đầy ắp ba dũ-xà-na (do-tuần) trăm ngàn trời người hiển hiện. Vị ấy ở trong chỗ vua rừng đó vì chúng Tứ đại Thiên vương mà nói pháp như vầy, như vầy... khiến cho trăm ngàn trời của chín mươi chín tầng trời chẳng thoái chuyển đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, vô lượng trăm ngàn Thiên tử chứng được trí kiến đạo. Ở chỗ đó, Tứ đại Thiên vương, chúa của ba mươi ba tầng trời và Phạm thiên, chúa của cõi Ta-bà... siêng đến cung cấp hầu hạ tùy theo sự cần thiết của vị nói pháp đó. Cũng có ba mươi ngàn ức Bồ-tát cung cấp hầu hạ vị nói pháp đó.

Này Hỷ Vương! Vào lúc đó, có vị vua tên là Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm xuất hiện ở châu Diêm-phù. Là bậc Pháp vương dùng pháp, cai trị ở trong bốn châu, tự tại chuyển bánh bảy báu đầy đủ. Này Hỷ Vương! Lại nữa, vua Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm đó đầy đủ một ngàn người con trai, nhưng tất cả đều hóa sinh trong tư thế kiết già, chẳng mất chánh niệm.

Tám mươi bốn ngàn phụ nữ trong cung đều có phạm hạnh. Lại nữa, vua Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm đó thường thuận phạm hạnh, thường vào chánh định. Này Hỷ Vương! Bấy giờ, vị nói pháp Vô Biên Công Đức Bảo Chấn Thanh Tịnh Hạnh Tụ biết tâm vị vua đó đã ở đời trước tương ứng thành tựu, quyết định phát tâm tu hành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Trong đêm tịch tĩnh, vị nói pháp ấy biến hóa thân mình làm voi Ma-na-bà vào trong vầng trăng, ở trên điện với các quần thần trong cung vây quanh. Rồi từ rừng chúa đó, ông bay lên trong hư không giống như chúa chim ưng mà không vướng mắc, đi đến chỗ vua Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm. Đến nơi, ông ra khỏi vầng trăng hóa làm hình sắc Phạm thiên, ở trước mặt vị vua đó, trên không trung. Phát ra ánh sáng soi cùng khắp cung điện xong, liền vì vị vua kia mà nói bài kệ tụng:

Chủ đất người chớ làm phi pháp

Vang danh khen ngợi ắt chẳng tăng

Dùng hạnh phi pháp chẳng an vui

Chúa loài người hiện tại không vui.

Chúa đất, trước cũng tu pháp hạnh

Nay được lợi tự tại bốn châu

Không đoạn chủng tánh, hộ pháp mầu

Với pháp hạnh, chúa người hộ trì.

Với mắt chánh pháp nên thuận theo

Chánh pháp hộ xong rất vui mừng

Có nhiều Tỳ-kheo, không trì giới

Bài báng Bồ-đề và Thiện Thệ.

Chúng tôi khởi tu Phật Bồ-đề

Như vậy chúng sinh có kiến chấp

Nếu khi thực hành những hạnh này

Như vậy chúng sinh rơi đường ác.

Châu Diêm-phù này có Tỳ-kheo

Hiệu Vô Biên Tụ Địa Chấn Thanh

Quan sát nghĩa, giảng nói chánh định

Phú-già-la, vô ngã, vô mạng.

Ngài nói Tam-ma-địa tịch tĩnh

Mà Tỳ-kheo bị đời đuổi đi

Trong rừng chúa, Chấn Thanh vi diệu

Tá túc trong đó khéo hộ pháp.

Do trụ rừng đó, khắp mừng vui

Trời Sắc cứu cánh đều đến nơi

Để nghe Ngài nói Tam-muội này

Nhiều ức cõi trời phát hạnh đạo.

Voi chúa, ông muốn đi đến đâu

Nghe biển công đức Tam-ma-địa?

Và vì chúng sinh làm nhiều lợi?

Nay nên đến người nói pháp kia.

Như Lai sinh ra rất khó gặp

Bạn nói chánh pháp lại khó gặp

Chúng sinh cầu pháp càng khó hơn

Gặp người hộ pháp rất khó khăn.

Châu Diêm-phù này, ông tự tại

Vì chánh pháp ông nên hộ trì

Người nói pháp, thường ban vô úy

Như vậy đến trong thành nói pháp.

Nếu lời tôi nói vua thực hiện

Vị lai chắc được nhiều lợi ích

Và vì chúng sinh làm lợi hơn

Thì sẽ đạt được Bồ-đề Phật.

Này Hỷ Vương! Như vậy, người nói pháp kia thức tỉnh vua đó xong, trở lại hư không vào với nguyệt luân, lại đi đến chỗ rừng chúa kia. Vị vua đó nghe sự thức tỉnh này rồi rất đỗi vui mừng, ưa thích, thỏa lòng thì thiện ý lại phát sinh. Qua đêm đó, nhà vua cùng với một ngàn người con và bốn binh chúng cùng rất nhiều dân chúng khác đi đến chỗ rừng chúa lớn Nhị Sinh Chấn Thanh Tán Hoa đó. Đến rồi, nhà vua hướng về chỗ vị nói pháp kia. Vào lúc đó, vị nói pháp đang vì chúng Đại thiên và Đại Bồ-tát giảng nói Tam-ma-địa này.

Bấy giờ, vị vua đó và các con cùng những người vây quanh đều thấy vị nói pháp đó và các vị Đại Bồ-tát liền được niềm vui mừng cùng lòng tin thanh tịnh. Những người đó đem lòng tin thanh tịnh đảnh lễ dưới chân vị nói pháp đó và đảnh lễ dưới chân các vị Đại Bồ-tát kia xong, ngồi về một bên. Những người theo nhà vua đã ngồi xong, vị nói pháp kia vì họ giảng nói Tam-ma-địa này. Những người kia nghe Tam-ma-địa này xong, được niềm tin thanh tịnh yêu thích mừng rỡ. Bấy giờ, vị vua đó đạt được Tam-ma-địa này, trong số rất nhiều người đó có tám mươi bốn ngàn chúng sinh đều phát tâm Vô thượng Chánh giác, một ngàn người con đều cùng đạt được Bất đoạn biện tài.

Này Hỷ Vương! Như vậy, vua Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm vui mừng hớn hở tràn đầy trong lòng, liền đứng dậy, đem hai chiếc áo vô giá dâng lên vị Tỳ-kheo nói pháp đó, các vật dụng của nhà vua đều đem ban cho và bố thí vô úy, tô tức.... cho đến cung cấp, hầu hạ trọn đời, tùy theo sự cần dùng của vị ấy mà dâng y phục, thực phẩm và nói như vầy: “Thưa Tỳ-kheo! Ngài nên đi vào thôn, thành, phường, ấp, vương tôi xin làm thị giả, khiến cho các chúng sinh sẽ được trí này.”

Này Hỷ Vương! Nhà vua kia nói lời như vậy rồi đảnh lễ dưới chân vị nói pháp đó và quyến thuộc xong, đi ra trở về cung điện. Này Hỷ Vương! Bấy giờ, Tỳ-kheo Vô Biên Công Đức Bảo Chấn Thanh Tịnh Hạnh Tụ từ trong rừng chúa đó đứng dậy đi ra, rồi vào trong thôn, thành, phường, ấp, kinh đô vì chúng sinh nói pháp. Nhà vua đó ở những chỗ có người đều ban sắc lệnh: “Không một người nào đối với vị Tỳ-kheo mà chẳng kính mến, chẳng vui lòng, chẳng kính trọng, chẳng thân thiện.” Một ngàn người con trai của vị vua đó theo sau vị nói pháp kia, tiếp nối nhau ủng hộ pháp lợi ích. ba mươi ngàn vương tử quyến thuộc khác cũng vì Đại Bồ-tát kia mà làm người hầu hạ sai bảo, tùy theo việc làm của vị ấy mà họ làm cho người được những hạnh vui.

Này Hỷ Vương! Vị nói pháp đó vì thành tựu chúng sinh nên tự thân trì kinh nửa kiếp, khiến cho vô lượng chúng sinh đều đã thành thục ở trong ba Thừa. Nhà vua đó và các con cùng mọi quyến thuộc, hoặc là tôi tớ của các vương tử kia hay người làm thị giả của Bồ-tát đó, ở trong số ấy đều đã phát tâm Bồ-đề. Do nghe Tam-ma-địa này và hạnh căn lành đời trước nên họ đều cùng ở trong tám mươi kiếp, phụng sự sáu mươi tần-bà-la (mười triệu) các Đức Phật Thế Tôn ở các nơi họ đều được nghe Tam-ma-địa này đúng như điều họ mong ước mà hộ trì cõi Phật. Ở trong ấy, hoặc có người đạt đến Bồ-đề, hoặc có người hiện thực hành hạnh Bồ-tát vì thành thục chúng sinh.

Này Hỷ Vương! Vị nói pháp tên là Vô Biên Công Đức Bảo Chấn Thanh Tịnh Hạnh Tụ. Lúc đó ý ông nghi là ai khác chăng? Chớ thấy như vậy! Vì sao? Vì chính Đức Như Lai Vô Lượng Thọ là người nói pháp lúc đó. Lại nữa, này Hỷ Vương! Lúc đó có vị vua tên là Đa Nhân Vô Ưu Phổ Dục Hỷ Âm, ông cho là ai khác chăng? Chớ thấy như vậy! Vì sao? Vì chính là Đức Như Lai Bất Động. Này Hỷ Vương! Một ngàn người con của vị vua kia trong lúc đó, ông cho là ai khác chăng? Ông chớ thấy như vậy! Vì sao? Vì đó là những Đại Bồ-tát trong kiếp Hiền này, hay một ngàn vị Phật sẽ ra đời trong đại kiếp Hiền vậy.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Người nói pháp Vô Biên Công Đức Bảo Chấn Thanh Tịnh Hạnh Tụ, lúc đó có ba mươi ngàn Bồ-tát bằng hữu theo sau nối nhau vây quanh. Ý ông nghi họ là ai khác chăng? Ông chớ thấy như vậy! Vì sao? Vì các Đại Bồ-tát đó ở trong một kiếp, sẽ chứng giác đạo Vô thượng Chánh giác. Này Hỷ Vương! Như vậy hộ trì chánh pháp siêng năng tương ứng với Đại Bồ-tát, vì vô lượng vô số chúng sinh mà làm việc lợi ích và mau chóng được Tam-ma-địa này.

Này Hỷ Vương! Do đó hoặc ta hiện tiền, hoặc ta diệt độ thì nên thọ trì, đọc tụng, giảng nói, tư duy, vì người khác diễn nói rộng rãi Tam-muội này sẽ mau chóng phá được quân ma.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn làm cho ý nghĩa này rộng rãi hơn nữa nên liền nói bài kệ tụng:

Với các chúng sinh nếu ban vui

Ngàn ức năm, chẳng thể nghĩ bàn

Phước này chẳng thể ví dụ được

Nếu tâm này sinh nhân Bồ-đề.

Nếu chúng sinh khắp trong mười phương

Đều thành tựu Độc giác thù thắng

Cúng dường họ cả ngàn ức kiếp

Thường ban cho tâm tịnh an vui.

Nếu muốn đạt được Bồ-đề này

Rằng: “Ta sẽ được thành Nhị túc

Trì một kệ Tam-ma-địa này

So với người đó phước nhiều hơn.

Các chúng sinh gặp đời có Phật

Ngàn ức kiếp cúng dường Đức Phật

Họ cũng chẳng sánh được phước này

Nếu một lòng phát tâm Bồ-đề

Hoặc hộ trì đối với Phật pháp

Bốn câu kệ Tam-ma-địa này

Phước như vậy, phi tâm Bồ-đề

Như người hộ trì chánh pháp kia.

Chúng sinh trong thế giới Ta-bà

Hoặc dùng Bồ-đề hóa độ họ

Với người chẳng tin đạo, nghe xong

Thì chẳng sinh ra sợ phước này.

