SỐ 485 — KINH VÔ SỞ HỮU BỒ-TÁT

QUYỂN 3

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền mỉm cười, ánh sáng màu vàng ròng từ kim khẩu phóng ra, lên đến cõi Phạm thế tỏa chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới, vây quanh Phật ba vòng rồi nhập vào đỉnh đầu.

Khi ấy, trong chúng hội có một vị Bồ-tát tên là Bất Nhiễm, từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, bày vai bên phải, gối bên phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Đức Phật, thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nay Thế Tôn mỉm cười là do nhân duyên gì? Chư Phật, Như Lai nếu mỉm cười thì chẳng phải là không có duyên cớ, xin Đức Thế Tôn giảng nói để chúng con được lợi ích, an vui.

Phật bảo Bồ-tát Bất Nhiễm:

–Này thiện nam! Vào đời vị lai, trải qua tám mươi chín trăm ngàn a-tăng-kỳ kiếp, Vị tâm xấu ác, oán thù hại người, khó điều phục ấy sẽ thành Phật hiệu là Lợi Thượng Công Đức, gồm đủ mười tôn hiệu: Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn xuất hiện ở đời.

Này thiện nam! Vị tâm xấu ác oán thù hại người khó điều phục ấy sau khi mạng chung sẽ sinh lên cõi trời Đâu-suất, ở chỗ Bồ-tát Di-lặc thọ mạng tùy ý. Khi Bồ-tát Di-lặc hạ sinh, thì vị ấy làm bậc đại trưởng giả, tài sản vật báu vô lượng, hưởng đầy đủ tất cả phước báo. Trong hai mươi ngày đêm, vị ấy cúng dường Đức Thế Tôn Di-lặc cùng chúng Thanh văn. Thấy cảnh vật trang nghiêm nơi cõi Phật của Đức Thế Tôn Di-lặc, vị ấy nguyện cầu, vì muốn cho cõi Phật được thành tựu đầy đủ mọi thứ trang nghiêm, nên vị ấy cùng các quyến thuộc thỉnh mời Đức Thế Tôn Di-lặc cùng chúng đại Thanh văn để cúng dường tất cả các thứ vật dụng cần thiết. Suốt ba tháng, vị ấy cung kính tôn trọng dâng cúng đầy đủ hết thảy. Lại dùng một tấm vải trắng dài tám mươi khuỷu tay để vẽ hình Đức Như Lai Di-lặc cùng với quanh cảnh trang nghiêm của cõi Phật kia. Sau khi vẽ xong, vị ấy dâng cúng Đức Như Lai Di-lặc, rồi phát nguyện: “Nhờ công đức này, nguyện cho cõi Phật của con cũng sẽ được đầy đủ tướng trang nghiêm như cõi Đức Thế Tôn Di-lặc Chánh Đẳng Giác hôm nay. Nguyện cho các chúng Thanh văn nơi cõi Phật của con được đầy đủ trí tuệ. Nguyện cho các vị Bồ-tát nơi cõi Phật con đạt được vô lượng trí tuệ.”

Phát nguyện xong, vị ấy dùng hoa bằng vàng và bạc tung lên cúng dường Đức Như Lai Di-lặc rồi thưa: “Chúng con sẽ tinh tấn như vậy, cũng sẽ làm cho cảnh giới của chư Phật được trang nghiêm, thành tựu đầy đủ như vậy. Như khi xưa, Đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni thuộc chủng tộc họ Thích là hàng vương tộc hơn hết, vì con mà thị hiện tướng ánh sáng chiếu khắp, khiến cho vô lượng, vô số chúng sinh thành tựu đầy đủ quả vị Bồ-đề. Cũng như Đức Thế Tôn Di-lặc với nhiều chúng Bồ-tát. Lại như Đức Như Lai Lợi Thượng Công Đức ở trong hội thứ nhất, có vô lượng chúng Bồ-tát đều được thọ ký, chứng đắc pháp nhẫn. Ở trong hội thứ hai, các chúng Bồ-tát đắc pháp nhẫn lại càng tăng thêm vô lượng. Ở trong hội thứ ba, các chúng Bồ-tát đắc pháp nhẫn lại càng tăng thêm vô lượng. Với phương tiện như vậy Đức Như Lai Lợi Thượng Công Đức Ứng Chánh Biến Tri sẽ có các chúng Bồ-tát như thế. Đức Như Lai Lợi Thượng Công Đức đó chỉ dạy khiến cho các chúng Bồ-tát đạt được lợi ích, an vui, hành theo thệ nguyện, được mới phát tâm rồi, đều khiến thành tựu Nhất thiết trí, cho đến chứng quả Bồ-đề.”

