SỐ 649 — KINH QUAN SÁT CHƯ PHÁP HẠNH

SỐ 649

KINH QUAN SÁT CHƯ PHÁP HẠNH

Hán dịch: Đời Tùy, Tam tạng Pháp sư Xà-na-khuất-đa, người xứ Thiên Trúc

QUYỂN 1

Phẩm 1: HẠNH PHƯƠNG TIỆN KHÉO VÔ BIÊN

Lúc ấy, Đức Thế Tôn ở trong gò Thứu điểu tại thành Vương xá, cùng với chúng đại Tỳ-kheo gồm một ngàn vị, chúng Đại Bồ-tát, có đến tám mươi ức vị, từ đủ các cõi Phật đến tập họp. Những vị ấy đều đạt được Đà-la-ni, Tam-ma-địa, Nhẫn và Nhất sinh bổ xứ, chứng được trí đạo quá khứ, vị lai, lời nói thanh tịnh, chẳng làm điều thiện dối trá, chẳng tự khen ngợi, không có tham lam, ngoại đạo chẳng thể hơn, vượt qua nghiệp ma, được các Phật pháp, thành tựu đủ vô úy, pháp chướng đã qua, nghiệp chướng đã diệt, đối với bản tánh các pháp đã được vô ngại, nói câu ca tụng tâm không cùng tận, chẳng thể nghĩ bàn kiếp đã trang nghiêm áo giáp thệ nguyện, tươi cười trước khi nói mặt không nhăn nhó rầu rĩ, biện tài chẳng đoạn, đã được Đẳng nhẫn Tam-ma-địa, Đà-la-ni, thành tựu đầy đủ vô biên biện tài và vô úy thù thắng, trăm ngàn ức ức kiếp khéo nói một câu mà tin hiểu các pháp, giống như huyễn hóa, như sóng nắng, như trăng đáy nước, như chiêm bao, như bóng hình, như tiếng vang... không đến, không đi, không sinh, không diệt, Không, Vô tướng, Vô nguyện, hiển hiện chẳng thể chấp giữ, không có chướng ngại, biết rõ vô biên trí tuệ, trí khéo biết rõ tâm hành của các chúng sinh, như chúng sinh đó tin hiểu thì tùy theo sự tin hiểu ấy mà khéo vì họ nói pháp, dùng cấm giới nhiếp lấy tâm mình, lìa khỏi pháp khát ái, đầy đủ nhẫn, không kiêu mạn khéo léo thắng diệu, dùng pháp bản tánh Như nhiếp lấy cõi Phật, trang nghiêm công đức, tạo tác nguyện vô biên, có thể lần lượt đi vô số thế giới, Tam-muội Niệm Phật luôn hiện tiền, khéo thỉnh các Đức Phật, biết diệt các triền, tùy miên phiền não, giỏi biết đi đến tự tại chẳng phải một mà hàng trăm ngàn biển Tam-muội. Những vị đó là: Đại Bồ-tát Từ Thị, Đại Bồ-tát Mạn-thù-thi-lợi, Đại Bồ-tát Quán Thế Tự Tại, Đại Bồ-tát Đại Thế Chí, Đại Bồ-tát Vân Âm, Đại Bồ-tát Thiện Bá Thiên Khai Hoa Trí, Đại Bồ-tát Vô Biên Phan Duyên Xuất Ý, Đại Bồ-tát Lôi Trang Nghiêm Minh Âm Vương, Đại Bồ-tát Vô Số Câu Trí Kiếp Phổ Sinh Trí, Đại Bồ-tát Sư Tử Hống Vương, Đại Bồ-tát Đẳng Bất Đẳng Quán, Đại Bồ-tát Tịnh Mật Kim Vô Nghi Vương, Đại Bồ-tát Tịch Quán, Đại Bồ-tát Trí Vương, Đại Bồ-tát Bất Không Kiến, do Đại Bồ-tát Hiền Hộ đứng đầu gồm mười sáu bậc Thiện trượng phu. Bồ-tát Tượng Hương Thủ Giả, Bồ-tát Vô Biên Bảo Tạng, Bồ-tát Trí Tích, Bồ-tát Biện Tích, Bồ-tát Sư Tử Hống Minh Âm Vương, Bồ-tát Châu Trang Nghiêm Anh Lạc Hạnh, Bồ-tát Sư Tử Hành Bộ, Bồ-tát Đà-la-ni Tự Tại Vương, Bồ-tát Đắc Vô Biên Biện Tài Vô Úy, Đại Bồ-tát Danh Xưng, Đại Bồ-tát Hỷ Vương, những Bồ-tát như vậy đứng đầu cùng với tám mươi ức Đại Bồ-tát.

Như đại vương của tam thiên đại thiên thế giới này, hoặc Đế Thích, hoặc Phạm vương, hoặc Đại Phạm, hoặc Thiên vương, hoặc Long vương, hoặc chúa Dạ-xoa, chúa A-tu-la, chúa Già-lưu-trà, chúa Khẩn-na-la, chúa Ma-hầu-la-già, chúa người, chúa chẳng phải người... họ cùng với quyến thuộc vây quanh, mang theo vòng hoa, hương xoa, vải, lọng, cờ, phướn và tấu nhạc đi đến chỗ Đức Phật. Đến nơi rồi, họ đảnh lễ dưới chân Đức Phật, nhiễu quanh ba vòng, rồi tùy theo vật họ mang theo như vòng hoa, hương xoa, bột thơm, vải, lọng, cờ, phướn, tấu nhạc... ở chỗ Đức Thế Tôn đã cúng dường xong, tôn trọng nghe nhận chắp tay mà trụ.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hỷ Vương, sau bảy ngày nhịn ăn, hoặc đi kinh hành, hoặc đứng, hoặc ngồi, chẳng nằm, chẳng ngủ tinh cần cầu pháp. Những Tam-muội nào đã khiến cho Đại Bồ-tát, ở Đại thừa vô thượng, chuyển thành Biến trí, Tài bảo trí... Bồ-tát đó suy nghĩ nhân duyên này rồi liền đứng dậy, sửa áo bày một vai, gối phải quỳ xuống đất, chắp tay hướng về Đức Phật mà bạch:

–Thưa Đại Đức Thế Tôn! Con có điều muốn thưa hỏi Đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri! Nếu Đức Thế Tôn ban cho con tịch tĩnh thì kính xin Ngài giảng nói cho con về điều con đã hỏi!

Nói như vậy rồi, Đức Phật bảo Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Này Hỷ Vương! Như Lai Ứng Chánh Biến Tri thường an trú tịch tĩnh để giảng nói những vấn nạn. Này Hỷ Vương! Như vậy, nếu ông muốn hỏi Như Lai Ứng Chánh Biến Tri thì ta liền theo từng điều, từng điều ông hỏi mà giải nói đúng như vậy, sẽ khiến cho ông hoan hỷ!

Đức Phật nói như vậy rồi, Đại Bồ-tát Hỷ Vương bạch:

–Bạch Thế Tôn! Bằng những Tam-muội nào, Đại Bồ-tát thành tựu đầy đủ Tam-muội? Đại Bồ-tát biết như thật tâm hành của các chúng sinh? Có thể hiểu ý của các Đức Phật Thế Tôn nói? Không làm trái điều đã nói mà thuận vào tùy âm thật trí? Có thể thấy các Đức Phật Thế Tôn hiện tại không có chướng ngại, thuận được pháp không sân giận tranh cãi? Theo đúng như pháp đã nghe đã nghĩ mà phụng hành, tuy ở và thực hành trong pháp thế gian mà chẳng bị tiêm nhiễm pháp ấy? Tuy hành ở trong định Biến trí mà ở đó tự tại, chẳng sinh? Tuy thực hành trong Niết-bàn mà chẳng ở khoảng giữa Niết-bàn vì chưa đầy đủ các Phật pháp? Tuy tu hành hạnh chân thật trong pháp Thanh văn, pháp Độc giác mà chẳng Niết-bàn ở những thừa đó? Phát ra vô biên ý niệm mà tâm chẳng quên mất? Vào pháp môn đủ các cõi của các chúng sinh, pháp môn vô cùng tận, giảng nói thông suốt nối tiếp nhau, đạt được vô biên công đức, trang nghiêm cõi Phật? Ở trong Biệt trí được Vô dư trí? Tuy thành thục chúng sinh nhưng chẳng nương vào tưởng chúng sinh mà nói pháp? Những chúng sinh đó không có kiến chấp mà đem an trụ ở Niết-bàn, cũng không một pháp nào có thể tịch diệt? Tuy hành Bồ-đề mà chẳng nương trụ? Thành tựu đầy đủ đại trí, lìa bỏ hai bên có và không? Tuy biết các pháp duyên sinh mà ở trong pháp duyên sinh chẳng chấp trước? Nhanh chóng chứng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, hàng phục ma cùng đồ chúng của ma, với các luận sư khác thì dùng pháp khuất phục, sẽ chuyển bánh xe pháp vô thượng, vì trời cùng thế gian gầm lên tiếng pháp?

Bạch Thế Tôn! Pháp Phật chẳng thể nghĩ bàn! Pháp Bồ-tát chẳng thể nghĩ bàn! Hạnh Bồ-tát chẳng thể nghĩ bàn! Rất hay, bạch Thế Tôn! Con đã hỏi Đức Như Lai, xin Đức Thế Tôn dùng vô số chẳng thể nghĩ bàn những trí Phật ưu việt để diễn nói. Nếu con ở bên Đức Thế Tôn nghe rồi thì sẽ theo đúng như thật tu hành. Theo đúng như thật tu hành rồi thì sẽ được tròn đầy những trí Phật ưu việt.

Đại Bồ-tát Hỷ Vương nói lời như vậy rồi, lại dùng kệ hỏi Đức Phật. Bài ca tụng này là:

Con hỏi Luân Sư Nguyệt

Gần đời, trên mọi người

Như các hạnh Bồ-tát

Lần lượt mà giảng nói.

Nhiều người tụ đến không bờ đến

Chúng Người, Trời, Dạ-xoa tin tưởng

Nghe giảng nói công đức Phật pháp

Đa phần cùng muốn được giác ngộ.

Công đức của Phật, con đã tin

Con thưa hỏi các bờ công đức

Đấng Danh Vô Biên biết tâm con

Con và chúng sinh chẳng thể biết.