Nếu Bồ-tát bố thí tài sản

Trải qua hằng hà sa ức kiếp

Dùng trân bảo đầy ắp các cõi

Cũng chẳng nghe Tam-ma-địa này.

Như vậy, nếu người trí thọ trì

Bốn câu kệ tụng của định ấy

Thì phước đức tụ nhiều lắm vậy

Chẳng cần nhiều ức kiếp bố thí.

Nếu bậc Thắng giả hộ Bồ-đề

Được định Vô Trần chẳng thể nghĩ

Chẳng thể dùng lời mà nói đủ

Như người có phước trùm khắp kia.

Ở trong sinh tử thấy nhiều Phật

Ý niệm đó chưa từng quên mất

Ở trong đất nước hạnh ưa thích

Tam-muội này nên chép giữ gìn.

Niềm vui của thân như của tâm

Được sinh lên trời gặp bậc Thánh

Vị lai, khổ não chưa từng chịu

Vua Tam-ma-địa tùy hỷ theo.

Ngàn ức pháp môn để thể nhập

Bậc ánh sáng vô biên hứa khả

Ta trụ lực thù thắng nói ra

Cốt do được định Bồ-đề này.

Như được biện tài Tổng trì môn

Được Tam-ma-địa như Thần túc

Bậc trí chứng quả Thánh thanh tịnh

Nếu diễn nói Tam-ma-địa này.

Người trí ra đời trong các cõi

Sẽ được thấy chư Phật hiện tiền

Nghe được pháp Phật thọ trì hết

Tụng, tu tập, giáo hóa do định này.

Nếu được đoan chánh, căn đủ đầy

Ba mươi hai tướng cùng trăm phước

Chúng sinh thấy rồi rất mừng vui

Tụng, tu, giáo hóa do định này.

Người trí tiếng tốt lời ý hay

Có đủ sáu mươi phần âm thanh

Bao gồm tiếng Phật tịnh chúng sinh

Do nghe định này khen lành thay.

Họ sẽ được tuệ lại lanh lợi

Họ cũng được trí, không nhơ uế

Cũng biết rõ tâm các chúng sinh

Nếu trì Tam-muội thanh tịnh này.

Pháp môn hội nhập không một tiếng

Do ở trong ấy chẳng biện luận

Mà đối các tiếng được thiện xảo

Do tụng Tam-muội không phiền não.

Được tâm rộng lớn, chẳng thẹn thùng

Lại được hoan hỷ rất mừng vui

Hỷ lạc đó chưa từng giảm bớt

Do giảng rộng Tam-ma-địa này.

Việc ta thấy rõ như bàn tay

Các ông nên chính tâm dấy khởi

Các ông là con, thuận ta dạy

Phát tu định này sẽ được thành.

Đây có ông hứa, ta giảng nói

Các ông tâm tịnh làm tương ứng

Ta trụ đến nay nên siêng tu

Chớ để về sau phải buồn khổ.

Phẩm 3: THỌ KÝ ( Phần 1)

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hỷ Vương bạch Phật:

–Thật hiếm có! Bạch Thế Tôn! Thưa Đấng Tu-già-đa! Thật hiếm có! Thậm chí Đức Như Lai cũng khen ngợi công đức của Đại Bồ-tát hộ trì chánh pháp này. Bạch Thế Tôn! Pháp nào mà Bồ-tát phải đầy đủ để được Tam-ma-địa này?

Đức Phật nói:

–Này Hỷ Vương! Có một pháp đầy đủ để Bồ-tát được Tam-ma-địa này. Thế nào là một? Này Hỷ Vương! Ở trong, thệ nguyện Bồ-tát bền chắc trụ trong Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Chỗ đó, hoặc bị phá hoại, hoặc đối trước đùa giỡn, hoặc hướng về người khác hủy báng, hoặc tranh sai trái, hoặc sân mắng, hoặc quở trách, người kia ở trong hoàn cảnh ấy không phẩn hận, không tỵ hiềm, không sinh oán kết, mà trụ ở trên sự quan sát tâm mình. Khi ta phát tâm Bồ-đề không người thỉnh ta, hoặc Trời, Rồng, hoặc Dạ-xoa, A-tu-la, Già-lưu-trà, Kiền-thát-bà, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già và phi nhân, chẳng phải phi nhân, cũng chẳng có một người thế gian khác thỉnh ta, chỉ tự tâm của ta suy nghĩ mà sinh tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nhưng khi tâm đó của ta sinh ra thì các Đức Phật đều biết. Ta nay chẳng nên như thế này: Như ta vì người khác phá vỡ tự tại, như đối trước người khác đùa giỡn, như giận mắng, như quở trách, như khinh khi, như học không nghiêm túc, như nói hại, như đánh... muốn khiến cho họ sợ hãi xả bỏ Bồ-đề hay xả bỏ chúng sinh, hoặc ta lại khởi ý nhỏ nhoi, hoặc sinh ra tâm Thanh văn hoặc tâm Độc giác... thì ta đã lừa dối các Đức Phật Thế Tôn. Nếu tâm này sinh ra Bồ-đề thì ta nay cần phải trụ chắc chắn ở thệ nguyện. Khi tâm đó sinh thì nhất định chẳng buông bỏ cho đến khi chưa ngồi Bồ-đề đạo tràng.

Này Hỷ Vương! Đây là đầy đủ một pháp để Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn cho ý nghĩa này sáng tỏ hơn nữa nên liền nói kệ tụng:

Người trí thường sinh thệ bền chắc

Vì cầu Vô thượng đại Bồ-đề

Ta ở trung gian chẳng mỏi mệt

Dùng tâm chẳng mệt hành Bồ-đề.

Nếu bị đùa giỡn và tranh cãi

Giận mắng, quở trách, chẳng cúng dường

Tự tâm như vầy thuận an ủi:

Ở trong không có giận phá sinh.

Như ta khi tâm Bồ-đề sinh

Chẳng phải trời rồng... thỉnh ta vậy

Đối các chúng sinh ta Từ bi

Sinh tâm duyên với đạo Bồ-đề.

Nếu ta nay lại khởi ý nhỏ

Thì ta lừa dối các Thế Tôn

Ta bền tinh tấn chẳng mỏi mệt

Hộ trì thệ nguyện mà làm Phật.

Hành giả như vậy đại danh xưng

Tam-ma-địa này có hiện tiền

Tâm Bồ-đề căn bản đứng vững

Hành pháp Bồ-đề chẳng khó khăn.

Này Hỷ Vương! Lại có hai pháp đầy đủ khác để Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Những gì là hai? Như lời nói mà làm, giữ các hạnh pháp lành mà chẳng nhàm chán.

Này Hỷ Vương! Ở trong, cái gì là như lời nói mà làm? Bồ-tát này nghe nói có hạnh Bồ-tát, nghe có Phật pháp đầy khắp thì Bồ-tát đó giữ lấy những điều này mà làm. Ta cũng tu hành những điều này. Bồ-tát hành rồi, nhân đây sẽ giác ngộ Phật pháp vô thượng. Bồ-tát đó làm đúng như lời nói tức là giữ lấy mà làm. Nếu việc làm thành tựu, hành động thanh tịnh thì đây là như lời nói mà làm. Sao gọi là trong các hạnh thiện chẳng nhàm chán? Bồ-tát này khởi ý niệm này: “Biến trí không lường, như vậy chúng sinh không lường, ta làm lợi ích nên họ chẳng thể do thiếu căn lành, thiếu hạnh. Đối với vô lượng Biến trí mà được đầy khắp, vì vô lượng chúng sinh mà làm lợi ích”. Bồ-tát đó nếu khi phát khởi ý thiện như vậy mà đem hồi hướng hết vô lượng hồi hướng đó thì sẽ như biển cả cầu mong nghe chẳng nhàm chán.

Này Hỷ Vương! Đây là hai pháp đầy đủ để Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Như lời nói mà làm

Đó không chẳng nói Như

Mà cũng chẳng nói năng

Nếu có sai biệt này.

Bồ-tát đó là nói năng Như

Hạnh tướng như vậy nghe đã hành

Người trí như lời nói mà làm

Là được định này công đức Phật.

Chẳng nhàm chán pháp thiện

Những vị đó không chán

Bồ-đề kia không lường

Vô lượng tánh công đức.

Với pháp thiện lại chẳng, nhàm chán

Ý thường chẳng đủ giống như biển

Vô lượng vô biên cõi chúng sinh

Chẳng thể ý nhỏ mà nhàm chán.

Như lời đã nói mà thực hành

Lại chẳng nhàm chán mong cầu pháp

Với hai pháp này thuận tu học

Thì được định này công đức Phật.

Này Hỷ Vương! Lại có ba pháp đầy đủ khác để Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Những gì là ba? Bồ-tát này có thành tựu ba cấm giới.

Những gì là ba? Đó là thân giới, ngữ giới và ý giới; lại không có ba thứ phiền não thiêu đốt.

Những gì là ba? Đó là tham dục thiêu đốt, sân ác thiêu đốt, ngu si thiêu đốt và chẳng nương trong ba cõi mà tu hành Phạm hạnh. Có ba pháp đầy đủ này thì Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Cấm ngăn ở ba nơi

Thân, miệng và tâm ý

Ba phiền não thanh tịnh

Chẳng nương trong ba cõi

Cấm ngăn thân, ngữ và cả ý

Ba thứ phiền não, ý tịch tĩnh

Và chẳng nương nhờ trong ba cõi

Nên Tam-ma-địa mau được thành.

Này Hỷ Vương! Lại có bốn pháp đầy đủ khác để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này. Những gì là bốn?

Đó là biết nhân sinh ra pháp, biết nhân đó và biết nhân sinh ra pháp rồi liền xả bỏ nhân ấy, chẳng chấp trước nhân sinh ra pháp. Bồ-tát đó biết đầy đủ như vậy thì Bồ-tát chẳng thấy có một pháp nào chẳng phải do nhân sinh ra. Bồ-tát đó nghĩ như vầy: “Nếu pháp đó nhân duyên sinh thì bản tánh “không” kia chẳng sinh. Lại nữa, Bồ-tát đó có trí đầy đủ như vậy rồi, nên chẳng khởi vô minh còn khiến cho vô minh diệt nên vì chúng sinh nói pháp. Bồ-tát đó chẳng khởi các hành và khiến biết rõ các hành nên vì chúng sinh nói pháp... cho đến chẳng khởi lão tử và khiến vượt qua lão tử nên vì chúng sinh nói pháp.

Này Hỷ Vương! Đây là bốn pháp đầy đủ để Bồ-tát được Tam-ma-địa này.

Lúc ấy, Đức Phật lại nói kệ:

Đã biết ở nhân duyên

Nhân sinh ra cũng biết

Người đó không chấp thủ

Như đoạn và cả thường.

Cũng biết rõ các nhân

Hoặc tướng, hoặc tự thể

Hoặc pháp thuộc về nhân

Ở trong, trí chẳng chấp.

Sự sinh của nhân duyên

Nếu có thật là không

Nếu trí chuyển bên trong

Thì được Tam-ma-địa.

Biết rõ vô minh xong

Thì các hành chẳng sinh

Biết Như nói cũng Như

Lợi ích cho chúng sinh.

Nếu có bốn pháp này

Bồ-tát, các Thắng giả

Thì chẳng khó được thành

Là Tam-muội Phật khen.

Này Hỷ Vương! Lại có năm pháp đầy đủ khác để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là năm? Này Hỷ Vương! Đó là Bồ-tát biết Tác biết Hợp, biết Môn, biết Hạnh, biết Đạo. Ở trong, sao gọi là Tác? Sở dĩ nói Tác là, nếu ở trong chúng sinh mà tâm bình đẳng, xả bỏ mọi tưởng, đối với các chúng sinh chỉ dùng một vị Từ. Đây gọi là Tác. Trong đây, sao gọi là Hợp? Nếu biết quả báo chín muồi trong thân, đem thiện nghiệp đã làm hồi hướng về đạo Bồ-đề, ở trong chẳng chạm đến. Đây gọi là Hợp. Sao gọi là Môn? Gọi là môn chính là không môn hay cam lộ môn (y vào Phạm bản thì gọi là Bất tử. Từ xưa đến nay theo nghĩa gọi là cam lộ) , cũng chẳng do cái gì khác. Đây gọi là Môn. Sao gọi là Hạnh? Đó là hạnh không, hạnh một mình, hạnh như. Hạnh của các pháp bản tính đều thanh tịnh. Đây gọi là Hạnh. Sao gọi là Đạo? Là lìa khỏi ngã tác và ngã sở tác (ta làm và cái ta làm) là chánh kiến của bậc Thánh. Đây gọi là Đạo.