Này thiện nam! Sau khi gặp Phật Di-lặc xuất hiện ở đời, vị có tâm xấu ác hại người oán thù khó điều phục ấy sinh vào bất cứ nơi đâu cũng được thọ mạng vô lượng, chỉ trừ trong thời gian ở quả vị Nhất sinh bổ xứ thì thọ hai mươi tuổi. Ở đó, trong một ngày, vị ấy đã nhận đủ tất cả nghiệp ác, vô lượng khổ não. Từ đó về sau, vị ấy tinh tấn tu tập, cho đến khi thành tựu quả vị Bồ-đề Chánh đẳng Chánh giác rồi thì thọ mạng vô lượng. Sau khi Phật ấy diệt độ thì chánh pháp trụ mãi ở thế gian, không có đời xấu ác. Còn ngày nay ở cõi của ta, chúng sinh dua nịnh xấu ác, miệng nói lời thô ác, không có trí tuệ, khó vào đạo, bị ma dẫn dắt, ta dù có nói pháp giáo hóa nhưng các chúng sinh đó cũng khó hiểu, khó chứng nhập, lãnh hội.

Này thiện nam! Ở trong cõi Phật kia không có các hoạn nạn, không có các thứ ma và người làm việc ma, chỉ có đông đảo các chúng sinh thuộc hàng lợi căn, thông minh cho nên khi Phật Lợi Thượng Công Đức giảng nói giáo pháp, các chúng sinh ấy chỉ dùng một ít công đức mà được mở bày tỏ ngộ.

Bấy giờ, trong chúng có Bồ-tát tên là Vô Chướng Tịnh Nguyệt, từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, quỳ gối phải chấm đất, chắp tay hướng về Đức Phật, vì muốn giải trừ mối nghi cho mình và đại chúng ở đây, nên Bồ-tát dùng kệ hỏi Thế Tôn:

Con xin hỏi Thế Tôn

Bậc trí tụ vô ngại

Vì để dứt trừ nghi

Cho mình và đại chúng.

Nay người lợi căn ấy

Do đâu ở chúng này

Trước đây giết nhiều người

Nay thọ ký Bồ-đề.

Xin Thế Tôn giảng nói

Nghiệp xưa của vị ấy

Trải qua ức số kiếp

Thường ở nơi cõi ác.

Tích tụ trong nhiều kiếp

Vì si ám che lấp

Nên trong trăm ức kiếp

Thường chịu nhiều loại khổ.

Lưu chuyển nơi sinh tử

Địa ngục lửa hừng hực

Ngục Đại hô, A-tỳ

Quán nghiệp ấy như vậy.

Trong sinh tử lại tăng

Thọ thân rắn độc ác

Gặp ai cũng giết hại

Tái sinh trăm ức đời.

Chịu nhiều thứ đau khổ

Trải qua trăm ức kiếp

Được sinh làm loài người

Lại làm kẻ sát hại.

Nay được gặp Thế Tôn

Lợi căn liền phát sinh

Sớm đoạn các phiền não

Phát tâm hướng Bồ-đề.

Nhờ Phật thọ ký cho

Nơi a-tăng-kỳ kiếp

Sẽ thành Phật Thế Tôn

Hiệu Lợi Thượng Công Đức.

Việc xưa của vị ấy

Xin Thế Tôn giảng nói

Những việc làm như vậy

Quả báo của ác, khổ.

Do đấy, ức số kiếp

Chịu đủ các thứ khổ

Hoặc có tạo nghiệp thiện

Xin Thế Tôn cũng nêu.

Các việc làm thuở xưa

Nghiệp ác cùng bất thiện

Thế Tôn đều biết rõ

Xin Ngài giảng nói cho.

Đại trượng phu đoạn nghi

Vì con và chúng sinh

Cùng muôn loài vị lai

Nghe lời Phật chỉ dạy.

Nếu có tâm nghi ngờ

Nơi pháp này có nghi

Xin Thế Tôn dứt trừ

Hiện tại Lưỡng Túc Tôn.

Thâu tóm các chúng sinh

Đối với thiện nam ấy

Hạnh nghiệp xưa như vậy

Xin Thế Tôn giảng nói.

Bấy giờ, Phật bảo Bồ-tát Vô Chướng Tịnh Nguyệt:

–Lành thay! Lành thay! Thiện nam! Ông nay vì muốn đoạn trừ nghi hoặc cho tất cả đại chúng, nên hỏi Như Lai về nghĩa như vậy. Này thiện nam! Ông hãy lắng nghe, khéo nhớ nghĩ. Ta sẽ giảng nói về chuyện của thiện nam kia, khi xưa đã tạo các nghiệp, thọ bao thứ khổ não, trải qua trăm ngàn na-do-tha kiếp. Các ông nghe rồi nên tin Như Lai, chớ có lo sợ, nhất tâm phụng trì lời Như Lai giảng nói.