Giải thích phân biệt mười lực, hạnh

An lạc, đức độ hơn, người, trời vui

Đức hạnh Bồ-đề không thể sánh

Trăm phương tiện lớn nói trí hạnh.

Người phá tối tăm, gần cộng lực

Như chóng phóng ra trí sáng suốt

Như động đất ba ngàn thế giới

Như hạnh Bồ-tát nói vì con.

Cây Bà-tra thắng giác

Trụ đây, thêm phấn chấn

Phóng ánh sáng soi khắp

Na-do-tha, ức cõi

Như đại địa chấn động

Một mình chứng thắng trí

Hành giả tu hạnh lành

Như thực hành, sẽ nói.

Như sẽ có được tướng hoa nở

Như sinh, gìn giữ vô biên tiếng

Như được chánh định, vì còn mê

Như thực hành xong hạnh Bồ-tát

Như có tướng hoa nở thanh tịnh

Như nghe khéo léo, giữ gìn ý

Tựa hồ còn mê, chẳng lay động

Đủ trăm công đức như nói, làm.

Vô đẳng, Vô xưng, không dua nịnh

Vô ngã, Ứng cúng, không ba uế

Trí người khen, Sa-môn thù thắng

Con nay hỏi hạnh bậc hơn người.

Ý khéo hành trì lời hoa nở

Lời thanh tịnh, không lầm, thù thắng

Bậc trâu chúa trừ hết nhơ uế

Như chóng làm Phật nói vì con.

Như có nhiều người đến nhóm họp

Ngày đêm tinh cần luôn nhất tâm

Những người đó nghe hạnh thù thắng

Sẽ trụ hạnh Bồ-tát thật chân.

Nhiều người, trời ưa công đức Phật

Ngày đêm miệt mài luôn gắng sức

Nếu nghe hạnh này sẽ tu theo

Sẽ được mười Lực, lực khác tan.

Như sẽ đắc được Tam-ma-địa

Như được biện tài và trí thông

Như Phật quang soi vô biên hướng

Sẽ hỏi trí tuệ Vô biên xưng

Dáng cười Như như nói như vậy

Thông đạt Như như trong các pháp

Như được trí thông giữ gìn khắp

Thấy trăm Vô cấu, Phật mười phương.

Sao gọi sẽ được Vô tỷ trí

Đạt được na-do-đa ức kinh

Nên khi nói pháp không lầm lộn

Giảng nói hạnh Bồ-tát cho con.

Con chẳng hỏi vui “hữu”

Đường “hữu” đều xa lìa

Con chẳng hỏi hạnh nhỏ

Lìa bỏ hết các hành.

Như được đức tối thắng

Trăm loại công đức tròn

Vì con nói như vậy

Tươi cười rạng dung nhan.

Con nay chẳng hỏi đường vui “hữu”

Con nay chẳng hỏi cảnh giới nương

Bậc Thắng! Con muốn sinh bất tử

Thực hành mười Lực, nói thật chân.

Thưa Thiện Thệ! Sao là tịnh thí?

Sao gọi trì giới chấn bỏ trần?

Sao gọi Nhẫn từ đều ưa muốn?

Như có tinh tấn, sẽ tuyên dương!

Sao gọi ái trí ưa đoạn hoặc?

Sao gọi trí tuệ dứt danh ngôn?

Phải biết biển trí chẳng thể động

Như hạnh Bồ-tát vì con nói.

Nếu con chẳng được hỏi Thiện Thệ

Trí con ở trong chẳng tận cùng

Được qua Biến trí, bờ công đức

Vì con đều nói đức vô biên.

Nói lời kệ như vậy rồi, Đức Phật bảo Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Hay lắm! Này Hỷ Vương! Hay lắm! Này Hỷ Vương! Ông nay phát khởi hạnh vì lợi ích của nhiều người! Vì an lạc của nhiều người! Vì thương xót thế gian đem nghĩa lợi ích, an lạc cho người, trời. Ông cũng vì những Đại Bồ-tát bây giờ và vị lai mà chẳng đoạn chủng tánh Phật, chẳng đoạn chủng tánh Pháp và chủng tánh Tăng. Nên hôm nay ông hỏi Như Lai Ứng Chánh Biến Tri, về ý nghĩa này. Như ông ở bên các Đức Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng đã từng thưa hỏi, các Đức Phật đã giải nói. Này Hỷ Vương! Ông phải lắng nghe, khéo chánh niệm! Ta sẽ vì ông giảng nói! Bồ-tát nương vào Tam-muội gì để được những điều này và các công đức khác? Biết tâm hành của các chúng sinh?

Đại Bồ-tát Hỷ Vương thưa:

–Bạch Thế Tôn! Đúng vậy con ưa muốn nghe!

Đức Phật bảo:

–Này Hỷ Vương! Có Tam-ma-địa gọi là Quyết định quan sát hạnh các pháp. Đại Bồ-tát nếu nương vào Tam-ma-địa này thì được tám mươi bốn ngàn Tam-ma-địa, được tám mươi bốn ngàn Đà-la-ni, được tám mươi bốn ngàn Ba-la-mật, mau chóng chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác rồi, chuyển bánh xe pháp Vô thượng, vì trời, người... trong thế gian mà gầm tiếng pháp.

Này Hỷ Vương! Những gì gọi là Tam-ma-địa Quyết định quan sát hạnh các pháp?

Đó là: Nói Như, làm Như, làm Như, nói Như, thân tịnh, lời tịnh, tâm tịnh, cầu đến lợi ích, tạo tâm bạn bè, chẳng vì cầu tham dục, chẳng bỏ được bi, chẳng vì chấp thủ pháp (10).

Chẳng mất niềm tin, tự thệ chẳng động, khéo hiểu chúng sinh, lời nói, việc làm điều thuận, nghiệp thuận thu liễm thân, lìa bỏ lời nói ác, tâm không lừa dối, người khổ khiến cho an lạc, người vui dạy tu hành (20).

Người buông lung thì biết xét lại, kẻ phát khởi tinh cần thì khiến cho quyết định hợp pháp, người hối hận thì khiến tan mất, chẳng trụ pháp tưởng, lìa khỏi tưởng chúng sinh, chẳng phân biệt sự tưởng, bỏ các chấp thủ, quan sát biết đến tướng, giữ giới chẳng động (30).

Thường cầu đến trí, lìa khỏi lời nói thế gian, cầu lời nói xuất thế, tự tiến chẳng quên, nghĩ thuận với pháp, nhập vào vận hành của Như, làm thuận theo nghi thức, với nghiệp nhất định tin, lìa bỏ chẳng tin (40).

Có nhiều tin hiểu, nghĩ đến Phật, có tội nói lên rõ ràng, với phước thì tùy hỷ, thỉnh cầu Phật, người đáng lễ thì lễ, không có tự cao ngã mạn, chẳng chán thiện căn, thường siêng tương ứng, chẳng bỏ siêng năng (50).

Thông tuệ phát xuất câu cú, tin nhân tạo nghiệp mà thọ quả báo ấy, với duyên biết xét lại, chẳng chấp trước hư thật, có sự nói năng (60).

Chẳng trụ Dục giới, chẳng đồng Sắc giới, chẳng đắm trước Vô sắc giới, đối với quả, nghiệp báo theo đó mà tin, chia đều vật dụng, có tâm bình đẳng, chẳng hại pháp giáo, hợp trong điều chẳng hợp không có sân hận, người khác được có lợi cũng chẳng ganh ghét, thỏa mãn điều mong ước (70).

Đạt đến pháp thệ, chẳng bỏ giới tụ, trừ kiêu mạn, lìa sân giận, cắt hết ngu si, chẳng sinh tham hạnh, theo được tri túc, chẳng cầu quyến thuộc, được lợi chẳng tự cao, không lợi chẳng tự ti (80).

Pháp lợi vui lòng chia, chẳng tích trữ, lời ác chẳng đáp lại, tự hộ trì lời nói của miệng, hiển bày ánh sáng Bồ-đề, xem xét phát khởi tinh cần, hòa hợp, ở nơi thanh vắng (90).

Đối với công đức Đầu-đà và cả quán sát đều có hỷ lạc, tin hiểu đối với không, chẳng đắm trước các việc, trong tụ họp chẳng nương, trong giới chẳng nghĩ, trong Nhập chẳng thấy, trong cảnh chẳng ái, trừ diệt điên đảo, tâm khiến cho niệm trì, trí tuệ phát sinh (100).

Hành theo hạnh Thánh, thuận thu liễm tâm, thuận theo đến đất phước điền, trừ bỏ các hành, bố thí chẳng cầu báo, đáp trong giới (cấm) chẳng niệm, chẳng phân biệt nhẫn, chẳng ngăn che tinh tấn, chẳng nương định ý, trí biết các pháp (110).

Vào đất lục Độ, chẳng nghĩ đức của mình, chẳng ghét đức của người khác, chẳng nương các hạnh, chẳng xưng lường hạnh, ở trong Niết-bàn không có vin theo duyên, chạy trốn sự lưu chuyển, ở trong giải thoát không có tư tưởng sợ, ở trong nhóm họp không có tư tưởng làm hại, ưa thích diệt độ (120).

Trụ ở nhẫn, dung nhan cười vui, hỏi thăm trước khi nói, mặt không nhăn buồn, kính già, trẻ, trung niên, tâm ấy có niềm tin thanh tịnh, chẳng bức não người khác để làm chủ, diệt tranh cãi, khen nói tịch tĩnh, siêng dạy hòa hợp (130).

Yêu ghét lòng bình đẳng, cầu Đà-la-ni, trong các chúng sinh coi như cha, mẹ, anh em, chị em, con cái, thân thuộc, tôn trưởng, bạn bè, thương nghĩ bình đẳng, yêu bậc Thánh như cha, ở với người thân cận thì yêu kính tôn trọng, ở trong Bồ-tát thì kính nghĩ như Phật, trong pháp thương kính cũng như chính mình, ở trong đa văn, không có chán đủ, trong hạnh thì phụng hành, cúng dường Như Lai (140).

Tin hiểu thượng diệu, không có co rụt lại, tạo hạt giống Tam bảo, nói Nhẫn bất định, trong thân chẳng tiếc, trong mạng chẳng tiếc, sinh sống trong sạch, với hạnh khất thực mà chẳng bỏ ách, khất thực bình đẳng lấy làm điều tốt đẹp, khéo trụ ở chỗ thanh vắng (150).