Này Hỷ Vương! Đây là năm pháp đầy đủ để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Bình đẳng đối chúng sinh

Những bậc đó làm vậy

Nghiệp báo chín cũng tin

Thì hợp vô thượng này.

Phi đạo, pháp nhơ đều xa lìa

Cầu đến pháp lành chẳng ngưng bỏ

Đều đem hồi hướng đạo Bồ-đề

Mà với Bồ-đề, không chạm đến.

Biết được cửa giải thoát

Là vô tướng và không

Cũng chẳng làm với nguyện

Đây, pháp môn vô thượng.

Ở trong các pháp có thiện xảo

Ở trong các pháp thường chẳng nương

Riêng tự hợp với cảnh vô sinh

Ngã và ngã sở, đó chẳng sinh.

Việc làm kẻ trí hợp với hạnh

Và thường an trụ trong bốn đạo

Là Hợp Bồ-đề chẳng khó được

Huống chi Tam-muội tịch tĩnh này.

Này Hỷ Vương! Lại có sáu pháp đầy đủ khác để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là sáu? Đó là biết về nhãn (mắt) và biết tự tánh của Nhãn; khi biết nhãn rồi và biết tự tánh của nhãn rồi, đối với sắc đáng ưa và sắc không đáng ưa, không có chấp trước ngăn ngại đạt đến bình đẳng. Sắc này nhãn căn chẳng đốt cháy. Như vậy biết nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý và biết... tự tánh của ý... khi biết ý rồi, biết tự tánh của ý rồi, đối với pháp ưa thích và pháp chẳng ưa thích không có chấp trước ngăn ngại, đạt đến bình đẳng. Pháp này ý căn chẳng đốt cháy. Này Hỷ Vương! Đây là sáu pháp đầy đủ để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Biết đến tự tánh nhãn

Phi tự tánh, tự tánh

Đối trong sắc chẳng ngại

Hoặc không, hoặc bất tịnh.

Đạt bình đẳng trong sắc

Sắc không có dục nhiễm

Biết thể bản tánh xong

Sắc không bị đốt cháy.

Như vậy nhĩ, cùng tỷ

Thiệt, thân và cả ý

Biết tự tánh kia xong

Trong các pháp chẳng chấp.

Sáu cảnh giới giam cầm

Khiến chẳng chạy bên ngoài

Trí tự tánh đủ thành

Phi dục, phi ly dục.

Trí như vậy tối tôn

Là Bồ-tát thù thắng

Người đó chẳng khó khăn

Được Tam-muội Phật khen.

Này Hỷ Vương! Lại có bảy pháp đầy đủ khác để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là bảy? Đó là chẳng dua nịnh, ngay thẳng, ưa thích pháp, cầu pháp, quan sát pháp, khai mở pháp, thực hành pháp. Này Hỷ Vương! Nhờ bảy pháp đầy đủ này, nên Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Không có dua nịnh luôn ngay thẳng

Và cả lời, ý đều không khác

Ý luôn suy nghĩ như lời nói

Người trí tự vui, cùng người vui.

Trụ ở trong thuận pháp, hành pháp

Chưa từng dùng tiếng làm Tối thắng

Như vậy siêng hợp thì được định

Mau chạm đại Bồ-đề vô thượng.

Vì ưa thích pháp Đại danh xưng

Cầu được nghe chưa từng nhàm chán

Như nghe chánh niệm mà quan sát

Vì người nghe đó lại tuyên dương.

Này Hỷ Vương! Lại có tám pháp đầy đủ khác để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là tám? Đó là: Giới tụ đều thanh tịnh, xa lìa các ái nhiễm, tâm thường xuất gia, ưa ở chỗ tịch tĩnh, chẳng vì các lợi dưỡng, lòng chẳng tiếc thân, tin hiểu rộng rãi, đối với ái, chẳng ái tâm luôn bình đẳng.

Này Hỷ Vương! Đầy đủ tám pháp này thì Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Đức Phật lại nói kệ:

Khắp tịnh với giới tụ

An trụ thiện thanh tịnh

Đã lìa các ái nhiễm

Xuất gia trong Thắng giáo.

Thiện Thệ dạy Tỳ-kheo

Nên xả bỏ lợi dưỡng

Mà cầu trụ tịch tĩnh

Định này rất khó thấy.

Nếu tu hành hạnh tối thượng này

Trong ái, chẳng ái không có khác

Giữ gìn tám pháp mà tu hành

Chắc chứng Tam-muội Tối thượng này.

Này Hỷ Vương! Lại có chín pháp đầy đủ để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là chín? Này Hỷ Vương! Đó là Bồ-tát này xả bỏ chín việc sân, vượt khỏi chín chỗ chúng sinh, thành tựu chín lớp định, qua khỏi tám tà kiến điên đảo, vào trong tám chánh, lìa khỏi tám nơi chẳng an ổn, chứng tám Giải thoát, biết bảy Thức trụ, tu bảy Giác phần.

Này Hỷ Vương! Đầy đủ chín pháp này, Bồ-tát được Tam-ma-địa ấy.

Đức Phật lại nói kệ:

Chín trú xứ chúng sinh

Ở trong chúng sinh nương

Đoạn lìa khỏi các kiến

Kia không có chỗ nương.

Đoạn tám nơi chẳng an

Đạt được tám giải thoát

Ở chỗ trụ bảy thức

Dùng chánh niệm biết khắp.

Người trí tu niệm bảy Giác phần

Đoạn các phân biệt, bứng não phiền

Siêng năng như vậy thì được định

Cũng mau chứng Bồ-đề thù thắng.

Này Hỷ Vương! Lại có mười pháp đầy đủ để Bồ-tát đạt được Tam-ma-địa này.

Những gì là mười? Đó là: Bỏ các vật sở hữu, kham nhẫn ngay thẳng để giữ gìn sự lưu chuyển không lường, đầy đủ trí xuất thế, chẳng phải chỉ vì các chúng sinh mà đại Từ, học rộng hiểu nhiều, giữ gìn những điều đã nghe, dùng đại Bi, vượt trên các sự bố thí, chẳng dùng các phương tiện vui khéo léo, nhớ nghĩ khắp các Đức Phật, mười nghiệp đạo thiện này, thậm chí trong mộng cũng chẳng quên mất, nói pháp nương vào tâm Bồ-đề, chẳng tham muốn thừa khác.

Này Hỷ Vương! Đầy đủ mười pháp này thì Bồ-tát được Tam-ma-địa ấy.

Đức Phật lại nói kệ:

Bỏ các sở hữu mà vui mừng

Cũng có lời nhẫn, tâm ngay thẳng

Trong ức kiếp, không hề thiếu thốn

Người đó mau được Tam-muội này.

Người có trí tuệ không phiền não

Bậc có lòng từ không mong cầu

Ghi nhớ điều nghe chẳng quên mất

Người đó đạt được Tam-muội này.

Bi đối chúng sinh, chẳng hý luận

Các phương tiện khéo chẳng ưa thích

Chánh niệm nghĩ khắp các Thế Tôn

Người đó đạt được Tam-muội này.

Hộ trì mười thiện đều thanh tịnh

Thậm chí trong mộng chẳng từng mất

Tâm luôn nghĩ đến hạnh Bồ-đề

Trong tiểu thừa chưa từng ham thích.

Nếu có pháp tối thắng như vầy

Thì được Phật pháp chẳng khó khăn

Quân chúng Ma mau chóng phá được

Sẽ đạt được Bồ-đề tối tôn.

Khi Đức Thế Tôn nói pháp căn bản này, bảy mươi ngàn chúng sinh xa trần lìa cấu, ở trong pháp được Pháp nhãn tịnh, bảy ngàn chúng sinh đều phát tâm Vô thượng Chánh giác, đều được thọ ký không thoái chuyển, ba mươi ngàn Bồ-tát trong pháp Vô sinh được nhẫn, về sau muốn hộ trì thành lũy pháp, vô lượng chúng sinh thành tựu căn lành. Tam thiên đại thiên thế giới này, chấn động sáu cách, ánh sáng lớn soi khắp thế gian, ba đường ác lặng dừng, các chúng sinh, đều thấy Đức Như Lai trước mặt. Từ nơi thân Đức Thế Tôn, lại phóng ra ánh sáng, nhờ ánh sáng này nên vô lượng vô số thế giới tràn đầy ánh sáng. Chúng sinh ở những nơi đó do ánh sáng chạm đến thân rồi họ đều đối với Đức Phật, chánh niệm thuận theo, cùng vui tương ứng, lìa bỏ phiền não. Ánh sáng của Thế Tôn đó, ở trong mười phương hiện ra, vô biên trân bảo trang nghiêm, chẳng phải một trăm ngàn màu sắc, có ức ức hoa sen trăm ngàn cánh mọc ra khắp các chỗ. Trong hoa sen có hình tượng giống như Đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni Như Lai. Nhưng hình tương tự Như Lai đó, ở trong hoa sen kia, ngồi ngay thẳng hiển hiện. Trong những hoa sen đó, trên đài hoa sen có vị tương tự Đại Bồ-tát Hỷ Vương, gối phải quỳ xuống đài hoa sen rồi, cũng hỏi Tam-ma-địa này, các Đức Như Lai đó cũng giảng nói rõ Tam-muội này. Mỗi một vị Như Lai đó giác ngộ, thành thục vô lượng ức ức trăm ngàn chúng sinh. Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Này Hỷ Vương! Ông có thấy khắp mười phương vô lượng vô số vị Như Lai tương tự ta ngồi trong hoa sen và những Đại Bồ-tát tương tự ông như vậy chăng?

Bồ-tát Hỷ Vương đáp:

–Con thấy, bạch Thế Tôn! Con thấy, thưa Tu-già-đa! Nhưng con chẳng biết số lượng.

Đức Phật bảo:

–Này Hỷ Vương! Có thể biết hết số lượng cát sông Hằng mà chẳng thể biết số lượng của những Đức Phật Thế Tôn đó. Như vậy, các Đức Phật Thế Tôn ông đã thấy cùng. Số Đại Bồ-tát tương tự ông kia cũng lại chẳng thể biết số lượng của họ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn thu lại thần lực hiếm có xong liền bảo Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Này Hỷ Vương! Ý ông thế nào? Như Lai từ cõi Phật này có chỗ ra đi sao? Ngồi mà động sao? Ông cũng có chỗ ra đi sao?

Bồ-tát Hỷ Vương đáp:

–Chẳng phải vậy, bạch Thế Tôn! Chẳng phải vậy, thưa Tu-già-đa!

Đức Phật nói:

–Này Hỷ Vương! Do chính nhân duyên! Ông nên biết rằng, các pháp đều Như, sinh ra tướng trụ, khởi ra phân biệt, không đến không đi, như điều ưa thích, như điều tạo tác vì không ai làm chủ vậy. Ông nên biết, những cái đó đều không phân biệt.

Này Hỷ Vương! Vậy nên, ông đối với các pháp nên phải tin hiểu, thấy chúng như sóng nắng, như chiêm bao, như bóng hình, như tiếng vang, như trăng đáy nước, như điện chớp, như bọt nước... các ông nên học như vậy. Vì sao? Vì Bồ-tát tin hiểu sâu sắc sẽ được Tam-ma-địa này.