Khi ấy, Bồ-tát Vô Chướng Tịnh Nguyệt bạch Phật:

–Cúi xin Đức Thế Tôn vì chúng con mà giảng nói.

Phật bảo:

–Này thiện nam! Ta nhớ về thời xa xưa, sau khi Phật Nhiên Đăng Như Lai Ứng Cúng, Chánh Biến Tri diệt độ, trải qua chín mươi ức na-do-tha kiếp có Phật xuất hiện ở đời hiệu là Pháp Ý Hỷ Vương, đầy đủ mười tôn hiệu: Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Đức Phật ấy thọ mạng sáu mươi tám ngàn năm. Trong chúng hội thứ nhất của Đức Phật ấy, có sáu mươi hai ức trăm ngàn chúng Thanh văn, các Đại Bồ-tát nhiều gấp đôi số đó. Thế giới của Đức Phật ấy tên là Phạm chủ, kiếp tên là Thanh tịnh ý. Như Lai Pháp Ý Hỷ Vương sống vào kiếp ấy. Vì sao kiếp đó tên Thanh tịnh ý? Vì kiếp đó thường có Như Lai và các Bồ-tát xuất hiện ở đời nên gọi là Thanh tịnh ý.

Này thiện nam! Vào thời Như Lai Pháp Ý Hỷ Vương trụ trong kiếp ấy, thiện nam khó điều phục oán thù kia làm vua tên là Hàng Oán, thỉnh Như Lai cùng các Tỳ-kheo Tăng và Bồ-tát để cúng dường tất cả vật dụng suốt ba tháng. Từ Đức Như Lai đó, vua nghe pháp, phát tâm Bồ-đề cầu đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, trồng các căn lành, lại gặp được trăm ngàn chư Phật. Ở bất cứ nơi đâu cũng thường tu phạm hạnh, đạt được sự hiểu biết sâu rộng, hết sức tinh tấn, đắc bốn Thiền định. Nhờ căn lành này nên vua lại gặp Đức Như Lai Kim Cang Diệm Quang, ở chỗ Đức Phật ấy, vua xuất gia tu đạo, thực hành phạm hạnh, siêng năng tinh tấn, hành pháp Đầu-đà, thường sống nơi vắng vẻ, thanh tịnh, tụng đọc mười ngàn bộ kinh Đại thừa, cũng chứng đắc bốn Thiền, bốn Định vô sắc và năm Thần thông.

Này thiện nam! Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri Kim Cang Diệm Quang có mười ức các chúng Tỳ-kheo đều là A-la-hán, lại có tám mươi bốn ức triệu trăm ngàn các chúng Bồ-tát, thường theo Thế Tôn, đều đắc các pháp nhẫn, Đà-la-ni, chuyển bánh xe pháp bất thoái, thông hiểu pháp sâu xa, nhập vào vô biên môn Đà-la-ni, khéo hội nhập Tam-muội Vô biên pháp giới hải ấn, thần thông tự tại, tâm trụ vững chắc, hiển bày thể tánh nơi thân trụ trì của chư Phật, thường hành tâm Từ bi đối với các chúng sinh.

Này thiện nam! Nơi chúng Bồ-tát của Đức Phật ấy có một Tỳ-kheo Bồ-tát tên là Lợi Ích Thượng đứng đầu trong hàng Pháp sư, khéo giảng nói về diệu nghĩa của pháp, chỉ dạy, tạo lợi ích an vui, khiến cho các Bồ-tát đạt được đầy đủ công đức không thể nghĩ bàn. Vị ấy làm thị giả, thường luôn ở bên Đức Thế Tôn, giống như Tỳ-kheo A-nan ngày nay, đều có thể thọ trì các kinh.

Này thiện nam! Đối với hàng triệu trăm ngàn bài kinh của Đức Như Lai Tự Tại Vương giảng nói, Bồ-tát Lợi Ích Thượng đều có thể thọ trì và giải thích về ý nghĩa cho triệu triệu trăm ngàn Bồ-tát.