Lìa bỏ tại gia, lòng thường mừng vui, chẳng xen lẫn tục gia, với người xuất gia cũng mừng vui chẳng xen lẫn, chẳng làm thiện dối trá, chẳng tự khen ngợi, nói năng bằng lời ái ngữ, trong Bồ-tát thừa giáo hóa chúng sinh, người là phương tiện, thường thuận niệm Phật (160).

Tư duy về pháp, thường tôn trọng Tăng, cúng dường người trí, gần gũi bậc giải thoát, hộ trì người định ý, phò trì người siêng năng, nói đạo Bồ-đề tu tập pháp, tin vào phước đức, với việc dạy bảo chúng sinh thì dùng thiện căn (170).

Ái niệm người tin, giúp đỡ kẻ khổ, uy nghi thanh tịnh, thẹn mà có sợ, sợ thấy thẹn và hối hận, lìa khỏi người ác, trụ đúng như pháp hạnh, hướng về trừ diệt, cầu đến hạnh Thánh, huân tu niệm xứ (180).

Thường trụ chánh đoạn, được mọi Thần túc, giữ gìn các căn; thành tựu được Lực, quán Bồ-đề phần, Đạo chẳng điên đảo, vào Chỉ tức (Xa-ma-tha), xem xét phát khởi Quán (Tỳ-bát-xá-na) với tâm chẳng mừng, trong pháp đều vui (190).

Vượt qua vin theo duyên trong địa mà có thể chẳng trụ, chẳng kinh sợ, không thấy, chẳng sinh đọa tưởng, hộ trì hạnh Bồ-tát, ở trong hạnh Phật tác khởi vô lượng tưởng, chán bỏ hạnh ác, bỏ điều đã làm trước kia, làm sạch nghiệp của mình (200).

Bí mật giới cấm của luật tạng và biệt giải thoát, chẳng hủy báng pháp giáo, đúng lúc mà làm, lìa khỏi phi thời, khéo léo vào ra, biết được nguyện lượng, trong việc sinh sống đủ mà chẳng mừng, được các trí thông, tu Tam-muội, vào với các hạnh (210).

Nhập vào báu vi diệu, lời đã nói của Như Lai giữ lấy mà chẳng chấp, người siêng năng thì vui mừng, hiển bày ánh sáng Phật tử, khiến cho hàng Thanh văn nghe để thực hành, khiến cho hàng Độc giác thuận biết một đường, tài vật của Bồ-tát, chỗ ở của Thanh văn, hành hóa của bậc trí giả chính là thú hướng của người điều thuận (220).

Trọng người nói pháp, quan sát nhiều người tin, thị hiện Phật đạo, là kho tàng cho người cầu của cải, là ruộng cho người cầu quả báo, là vườn cho người ba lửa nóng bức, là ao hoa cho người được Tam-muội, là mẹ cho người sinh ra pháp thiện, người chẳng tin thân thì khiến cho dừng ràng buộc duyên với tướng (230).

Bố trí các việc tốt, bình đẳng trụ ở cõi Phật, được Đà-la-ni, phát ra đủ các trí, siêng huân tu, vượt cảnh giới ma, mạnh mẽ chiến đấu cắt đứt phiền não, tiêu diệt việc bất thiện, phát triển mạnh điều thiện (240).

Siêng năng nguyện cầu là chuỗi ngọc, ma chẳng thể phá, lời nói không tận cùng, thế gian chẳng ngang bằng, ngoại đạo chẳng biết, đã vượt qua trong pháp Thanh văn, đã ra khỏi Độc giác, an trụ trong Biến trí, con đường đến của chúng sinh vào đạo, lời nói của thiện bằng hữu (250).

Biết xem xét như thật, là hỷ đối với người thọ báo, là vị cho người muốn uống, là vòng hoa cho người muốn mừng vui, là xe chở người hướng về Niết-bàn, là thuyền cho người đi qua bờ, là bè cho người muốn vượt qua, là đèn cho người mù, là mắt cho người muốn thấy, là đuốc cho người nói pháp (260).

Là lời thề đối với người chẳng dối trá, là của cải cho người muốn bố thí, là phương tiện cho người muốn giải thoát, là niềm hỷ lạc cho người cầu đùa vui, là niềm tin thanh tịnh người hỷ, là yêu thương người hoan hỷ, là tính xứ người cầu nghe, là mê còn lại cho người được Tam-muội, là Đế Thích cho người mong được mắt, là dũng mãnh cho người vào đấu chiến, là hang động cho người muốn trụ, là Phạm tâm cho người tự tâm hành, là hỷ lạc cho người cầu hợp (270).

Là chỗ ở đối với người chẳng thoái chuyển, là tịnh tâm cho người được Vô sinh pháp nhẫn, là niệm cho người trí hạnh, là phương tiện đầu tiên tu tập, là lẫy nỏ bậc trí, là cung cho người Tam-muội, là Đại thừa cho người nói Vô ngã, là đạo cho người có trí, khiến cho người giải thoát sinh bình đẳng trí, chỗ chư Thiên lễ bái (280).

Các rồng dâng hoa, mọi người cúng dường, chỗ khó của người học, người vô học hướng về lễ bái, Bồ-tát khen ngợi, pháp chủ nhớ nghĩ, đối với người che giấu căn là thành quách, là đạo cho người phương tiện khéo, là lợi ích cho người siêng, là tan biến cho người nghi ngờ (290).

Người tham dục khiến cho đoạn, kẻ phiền não thì ói ra, người muốn độ thì khiến cho nổi lên, đối với người bệnh là thuốc hay, là điều trị cho người chẳng thấy điên đảo, là rút ra cho người bị tên, là tự tại cho người muốn thanh tịnh, là tướng không sợ cho người muốn tạo tiếng rống, là nơi đến của người muốn nghe (300).

Đối với người Niết-bàn là đạo, là xa lìa cho kẻ đi đường ác, là vượt qua đối với người cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, là chuỗi ngọc cho người trang nghiêm cõi Phật, là sinh nhân cho người Tam-muội Kim cang dụ, là tòa ngồi sư tử cho người sinh lần sau cùng, khiến cho người phước đức chẳng mất, cho người cầu khiến cho lấy được, người đi thì khuyến khích tiến lên, cho người rơi xuống thì khiến đứng dậy, kẻ lười biếng thì khiến cho phát khởi lực (310).

Đối với người phát khởi việc là kiến lập, kẻ phát khởi sự việc quá thì khiến cho dừng lại ở định, khiến cho vào các việc, khiến cho bỏ, lấy, kẻ đấu tranh thì khiến cho họ trừ bỏ, người biết khiến cho họ thỏa mãn, được sinh vô biên pháp môn, người nói nghĩa thù thắng thì khiến cho họ chẳng mất, khiến cho người nói Không rốt ráo tịch tĩnh, người tin vô tướng thì khiến cho diệt phân biệt, người tin Vô nguyện thì đoạn dừng việc gấp (320).

Khiến cho người tin, xả, vượt qua ba đời; thuận đến các xứ, trong phương tiện khéo là đèn đối với giác, đối với chưa học lòng chẳng khinh miệt, đối với người nói pháp thì không có mong cầu, trong pháp lầm lẫn của người nói ấy chẳng sinh sân hận, đối với kẻ cùng một thừa không có hủy báng, chẳng mong đồ vật ấy mà vì nói pháp, là những sự cúng dường đối với người nói pháp, ở trong việc nghe pháp thì lòng chẳng tán loạn (330).

Ở chỗ đồ chúng không có ý niệm lừa dối, ở trong pháp thí không có đoạn tuyệt, đối với ngay thẳng thì khó có thể vấn nạn, đối với người sân giận thì trụ ở tâm nhẫn, kẻ hối hận thì khiến cho tan biến, đối với đạo chẳng dứt cầu đến với trí tụ, khiến cho người nương vào sự giữ gìn mà được giải thoát, kẻ ác khiến cho điều phục, người không trụ xứ thì khiến cho xả bỏ (340).

Người muốn thuận niệm thì khiến cho họ chánh niệm, phát khởi Bồ-tát, hiển thị các Đức Phật khiến cho bốn chúng vui mừng, là vị ngon đối với người thích vị ngon, là sấm với kẻ muốn đùa cợt, là cửa đối với cam lộ, nơi đến của người có hạnh Niết-bàn thì khiến cho ham muốn, mát mẻ không nóng đối với người được chẳng sợ, giải thoát ràng buộc đối với người đắc đạo (350).

Đối với sự thỉnh mời cùng lợi ích của tâm vui thì tâm ấy buông dứt niềm vui của ý, niềm vui của thân, bậc trí đã giữ lấy thì thọ nhận chắc chắn chẳng bỏ, chẳng chuyển đạo hạnh phương tiện của Như Lai, huân tập các căn lành, phá trừ các căn chẳng lành, đó là sự học của bậc Vô trí, là sự thành tựu vào trong phương tiện, là tướng cho người chẳng dối trá, hạnh của người thuận lời dạy của Phật, là ánh sáng bậc trí, lễ bái hàng ức các Đức Phật, có thể tạo ra ức vấn nạn, đoạn dứt sự nghi ngờ ấy, sinh trưởng các pháp thiện, xả bỏ sự trợ giúp đen tối, chẳng mất các phước hỷ, là sự yêu thích cho người có phước, là sức mạnh cho người hỷ lạc, là biện tài cho người muốn nói, là hộ trì cho người nói pháp, khiến cho các nhân sinh ra ưa thích, ở trong các pháp mà có thiện xảo, biết ở với sinh diệt mà thị hiện như như, trong đồ chúng điều phục tự tâm, người hợp phương tiện thì khiến cho mừng, kẻ kiêu mạn thì khiến cho tan biến, là tòa ngồi cho người thành tựu phương tiện, khiến cho người tư duy quan sát no đủ (400).

Nhìn xem không ác, là danh xưng như sấm của bậc Pháp chủ, bước dũng mãnh của bậc Trượng phu, người phiền não thì khiến dừng lại, người hành theo các kiến chấp thì khiến cho tan rã, người nghe thì khiến họ tu pháp Tổng trì, khiến cho người nói pháp không có lầm lẫn, chẳng chuyển Bồ-đề, khéo vào các pháp môn, là nơi chứa nhóm cho người căn lành, chẳng đoạn Phật nhãn, rực sáng Pháp nhãn, bao trùm Thánh chúng, hàng phục luận sư khác, khéo nói pháp ngữ, là hạnh của Bồ-tát, là vầng trăng với người, lòng bình đẳng, là mặt trời với kẻ cầu nghiệp, là thầy với người muốn học, là hộ trì với các kinh, là người dẫn đường với kẻ trí, hạt giống pháp lành, quả chín cam lộ, thuận niệm với sinh mà chẳng nhiễm lưu chuyển, kẻ si mê nghiệp phàm thì khiến chán bỏ, công đức Như Lai là chân thật, khiến người khen ngợi được quả báo vô biên, người thọ trì thì đưa đến nhân Biến trí, là nơi lợi ích cho người đọc tụng hướng đến (430).