KINH QUAN SÁT CHƯ PHÁP HẠNH

QUYỂN 4

Phẩm 3: THỌ KÝ (Phần 2)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại bảo Đại Bồ-tát Hỷ vương:

–Này Hỷ Vương! Nếu lại có Bồ-tát nương vào ngã, chúng sinh trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng, mà bố thí, hộ trì giới, niệm nhẫn, phát khởi tinh tấn, vào thiền định, tu trí tuệ, nếu lại có Bồ-tát tin hiểu các pháp là vô ngã thì vị này hơn vị kia về phước đức tụ và mau chóng chứng Vô thượng Chánh giác. Vì sao?

Này Hỷ Vương, thuở xưa, đời quá khứ, chẳng thể tính được kiếp, lại không thể tính toán, chẳng thể lường, vô lượng chẳng thể nghĩ Ca-la, Tam-ma-gia đó có Đức Như Lai ra đời hiệu là Bảo Quang Uy Luân Vương Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hành Cụ Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn, thế giới tên là Hữu bảo; kiếp tên là Ứng vãng.

Lại này Hỷ Vương! Trong ca-la và tam-ma-gia đó, Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai có thế giới Hữu bảo giàu có sung túc rất là vui sướng, dân chúng đông đúc, đất đai bằng phẳng như bàn tay, không có sành sỏi, vàng bạc thừa thải, đất mịn như sờ vào áo Cơ-chân-lâu-nê-ca, tám con đường nối liền trang hoàng thuần dạ lưu ly màu xanh. Và có hoa sen bằng vàng Diêm-phù-na-đa tự nhiên sinh ra trong phần lớn đất đai. Hoa lớn như bánh xe, hương sắc đẹp đẽ thơm lừng. Thế giới đó rộng rãi có đến sáu mươi bốn trăm ngàn ức châu. Trong mỗi một bốn châu có sáu mươi bốn trăm ngàn ức thành. Những thành lớn đó đều rộng ba mươi hai dũ-xà-na, đều có tường vách bằng bảy báu và có nhiều trăm ngàn ức chúng sinh ở. Mỗi một thành lớn có mười hai ngàn thôn, thành, phường, ấp vây quanh. Những thành lớn đó đều có năm trăm ngôi vườn để sử dụng với đủ những loại cây báu đầy hoa trái hương thơm vây quanh trang nghiêm. Trong mỗi khu vườn đều có ba mươi hai ao hoa, trong ao ấy đầy tràn nước tám công đức. Cát vàng trải khắp, lan can báu vây quanh xen lẫn những dạ lưu ly xanh và có hoa báu Ưu-ba-la, Ba-đầu-ma, Cứu-mâu-đà, Bôn-trà-lợi... sinh ra trong vườn ấy. Những loài chim như ngỗng, nhạn, giao thanh, khổng tước, uyên ương, ca-la-tần-già, mạng mạng ở trong những hoa Ưu-ba-la, Ba-đầu-ma, Cứu-mâu-đà, Bôn-trà-lợi đó đều cất tiếng hót.

Này Hỷ Vương! Nơi kiếp số ca-la, tam-ma-gia đó, Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai có khu vườn tên là Ái kiến, là nơi Đức Thế Tôn cư ngụ. Đức vua cai trị xứ ấy tên là Hữu Nguyệt cùng nương tựa, ở chung với bảy mươi hai ức Thanh văn và tám mươi bốn ức Bồ-tát đều chẳng thoái chuyển.

Này Hỷ Vương! Nước Nguyệt vương cai trị, có bảy mươi hai ức chúng sinh ở. Trong các nơi đều có tám đường thông nhau.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Nước Nguyệt vương cai trị, rộng sáu mươi bốn dũ-xà-na với bảy lớp tường vách, lan can bằng bảy báu, đủ các trụ cửa báu và cây Đa-la thẳng hàng đều mắc lưới gắn chuông nhỏ.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Vào thời điểm ca-la, tam-ma-gia kiếp số đó, nước đó có Nguyệt vương cai trị, có vua tên là Bảo Nguyệt, làm chuyển luân tự tại, ở trong bốn ngàn châu, dùng pháp làm vương pháp.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt đó với vua Hữu Nguyệt kia, chỗ cai trị đều tạo lập cung điện, nhà cửa bằng bảy báu đều rộng bốn dũ-xà-na với bảy lớp tường ngăn... cho đến giăng lưới gắn chuông bằng bảy báu vây quanh và lưới bằng ngọc ma-ni che bên trên. Trong cung điện nhà cửa đó, bốn phương có bốn ngôi vườn lớn, một tên là Tạp họa xa, hai tên là Thường khai hoa, ba tên là Hy kiến, bốn tên là Chánh hạnh lạc. Trong những vườn lớn đó có đủ loại cây sinh ra. Đó là cây báu, cây cho hoa, cây cho mùi thơm, cây cho quả, cây anh lạc, cây cho vải, cây âm nhạc, cây phú sa, cây nguyệt thượng, cây nhật thượng viêm. Trong các vườn lớn đó đều có bốn ao hoa lớn đầy ắp nước chiên-đàn-na với lan can báu giáp vòng, đáy ao trải cát vàng Diêm-phù-na-đa. Các hoa báu Ưu-ba-la, Ba-đầu-ma, Cứu-mâu-đà, Bôn-trà-lợi che bên trên ao ấy. Chim uyên ương hót vang.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt đó có bốn mươi hai ngàn thể nữ đứng vào hàng các đồng nữ cõi trời. Trong số đó có một Thiên nữ lớn nhất tên là Hữu Phước. Nhan sắc người ấy sáng đẹp hơn hẳn các trời.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt đó có mười hai ngàn người con, hình sắc thù thắng vi diệu, người nhìn thấy đều tin yêu, sắc tướng tối thượng thanh tịnh viên mãn, có hai mươi tám tướng đại trượng phu trang nghiêm khắp thân.

Này Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt ra khỏi cung, đến trong vườn Ý Hỷ Kiến vui vẻ dạo chơi, từ nơi Thiên nữ bậc nhất tên là Hữu Phước, bỗng có một đứa trẻ hóa sinh trong tư thế kiết già, hình sắc thù thắng vi diệu, người nhìn thấy đều tin yêu, có đầy đủ hai mươi tám tướng Đại trượng phu. Đứa trẻ đó, lúc sinh ra liền nói như vầy: “Các hành vô thường, vô trụ không có dừng yên, điên đảo, nên hướng về pháp.”

Đứa trẻ đó lại nói kệ này:

Các hành vô thường không dừng yên

Không trụ, không bền nên hướng pháp

Phàm niệm nhỏ, đây là thường an

Vì dục buông lung không chánh niệm.

Người và chư Thiên theo “hữu dục”

Đều là vô thường, tận pháp thể

Với dục chưa từng có chán đủ

Không chắc khổ dục là gốc khổ.

Có Thế Tôn hiệu là Bảo Quang

Phật nói pháp vô cấu vô vi

Các căn luôn ở trong tịch tĩnh

Và Thánh lạc Bồ-đề vô lậu.

Nay nghe con trình lời này:

Như Lai ra đời khó gặp được

Nên cùng đi đến bên Thế Tôn

Trời hơn cả trời, hạnh sáng rõ.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, vua Bảo Nguyệt hướng về đồng tử kia nói kệ:

Ông là Trời, Rồng, Dạ-xoa, Thần

Đồng tử vì ta nói nghĩa ấy

Ông mới sinh, nói lời như vậy

Với Phật pháp nói lời khen ngợi.

Ông chết ở đâu, đến nơi này?

Ông tên là gì? Nói với ta!

Ánh sáng soi khắp trong vườn này

Oai đức thù thắng chiếu soi khắp.

Đồng tử đáp lại:

Có Đấng Trượng Phu ở phương Đông

Tên Đạo sư Tu-mê-lưu-tụ

Tôi chết ở đó đến nơi này

Vì muốn thấy Pháp vương Bảo Quang

Như vậy, Pháp Thượng là tên tôi

Tôi nay phát nguyện tu trí Phật

Ngài nếu muốn nghe Đấng Tối Tôn

Nên cùng đi đến bên Thiện Thệ.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, vua Bảo Nguyệt cùng với đồng tử Pháp Thượng và các thể nữ, các vương tử và rất nhiều người đều đi đến vườn Ái kiến, chỗ của Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai Ứng Chánh Biến Tri. Đến rồi, nhà vua đảnh lễ dưới chân Đức Phật, nhiễu quanh bên phải ba vòng rồi lui về đứng một bên. Mọi người đi theo vua cũng đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương rồi lui về đứng một bên. Đồng tử Pháp Thượng làm lễ dưới chân Đức Thế Tôn đó rồi, quỳ ở dưới chân mà nói lời như vầy: “Bạch Thế Tôn! Đức Như Lai Tu-mê-lưu-tụ gởi lời hỏi thăm Đức Thế Tôn có được ít bệnh ít phiền não, đi đứng nhẹ nhàng, sức lực vận động thư thái chăng?” Đồng tử nói rồi, đứng trước Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai và hướng về Đức Thế Tôn đó mà nói kệ:

Đấng Vô Thượng Tư Nghì Ứng Cúng

Tối Thắng diễn nói hạnh Vô tránh

Độ thoát chúng sinh nhiều không lường

Ngài ngự tại tòa, nay con lễ.

Làm Giáo chủ ba ngàn cõi này

Thế Tôn dùng Pháp bảo bố thí

Vì người giảng nói kho pháp báu

Phá vua Ma-la, quân La-sát.

Trong chúng như trăng soi khắp cùng

Nói đạo đi qua bờ giải thoát

Giảng dạy năm Lực và năm Căn

Ngũ nhãn Thiện Thệ, con nương tựa.

Bậc xa lìa hết các não phiền

Vua Chuyển luân ở trong cõi này

Trừ bỏ ba cấu giống như mắt

Mắt tịnh lìa cấu bẩn thế gian.

Ma-hầu-la-già, người, chúng sinh...

Không ai chẳng hướng về Thượng nhân

Tối Thắng không cao cũng không thấp

Con nay kính lễ các Thế Thân.

Được cùng chẳng được, hạnh bình đẳng

Các tướng hoa nở, tướng trăng rằm

Như hoa sen, chẳng nhiễm thế pháp

Thế Thân khiến cành ái tan rã.

Khéo điều phục tâm rất hoàn hảo

Bình đẳng Thí, giới, lòng không sân

Chúng sinh khó phục, đã điều phục

Thiện Thệ điều tâm, trăng sáng ngời.

Ngôn ngữ dịu dàng ý khéo thuận

Khi nói chấn động ba ngàn cõi

Trời, Rồng, Tu-la và loài người

Họ nghĩ đây là do con nói.

Đây là không, không tánh chúng sinh

Không có tướng, nguyện cũng xa lìa

Phật nói trong này, không nơi đi

Cũng không có đến, cũng không chết.

Pháp giới chẳng động, không trú xứ

Đời trước, đời sau chẳng đắm tham

Ở trong khoảng ấy như hư không

Phật nói pháp này, không nhớ nghĩ.

Thế Tôn thường nói đến thật tế

Trong các đời này chuyển mê loạn

Như mù, đầy phiền não, sân hận

Họ khởi ý niệm ngã và nhân.

Pháp này tợ như mây cùng huyễn

Điều mắt thấy chẳng động, rỗng không

Nếu có được nhẫn thắng diệu này

Người đó luôn theo lời thầy dạy.

Như vẽ đủ loại vào hư không

Không chỗ, không có một chỗ dừng

Như vậy tự nhiên biết chỗ trụ

Nên kia không có một chỗ dừng.

Khi nghe các tiếng không có thật

Cũng chẳng thể thấy không trú xứ

Hoặc nghe, hoặc nói cũng lại vậy

Bản tánh chúng chẳng động, rỗng không.

Pháp thắng giả, thể tướng cũng không

Sẽ thấy sự thị hiện như huyễn

Nếu thấy thể như, không phân biệt

Sẽ thấy Thiện Thệ cũng như vậy.

Cõi, chẳng cõi, đều cùng bình đẳng

Công đức của chư Phật bình đẳng

Các pháp bình đẳng, pháp tịch tĩnh

Các chúng sinh bằng không chúng sinh.

Bất tận mất hết ở trong tận

Bất tận mất hết không trong tận

Tận ấy chẳng tận, tận chẳng tận

Như vậy luôn thuận theo nhẫn này.