Này thiện nam! Thuở ấy, Đức Như Lai Tự Tại Vương Ứng Chánh Biến Tri thọ hai vạn tuổi. Vì các chúng Bồ-tát, Thanh văn và vô số chúng sinh, Đức Phật ấy đã giảng nói pháp, giáo hóa suốt trong hai vạn năm. Sau đó, ở trong đại chúng Bồ-tát, Tỳ-kheo, chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn… Đức Phật ấy bảo Bồ-tát Lợi Ích Thượng: “Này thiện nam! Ông nên thọ trì pháp Bồ-đề vô thượng của ta đã tu tập hơn triệu trăm ngàn ức kiếp chẳng thể nghĩ bàn. Vào đời sau cùng, vì nhằm khiến cho hàng trời, người tăng trưởng căn lành, hộ trì pháp này, làm cho giáo pháp Bồ-đề của Như Lai rực sáng, trụ mãi ở đời, ông nên thọ trì giảng giải, biện biệt. Này thiện nam! Vào cuối đêm ấy, chư Phật Như Lai sẽ nhập Niết-bàn.”

Nghe Phật sắp vào Niết-bàn, Bồ-tát Lợi Ích Thượng buồn bã, từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, bày vai bên phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Đức Phật, nói kệ:

Xin đấng Lưỡng Túc trụ một kiếp

Vì lợi ích trời, người thế gian

Con nay khuyến thỉnh Đức Thế Tôn

Xin chỉ dạy giáo pháp vi diệu.

Bậc Đạo Sư trí sâu thanh tịnh

Trụ nơi công đức hạnh thù thắng

Đấng thấy khắp điều phục trời, người

Bậc đại thần thông, xin trụ mãi.

Nếu nghe Đạo Sư nhập Niết-bàn

Chư Thiên, loài người… đều lo buồn

Xin Đạo sư thương xót chúng sinh

Trụ thêm ở đời để chỉ dạy.

Con cùng trăm ngàn các chúng sinh

Bị bao thứ khổ luôn bức bách

Đều do Đạo Sư xướng diệt độ

Đều do Phật sắp nhập Niết-bàn.

Đấng Điều Ngự điều phục muôn người

Cúi xin Thế Tôn trụ mãi mãi

Vì lợi ích trời, người, thế gian

Nên con khuyến thỉnh Phật Thế Tôn.

Khi ấy, vì muốn tạo lợi ích cho chư Thiên và loài người nên Đức Thế Tôn dùng kệ đáp lại Bồ-tát Lợi Ích Thượng:

Ta đã vì đời tạo lợi ích

Chỉ dạy đầy đủ các giáo pháp

Khiến các Bồ-tát được đầy đủ

Trụ pháp vô lậu của chư Phật.

Nên quyết định vào cuối đêm nay

Ta sẽ nhập Niết-bàn vô dư

Nay ta giao ông giáo pháp này

Khiến trụ mãi, sau ta diệt độ.

Đại chúng nghe nói lời ấy xong

Các Bồ-tát thảy đều chắp tay

Cùng nhau chiêm ngưỡng Đức Như Lai

Buồn khóc rơi lệ và cùng thưa:

Cúi xin Đấng Lưỡng Túc xót thương

Con cùng trăm ngàn các chúng sinh

Phật diệt độ rồi, ai làm Phật?

Bậc tôn quý trên các thế gian

Thương xót nên an ủi mà nói:

Nơi hàng trời, người trong thế gian

Ta diệt độ Tỳ-kheo chớ buồn

Sau ta lại có Phật xuất hiện

Có Bồ-tát tên Công Đức Phần

Tu hành chứng đắc Trí vô lậu

Ở đời vị lai sẽ làm Phật

Hiệu là Trí Diễm Lưỡng Túc Tôn

Ta nay khuyên ông nên biết rõ

Vì muốn thâu giữ giáo pháp này

Như pháp ấy được giảng nói rộng

Vì hàng trời, người ở thế gian

Được nghe Thế Tôn nói như vậy

Tức thì an ủi lại nói tiếp:

Sức đại thần thông rất kho ấy

Pháp không thâu nhận đều thâu nhận

Ta là Bậc Đạo Sư tôn quý

Nay đều thâu nhận trong chánh pháp

Sẽ giảng nói rộng giáo pháp ấy

Ta sẽ xả thân cùng thọ mạng

Không còn tham đắm thân mạng này

Để giữ gìn giáo pháp Như Lai

Người nào không tham đắm thân mình

Mới có thể hộ trì chánh pháp.

Này thiện nam! Bấy giờ Đức Phật ấy đã an ủi khiến cho tất cả đại chúng ở đó đều hoan hỷ. Nói pháp và hiển bày oai lực xong, quá nửa đêm, Phật nhập Niết-bàn.