Người chép thành sách thì vào vô biên trí công đức, người giảng nói thì vô lượng phước đức, đó là bến cho bậc Bất lai qua, đó là trụ xứ cho bậc Bất động, với những người thọ thế dục thì vì họ giảng nói, chư Phật đã nói lời khen ngợi, đầy đủ chúng của Phật quá khứ, mong ước của Phật vị lai, là kho trí của Phật hiện tại, hạnh của các chúng sinh nhập môn, với người của thừa Thanh văn là đèn, với người của thừa Độc giác là đuốc sáng, với người của Phật thừa là hộ trì, những người sinh ra chẳng mất, là Ấn thị hiện tay Phật, với kẻ chẳng che giấu là Thật, với kẻ được trí mau chóng là Chuyển sinh, có thể khiến hỏi công đức của Phật, khiến cho người muốn làm chẳng chán, khiến cho lửa phiền não tịch diệt (450).

Được trí phương tiện, khiến cho hiểu địa giới, khiến cho vào thủy giới, bình đẳng vào hỏa giới, chẳng trụ ở phong giới, sinh ra giải thoát hư không giới, thanh tịnh trí giới, thuận vào pháp giới, chán bỏ các hạnh, ngăn đoạn tùy miên (ngủ, hôn trầm), tiêu tan sân si, trừ bỏ yêu ghét, hạnh của mình khéo léo, hạnh người khác khéo léo, khiến cho người muốn nói có biện tài vô tận, trong những sự sinh ra khiến cho chẳng vào chấp trước, khiến cho kẻ tương ứng chẳng thể ngôn thuyết, bỏ đi ngã tướng, trừ đi tướng ngã sở, lìa xa sự chấp trước (470).

Lòng thấp mà “Như” lớn, nhập môn tối diệu, khéo trụ trong Định, với kẻ thiếu thốn là bóng che, khiến cho qua khỏi dòng, kẻ ngoại luận chẳng thể phá, với người ngay thẳng chẳng thể nói xấu (ác), xa lìa thùy miên, gần gũi người nói pháp, vượt qua trạo cử hối hận, trừ diệt hết si, tiêu tan tham dục, xa lìa biếng nhác, chẳng thấy nơi ngã, hiển sáng vô ngã, chẳng kiến lập mạng, trong pháp chẳng chạm xúc, trong lời nói chẳng tranh cãi, đã biện luận là hợp lý, giỏi suy nghĩ, chẳng tạo tác hạnh, có thân thể điều thuận, có chẳng khiếp nhược, rốt ráo tin hiểu, vào chúng chẳng sợ hãi, chẳng khen đức của mình, đức của người khác chẳng ganh ghét, tâm ấy thường hành Biến trí, chẳng chấp thủ chỗ ở (500).

Lìa lời nói chẳng hợp, các hạnh thường thanh tịnh, chẳng yêu thân ấy, thu giữ tâm, với hạnh khéo léo, suy nghĩ thuận theo niệm, chẳng hủy báng, chẳng kiêu mạn, cầu giải thoát, muốn được không nghi, tu tập phạm hạnh, với Từ thì lòng bình đẳng, với Bi thì thuận nhiếp lấy, với Hỷ thì luôn nghĩ đến, với Xả thì diệt yêu ghét, với Giới thì thuận nhiếp lấy, với Định thì đều sinh ra, với Tuệ thì đều hiểu biết, đã khởi văn tự, lời nói khéo léo (520).

Vào các âm thanh lời nói, chẳng vì tài lợi, diễn nói pháp rộng rãi, chẳng mừng ở cùng chúng, hạnh một đêm dời chỗ, chẳng nâng lên, cũng chẳng đặt xuống, trong ấy hiểu biết, chẳng chấp trước các pháp, hiểu rõ được Như, chẳng lừa dối các chúng sinh, chẳng đoạn chủng tánh Tam bảo, với pháp thì bao gồm (530).

Thỏa mãn nguyện bền chắc chẳng ham muốn Tiểu thừa, cùng định tương ứng, ngày đêm chẳng xả, đầy những tâm thanh tịnh, trí tuệ công đức. (Nương vào bản chữ Phạm hợp lại có 535 câu, trong đó phân câu dài ngắn, ly hợp không nhất định chuẩn, ngắn nhất thậm chí hai chữ làm một câu, dài nhất cho đến năm chữ mới thành một câu. Đây mới theo nghĩa phân câu nên chẳng thể ở sau mỗi một mà ghi số. Xin tùy nghi mà tường lãm vậy!)

Này Hỷ Vương! Đây gọi là Tam-muội Quyết Định Quan Sát Chư Pháp Hạnh, chính là cảnh giới của Đại Bồ-tát nhập vào hạnh chúng sinh, đạt được trí Biến tri.

Trong khi Đức Phật nói pháp căn bản này, chín mươi hai ức Bồ-tát ở trong pháp vô sinh phát sinh nhẫn, năm ngàn chúng sinh trước đây chưa phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì đến hôm nay đều phát sinh. Ba mươi ức trời và người tâm rốt ráo thanh tịnh, xa lìa phiền não trần cấu, ở trong các pháp sinh ra Pháp nhãn, mười trăm ngàn Tỳ-kheo chẳng chấp nên tâm vô lậu giải thoát, tam thiên đại thiên thế giới này chấn động sáu cách, ánh sáng lớn soi khắp thế gian.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại muốn khiến cho ý nghĩa này hiển bày không lường nên liền nói kệ:

Các hạnh thanh tịnh là đạo Thánh

Tâm ấy giải thoát tùy thuận pháp

Mắt Bồ-đề phần biện luận pháp

Tam-muội này Đấng Thiện Thệ hành.

Hàng phục ma, xa lìa nhơ uế

Đoạn hữu ái, diệt trừ chướng sân

Danh xưng và trí đầy đủ đức

Tam-muội này là cờ đức trí.

Đối trí là địa và đường thiện

Các chúng thánh giả, phá ma quân

Giải thoát được Hữu, Thiện Thệ khen

Tam-muội này của cải đức trí.

Khéo vào pháp hạnh các pháp môn

Thuận biết lỗi ác đã đoạn dứt

Diệt trừ khổ, vào vui thù thắng

Tam-muội này là hạnh Thiện Thệ.

Đây là hoa Giác niệm, Giác phận

Tàm quý đầy đủ, bao gồm thiện

Cõi Thiện Thệ, vòng hoa Bồ-đề

Tam-muội thù thắng, đây đã nói.

Đạo tràng Bồ-đề, giải thoát soi

Sáng hơn ánh sáng các vì sao

Tạo ra ánh sáng vượt ba cõi

Khen pháp đó như vậy hơn trăng.

Ba loại phương tiện mong thanh tịnh

Gần gũi vua tối thắng giải thoát

Bỏ thiện dối trá, lợi tri thức

Nên thành tựu Tam-ma-địa này.

Nên xa lìa chê bai người khác

Chớ tự khen ngợi nhân tri thức

Chỉ ba y, thường đi khất thực

Không tích trữ cùng đây hợp chung.

Mong được các Thánh, giới đẳng phần

Thường nên cung kính hỏi người trí

Như thật tu hành theo điều hỏi

Thì sẽ được định Tịch tĩnh liền.

Nếu có giới làm đẹp thế gian

Vui Xa-ma-tha, xa mọi dục

Không kiêu mạn, chớ thiện dối gạt

Thì sẽ mau được định thù thắng.

Thường cung kính với bậc Tôn sư

Hoặc già, hoặc lớn, như người trẻ

Thường thọ giáo những chỗ như thế

Của cải Thiện Thệ muốn cầu xin.

Chớ làm mặt giận, không thẹn thùng

Thấy những người đời thường giảng nói

Chớ cống cao kiêu mạn, tự tại

Thì sẽ được định Tịch tĩnh liền.

Chớ thương tiếc hãy nên xả thân

Chớ có lười biếng, nhiều ngủ nghỉ

Tương ứng ngày đêm tu niệm ý

Thì sẽ đạt được định thù thắng.

Với đời bình đẳng, Từ làm vui

Dùng Bi ý tu hạnh Bồ-đề

Hỷ, Xả bình đẳng ý xưng lượng

Thì sẽ được thắng định ấy liền.

Tài sản mười Lực nên thường giữ

Đến khi pháp phá khổ thế gian

Tài sản pháp nếu thường hộ trì

Thì sẽ được định Tịch tĩnh này.

Ba cõi ý thường chẳng đắm say

Thuận theo nhớ nghĩ khổ lưu chuyển

Muốn cầu Niết-bàn, nơi yên ổn

Chóng được thân tối thắng vô tỷ.

Thuận theo nhớ nghĩ, vô ngã, không

Ở trong các tướng xa lìa hết

Cũng lìa ba cõi, nguyện tu tập

Thì mau chóng đại Bi được thành.

Bố thí tự giữ hoặc điều phục

Trì giới và cả nhẫn, tinh tấn

Thường vui với định và trí tuệ

Thì Tam-muội này mau được thành.

Như ta, trăm kiếp xưa, tu hành

Như ta nói hạnh Bồ-đề này

Như ta được giác ngộ Tịch tĩnh

Những hạnh như vậy mau thành tựu.

Ta là Biến Trí, Thiện Ngưu Vương

Học ta, các hạnh rất thù thắng

Nếu làm như ta làm trước đó

Thì sẽ thành Phật, hơn mọi người.

Ăn vị giải thoát, mặc hổ thẹn

Tâm vui chỗ vắng, tin ở định

Thích vô ngã thường làm ca vịnh

Thì sao trí người, được an vui?

Gánh lời mắng nhiếc, chịu nhịn nhường

Chớ ôm oán hận, chẳng cúng dường

Ứng với nghiệp báo phải tin tưởng

Thì kia sẽ được định thù thắng.

Xa lìa ác đạo và kiến chấp

Phải thân cận nẻo Thánh rỗng không

Ngày đêm lực tinh tấn khởi lên

Thì người đó sẽ được định này.