Phân biệt, phân biệt khởi phân biệt

Các pháp cũng không chỗ khởi lên

Nếu đã khởi thì thường chẳng khởi

Như vậy luôn thuận theo nhẫn này.

Thấy thấy thường, không thấy được thể

Hoặc thấy chẳng như, quán như thế

Hoặc thấy những pháp này rỗng không

Như vậy luôn thuận theo nhẫn này.

Chưa từng có thể biết đời trước

Tối thắng thật tế do chẳng biết

Nếu biết thông tế thường không tế

Thì tiền tế đó đoạn dứt theo.

Chẳng nương ở trong biên, vô biên

Bờ này, bờ kia thường chẳng trụ

Nếu trong ba cõi không trú xứ

Thì kia, trụ ở trong thật tế,

Nếu kia trụ ở trong thật tế

Thì trong ba cõi, không trú xứ

Nếu trong ba cõi không trú xứ

Thì kia thường trụ trong thật tế.

Nếu sắc tợ như chùm bọt nước

Biết thọ cũng như bọt nước nổi

Tưởng, niệm cũng giống như sóng nắng

Nếu biết thì trụ trong thật tế.

Các tụ là hữu vi, không bền

Nếu biết tợ như là cây chuối

Biết ý cùng huyễn kia tương đồng

Thì tụ tan đó đã tiêu diệt.

Nếu với Từ bi khéo tu hành

Không nương tựa ở mình và người

Tu niệm hạnh tối thượng thanh tịnh

Thì sẽ làm Phật như trời Tịnh.

Nếu lìa rộng khắp các não phiền

Thì kia chưa từng có thủ trước

Bỏ các sở hữu, không nắm giữ

Bố thí đó được Phật ngợi khen.

Nếu thân giống như trăng đáy nước

Biết lời nói ra như tiếng vang

Biết tâm như ánh chớp trong không

Giới kia thù thắng trong ba cõi.

Nếu Nhẫn điều xong đến bờ kia

Ý đó việc ngoài chẳng tổn hại

Biết rõ sáu căn như thôn vắng

Nhẫn đó được Thiện Thệ tán thán.

Nếu ưa thanh nhàn không sợ hãi

Đôi lần tu cảnh giới trí sáng

Thân tâm tịch tĩnh, hạnh ngay thẳng

Tấn đó thù thắng trong ba cõi.

Nếu người diệt bản tánh phiền não

Rỗng không phân biệt người tịch trí

Nếu tưởng chẳng chuyển trong ba cõi

Thì định kia Thiện Thệ ngợi khen.

Nếu biết trong này không có nhân

Thì với Thượng trí, kia được liền

Nên lìa hý luận mà tịch tĩnh

Trong ba cõi trí đó thù thắng.

Nếu ở trong “hữu” không mệt mỏi

Trong ức kiếp lúc tu khổ hạnh

Chưa từng ham thích thừa thấp nhỏ

Chúng Ma-la kia đều kinh hồn.

Con nói Tối Thắng, công đức trên

Như lấy giọt nước ở trong biển

Phật pháp rộng rãi không giới hạn

Chưa từng biết được bờ cõi đó.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, đồng tử Pháp Thượng ở trước Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai, nói bài kệ này thì khắp tam thiên đại thiên thế giới chấn động sáu cách, trăm ngàn ức âm nhạc đồng thời tấu lên và mưa xuống các hương thơm, vòng hoa, hương xoa, hương bột. Tám ngàn vị Bồ-tát đều sinh ra nhẫn ở trong pháp Vô sinh. Vua Bảo Nguyệt cùng các thể nữ, các đồng tử với đại chúng đó đều phát tâm Vô thượng Chánh giác.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, đồng tử Pháp Thượng hướng về Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai bạch như vầy: “Bạch Thế Tôn! Những Tam-ma-địa nào khiến cho Đại Bồ-tát sẽ được thọ trì các pháp? Sẽ được hộ trì cõi Phật công đức trang nghiêm? Sẽ được đủ đầy chúng Thanh văn, Bồ-tát? Sẽ được của cải, vật dụng vô thượng? Sẽ được vượt qua các Ma-la, các phiền não ác? Sẽ được đủ đầy chánh niệm, chánh ý, chánh thú, tàm quý, đạt được trí tuệ? Sẽ được tu tập theo các điều đã nghe? Sẽ được đủ đầy năm phép thần thông thắng trí? Sẽ được không chấp trước, ưa nói Tổng trì? Sẽ được đủ đầy biện tài? Sẽ được đủ đầy sáu pháp Ba-la-mật? Sẽ được đủ đầy sinh vào gia đình dòng họ hình sắc đẹp đẽ? Sẽ được vừa lòng với tiếng nói và việc làm? Sẽ được đủ đầy các công đức? Sẽ được giỏi biết vào, ra các định giải thoát Tam-ma-địa? Sẽ được đủ đầy các trí công đức, chưa được trí rộng lớn mà luôn làm Phật sự vì chúng sinh?” Đồng tử ở trước Đức Phật ấy nói như vậy xong, Đức Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai hướng về đồng tử Pháp Thượng bảo: “Này Đồng tử! Hãy lắng nghe! Lắng nghe! Khéo suy nghĩ kỹ! Ta sẽ vì ngươi diễn nói! Nếu đầy đủ Tam-ma-địa thì Đại Bồ-tát sẽ được những điều này và vô lượng vô số chẳng thể lường công đức thù thắng khác nữa, cũng sẽ mau chóng hướng về đạo tràng Bồ-đề. Này Đồng tử! Có Tam-ma-địa tên là Quyết định quan sát chư pháp hạnh. Nếu được Tam-ma-địa này rồi, Đại Bồ-tát vượt qua các cảnh giới ma, sẽ mau chóng chứng giác đạo Vô thượng Chánh giác”. Đức Như Lai lại vì đồng tử kia dùng lời kệ giảng rộng Tam-ma-địa này:

Như lời nói mà làm

Làm rồi chẳng nói dối

Thân, miệng, ý sạch trong

Có tâm Từ ích lợi.

Với Bi chẳng quên mất

Và chán các tham dục

Vì pháp luôn vui cầu

Thệ trí cũng chẳng bỏ.

Khéo léo trong ngôn từ

Nhập vào trí chúng sinh

Chẳng tiếc với nghiệp thân

Trong thân chẳng tham muốn.

Phải lìa lời thô ác

Với lòng chẳng hý luận

Cứu giúp khổ chúng sinh

Giác ngộ kẻ buông lung.

Người siêng dạy tương ưng

Kẻ hối khiến ra khỏi

Chẳng trụ tưởng chúng sinh

(Bản Phạm văn thiếu một câu).

Tưởng việc chẳng phân biệt

Xa lìa khỏi chấp thủ

Các tướng cũng sẽ diệt

Chẳng động trong thọ nhận.

Thường phải cầu trí tuệ

Xa lìa lời thế gian

Phải cầu được xuất thế

Chánh niệm chẳng quên mất.

Thuận niệm với các pháp

Như vậy sẽ khéo léo

Việc làm, làm đầy đủ

Và thuận hạnh thế gian.

Nên phải tin nghiệp báo

Xa lìa lòng chẳng tin

Nên phải tin chư Phật

Nên nhớ nghĩ thuận theo.

Thường nên nói tội lỗi

Phước tụ phải tùy hỷ

Và thỉnh cầu chư Phật

Lễ bái, lại hồi hướng.

Thường hàng phục kiêu mạn

Làm thiện không nhàm chán

Cũng thường siêng tương ứng

Luôn làm chớ bỏ buông.

Thành tựu hạnh tu chính

Phải biết nhân tạo tác

Chớ theo danh. biện bày

Bị trách chớ nổi sân.

Chớ chấp trước ngôn ngữ

Chớ nghĩ đây thật chân

Chẳng cầu trụ Dục giới

Chủng tánh Sắc, Vô sắc.

Như nghiệp đã chịu báo

Quả đó phải nên tin

Phân chia vật cần dùng

Dạy bảo chẳng chê bai.

Bình đẳng với chúng sinh

Một người cũng chẳng hại

Siêng, lười đều chẳng sân

Không ghét người chứng đắc.

Tâm luôn đầy mong ước

Như pháp hộ thệ nguyện

Với giới không xa lìa

Kiêu mạn phải trừ diệt.

Chuyển đổi lỗi hận sân

Ngu si cũng bứng đứt

Tham dục chẳng dấy khởi

Theo được liền biết đủ.

Lìa bỏ các thân quen

Không lợi chẳng tự ti

Được lợi chẳng tự cao

Chỉ mừng được pháp lợi.

Thường làm hạnh bình đẳng

Phải lìa khỏi tích trữ

Nghe được lời nói ác

Nhẫn nhục mà nghe nhận.

Thường hộ trì ngữ ngôn

Phải nói Bồ-đề thừa

Thường khuyên như siêng năng

Người tinh cần kề cận.

Luôn thưa hỏi bậc trí

Tăng tu kỹ chánh định

Chớ bỏ nơi thanh nhàn

Trụ Đầu-đà, ít muốn.

Nên tin hiểu về không

Với việc không đắm trước

Chẳng nương ở xóm làng

Chẳng tham dục các cõi.

Bên trong chẳng chấp ta

Chẳng đắm trước cảnh giới

Diệt các ý đảo điên

Với tâm luôn gìn giữ.

Nên phát sinh trí tuệ

Thường hành nghiệp chân chánh

Tâm ấy chẳng khiếp hèn

Nghĩ ruộng phước thanh tịnh.

Các hành phải bỏ buông

Thí rồi không cầu mong

Cũng chẳng nghĩ trì giới

Với Nhẫn không phân biệt.

Chẳng phát khởi tinh tấn

Cũng chẳng nương trong định

Chẳng quên mất các pháp

Trí tuệ nên thông đạt.

Nên nhập vào các Ba-la-mật

Trong công đức mình, chưa từng nghĩ,

Nghe công đức người chẳng giận ghét

Hữu vi, vô vi tâm bình đẳng.

Lúc nào cũng vin vào Niết-bàn

Với Hữu vi thường phải xa lìa

Giải thoát yên ổn luôn luôn biết

Trong xóm tưởng như kẻ sát nhân.

Với chỗ Niết-bàn thường ưa thích

Luôn luôn trụ ở trong hòa nhẫn

Mặt vui không làm vẻ nhăn nhó

Gặp người khác trước phải hỏi han.

Với bậc tôn túc luôn kính trọng

Và tâm trí tuệ khéo nối liền

Với người khác chưa từng trách phạt

Nếu có đấu tranh khiến lặng yên.

Với chỗ tịch tĩnh thường khen ngợi

Thường dạy. chúng sinh luôn hòa hợp

Yêu ghét trong lòng thường bình đẳng

Thường phải cầu đến Tổng trì môn.

Như mẹ yêu thương các chúng sinh

Như cha yêu thương các thánh nhân

Yêu thương tôn trọng như thân cận

Yêu Bồ-tát như Phật Thế Tôn,

Yêu pháp cũng như yêu tự thân

Và cầu điều nghe không nhàm chán

Đã nghe pháp xong tu chân chánh

Với Như Lai cũng thường cúng dường.

Nên tin hiểu đối pháp thù thắng

Không tâm khiếp nhược, không biếng nhác

Với Tam bảo luôn phải cúng dường

Thường phải nhịn chịu lời bất chánh.

Thường chẳng luyến tiếc với tự thân

Cũng lại chẳng tham tiếc tuổi thọ

Sống đời thanh tịnh, thường khất thực

Chẳng bỏ Đầu-đà, theo thứ lớp.

Chưa từng lìa chỗ ở thanh vắng

Xa, xa nữa, phải bỏ đồ chúng

Chớ ưa ở chung với tại gia

Với người xuất gia chớ quấy nhiễu.

Chớ yêu, dối trá, nói lời lành

Giáo hóa nhiều người vào Phật trí

Khi nói pháp, lòng không khiếp hèn

Phương tiện khéo quán sát người khác.