Này thiện nam! Sau khi Đức Thế Tôn vào Niết-bàn, vị Bồ-tát ấy giảng thuyết đầy đủ tám mươi bốn ngàn pháp môn, tùy thuận như vậy để tạo mọi thành tựu đầy đủ cho muôn loài, khiến hàng triệu trăm ngàn chúng sinh sẽ đạt được quả vị Chánh đẳng Chánh giác, huống chi là người đã trụ trong thừa Thanh văn, thừa Bích-chi-phật, đã lưu chuyển trong sinh tử từng gieo trồng căn lành.

Này thiện nam! Sau khi Đức Phật kia vào Niết-bàn, chánh pháp diệt rồi, thì trong thời kỳ tượng pháp có nhiều Tỳ-kheo giảng nói về “hữu” có thể chứng đắc “hữu”, cho là có thể diệt. Họ đối với các kinh điển không ưa thích thọ trì, lại sinh phỉ báng.

Này thiện nam! Bấy giờ trong cõi Diêm-phù-đề có một vị vua tên Dũng Kiện Lực, phước báo rộng lớn. Lúc ấy, vị Tỳ-kheo Bồ-tát Lợi Ích Thượng đến hoàng cung của vị vua ấy để giảng nói pháp Phật. Bồ-tát giảng thuyết giáo pháp bí mật của Như Lai. Nhà vua nghe xong liền sinh tâm kính trọng đối với Tỳ-kheo Lợi Ích Thượng và phát tâm cầu đạo quả Bồ-đề vô thượng cùng hết lòng cúng dường Tỳ-kheo ấy. Vị Tỳ-kheo này vì muốn giáo hóa tất cả chúng sinh nên luôn thọ nhận mọi sự cúng dường khắp nơi, không sinh tâm chán nản, hối tiếc và mệt mỏi. Nhà vua cúng dường vị Tỳ-kheo ấy xong, đầy đủ trong ba tháng lại cùng với tám vạn bốn ngàn thể nữ, mỗi người tự trang điểm, đem các hương hoa, âm nhạc, chuỗi ngọc, hương xoa, y phục…, các thứ như vậy đến để cúng dường Tỳ-kheo. Vị Tỳ-kheo này cùng với tám ngàn năm trăm đồ chúng thường theo hầu, tất cả đều đạt quả vị Không thoái chuyển đối với đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Này thiện nam! Lúc ấy vị oán thù hại người khó điều phục kia cũng là Tỳ-kheo tên Tịch Định Oai Nghi, khéo giảng nói pháp chính yếu, thông thạo Tổng trì, đầy đủ mười ngàn thứ kinh điển, trì tụng thông suốt, có thể phân biệt rộng các kinh, thường thuyết giảng về ý nghĩa của pháp ít ham muốn, biết đủ. Vị Tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi ấy đã chứng bốn Thiền, lại được năm Thần thông, bốn Định vô sắc, có nhiều đệ tử, số lượng đến năm trăm, thường theo gần gũi với thầy, cũng đều có oai nghi thắng hạnh như vậy.

Bấy giờ, Tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi thấy Tỳ-kheo Bồ-tát Lợi Ích Thượng thì không vui không mừng, mà sinh tâm xấu ác, khởi ý sân hận, hiện ra sắc ác, ở trước đại chúng, nói như vầy: “Như Tỳ-kheo kia thì có hạnh Bồ-đề ở chỗ nào? Có pháp của chư Phật ở chỗ nào? Tạp hạnh như vậy đối với thế gian oai nghi còn không có, huống là sẽ chứng được trí tuệ thù thắng.”

Nhưng mọi người đều hướng về và tin theo, không ai có thể hủy hoại được uy tín của Tỳ-kheo Bồ-tát Lợi Ích Thượng. Khi ấy, Tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi sân hận lại càng tăng thêm, từ đó hầu như ông không còn muốn gặp vị Tỳ-kheo kia và cho: Mình không hài lòng khi thấy việc ác ấy. Nếu vị Tỳ-kheo ấy hành theo tà kiến tất khiến mọi người đều hành theo điên đảo. Đến chỗ vắng lặng, muốn nhập Tam-muội nhưng do có sân hận nên ông ta không thể thuận nhập, huống lại có thể an định. Do sức giận dữ bộc phát mạnh mẽ như vậy, nên các thứ thiền định Tam-muội và năm Thần thông đạt được tất cả đều bị mất. Vì tâm thô ác như thế nên Tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi bị bệnh nặng.

Bấy giờ, Tỳ-kheo Bồ-tát Lợi Ích Thượng suy nghĩ: “Nếu như vị Tỳ-kheo này thật là hiếm có, nhưng lại sinh tâm sân hận, độc ác, bất thiện hết sức, ta nên bày tỏ sự thương xót nhằm tạo lợi ích khiến vị ấy được nghe giáo pháp sâu xa.