Chẳng ưa đạo, xa lìa nhị biên

Gần đạo bình đẳng hay nẻo thật

Tu hành như đây, được Phật mến

Như quán chẳng sinh, chẳng khởi pháp.

Tối Thắng chẳng cầu hoa hương tốt

Vải đẹp cùng cờ, phướn, lọng che

Như thuận theo hành với pháp không

Đây tối thắng, cúng dường bậc nhất.

KINH QUAN SÁT CHƯ PHÁP HẠNH

QUYỂN 2

Phẩm 2: SIÊNG NĂNG ĐỜI TRƯỚC (Phần 1)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại bảo Đại Bồ-tát Hỷ Vương:

–Này Hỷ Vương! Lại nữa, Bồ-tát nên biết, các pháp chẳng nương tựa; nên biết các pháp chẳng phát xuất, chẳng diệt, chẳng tạo tác, chẳng sinh; xa lìa hư dối tự nó không, chẳng bền chắc, chẳng lấy, chẳng bỏ; nên biết các pháp vô thường, khổ, vô ngã, tịch tĩnh; nên biết các pháp Không, Vô tướng, Vô nguyện, nên biết các pháp vô ngã, vô chúng sinh, vô mạng, vô phú-già-la (20).

Nên biết các pháp chẳng hòa hợp, chẳng thể tạo tác, không tự thể, không tướng, không có; nên biết các pháp lìa ô nhiễm chẳng vận hành, lìa hý luận chẳng vận hành, đến tối thắng chẳng có nhiều loại (30).

Không hý luận, lìa hý luận, chẳng thể nắm, chẳng giữ, không trú xứ, chẳng đến, chẳng đi, chẳng trụ, không văn tự, chẳng thể nói (40).

Các pháp chẳng thể nói, chẳng thể đem lại, không nghiệp, không báo; nên biết các pháp chẳng phân biệt, không đủ loại phân biệt, đoạn trừ hết phân biệt, các tưởng và niệm đều đã đoạn trừ, vượt trên đời sống cõi trời được qua năm đường, qua khỏi chúng sinh, thắng chúng ma, vượt qua ma phiền não, ra khỏi Ma-la tụ họp, đoạn dứt ma chết, đầy trí vô trước, nắm giữ sắc thù thắng ba đời, được các chúng sinh yêu thích, được sự cúng dường của người trí, có thể thấy được pháp thể ở các pháp, được Nhục nhãn thanh tịnh đến Thiên nhãn sáng, đến Trí nhãn vận hành chẳng động Pháp nhãn, đầy đủ Phật nhãn như trăng hiển chiếu, biết vận hành trong tâm của các chúng sinh, người chẳng siêng năng phải tạo sự xét biết, bỏ những điều đã chấp thủ (50).

Ở trong tam thiên đại thiên thế giới, vì những trời người tạo tác chi thể, thuận theo đế tướng, được địa hạnh thanh tịnh, thông suốt cõi vô ngã, biết đến cõi phát xuất, chỗ của các chúng sinh, phải gần gũi bậc tôn trọng, lìa tăng thượng mạn, có được sức nhẫn vượt qua năm chướng ngại, có thể biết bản tánh danh sắc, giác ngộ thuận theo ngôn từ mà các Đức Phật đã nói, biết rõ ba mươi hai tướng (60).

Với được, chẳng được, tâm có đối tượng thủ đắc đều đã vượt qua cái được của thế gian mà được pháp chẳng nhiễm ở đời, với các chúng sinh sẽ vì họ làm nhà, mở cửa Niết-bàn, khiến cho các chúng sinh vào được thành Vô úy, cho vị cam lộ, diễn nói giáo pháp, tỉnh ngủ phiền não, làm tan phiền não của chúng sinh, đoạn dứt sự chấp trước, các kiến chấp trói buộc... của họ; sáu căn chẳng nhiễm mà vì chúng sinh nói pháp, được pháp môn mười sáu chữ, phát xuất Đà-la-ni.

Những gì là mười sáu Đà-la-ni đó?

Đó là chữ A là nghĩa chẳng sinh, chữ Ba là nghĩa tối thắng, chữ Già là nghĩa bốn thật, chữ Na là nghĩa biết danh sắc sinh, chữ Đà là nghĩa điều phục, chữ Sa là nghĩa vượt qua chấp trước, chữ Ca là nghĩa chẳng mất nghiệp báo, chữ Ta là nghĩa các pháp bình đẳng, chữ Dà là nghĩa thậm thâm, chữ Tha là nghĩa thế lực, chữ Xà là nghĩa vượt qua sinh lão tử, chữ Xa là nghĩa đoạn sạch phiền não, chữ Tha (Sa) là nghĩa xuất phát cao, chữ Sá là nghĩa trụ, chữ Trà là nghĩa giáo hóa Di-lê-xa ở biên địa (bản chữ Phạm cũng thiếu một chữ) .

Này thiện gia tử! Đây là mười sáu chữ đã phát ra Đà-la-ni. Gọi là được Đà-la-ni là nơi sinh ra trí khéo léo biết rõ các pháp vốn tự rỗng không, lựa chọn tâm các chúng sinh, thoát khỏi các phiền não, thông đạt pháp tướng và sự chấp thủ của phàm phu, vượt qua biển lưu chuyển, khéo giảng nói khiến họ hoan hỷ, lập hội pháp thí, khéo sinh ra trí văn tự âm thanh biết rõ được không, ưa giải thoát của Phật; bỏ ái, chẳng ái mà không nuối tiếc, với lập luận khác của các ngoại đạo thì đúng như pháp mà hàng phục; nói như tiếng gầm sư tử, đạt được Phật trí, hưng khởi Pháp thí, bỏ các phiền não, phá nghĩa oán ác, tin pháp luân của chư Phật chuyển, thông đạt được Như cho đến biết pháp, sân hận kiêu mạn đã lìa, bùn đục chẳng nhiễm, điều ngự chúng sinh, trừ khử nhơ bẩn, có thể dùng nước Bi gột rửa, chúng sinh, thống lãnh đồ chúng, thuận được thế lực, vượt qua già chết, nhớ ngàn số kiếp, được pháp tạng tổng trì, thông đạt cõi tịch tĩnh, được Không đẳng trí, thuận giác ngộ pháp tận, đáng được chúng sinh... khen ngợi, đầy vô chướng trí, không còn phiền não, huân tập thuận hạnh, tiêu diệt quân ma, bóng che tam thiên đại thiên thế giới, biết rõ đời trước, chứng Địa Niết-bàn, làm nơi nương tựa, che chở hết người tại gia; biết xứ và phi xứ, chẳng bỏ lời thệ nguyện trước; đối với các chúng sinh rải tâm Từ đầy khắp, biết rõ vô sinh, nghe, ý nhớ nghĩ đều chánh chân, được hương giới Chiên-đàn-na, dứt đường sinh tử, thuận được Niết-bàn, biết các pháp như chạm xúc chữ Na. Này Hỷ Vương! Đó là từ chữ Na trở lên là không chữ. Đó cũng không tên, cũng chẳng thể nói, cũng không có tiếng, chẳng thi hành thiết lập tên, chẳng biết tên gọi. Trong ngôn từ các tiếng đó chẳng quá khứ, chẳng vị lai, chẳng hiện tại. Các Đức Phật đó chẳng đã nói, chẳng đang nói, chẳng sẽ nói, chẳng sinh, chẳng xuất. Các pháp tướng như vậy... Bồ-tát nên biết.

Này Hỷ Vương! Lại có mười sáu chữ nhập môn Đà-la-ni. Gọi là giác ngộ hành tướng của chữ là nói Pháp thắng nghĩa, qua khỏi bốn dòng (tứ lưu), nói không có pháp danh sắc, khéo léo bố thí, tự an trụ ở Nhẫn, chẳng nương sáu căn, hành theo sáu Độ, khiến diệt phiền não dục mà vì chúng sinh nói pháp, khéo biết các pháp sai biệt, không được nghi ngờ sâu, nói về xứ, phi xứ, biết vận hành của các chúng sinh, nhịn lời thô ác, xả bỏ da thịt tủy, biết hạnh niệm ý, an trụ pháp giới, biết rõ chữ Na nhập vào hết các pháp.

Này Hỷ Vương! Đây là mười sáu chữ nhập môn Đà-la-ni. Này Hỷ Vương! Nếu Đại Bồ-tát hiểu đúng mười sáu chữ nhập môn Đà-la-ni này như chữ A là nghĩa vô sinh, chữ Ba là nghĩa tối thắng chữ Già là nghĩa vượt bốn dòng, chữ Na là nghĩa nói danh sắc, chữ Đà là nghĩa bố thí tự giữ hòa hợp, chữ Sa là nghĩa trí lục thông, chữ Ca là nghĩa chẳng thấy nghiệp báo, chữ Sa là nghĩa các pháp bình đẳng, chữ Dà là nghĩa thậm thâm, chữ Tha là nghĩa thị hiện thế lực, chữ Xà là nghĩa thị hiện sinh tử, chữ Xoa là nghĩa thị hiện sức nhẫn, chữ Xa là nghĩa vứt bỏ phiền não cực ác, chữ Ta-ma là nghĩa tự đại chứng giác, chữ Ta Tha là nghĩa nói xứ, phi xứ, chữ Đa là nghĩa nói tận biên tế... thì những Bồ-tát đó được Tam-muội này tên là Quyết định quan sát hạnh các pháp. Nhờ mười sáu chữ Đà-la-ni này, các Đại Bồ-tát chẳng bị sự quở trách của người trí, bỏ tham dục, sân hận, ngu si, diễn nói đạo đến bờ kia, được bốn Vô úy, thọ thân lực sĩ, cắt đứt cành dục, được sức mười Lực, gặp được diệu âm, diệt trừ phiền não, thọ ký cho Thanh văn, Độc giác, xa lìa ngoại đạo, được Như Lai địa, như lời nói mà làm liền đạt được, chúng sinh cao mạn sẽ khiến cho giải thoát, làm sự nghiệp của Phật, thuận được tụ trí, chúng sinh bị nghi thì đoạn sự nghi hoặc ấy, do sự có hòa thiện nên cùng ở yên vui, tràn đầy đại Bi, vượt cảnh giới ma, tràn đầy tiếng hay, trừ kiêu mạn phóng dật đạt được Nhẫn, giỏi Định sâu, khiến đi qua các cõi mà vì họ nói pháp, ở trong các pháp khiến cho được chỗ cạn vì trụ bờ kia khiến họ đến bờ, biết hạnh của các chúng sinh, biết hạnh phương tiện của các pháp, nhớ vô số kiếp giữ các pháp thể, diệt sạch các ác, thanh tịnh các điều nghi, được không đẳng trí, thuận đến chỗ diệt phiền não, chóng đi lên đạo tràng giác ngộ, trời rồng phải khen ngợi, thuận thông các trí, khéo diệt cháy nóng, nói tự thể của các chúng sinh, ăn món ăn cam lộ, đoạn các nghi hoặc, thụy miên, lìa bỏ sự theo chấp trước và tập khí vốn có, dùng đại Bi ấy che chở các chúng sinh, biết trước đời trước, thấy công đức ở Niết-bàn, thuận hiểu hạnh của phàm phu, được Đại trí bí mật, hủy hoại các niệm khác, kêu loa pháp, khiến trụ Phật trí, vượt chủng loại tướng, sinh ra thông hiểu, biết trú xứ của chúng sinh, có thể khiến cõi Phật hưng thịnh, không bừng cháy phiền não, lìa khỏi già bệnh, chóng có thể thuận hiểu mật ngữ phương tiện, đoạn trừ đường sinh tử, thuận đến Niết-bàn yên ổn, với ác ma chóng có thể hàng phục, thấy Phật Thế Tôn ở trong vô lượng thế giới, lìa tham dục rồi mà nghe pháp, cũng chẳng quên trí, đạt đến cõi Phật như đã mong, khéo biết tự tại, sinh ra các Tam-ma-địa.