Trong tâm luôn luôn nghĩ đến Phật

Và thường nghĩ pháp chẳng buông lung

Cũng ở chỗ Tăng luôn tôn trọng

Và thường cúng dường cho người trí,

Cũng thường gần trí phương tiện khéo

Thường không tranh cãi với người định

Với kẻ tinh cần giúp tâm tốt

Cũng niệm tu pháp tin việc phước.

Giáo hóa chúng sinh khiến làm lành

Người tin phải yêu, lòng ngay thẳng

Nếu chạm việc khổ hay khai mở

Thường nương đúng thời, bỏ phi thời.

Thường nên biết sợ và hổ thẹn

Trong tội ác đó sinh xấu hổ

Các hạnh bất chánh nên xa lìa

Gặp người chánh hạnh, luôn thân cận.

Vì giải thoát, nên giữ gìn giới

Cũng lại phải cầu đến hạnh Thánh

Luôn nghĩ tu hành bốn Niệm xứ

Cũng thường thân cận bốn Chánh đoạn.

Và bốn Như ý túc sẽ thành

Với các căn cũng sẽ phát sinh

Nên phải cầu lực cũng như định

Với bảy Giác phần luôn quán sát.

Thường phải tu hành tám Phần đạo

Xa-ma-tha cũng cầu tích chứa

Tỳ-bát-xá-na luôn sinh Đế

Tâm đã tùy hỷ mà quán sát.

Trong pháp hoan hỷ lại sinh hỷ

Cũng vượt qua vướng mắc các duyên

Nghe không trú xứ chẳng kinh sợ

Chỗ chẳng thể được, chớ buông lung.

Thường phải cầu mong hạnh Bồ-đề.

Hạnh Phật sẽ làm, tin, khen ngợi

Nên phải chán bỏ hạnh cảnh giới

Cũng phải bỏ những hạnh trước làm.

Nghiệp mình tịnh, không nói người khác

Luật hạnh chẳng phá, luôn tuân giữ

Giỏi học cấm giới biệt giải thoát

Bỏ phi thời, nương thời thực hành.

Khéo léo suy xét nên đi, đến

Vật tốt biết lường tự cấm dừng

Và ở dòng Thánh đều biết đủ

Cũng lại cầu vào Thắng trí thông.

Trong Tam-ma-địa phải vin giữ

Và với định hạnh, biết vào trong

Nên biết lòng chúng sinh ưa muốn

Theo đúng lời nói thầy dẫn đường.

Cũng nên thông đạt thuyết vô ngã

Nếu kẻ siêng năng khiến vui mừng

Niệm tu hành như thể Tối thắng

Tam-ma-địa này phải niệm luôn.

Nghe đã tin Thanh văn chánh hạnh

Đạo Duyên giác phải học, thuận theo

Chủng tánh chư Phật phá ma đạo

Tam-ma-địa này phải cầu luôn.

Phát khởi Thắng giác do bố thí

Người chẳng thoái chuyển hạnh Thế Tôn

Nhiều ức kiếp tu hạnh bậc trí

Chính biển nghe là pháp hành xứ.

Trong cảnh giới này, tôn trọng pháp

Nếu tin hiểu là tài sản thật

Thị hiện, trú xứ của Phật này

Ở pháp tạng này cầu châu báu,

Ở trong ruộng này cầu quả đó

Lửa phiền não ở trong vườn vui

Ưa trì pháp, đây là vườn tược

Là người thích thấy Tam-ma-địa.

Cầu pháp thanh tịnh, mẹ này sinh

Người muốn được, không nên nương tựa

Các tướng thắng diệu sẽ buộc lấy

Các tướng đẹp đẽ cũng hiện lên.

An trụ trong đất nước trang nghiêm

Lại cũng được nghe và giữ gìn

Sinh ra đủ loại, được giác ngộ

Lời thanh tịnh, tiếng nói thật chân.

Cũng vượt qua được cảnh giới ma

Bao gồm tất cả, mặc giáp đồng

Giết hại phiền não, nương điều phục

Đây cũng phá tan điều chẳng lành.

Muốn cho các thiện được hưng thịnh

Muốn được cầu nguyện làm trang nghiêm

Nhiều chúng mà ma chẳng phá được

Đây, lúc nói cũng không tận cùng.

Mong cầu cùng thế gian bình đẳng

Luận sư ngoại đạo nói chẳng thật

Đây vượt qua khỏi pháp Thanh văn

Bậc Độc giác thắng, đây là duyên

Trí Nhất thiết trí, đây gìn giữ

Cõi chúng sinh đây cũng an trụ

Đây là chân thật giáo hóa người

Trong lúc lựa chọn lời, bạn lành

Bậc căn thanh tịnh là Thiên nhãn

Và với Pháp nhãn muốn cầu tìm.

Cầu người nói pháp đây thắp đuốc

Cầu lời thệ nguyện, đây thành thật

Cầu người tài thí, đây là xả

Cầu giải thoát chấp, đây siêng năng,

Cầu người vui định, đây niềm tin

Muốn nghe biển pháp, đây chánh hạnh

Cầu mê lưu định, đây là lực

Muốn cầu đạo pháp, đều bình đẳng.

Vì muốn sự trang nghiêm vi diệu

Tự tâm điều phục, đó là Phạm

Phương tiện cầu pháp, đây tâm hỷ

Và bất thoái chuyển, đây hành hóa.

Đây là nẻo đến hạnh nói năng

Thường nghĩ người trí tuệ lợi căn

Đây là phương tiện nghiệp bắt đầu

Trượng phu trâu chúa, đó cờ trí.

Muốn cầu thù thắng, bằng cung tên

Cầu vô ngã là na-la-dạ

Nếu hướng trí tuệ, đây là đường

Cầu giải thoát là giới bình đẳng.

Đây là chỗ trời... lễ bái luôn

Đây là chỗ rồng thường tung hoa

Và cả loài người đều cúng dường

Dạ-xoa khen ngợi: Thật hiếm có!

Hàng trăm La-hán cũng đảnh lễ

Bồ-đề Thắng Thiên cũng khen ngợi

Nếu tự nhớ nghĩ chư Như Lai

Muốn hộ căn, đó là thành quách.

Trụ như pháp là hợp phương tiện

Nương tựa Định, đó được bình đẳng

Các nghi ngờ thì khiến tan rã

Có mê hoặc thì khiến đoạn trừ.

Ngã mạn phiền não khiến diệt tan

Muốn qua bờ kia, khiến vượt qua

Bệnh ràng buộc, đây là thuốc lành

Người có bệnh, đây là trị thật.

Nhổ bật lên tên độc phiền não

Muốn hợp lý là tạo suy nghĩ

Trong chúng, sư tử gầm không sợ

Ở chỗ Thiện Thệ cầu nghe pháp.

Và đường này thường là Niết-bàn

Đoạn trừ tất cả các đường ác

Ở chỗ ba cõi đều vượt lên

Cầu cõi công đức, đây trang nghiêm.

Ví định Kim cang đây với đó

Sinh tòa Sư tử lần sau cùng

Việc cầu phước đức, đây chẳng mất

Các việc muốn cầu, đây bao gồm.

Thường mệt mỏi thì khiến ngưỡng mong

Chưa có tinh tấn, đây phát khởi

Nương cậy duyên thì khiến yên ổn

Việc làm khác biệt, che khiến trụ.

Có thể bình đẳng, đây thành tựu

Nương vật kiêu, buông lung, trừ hết

Lấy vật ngang ngược, đây buông bỏ

Biết hết các thứ, trí khắp cùng.

Cầu trí tuệ thì đây phát sinh

Lập hội cầu phước đây chẳng mất

Nương ba hữu thì dứt thệ nguyện

Thường không có tướng cầu Bồ-đề.

Ba đời các pháp không

Biết rồi mà chẳng xả

Trí phương tiện mọi lúc

Làm vì các thế gian.

Mong cầu chủng tánh Phật

Trí Phật là từ đó

Chớ tìm cầu lỗi lầm

Ở người nói pháp đó.

Cũng lại chớ khi khinh

Chưa học, chưa thấy biết

Người nói pháp, chớ sân

Phải ở gần tôn trọng.

Nghe thật phải biết thật

Chớ huỷ báng bậc trí

Thí pháp, chớ mong vật

Nói pháp chớ lẫn tiếc.

Nghe pháp và tôn trọng

Tâm ý chớ tán loạn

Vì nói pháp hết lòng

Nếu thấy người ưa muốn.

Giảng pháp chớ gián đoạn

Chớ duyên vào việc khác

Kham nhẫn lời hỏi thẳng

Hoặc hỏi vì giải thoát.

Hoặc kẻ có ác tâm

Với họ, nên nhẫn nhục

Hối hận và nghi hoặc

Nên đoạn dứt vì họ.

Nếu thấy chưa được đạo

Đem đạo vì tuyên dương

Khi tư duy định này

Dễ được trí Thế Tôn.

Các việc làm, cúng dường

Ở bên người nói pháp

Cầu tám phần thắng đạo

Chớ duyên theo việc khác.

Nếu tâm ác cạnh tranh

Khó phục khiến phục hàng

Không nương Thần túc đó

Nên cầu mong Thần túc.

Niệm tuệ và hành xứ

Vì những người cầu pháp

Phát khởi đều nói rằng:

Nếu muốn hành Bồ-đề

Thị hiện ức chư Phật

Đều trụ trong cõi đó.

Nói hóa độ chúng sinh

Nếu người thuyết pháp nói

Vị này là rất ngon

Nếu kia tu thanh tịnh

Cầu thần thông tự tại

Mà gầm tiếng sư tử.

Hạnh những trí giả đó

Ngợi khen hạnh tịch diệt

Trừ nóng có mát mẻ

Đây là câu “bất đọa”.

Nói lợi ích mở trói

Hỷ lạc phát ở thân

Lòng ấy cũng vui mừng

Người trí, trí tự tại.

Kia cầu trí khắp cùng

Tin vào những pháp đó

Trụ Phật trí chẳng thoái

Quyết định vì Bồ-đề.

Thuận huân tập pháp lành

Các ác đều bỏ đi

Trừ sạch các pháp ác

Pháp lành liền tự đến.

Những người học giới kia

Nếu muốn cầu phước đức

Những người đó được thành

Nếu cầu thì tương ưng

Những người đó đạt được

Tướng đoan nghiêm trong thân.

Hạnh này Phật thuận biết

Thân cận các Thánh xong

Trí sáng soi trong trí

Được trí Phật sáng khắp.

Trụ đây rồi sẽ thấy

Ức ức bậc đoan nghiêm

Trong này, đại lực đó

Hỏi nghi nơi bậc trí.

Đoạn trừ các nghi ấy

Các hoặc đều diệt tan

Trong này sinh Phật pháp

Bậc Thù Thắng ngợi khen.

Lìa bỏ các đời ác

Và phiền não nhiễm ô

Chẳng mất các phước đức

Với phước nếu cầu mong.

Thì họ nương kẻ trí

Thích pháp là tột cùng

Và vui mừng pháp nhãn

Thân gần người dũng kiện.

Biện luận pháp trôi chảy

Muốn cầu ngữ ngôn khéo

Đã nói kia hộ trì

Nếu có người nói pháp

Và biết các nhân duyên

Ưa gặp người nương cậy.

Trong các pháp ứng hợp

Hòa hợp chẳng hòa hợp

Thể trí, phần phương tiện

Nói đến các pháp xong.

Như vậy hiện các pháp

Trí tư duy chân thật

Ở trong đoạn lưới khát

Phải bỏ các tham đắm

Vô minh ở trong tan

Sẽ được sáng hiện tiền

Biết rõ khắp ở trong

Chỗ đó nói vô chấp.

Biết đủ loại tâm, ý

Ở đây giảng rộng xong

Hiểu rõ cùng danh

Những pháp đã giảng nói.