Lúc này, Tỳ-kheo Bồ-tát Lợi Ích Thượng cùng với năm ngàn các chúng Bồ-tát, quyến thuộc cùng bay vút lên hư không, trụ trên ấy xong, bèn nói kệ:

Ở chốn tự tánh nói Bồ-đề

Muốn không phân biệt, không hủy hoại

Người hiểu việc này nên thuyết giảng

Đạt được an lạc, chứng Bồ-đề.

Tự tánh của sân như Bồ-đề

Thế Tôn đã nói lời này rồi

Người nào hiểu pháp hành như vậy

Là chứng Bồ-đề vô thượng tôn.

Thị hiện ngu si như Bồ-đề

Bồ-đề, ngu si tánh không khác

Thị hiện si ấy bằng một hạnh

Sẽ tỏ Bồ-đề đạo Vô thượng.

Nếu đã nói rồi các kiến hành

Và giác ngộ Bồ-đề thắng thượng

Với người thuyết giảng hai hạnh này

Thấy hành không thủ đắc Bồ-đề.

Pháp chư Phật sâu xa vi diệu

Không dùng “hữu đắc” để nhận biết

Xa lìa phân biệt, chỗ nương tựa

Người trí thiện xảo ngộ Bồ-đề.

Nếu lìa bỏ hết các phân biệt

Và dùng trì giới thấy ngã mạn

Nương vào đa văn mà tự giữ

Bỏ tất cả rồi ngộ Bồ-đề.

Thà ở tại nhà vui tham dục

Nếu nghe pháp này không nghi sợ

Tin hiểu lời dạy Bậc Đạo Sư

Đối với một hạnh giảng nói rộng.

Không dạy pháp này trong xuất gia

“Hữu sở đắc” thấy nơi thanh vắng

Ở trong tưởng ngã thường chấp trước

Khởi niệm ta sẽ chứng Bồ-đề.

Đã có động niệm nơi giảng nói

Như vậy đều là lưới của ma

Nếu biết các pháp như hư không

Nên không hề sinh khởi động niệm.

Chư Như Lai có pháp như vậy

Bậc Thế Tôn đều nói một hạnh

Phiền não, Bồ-đề chẳng có hai

Không thủ đắc phiền não, Bồ-đề.

Nếu không phân biệt dục và sân

Cũng không phân biệt về ngu si

Lìa bỏ đây kia, không có hai

Giác ngộ Bồ-đề của chư Phật.

Nếu không trụ vào “hữu sở đắc”

Cũng không có niệm và chẳng động

Không sinh tưởng ngã, không chỗ dựa

Chứng đắc Bồ-đề đạt an lạc.

Lìa bỏ phân biệt nơi phân biệt

Quanh co dối trá và ganh tỵ

Vui hành phước đức, giới Đầu-đà

Chứng đắc Bồ-đề vô lượng nhãn.

Nếu nghe pháp này không lìa bỏ

Lúc nói rộng ra cũng không nghi

Sẽ mau thành Bậc Lưỡng Túc Tôn

Trí vô thượng thế gian tự tại.

Hiểu sâu các pháp vi diệu nhất

Không thể nghĩ bàn, tịch không thuyết

Nếu người không phá bỏ ngã kiến

Trong nhiều ức kiếp khó giác ngộ.

Này thiện nam! Lúc Tỳ-kheo Bồ-tát Lợi Ích Thượng nói kệ này xong, thì nơi không trung có sáu mươi sáu na-do-tha chư Thiên chứng đắc pháp Nhẫn vô sinh, lại có sáu mươi hai ngàn chúng sinh phát tâm cầu đạo quả Bồ-đề vô thượng. Bấy giờ, Tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi nghe kệ này rồi, ý không vui mừng, tâm sinh khổ não, bức bách, nên toàn thân sưng vù lên. Vị ấy ngược lại với tâm Từ của Bồ-tát Lợi Ích Thượng, chỉ suy nghĩ về một chút tâm Từ, ngoài ra đều là tâm sân hận. Lúc này, đại địa bèn nứt ra, hiện thân của vị ấy bị đọa vào địa ngục A-tỳ. Ở trong cõi ấy hàng ức na-do-tha trăm ngàn năm, chịu rất nhiều nỗi thống khổ, lúc mạng chung liền thọ sinh nơi loài rắn độc. Như thế lần lượt trải qua nhiều ức na-do-tha đời, đồng thời sinh trong hai cõi ác ấy đến trăm ngàn lần. Vị ấy sinh trong địa ngục Đại a-tỳ, địa ngục Đại khiếu hoán, rồi trở lại sinh vào loài rắn độc. Do những căn bất thiện như vậy, nên trải qua đủ sáu mươi hai ức na-do-tha trăm ngàn kiếp, vì xưa kia đối với Bồ-tát Lợi Ích Thượng có sinh một chút tâm Từ thể hiện qua ánh mắt, nên khi hết bị đọa trong hai cõi ác kia, vị ấy được thọ thân người. Do tâm được huân tập, lại vì thấy rắn độc mẹ mà phát sinh tâm Từ, lại được nghe giáo pháp vô cùng sâu xa vi diệu nên nay đạt được thần thông cùng trí tuệ thù thắng như thế.