Này Hỷ Vương! Đại Bồ-tát nếu được giảng nói Tam-muội Quyết định quan sát chư pháp hạnh này thì nên biết cũng được Nhất thiết trí. Vì sao? Nhưng lúc nào thì Bồ-tát đó muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác? Hoặc một đời, hoặc hai, hoặc ba, hoặc bốn, hoặc năm, hoặc mười, hoặc hai mươi, hoặc trăm đời, hoặc ngàn đời, hoặc trăm ngàn đời, hoặc một kiếp, hoặc trăm kiếp, hoặc ngàn kiếp, hoặc trăm ngàn kiếp... cho đến muốn vào thời gian lâu thì Bồ-tát đó cũng lâu mới được giác ngộ. Dùng nguyện tự tại, ở trong lưu chuyển, đến tận bờ cõi kiếp sau cùng. Vì sao? Nhưng về sau, tự tại ở trong các pháp.

Khi Đức Phật nói pháp căn bản phẩm Đà-la-ni tự môn này, ba mươi hai ngàn Bồ-tát đạt được Nhẫn. Lúc đó, tam thiên đại thiên thế giới này chấn động sáu cách. Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài kệ tụng:

Không lẫn, không đục, không uế tạp

Chẳng phải đường đi đến cam lồ

Ứng Thiên Địa Cúng, không ai sánh

Trì phương tiện này, hành mười Lực.

Tạo vui xa oán, diệt phiền não

Mặt như hoa nở, người trời vui

Bậc Ứng Thắng, đức độ cho đời

Trì phương tiện này hành mười Lực.

Trừ diệt chúng khác, khéo hạnh khác

Người trời quý trọng, ý khác tan

Phân biệt hạnh khác, ý khéo khôn

Trong đạo này hành hạnh mười Lực.

Có, chấp, bất Như đều bỏ hết

Xét hiểu người trời, ý quyết Như

Hạnh sáng như trăng trong không trung

Bậc hạnh Hữu nhãn, hạnh bậc Trí.

Người trời thương yêu người ý đó

Chẳng ưa cảnh giới, không lầm lẫn

Giảng nói trong chúng, hàng trăm hạnh

Hạnh bậc Trí này soi các hướng.

Được mười, hai mươi... lại có hai

Người, trời cúng dường, tướng vi diệu

Được, mất chẳng chấp, lìa cả hai

Do được hạnh này soi mọi hướng.

Thí chủ cam lồ khéo bố thí

Thường cùng trâu chúa, báu thù thắng

Sức lớn mười lực, hàng lực khác

Chẳng lâu được hạnh người trí ấy.

Được nhiều đức, niệm, ý thù thắng

Diệt trừ nhiều khổ được nhiều vui

Nhiều người tôn trọng, khéo phụng thờ

Học trí này, vui công đức Phật.

Như trâu chúa, chẳng lâu hàng phục

Diệt trăm phiền não, lìa thiêu đốt

Bay đường hư không, qua trăm cõi

Hành phương tiện này soi các hướng.

Niềm tin khéo thế gian tin tưởng

Ý tin, thẹn niệm không ai bằng

Trừ trăm đắm trước tạo hương đời

Trì phương tiện này, chứa trăm đức.

Phân biệt nhiều đức, trừ ba cấu

Đó có lời mỹ diệu thấm nhuần

Giỏi nói trăm phần trong trời đất

Trì đức này tài không ai bằng.

Độ người trời, trụ thành vô úy

Lời nói Như, rũ sạch phiền não

Thực hành theo Như, không phiền não

Trì phương tiện này, hạnh mười Lực.

Tài sản cam lồ được tiếng khen

Đức không ai sánh được hành Như

Ý Như, người trời, lời nói Như (?)

Người trí học đạo cam lộ ấy.

Không bụi trần, soi khắp mười phương

Thoát mạn, chúng sinh thẳng không cong

Đến thành vô úy, lìa kiêu mạn

Trì phương tiện này, hạnh mười Lực.

Giáo hóa người trời bằng ngôn thuyết

Chẳng vui thích dục, thích pháp chân

Nói làm, người làm, nói trăm hạnh

Học phương tiện này, bậc thiện ý.

Tịnh chúng sinh hạnh, ý bình đẳng

Nói thiện hợp, thiện mỹ, thiện hành

Trong các pháp khéo thường cùng vui

Hành phương tiện này ưa cam lộ.

Lực ác ma, chẳng lâu hàng phục

Trừ bỏ cấu uế, ba cấu tan

Hành ở Địa này thêm tài sản

Trì phương tiện ấy, hạnh mười Lực.

Ở cõi thù thắng vượt đường ác

Chúa thú voi ngựa, người buông lung

Khen đức, trì đức, đủ trăm đức

Chẳng lâu được hạnh người trí ấy.

Hành xử khéo léo, chẳng chấp có

Thị hiện thế lực quyết định hơn

Đến đất, trụ nước cấu bẩn tan

Như học hạnh này, hạnh mười lực.

Bỏ thành cùng đất đai thôn xóm

Bỏ ái, chẳng ái, cảnh chẳng yêu

Bỏ cây quý, bỏ người oán thù

Người trí học đây, lực quyết tiến.

Nhớ nghĩ nhiều trăm kiếp quá khứ

Nhớ chết và sinh trong các đời

Và nhớ pháp thuở trước đã nghe

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Đuốc pháp cháy rực, thường khiến “Hữu”

Bố thí pháp vui, pháp tài sản

Và luôn giữ gìn hạnh mười Lực

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Trụ Xa-ma-tha, ý Từ bi

Chỉ ý tịch tĩnh, căn tịch tĩnh

Tịnh giới, tiếng ái ngữ ngọt ngon

Trì Tam-ma-địa này phải có.

Như tê giác đi, không ngã sở

Được đến phương nhàn cùng đạo nhàn

Theo chỗ trụ, lìa tám chẳng nhàn

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Với niệm giác tri, hạnh tự tánh

Cũng sẽ biết pháp tận thiện xảo

Lực kham nhẫn tối thắng hiện lên

Trong này học hạnh nghĩa thù thắng.

Nên được các thế gian tán thán

Được hàng trăm trời sẽ ngợi khen

Chỗ làm, người làm đều lặng yên

Ở biển trí này trụ thân cận.

Dấu chân chim bay sẽ thuận theo

Dược tịch diệt với các não phiền

Phương tiện đó, các ma chẳng làm

Tịnh này khó thấy, siêng tương ứng.

Nói giác quyết định, hạnh Thiện Thệ

Tạo vô hữu, bứng hữu ái lên

Thường được người trong đời cung phụng

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Người đoạn đã hợp với tịnh ấy

Đoạn xong phiền não, chiếu ba cõi

Tạo nên bóng che khắp mọi nơi

Như trì Thắng Tam-ma-địa này

Nghĩ đến hạnh mình và người khác

Rồi vì họ nói thuận theo hành

Hạnh không kiêu mạn, hạnh thù thắng

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Có thí xả rồi, điều phục ý

Cõi Thiện Thệ đi đến mau chóng

Nói vô úy, ban cho vô úy

Được định tối thượng thù thắng này.

Ở trong các đời làm người thân

Lầm lẫn khỏi rồi lại hiểu thông

Họp chung nói bàn thật khéo léo

Như người tu hành Tam-muội ấy.

Thân bằng kim cương hợp nhất lại

Mau chóng phá tan các quân ma

Thuần pháp tịnh soi không bợn nhơ

Trì định thù thắng tịch tĩnh này.

Thị xứ là chỗ đáng an trụ, phù hợp

Chỗ chẳng nên trụ như ý trên

Đối xứ, phi xứ có khéo léo

Như người giữ được định ý này.

Không chấp giảng nói công đức Phật

Phát sinh ra trăm ức hiểu biết

Kia chẳng chính ý không nghi ngờ

Thắng định ý này có thể giữ.

Chóng có thể tin cam lộ đó

Cũng thường tin cùng với người vui

Hộ đời khác khi được quả rồi

Thắng định ý này có thể giữ.

Tự biết rỗng không đối nhóm họp

Kia không lẫn lộn không mê lầm

Đến các hạnh lành trong ba cõi

Tam-muội này, nếu người gìn giữ.

Sẽ được xa lìa bệnh và già

Khéo thẳng ngay chẳng bị hàng phục

Tâm ấy trì giới luôn vui mừng

Như người gìn giữ định ý này.

Cắt đứt cây sinh là Thánh đạo

Mau chạm đến tịch tĩnh Niết-bàn

Đất Di-lê-xa chẳng nhiều thêm

Nếu người gìn giữ Tam-muội này.

Chẳng tự tán dương, lời xảo diệu

Trên mọi đức, công đức lừng vang

Vào chúng, đoan chánh hiện rõ ràng

Như sao Mão, trời, trăng trong sáng.