Chỗ sáu căn quan sát

Như thấy làng trống không

Với xúc biết bên ngoài

Sẽ được thấy trí Phật

Nếu lìa ba ngôn ngữ

Thì họ chấp ở trong

Và diệt ba ái nhiễm

Thì họ nói ở trong

Nói xả bỏ ở trong

Nếu ở chỗ sinh ra

Với hữu họ đoạn tan

Ở trong định này nói

Dứt hẳn sinh bệnh tật

Và lìa tên độc chết

Các khổ đều vắng lặng

Thì các dòng phân biệt

Các lo khiến vui mừng

Ý ác khiến giải tán

Thành phương tiện sạch trong

Nếu người hành pháp đó

Đầy đủ sự xét xem

Nếu mong cầu thù thắng

Tạo sáng trong ác sân

Nếu có con mắt mê

Trong này sấm Phật vang

Khi chuyển bánh xe pháp

Hạnh mạnh, đây xưng dương

Nếu trí thế gian đó

Trong này trừ tan hết

Nếu não phiền ô nhiễm

Trong này trừ các kiến

Nếu nương tựa vào ngã

Nhận lấy và giữ gìn

Trong này đều đã nói

Chẳng lẫn trong trí Phật

Như vậy được thù thắng

Các pháp luôn tăng trưởng

Đây là đạo trí khéo

Luôn chứa nhóm pháp thiện

Xa lìa các nghiệp ác.

Siêng tu niệm pháp Phật

Giảng nói không lẫn tiếc

Chẳng đoạn chủng tánh Phật

Phải trụ ở trong đó

Chủng tánh pháp sáng lên

Thánh chúng đều hộ trì.

Thu phục các luận sư

Ngoại đạo muốn khởi dậy

Nói pháp khen: Lành thay

Họ đều sẽ khen ngợi

Thường tu hạnh Bồ-đề

Ở đó không tâm niệm.

Các chúng sinh như trăng

Thường tạo ý bằng hữu

Các pháp, như mặt trời

Luôn giữ suy nghĩ đúng

Luôn tưởng khởi đến thầy

Tư duy trong định ấy.

Định này giống như vua

Vì chúng sinh nói rõ

Vì người trí dẫn đường

Tâm tin kính pháp lành

Quả cam lộ chín muồi

Đời trước khiến niệm trụ

Thọ thai, không nhiễm bẩn

Nhàm chán pháp ngu si

Công đức Phật đại Tiên

Khi khen không bờ bến

Khi trì trí tuệ Phật

Khi pháp nói Thiện Thệ

Và trí khi chép thành

Khi nói sẽ được phước.

Xa lìa các ngoại đạo

Đây là chỗ bất động.

Lời nói ở thế gian

Lời nói của chư Phật

Công đức Phật quá khứ

Ở đời sau cầu mong

Hiện tại chư Phật trụ

Đây là các kho báu.

Khiến chúng sinh vào hạnh

Vì nói thừa Thanh văn

Với trí chẳng quên mất

Đây là Ấn Phật pháp

Đây phát ra mạnh mẽ

Đây, báu không biến đổi

Và các trí mau thành

Muốn hỏi công đức Phật

Ham pháp không chán nhàm

Tan các lửa phiền não

Trí phương tiện sẽ thành

Tư duy về địa giới

Thủy giới sẽ vào trong

Vào với định Hỏa giới

Phong giới, không trú xứ

Không giới chẳng mê hoặc

Trong giới trí hiện lên

Khiến vào với Pháp giới

Chán lìa khỏi các hành

Khiến tan các ái nhiễm

Lánh xa các biển “hữu”

Trừ diệt các hoạn nạn

Khiến xả bỏ các pháp

Tự phân biệt biết rõ

Hạnh khác cũng biết rành

Muốn nói không cùng tận.

Trong phương tiện sạch trong

Chỗ ra sẽ thuận biết

Ngã kiến nên lìa bỏ

Cũng xa lìa ngã sở

Nhiễm trước phải trừ tan

Kiêu mạn nên điều phục

Như chó đi vì ăn

Không tham trong bố thí

Đã ăn nên no tràn

Ăn rồi biết an vui

Tại ấm không thiếu được

Nước lớn phải qua nhanh

Các luận chẳng thể phá

Ngay thẳng không vin duyên

Xa lìa khỏi thụy miên

Thân cận người nói pháp

Trạo hý vượt qua liền

Cũng nên diệt nghi hoặc

Và các dục khiến tan

Cũng lìa xa lười nhác

Chỗ ngã chẳng chấp giữ

Vô ngã khiến hiển bày

Chẳng trụ chấp nơi mạng

Cũng chẳng nên giữ pháp

Chẳng đấu tranh trong pháp

Nói nghĩa hợp bình đẳng

Dùng tâm khéo suy nghĩ

Các hành không thật có

Phải gần gũi người trí

Các nơi, không khiếp nhược.

Trong đó phải tin hiểu

Trong chúng chớ kinh sợ.

Nói công đức người khác

Chớ tự đề cao mình

Chỗ hành xứ Biến trí

Luôn luôn cần thực hành

Không chấp trước trú xứ

Như chim bay mất tăm.

Chớ làm vì lợi dưỡng

Cũng chẳng chấp thân mình

Tâm cũng chẳng giảm kém

Khéo biết chỗ kinh hành

Phải thuận theo tu niệm

Chớ nghĩ, chớ nhớ mong

Cũng sẽ cầu giải thoát

Luôn ở chỗ lặng yên.

Thường tu niệm phạm hạnh

Với định sẽ được nhanh.

Từ ở lòng bình đẳng

Bi là bao gồm khắp

Dùng Hỷ làm pháp lạc

Chỗ Xả phải bỏ luôn

Dùng Giới thương người khác

Do định sẽ hiểu pháp

Do trí làm nên làm

Về sau không hối hận.

Phát ra trí vô tận

Cũng nên lời khéo léo

Nói ngã vào ngữ ngôn

Chỗ nói không cầu lợi

Không ưa lời tạp nhiễm

Là trụ không mệt thiếu

Chẳng bỏ chẳng lấy thêm

Các pháp là Bồ-tát

Chớ hủy hoại các pháp

Như vậy nói minh hiển

Chẳng lừa dối chúng sinh

Phải quy y Tam bảo

Bao gồm hết chánh pháp

Tạo nguyện phải bền chắc

Với Tiểu thừa không ham

Ngày đêm nên siêng năng.

Vì cầu các pháp nên

Biến trí từ đó lại

Đây kho tàng chư Phật

Tam-ma-địa như biển.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ, Đức Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai vì đồng tử Pháp Thượng, dùng kệ tụng, giảng nói rộng rãi Tam-muội Chư pháp hạnh quyết định quan sát thuyết này. Khi Đức Như Lai nói Tam-ma-địa này, vua Bảo Nguyệt và các con, quyến thuộc đạt được sự không thoái chuyển nơi đạo Vô thượng Chánh giác, một ngàn chúng sinh phát tâm Vô thượng Chánh giác, học địa của vô lượng chúng sinh tăng trưởng.

Này Hỷ Vương! Ý ông thế nào? Về thuở đó, đồng tử Pháp Thượng là ai khác ư? Ông chớ có thấy khác như vậy? Vì sao? Này thiện gia tử, vì vào thuở ấy, ông tên là đồng tử Pháp Thượng đó. Này thiện gia tử, Thuở đó vua tên là Bảo Nguyệt thì nay là Đại Bồ-tát Từ Thị đó. Còn các con của vua đó tức là chúng Đại Bồ-tát ngồi trong hội này đó.

Này Hỷ Vương! Bấy giờ Đại Bồ-tát Pháp Thượng cùng với cha, mẹ, tôn trưởng và bạn bè tri thức, đầy đủ ba mươi sáu ngàn ức chúng sinh cùng ở trong giáo pháp của Đức Như Lai Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương mà bỏ nhà xuất gia. Này Hỷ Vương! Họ yêu thích giáo pháp của Đức Thế Tôn đó, làm Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-ba-bà-ca, Ưu-bà-tư-ca rất nhiều.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã nói cho họ biết ý nghĩa này rồi, lại muốn hiển minh thêm nữa nên liền nói kệ:

Ta nhớ thuở xưa nhiều ức kiếp

Có Đấng Tối Thắng hiệu Bảo Quang

Phật có Tăng chúng cũng nhiều lắm

Và các Bồ-tát lậu tận xong.

Cõi Phật đó thanh tịnh đáng ưa

Trang nghiêm tự nhiên như cung Trời

Trang hoàng, vườn, xóm làng, thành ấp

Bằng hoa trải bằng như bàn tay.

Trong đó có vua tên Bảo Nguyệt

Vua tự tại với hàng ngàn châu

Là bậc trí phước tuệ đầy đủ

Nhiều thần túc, vô biên kho tàng

Vua ở vườn rừng vui dạo chơi

Hoàng hậu mang thai, sinh đồng tử

Tên là Pháp Thượng đáng chiêm ngưỡng

Tướng tốt rực sắc vàng, thù thắng.

Vừa sinh liền nói lời vi diệu

Nói về pháp Phật mà ngợi khen

Nói tại gia ác, đức tịch tĩnh

Các tội lỗi dục cũng nói lên

Hóa độ mẹ cha và thân thuộc

Trí giả nghĩ khiến tin thanh tịnh

Nhà vua đó rất đỗi vui mừng

Hướng về bên Tối thắng Đại Tiên.

Đồng tử chẳng lại vào trong cung

Liền cùng cha mình ở trong vườn

Cùng với thân thuộc và đại chúng

Ba mươi sáu ức bên Thế Tôn

Vua Đại Tượng đó đã đi đến

Thấy Phật Bảo Quang Pháp Vương rồi

Lòng thêm hớn hở, thêm kính yêu

Lễ dưới chân rồi ngồi một bên

Pháp Thượng cũng lễ chân Tối Thắng

Rồi chắp tay mà hầu Thế Tôn

Đã kính trọng Phật đó như vậy

Đồng tử ca tụng bằng kệ khen

Với Tối thắng, ông nhiều khen ngợi

Pháp thể thật đức, thầy dẫn đường

Vua và các con cùng đồ chúng

Duyên theo Bồ-đề mà phát tâm

Pháp Thượng thưa hỏi với Đức Phật

Nói định này, Tịch tĩnh ly trần;

Mạnh mẽ trụ Tam-ma-địa ấy

Chứng đắc Bồ-đề, ma phục hàng.

Đấng Lưỡng Túc Tôn nhận lời thỉnh

Biết tâm đồng tử tin thanh tịnh

Liền vì ông nói định khó thấy

Và dùng kệ khen uy đức lớn

Phật đó nói Tam-ma-địa này

Chư Phật Bồ-đề lìa trần cấu

Vua và các con cùng thần dân

Liền trụ Phật trí chẳng thoái chuyển.

Phần nhiều đều trụ học, vô học

Đã nghe định tịch tĩnh như vậy

Lại còn nhiều ức chúng sinh khác

Duyên với Bồ-đề mà phát tâm

Vua và các con cùng đồ chúng

Đều khiến lìa, nhàm phước ngũ dục

Lúc đó đồng tử là đứng đầu

Ở đây bỏ nhà liền xuất gia

Rất đỗi yêu thích lời thầy dạy

Khắp nơi đầy người và chư Thiên

Đồ chúng Thiện Thệ đó nhiều lắm

Ở trong, chẳng dễ biết số lượng

Hỷ Vương! Ông ở thuở xưa đó

Chính tên là đồng tử Pháp Thượng!

Người ở trong đó làm phụ vương

Nay là Bồ-tát Từ Thị đó!

Các vương tử con vua lúc đó

Tức là các chúng hội ngồi đây!