Này thiện nam! Ý ông nghĩ sao? Tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi thời ấy đâu phải là người xa lạ, nay chính là Vị khó điều phục oán thù, do từ xa xưa đã tạo nghiệp chướng ấy. Này thiện nam! Ý ông nghĩ sao? Vị Tỳ-kheo Bồ-tát Lợi Ích Thượng thời ấy đâu phải là người xa lạ, nay chính là thân ta, còn vị vua Dũng Kiện Lực thời ấy, đâu phải là người xa lạ, nay chính là Bồ-tát Vô Sở Hữu.

Này các thiện nam! Do xưa kia, vị Tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi ở bên Bồ-tát Lợi Ích Thượng sinh tâm sân hận như vậy, nên phải thọ nhận nghiệp chướng khổ não đáng sợ, khó lường như thế.

Này các thiện nam! Do vậy, nếu có Bồ-tát muốn làm thanh tịnh các thứ nghiệp chướng, thì đối với chư Bồ-tát phải cung kính, tôn trọng, luôn nghĩ như vị thầy dạy dỗ mình.

Này các thiện nam! Nếu có vị nào muốn cho tự thân không bị hại, lại an trụ nơi quả vị Bồ-tát, thì phải nên tu học như vậy.

Khi Đức Thế Tôn giảng nói phẩm “Kể lại chuyện xa xưa” này, có chín mươi hai na-do-tha trăm ngàn chúng sinh chứng đắc pháp Nhẫn vô sinh, ba mươi sáu ức na-do-tha chư Bồ-tát có thể làm thanh tịnh mọi thứ nghiệp chướng.

Bấy giờ, Vị oán thù hại người khó điều phục ấy, nghe Phật thọ ký cho mình thì rất đỗi vui mừng, liền bay lên trụ giữa hư không cao cách đất bảy cây Đa-la và nói kệ:

Nếu muốn trụ cõi tịnh

Nên như Đạo sư giảng

Phải tin lời chư Phật

Đại thần thông tối thượng.

Biết thần thông Phật rồi

Biết chỗ không phân biệt

Nơi thế gian không có

Khó có thể đạt được.

Nếu nghe được kinh pháp

Vô Sở Hữu nên hỏi

Khéo tin nhận, chứng nhập

Tức cúng dường chư Phật.

Nếu học kinh này rồi

Thì trừ các tưởng hữu

Bỏ được việc làm ác

Sẽ gặp các Đạo sư.

Nếu ai học kinh này

Thì sẽ gặp chư Phật

Thân cận các Như Lai

Như kinh đây nói rộng.

Đây tức là Thí độ

Trụ ở nơi Tịnh giới

Nhẫn nhục và Tinh tấn

Thiền định cùng Trí tuệ.

Nếu không có sở đắc

Nơi ấy chẳng thể nói

Như điều Thế Tôn dạy

Điều phục, học như vậy.

Nếu nghe được kinh ấy

Hiểu rõ tất cả nghĩa

Cúng dường đủ các loại

Không báo đáp hết được.

Trải qua vô số kiếp

Tối tăm không hiểu biết

Nếu người nghe kinh này

Thì đến được cõi Phật.

Nơi ngu si tỉnh ngộ

Phá trừ màn vô minh

Đạt được tất cả không

Đều nhờ nghe kinh này.

Dứt tận các phiền não

Chỉ còn lại chút ít

Giống như nơi biển lớn

Còn lại một giọt nước.

Dốc thành tựu chúng sinh

Giọt phiền não chưa hết

Vì thương xót chúng sinh

Chưa dứt phiền não đó.

Làm thanh tịnh cõi Phật

Tất cả chưa viên mãn

Nên độ thoát chúng sinh

Chẳng bỏ một chốn nào.

Khi việc ấy viên mãn

Được thọ ký Bồ-đề

Cho nên các giọt nước

Ở trong bình chẳng tận.

Nếu tất cả mở bày

Thì sẽ có cõi Phật

Được đầy đủ tất cả

Không còn huân tập khác.