Chúng quyến thuộc, đủ nhà danh tánh

Người đó gần bà con Thiện Thệ

Tài biện luận đó như Thủy vương

Là Tam-muội này phải gìn giữ.

Pháp hạnh tự tánh tướng vô ngã

Ở trong các đời thuận giác xong

Mau làm chúa dũng kiện ba ngàn

Hạnh bình đẳng kinh này hiếm có.

Cho đến rừng trong ba ngàn cõi

Chủng tánh, ba loại hạnh chúng sinh

Với thù thắng đó được trí tuệ

Siêng năng tương ưng chạm cam lộ,

Dao độc và lửa chẳng xâm nhập

Chẳng sợ cùm trói, các phiền não

Dạ-xoa, La-sát chẳng thể hại

Nếu lòng tịnh tín tương ưng này.

Của không mất, của chẳng ly tán

Không nghiệp báo, không bệnh, không lo

Chẳng câm, chẳng chột cũng chẳng mù

Trì bốn câu này như vậy đó.

Trên Đức Phật, sáu mươi ba ức

Khắp nghĩ đến sự tương ứng này

Chỗ đó nếu cùng tạng Tổng trì

Tịch này khó thấy đã tương ứng.

Nếu muốn mau chạm đến Bồ-đề

Nếu muốn lấy đức yên ổn hơn

Nên khiến tu kinh thù thắng này

Thì các mong cầu đều đầy đủ.

Kia đã nghe niềm vui thiện hỷ

Nếu người ở trong cầu Bồ-đề

Siêng năng tương ứng bốn ngày qua

Người ấy sẽ được định thù thắng.

Tám mươi ức ở trên Đức Phật

Còn hơn sáu mươi na-do-đa

Đều nghĩ cùng với tương ứng này

Chuyên tu, tụng Tam-ma-địa này.

Nếu nghe thiện này, được lợi ích

Nghe rồi nếu có thể tin hiểu

Trong công đức Phật, không nghi ngờ

Như đến Bồ-đề, trì như vậy.

Do đã nghe nói thật hạnh này

Không được không đức chớ biếng lười

Các phước nhất định đến trong tay

Như trì kinh này hoặc ghi chép.

Ta nhớ trước đây vô số kiếp

Có Bậc Tối Thắng tên Biện Tràng

Ngài đã tuyên dương Tam-muội này,

Vương tử Nguyệt Diệu nghe điều đó

Liền bỏ ngôi vua mà xuất gia

Ông ấy nghe một đêm một ngày

Đến lúc chết, trong phần sau này

Lại được sinh đến những cõi khác.

Nghe được kinh đó nhiều như cát

Gặp rồi, lại gặp, rất thù thắng

Các chỗ nghe Tam-muội này xong

Thì trong ba kiếp, chứng Thắng Giác.

Gọi là bậc Bảo Viêm Tối Thắng

Được Phật Nhiên Đăng thọ ký cho

Lợi ích như vậy, nhờ kinh này

Nên đã nghe rồi chớ lười biếng.

Ta nay muốn bảo với đại chúng,

Những điều tốt đẹp của trời, người

Ta ở trong này mở kho báu

Tài sản mười Lực ông lấy đi!

Lại nữa, này Hỷ Vương! Đời quá khứ trước kia, kiếp số chẳng thể tính được lại vượt qua sự lâu xa chẳng thể tính được, vô lượng chẳng thể nghĩ, chẳng thể lường, vào thời đó, có Đức Phật tên là Biện Tài Anh Lạc Trang Nghiêm Vân Minh Xuất Hống Hiển Âm Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, xuất thế Minh Hành Cụ Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Giáo Sư, Phật Bà-già-bà (Thế Tôn). Cõi nước của Đức Phật ấy tên là Vô Biên Bảo Công Đức Trang Nghiêm, thế giới tên là Vô Cấu, kiếp tên là Ái kiến.

Này Hỷ Vương! Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri Biện Tài Anh Lạc Trang Nghiêm Vân Minh Xuất Hống Hiển Âm đó có vô lượng Thanh văn, có bảy mươi hai ức Đại Bồ-tát, những vị ấy đều được Nhẫn, đạt đến địa Quán đảnh.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Ở trong chúng Bồ-tát đó, có vị Bồ-tát nói pháp tên là Vô Biên Công Đức Biện Tràng Du Hý Minh Âm. Vị Bồ-tát đó có vô số hạnh biện tài tàm quý. Ở trong Đà-la-ni, Bồ-tát ấy dạo bước đến tận cùng, được trí ngũ thông. Vị Bồ-tát đó bạch Đức Phật kia, xin Đức Phật quan sát xong mà vì bốn bộ chúng nói rộng rãi Tam-muội Thuyết quyết định quan sát chư pháp hạnh này.

Này Hỷ Vương! Vào lúc đó, có vương tử tên là Phước Báo Thanh Tịnh Nhân Sơ Ái Minh Thanh Tự Tại, hình thể đẹp đẽ, đoan nghiêm của vương tử đó có thật đáng nhìn, sắc đẹp thanh tịnh tối thắng, thành tựu mỹ mãn, từ lâu đã phát khởi hạnh Vô thượng Chánh giác.

Này Hỷ Vương! Vương tử Phước Báo Thanh Tịnh Đa Nhân Sơ Ái Minh Thanh Tự Tại đã nghe Bồ-tát Vô Biên Công Đức Biện Tràng Du Hý Minh Âm nói pháp tên là Tam-ma-địa Quyết định quan sát chư pháp hạnh. Nếu Bồ-tát vào trong thôn, thành, ấp, làng xóm, kinh đô của vua mà giảng nói thì vương tử đó luôn ở bên cạnh để nghe Tam-ma-địa này. Nghe rồi, vương tử đó rất vui mừng, yêu thích vừa lòng, lại sinh thiện ý đi đến chỗ vị Đại Bồ-tát nói pháp đó. Đến rồi, vương tử đảnh lễ dưới chân, tôn trọng, cung kính chắp tay mà trụ trong Tam-ma-địa này. Vương tử ấy lại vui mừng nhiều hơn nữa, muốn nghe Tam-ma-địa này, vị nói pháp đó lại biết vương tử kia có lòng tin thanh tịnh nhiều hơn, nên lúc đó lại nói rộng rãi Tam-ma-địa này.

Này Hỷ Vương! Như vậy, vị vương tử đó ở bên vị nói pháp kia nghe Tam-ma-địa này xong lại vô cùng hoan hỷ, yêu thích thỏa lòng, rồi lại sinh thiện ý, đem áo đang mặc dâng cúng, nói lời như vầy: “Ngài khiến cho chúng sinh được báu Tam-ma-địa này.” Nhờ căn lành bố thí cho vị nói pháp kia, nên ở trong pháp hiện tại, vương tử đó thờ những Đức Phật nhiều như số cát tám mươi sông Hằng, ở bên các Đức Phật Thế Tôn đó, được nghe Tam-ma-địa này, đều tạo sự cúng dường tối thắng đến chư Phật, ở trong giáo pháp của các Ngài, xuất gia giữ gìn chánh pháp, ở các chỗ chẳng nghe trăm ngàn ức kinh điển đều có thể giảng nói, sinh ra ý niệm luôn tròn đầy, thọ sinh biến hóa được trí ngũ thông, được Đà-la-ni, biện tài trôi chảy. Vương tử đó thuận theo thứ lớp hành các pháp trợ Bồ-đề. Mãn rồi, vương tử đó, ở trong cõi Phật Vô Biên Công Đức Bảo Trang Nghiêm, chứng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, sống lâu không lường, chúng Thanh văn không lường, chúng Bồ-tát không lường, ánh sáng không lường, nguyện công đức trang nghiêm không lường.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Trong thời đó, vị nói pháp tên là Vô Biên Công Đức Biện Tràng Du Hý Minh Âm, ông chớ nghĩ là ai khác, Vì sao? Này Hỷ Vương! Vì đó là Như Lai Đại Nhãn vậy. Vị ấy đã được Đức Như Lai Bất Động thọ ký Bồ-đề. Lại vương tử tên là Phước Báo Thanh tịnh Đa Nhân Sở Ái Minh Thanh Tự Tại kia chính là Đức Như Lai Vô Lượng Thọ ấy, tức là vương tử lúc đó vậy.

Này Hỷ Vương! Vương tử đó nghe Tam-ma-địa này xong thì nghiệp chướng của bảy mươi ngàn kiếp đều diệt hết, liền được pháp môn Phân biệt chư pháp cú phẩm xuất vô biên gọi là Đà-la-ni và chẳng xa lìa Tam-ma-địa cho đến đạo tràng Bồ-đề.

Này Hỷ Vương! Nhân duyên như vậy nên ông phải biết, Tam-ma-địa này ở chỗ các Đại Bồ-tát như vậy tạo nhiều thanh tịnh, chuyển các nghiệp chướng, trang nghiêm cõi Phật thanh tịnh, chuyển công đức, mau tròn đầy vận chuyển Phật pháp.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Đời quá khứ xa xưa, kiếp số chẳng thể tính được lại vượt qua sự xa xưa chẳng thể tính, vô lượng chẳng thể nghĩ, chẳng thể lường, vào lúc đó, có Đức Phật hiệu là Tịnh Diện Vô Cấu Nguyệt Diệu Oai Tạng Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Xuất Thế Minh Hành Cụ Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Giáo Sư, Phật Bà-già-bà.

Này Hỷ Vương! Đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri Tịnh Diện Vô Cấu Nguyệt Diệu Oai Tạng đó đã có một cõi Phật công đức trang nghiêm mà ta hôm nay chẳng thể ở trong một kiếp, giảng nói rộng hết được vô lượng công đức như vậy để trang nghiêm cõi Phật thanh tịnh. Chúng Đại Bồ-tát, ở trong Phật pháp đều trụ vững chắc.

Này Hỷ Vương! Vào lúc đó, có con ông trưởng giả tên là Hiển Diệu Quảng Thân. Ông đó đi đến chỗ Đức Như Lai Tịnh Diện Vô Cấu Nguyệt Diệu Oai Tạng. Đến rồi, ông đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn đó, rồi đem vô lượng chuỗi ngọc báu ma-ni có hàng trăm ngàn ngọc xen lẫn để cúng dường Đức Phật đó rồi đứng trước Đức Phật vì muốn được nghe pháp. Đức Như Lai đó biết ông ấy đã có lòng tin thanh tịnh nên giảng nói Tam-ma-địa này, lúc đầu, đoạn giữa và về sau.