Chúng sinh tại cõi tương tục này

Biết rồi khiến tu hạnh thanh tịnh

Vậy nên, đã nghe định tịch tĩnh

Nên phải giữ lấy, luôn tin tưởng

Thường vì người nói không lẫn tiếc

Sẽ có Phật trí chẳng khó khăn

Số lượng phước đó chẳng dễ được

Thời gian nói, nhiều kiếp không lường

Nếu gìn giữ định Thắng thượng này

Vì chúng giảng nói chớ buông lung.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hỷ Vương bạch Đức Phật:

–Hy hữu thay! Bạch Thế Tôn! Tam-ma-địa này tạo ra nhiều lợi ích, mới có thể cho các Bồ-tát các công đức pháp, khiến cho các vị ấy chuyển sinh. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát được Tam-ma-địa này thì nên phải thân cận, nên phải tu niệm, nên phải làm nhiều những pháp gì? Nên chẳng thân cận, nên chẳng tu niệm, nên chẳng làm nhiều những pháp nào? Rất hay! Bạch Thế Tôn! Có những pháp nào? Không có những pháp nào? Bạch Thế Tôn! Xin nguyện vì con giảng nói! Thưa Đấng Tu-ca-đa! Xin nguyện vì con phân biệt! Bồ-tát pháp nào có? Pháp nào không?

Đức Phật nói:

–Này Hỷ Vương! Bồ-tát đối với lưu chuyển, không có mỏi mệt. Bồ-tát đối với chúng sinh, không có sai biệt. Bồ-tát đối với của cải, không có giữ lấy. Bồ-tát đối với thí luôn luôn bình đẳng. Bồ-tát đối với sự học thường kính trọng, trì giới không có chỗ sinh, tâm không phiền não, không khiếp nhược, không hiểu theo tà, không chẳng suy nghĩ mà có chứng đắc. Bồ-tát đối với chúng sinh không có giết hại, đối với của cải người không có trộm cắp, đối với vợ người không có tham ái, không nói nghiệp ác, không lời phá hoại, không có ác khẩu, không có nói thêu dệt, chẳng tham của người khác, không theo sân hận, không có rừng kiến chấp, không vượt qua ưa thích Bồ-đề, chẳng hủy báng pháp, chẳng khinh thường Tăng, đối với những bậc đáng tôn không ai chẳng kính trọng, đối với cửa giải thoát không có kinh sợ, đối với việc làm người khác không có mệt mỏi, chẳng tự ngợi khen, chẳng chê bai kẻ khác, trong hành động lưu chuyển không có tùy thuận, trong hành động phi lưu chuyển không gì chẳng thuận theo, đã phát lời thề thì nhất định chẳng thay đổi, đối với việc đã làm nhất định chẳng hủy bỏ, việc làm của người khác thì biết ân, việc làm của mình thì không mong cầu, đối với người không thế lực không có khinh khi, đối với người chưa học không có khinh chê, chẳng lưu luyến vợ con, không có yêu ghét, đối với giáo sư không có bí mật riêng, trong pháp làm thầy không có giấu giếm, đối với các pháp không có tư tưởng phá hại, đối với pháp thí không có mệt mỏi, đối với cầu pháp không có lười chán, chẳng do lợi ràng buộc mà có điều giảng nói, chẳng do bố thí mà làm bạn bè, chẳng dua nịnh, không có hai lưỡi, chẳng vì huyễn hoặc mà gần gũi phụng sự, chẳng ghét đối với pháp, không ngã, ngã sở, chẳng luyến tiếc đối với thân, chẳng ưa thích đối với mạng, không có ngã kiến, không có tạo oán, đối với thật, chẳng thật không có hủy báng, đối với pháp không sân mới giác ngộ, chẳng phải thích trẻ nhỏ, chẳng phụ bạn bè, đối với chỗ gần gũi cận kề không có dối lừa, đối với thật và chẳng thật chẳng phạm nâng lên, thả xuống, chẳng làm lừa dối; chẳng điều khiển phi thời, đối với chúng sinh khác không có tư tưởng cạnh tranh, đối với mọi việc không có giải đãi, chẳng tổn đến nhẫn, chẳng đáp lại lời ác, chẳng ràng buộc với oán, chẳng khinh thấp hèn, theo tiếng nói đùa không có hâm mộ, đối với siêng năng chẳng xả, đối với ăn uống không được chẳng phân chia, khi bố thí chẳng dùng vật xấu, đối với phụ nữ không có hạnh quấy, đối với trượng phu không có nhiễm ô, chánh tín chẳng bỏ, học giới chẳng thong thả, không gì chẳng hổ thẹn, không gì chẳng xấu hổ, không có thiếu phước, không có thiếu nghe, thí rồi chẳng hối, với trí chẳng lầm lẫn, đối với Tam bảo không gì chẳng kính trọng, đối với thế đế chẳng là bền chắc, đối với thắng nghĩa không có nhiễm trước, không có rừng kiến chấp, không chấp ngã, chẳng quên chánh niệm, đối với chánh đoạn không có làm khác, đối với thần túc không có vị say, đối với căn chẳng mềm, lực chẳng yếu, đối với giác phần không có chẳng biết, với đạo không điên đảo, đối với Tam-ma-địa không có tướng chấp trước, trong Xa-ma-tha không có trụ chắc chắn, đối với Tỳ-bát-xá-na không có phân biệt, với minh giải thoát không riêng chứng đắc, đối với các đế không có chướng ngại, “qua bờ kia” không chẳng phát khởi, trong các tụ chẳng đắm trước, trong giới chẳng nương nhờ, chẳng phải thời chẳng được, đối với Thanh văn không có thấy chứng (100).

Đối với các Bồ-tát là giáo sư, đối với các Nhập không có ý niệm, ở các cảnh giới không có nương tựa, chẳng do tự nghiệp mà sinh đường ác, ở trong thai không có khổ não, đối với lưu chuyển không có hỷ lạc, đối với lưu chuyển không có tưởng khổ, đối với những chỗ sinh ra không có kinh sợ, đối với các chúng sinh là ruộng, không thiếu hạt giống, ở chỗ gieo trồng chẳng hề mong cầu, ở các ruộng phước người nhận không có trống khuyết, đối với bố thí chẳng ràng buộc hạn lượng, trì giới chẳng ràng buộc hạn lượng, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ cũng chẳng ràng buộc hạn lượng, lưu chuyển cũng chẳng ràng buộc hạn lượng, Từ chẳng chia cắt, đại Bi không thiên lệch, không có kiêu mạn, về nhà không kiêu mạn về của cải, không kiêu mạn về sắc, không kiêu mạn về tự tại, không kiêu mạn về quyến thuộc, không kiêu mạn về đa văn, không kiêu mạn về trì giới, không kiêu mạn về ở nơi thanh vắng, không có kiêu mạn công đức ít muốn của Đầu-đà, không có mạn mạn, không có sân si, không có tùy miên ái, trong điên đảo không cho là thật, đối với tịnh và bất tịnh chẳng cho là hai, chẳng ham sinh lên cõi trời, chẳng ưa thích Dục, chẳng phải người đồng nghiệp nhất định chẳng thân cận, luôn siêng năng, chẳng giữ gìn biện luận của thế gian, đối với ngoại đạo luôn thương xót, đối với sự vật không có tư tưởng ràng buộc, đối với tự thân ấy chẳng muốn cầu vui, không có yêu giả trá, chẳng nương cậy ma. Này Hỷ Vương, các Đại Bồ-tát đã phát lời thề thì nhất định chẳng dời đổi cho đến đạo tràng Bồ-đề rốt cùng (150).

Này Hỷ Vương! Các vị Đại Bồ-tát, những vị này đều không, việc khác của mình chẳng được làm thì chớ nên làm, có những pháp nào nên làm thì làm.

Này Hỷ Vương! Các Bồ-tát chẳng nên hủy báng. Bồ-tát chẳng hủy báng người khác thì tự được an định, đối với các việc làm chẳng động, chẳng trì hoãn, phải gánh vác gánh nặng, đối với việc xấu ác thì chẳng làm theo, đối với việc thiện phải làm lợi ích, đối với phần ít hạnh phải làm vượt qua, vô lượng hạnh cũng phải nhập vào, đối với việc thấm nhuần yêu thương phải làm xa lìa, đối với pháp lượng sẽ chẳng xa lìa, đối với khổ sinh tử sẽ được giải thoát, đối với cuộc sống nên suy nghĩ: “Đã sinh ra thì sẽ chẳng giải thoát, trong nghiệp bất thiện phải chẳng chấp giữ, đối với các căn phải làm hộ trì, đối với phiền não bố thí Bồ-tát phải bỏn sẻn, đối với pháp thí Bồ-tát phải chẳng bỏn sẻn, chẳng tu học theo ngoại đạo, các chỗ Phật cho học phải khéo tu học, chẳng bình đẳng thấy nhẫn phải chẳng làm nhẫn, đối với chánh kiến nhẫn phải đầy đủ nhẫn, tạo nghiệp ác, phải biếng nhác, làm nghiệp thiện phải tinh tấn, phi tưởng, phi phi tưởng sinh thì phải quên nhớ nghĩ, đối với năm thông tự tại phải có mùi vị định, đối với chú thuật đáng sợ, đạo dùng độc, khiến thây chết đứng dậy phải làm vô trí, đối với trí xuất thế phải làm trí tuệ, phải như vầng trăng đối với các chúng sinh lòng bình đẳng, pháp lành tăng trưởng, phải như mặt trời xa lìa tối đen, tạo ra trí sáng rõ, phải như đất xa lìa cả hai, đối với các chúng sinh lòng bình đẳng, phải như nước không ghét sạch, chẳng sạch và các cặn, phải như lửa, thiêu cháy các phiền não, phải như gió, đối với các pháp không chấp trước. Phải như hư không, trí không bờ bến, phải như biển, cầu thiện căn không chán đủ, phải như núi Mê-lưu, các luận sư khác chẳng thể hàng phục, phải như hoa sen, tám pháp thế gian chẳng nhiễm trước, phải như cây cối, không phân biệt, phải như chủng tánh, pháp vô tận, các phiền não chẳng thể dày xéo, đối với hạnh chúng sinh phải hướng đến, chẳng chấp trước các cõi, phải hướng vào trong Niết-bàn, nên làm ruộng thiện, trừ khử gai nhọn ác sân hận, phải khéo chọn lựa niềm tin làm hạnh ban đầu, phải được quả lớn, nói bốn Đế, phải được lợi lớn ở trong Phật pháp, phải được không chướng ngại đối với Trí giải thoát Tam-ma-địa, Tam-ma-bật-đế, phải được hoan hỷ bằng pháp hỷ, phải được đã qua ở trong bùn khổ sinh tử, phải rơi vào tương ứng, phương tiện khéo léo, phải làm nghiệp thiện, thoát khỏi chẳng tương ứng, phải quan sát thiện nhẫn đối với chứng đắc, phải ái ngữ bằng tịnh tín bên trong, phải tạo bạn bè bền chặt cho đến Niết-bàn, bạn bè tối thắng vậy, phải thuần hậu, không huyễn hoặc, phải chất trực, không dua nịnh quanh co, phải nhu nhuyến, dễ ở chung, phải đáng ưa, tin nhuần bên trong, phải đến các nơi, tùy thuận di chuyển, phải thấm nhuần bằng đại Bi, phải khát ngưỡng đối với đạo tràng Bồ-đề, phải tạo sự chẳng thèm khát ở trong các dục, phải khiến no đủ đối với các Thanh văn, phải tạo sự giáo hóa đối với các Duyên giác, phải tạo nhớ nghĩ đối với các căn lành, phải tạo sự giác ngộ ở trong bất thiện, phải hộ trì đối với chánh pháp, phải tạo sự chẳng đoạn dứt đối với chủng tử Tam bảo, phải tạo sự rực cháy đối với các pháp thiện.

Này Hỷ Vương! Các Đại Bồ-tát phải diệt trừ sạch các nghiệp ác. Này Hỷ Vương! Ta lược nói pháp bất thiện mà các Bồ-tát không có vậy. Các hạnh, các thiện pháp là ứng hợp nên ta nói có vậy. Như thế, các ông phải học! Ta nói lời dạy bảo như vậy!

Khi Đức Phật nói kinh này, Đại Bồ-tát Hỷ Vương vui mừng và những Đại Bồ-tát từ các phương khác đến tập họp, cùng các đại chúng Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà... nghe lời Đức Phật nói không ai chẳng tùy hỷ, rất đỗi vui mừng, chẳng thể tự kềm chế, siêng năng cúng dường, đối với những lời Đức Phật nói họ đều rất vui mừng.