Này Hỷ Vương! Như vậy, con ông trưởng giả đó ở bên Đức Phật kia nghe Tam-ma-địa này xong rất đỗi vui mừng, yêu thích, thỏa lòng rồi phát sinh thiện ý, được pháp lực lớn. Được pháp lực rồi mà chẳng dùng để cầu trong trời người, ông ấy xả bỏ bảy mươi ngàn phụ nữ, xả bỏ một dũ-xà-na (do-tuần) bốn kho tàng lớn đầy vô số báu, xả bỏ tám trăm vườn rừng, xả bỏ mọi đồ dùng của mình, ở trong giáo pháp của Đức Thế Tôn đó, cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, dùng niềm tin xuất gia, bỏ nhà mà tu hành.

Lại nữa, này Hỷ Vương! Con ông trưởng giả đó, lúc còn ở nhà, đất chẳng trải vải thì chẳng bao giờ đạp chân xuống. Khi đã xuất gia rồi, trong mười ngàn năm, vẫn chẳng trải vải thì chân chẳng đạp đất, chẳng ngồi, chẳng nằm, chỉ trừ khi thọ dụng bữa ăn. Trong mười ngàn năm, ông ngủ nghỉ chẳng lâu, cho đến trong khoảnh khắc gảy móng tay cũng chẳng từng phân biệt dục, phân biệt sân, phân biệt hại. Trong mười ngàn năm, ông luôn nhất tâm đối với Biến trí tương ứng phát khởi tu hành tinh tấn, được Đà-la-ni Chư từ thanh nhiếp chư Phật ngữ danh, thành tựu Đà-la-ni Phổ âm nhập môn danh. Ông ấy mạnh mẽ tinh tấn đầy đủ như vậy nên mới có sáu mươi ức chư Thiên ở chỗ vị Bồ-tát đó siêng năng cung cấp, hợp với ý Bồ-tát, khiến cho thân tâm Bồ-tát ấy an vui, đủ khả năng tinh tấn. Con ông trưởng giả đó xuất gia rồi, tinh tấn mạnh mẽ như vậy, được nghe Tam-ma-địa này nên chín mươi chín ức trăm ngàn kiếp lưu chuyển đều quay lưng bỏ hết, hiện tại gặp được bảy mươi ngàn Đức Phật. Có những chỗ, lúc đi xuất gia rồi, ông ấy thọ trì, đọc tụng, tư duy Tam-ma-địa này, vì người khác giảng nói rộng rãi, lại phát khởi tu hành tinh tấn chẳng hành động buông lung, thành tựu được Tam-ma-địa này, ở trong tám kiếp chứng ngộ Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đạt được tướng trang nghiêm công đức của cõi Phật như vậy như cõi Phật của Đức Thế Tôn Tịnh Diện Vô Cấu Nguyệt Diệu Oai Tạng Như Lai đó. Ta nay thấy ông ấy ở trong địa phận phương Nam, qua khỏi đây bốn mươi bốn trăm ngàn cõi Phật, có thế giới tên là Đại trang nghiêm. Vị ấy ở trong cõi đó làm Phật hiệu là Thiện Ý Hỷ Lạc Như Lai, đang nói pháp cho vô lượng chúng Đại Bồ-tát tụ tập tính chẳng thể hết.

Này Hỷ Vương! Các vị Đại Bồ-tát đó nếu muốn mau chóng đối với các pháp thuận theo được tự tại thì phải nghe, phải trì, phải nói, phải nhớ nghĩ Tam-ma-địa này.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại muốn khen ngợi công đức của Tam-ma-địa này nhiều hơn nữa nên liền nói kệ khen ngợi:

Ta nhớ đời trước vô biên kiếp

Giống như vô lượng cát sông Hằng

Có bậc Trí dẫn đường thế gian

Các phương nghe vang tiếng biện tài.

Có Tỳ-kheo trong pháp tối thắng

Bậc trí nhân trì pháp, nói pháp

Đức Phật giảng định tịch tĩnh này

Bên Phật, vương tử đã nghe nhận.

Liền đem áo mình mà cúng dường

Hồi hướng đạo Bồ-đề tối thắng

Lại gặp vô biên những Đạo sư

Được đạo, hiệu là Vô Lượng Mạng.

Trước kia có tuệ tạo tác nghiệp

Đều hết không còn, không nghiệp báo

Nghe Tam-muội vi diệu này xong

Người có biện tài đủ công đức.

Người nào lúc đời sau

Nếu có muốn cầu đạo

Phải nên nghe định này

Tự sẽ trừ các ác.

Lại Phật Vô Cấu Nguyệt

Nói Tam-ma-địa này

Con trưởng giả nghe rồi

Chọn lấy hạnh xuất gia.

Mười ngàn năm ông ấy

Tư duy Tam-muội này

Chân chẳng đạp không vải

Cũng chẳng vào ngủ nghỉ.

Đạt được Bồ-đề này

Chỉ có cùng nghe nhận

Chẳng ưa ở trong nhà

Cũng không muốn tài vật.

Ông đến các cõi Phật

Ở đó đều nghe xong

Các hạnh đã nhập môn

Chẳng lâu được giác ngộ.

Tâm trước, kia thỏa mãn

Cũng đầy xe ý kia

Mau chóng được Bồ-đề

Sao chẳng siêng năng tu.

Đời vị lai về sau

Nhiều người cầu Bồ-đề

Không tài sản, không vui

Hành xuất gia chẳng tham.

Giận mắng mà kêu trách

Hủy nhục nói lời ác

Mỗi mỗi đều nghe xong

Mà nói sẽ làm Phật.

Khổ hàng ngàn chẳng một

Nhịn chịu vì dục thôi

Vì dục làm tôi tớ

Mà nói sẽ làm Phật.

Trong mơ đã thấy Phật

Kia tạm được hồi sinh

Với người thường khi nhờn

Bồ-đề ta chẳng nghi.

Đã nghe xong kinh này

Tiếng nói, nghĩa chẳng thông

Mà chấp là trong lòng

Chẳng lâu sẽ làm Phật.

Những người nghe kinh Phật

Nếu đã nghe đây xong

Thì họ không chấp trước

Như gió thổi không trung.

Có người xuất gia rồi

Cầu Bồ-đề nhiều hơn

Vì tri thức nên sân

Mỗi mỗi mà sinh khởi.

Kia nghèo cùng phước thiếu

Nghe ít liền vui mừng

Người có tâm lừa dối

Ta tới bờ Bồ-đề.

Đã được cõi thấy sáng

Chúng sinh mà cúng dường

Do đây thiếu vui mừng

Biết sẽ đến Bồ-đề.

Bồ-đề đó xa lắm

Nếu dua nịnh ghét ghen

Ta đạt trí đôi lần

Thì càng xa Tối thắng.

Đã nghe kinh điển này

Biết sẽ được Bồ-đề

Thấy cõi Vô Lượng Thọ

Sẽ chẳng lâu làm Phật.

Bồ-đề đó xa lắc

Có thấy được chỗ nương

Mà lòng chẳng tương ưng

Thì ta chẳng thọ ký.

Con ông trưởng giả ấy

Của cải đã bỏ lìa

Về sau đã xuất gia

Làm người đi khất thực.

Như được Tam-muội này

Ở chỗ Phật Nhiên Đăng

Nếu nghe khéo tu hành

Chẳng lại sinh ái dục.

Kia cạo tóc xuất gia

Lợi tri thức buộc ràng

Trong biển chấp gánh gai

Mà xả bỏ trân bảo.

Trong nghe chẳng thanh tịnh

Không giới, chẳng xuất gia

Tu hành đạo Bồ-đề

Kia chớ nên buông thả.

Sau này nếu có chỗ

Nói pháp phải lắng nghe

Người kia vì tri thức

Lại làm chẳng khen nói.

Ở trước phải lễ bái

Và khen ngợi điều lành

Vậy tung áo cúng dường

Lại làm chẳng khen nói.

Khóc lóc rơi nước mắt

Cung phụng đối tự thân

Kia ở trong đại chúng

Mà nói ác hạnh ấy.

Chẳng kính A-xà-lê

Chẳng trong người thân cận

Vì thiếu mà phá nhau

Do nhà mà ganh ghét.

Chỉ tin phước người khác

Đức mình chẳng nghĩ suy

Độc ác sẽ sinh sôi

Biết người khác giàu cúng,

Hương hoa, bột thơm, cờ

Lọng, phướn cùng tràng hoa

Tấu nhạc... cúng dường ta

Rằng: Sẽ được Bồ-đề.

Đây, thật cúng dường ta

Nghe thắng định này rồi

Lợi, tri thức bỏ rơi

Tu hành thì tương ứng.

Sao cúng dường thân mạng

Các tụ ta bỏ xong

Nên cúng dường Pháp thân

Cũng như cúng thiện thật.

Mạng quý đã bỏ hết

Trú ngụ A-lan-nhã

Kinh này tụng niệm luôn

Đến hết đời sống này.

Này Hỷ Vương! Ta bảo

Tu theo điều đã nghe

Không cùng bè đảng đây

Dua nịnh làm phe đảng.

Ở trong ta chẳng khen

Trong chúng phải nói rằng:

Đây thật! Đây chẳng chân!

Ở trong chớ muốn tin,

Chẳng chấp các cảnh giới

Muốn chứng Phật Bồ-đề

Đạt được các hạnh kia

Thì Bồ-đề xa lắm.

Thần thông ta đã chứng

Sức đại thể thấy đây

Các loại cấm giới này

Ta đã tu hành được.

Thích giới mà phân biệt

Trong chúng tợ thú hoang

Lợi, tri thức bỏ xong

Ở riêng nơi thanh vắng.

Ta không có chỗ đó

Lời ta nói chắc thật

Đời mạt thế sau này

Phú chúc ông Kinh ấy.

Vô Lượng Thọ phóng quang

Và Bất Động Pháp Vương

Sáu mươi ba ức Phật

Chúng hội đã thấy hết.

Giáo sư phú chúc cho

Khiến hộ pháp về sau

Như kinh này, trí ấn

Về sau ta trì khắp.

Ba ngàn cõi chấn động

Chư Thiên khen: Lành thay!

Có nhiều hoa mưa xuống

Khi nghe phú chúc này.

KINH QUAN SÁT CHƯ PHÁP HẠNH