Chốn như vậy như vậy

Nghe có kinh như thế

Người khéo hay giảng nói

Đầy đủ các công đức.

Vị oán thù khó điều phục nói kệ này xong thì từ nơi hư không hạ xuống trước chỗ Đức Phật, đảnh lễ sát chân Phật, chắp tay đứng qua một bên.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn khen ngợi vị ấy:

–Lành thay! Lành thay! Này thiện nam! Ông nói kệ ấy thật hợp với nghĩa lý, không có hư vọng, không có sai khác. Uy lực thần thông của Như Lai như vậy, tất cả chúng Bồ-tát phải nên học. Học như vậy rồi thì sẽ đạt được diệu nghĩa không nơi chúng sinh.

Lúc đó, vị oán thù khó điều phục liền suy nghĩ: Đức Thế Tôn đã khen ta “Lành thay”, ta nay rất hoan hỷ, vậy nên dùng vật gì để cúng dường Đức Thế Tôn? Ngay lúc ấy, giữa hư không phát ra âm thanh:

–Ông nên dùng thân để cúng dường Đức Thế Tôn.

Vị Oán thù khó điều phục lại hỏi:

–Cúng dường như thế nào?

Lại nghe nơi hư không đáp:

–Này thiện nam! Hiện tại ông nên bay lên hư không, khiến cho các đại chúng ở đây đều thấy biết, trụ ở giữa hư không nói kệ này:

Tham đắm vào các vật

Đều do chấp nơi thân

Con đã bỏ tất cả

Nay cúng dường Đạo Sư.

Nghe kệ này xong, vị đó rất vui mừng, do diệu lực từ thần thông của Phật, nên bay lên hư không cao một cây Đa-la, nói kệ ấy xong, liền xả thân cúng dường Đức Như Lai, sự việc xong thì có hàng ngàn loại hoa mềm mại, mùi hương tinh khiết đặc biệt, ánh sáng và mùi hương ấy tỏa rộng khắp một do-tuần, giống như ánh sáng mặt trời. Trải qua một giờ hoặc nửa giờ, các hoa đó lại nhiễu quanh chỗ Phật ba vòng để cúng dường. Do thần lực của Phật nên số hoa đó ở giữa hư không đã kết thành lọng hoa. Từ nơi lọng hoa ấy phát ra lời kệ:

Tôi đã xả thân mình

Cúng dường các Đạo sư

Tôi chẳng biết tự thân

Cũng chẳng biết Thế Tôn.

Khi đó, vị ấy hiện khắp mọi nơi, chẳng biết thân tâm, chẳng biết Như Lai, chẳng biết chúng sinh, chẳng biết trụ xứ, nhập vào Niết-bàn bình đẳng, nhưng cũng không nghĩ là ta đã chứng đắc.

Lúc ấy, có một hóa Phật tự nhiên hiện thân, nói:

–Này thiện nam! Ông đã thành tựu hạt giống nơi cõi Phật, hiện bày tất cả.

Ở trước đức hóa Phật đó, vị ấy đứng chắp tay, tâm rất vui mừng cung kính, lễ bái rồi thưa:

–Con nay đã đảnh lễ thần thông lớn của Phật, khiến cho các hạt giống căn lành cùng phát sinh, trụ khắp trong pháp Niết-bàn bình đẳng, lìa tội, phước đức, như vậy cũng chẳng trụ chấp gần nơi căn lành.

Nhưng trong các pháp Phật, vị đó có khả năng gần gũi, đầy đủ tất cả, luôn khuyến thỉnh khiến trụ nơi cảnh giới giác ngộ, rồi lại nói kệ:

Chúng sinh biết như vậy

Nên thoát nỗi khổ dữ

Đường sinh tử hiểm lớn

Chúng sinh khổ hiện có.

Cũng sẽ chẳng thành tựu

Chỗ có nói về khổ

Cũng chịu sự khổ ấy

Vì chẳng hiểu lời này.

Nói kệ xong thì đứng yên lặng.

Bấy giờ, Bồ-tát Vô Danh nói với vị đó:

–Này thiện nam! Ông nay đã có thể thực hành tất cả thí, như đem thân mình cúng dường Phật. Này thiện nam! Ông lại không thể nói: “Ta được tự tại” dù đã đem thân này cúng dường nơi Phật.

Này thiện nam! Ví như có người đem của cải bố thí cho người khác, sau đó không thể nói: “Vật ấy sẽ trở về với tôi.” Người đó đối với tài sản đã bố thí, chẳng được tự tại. Cũng vậy, này thiện nam! Ông đã đem thân cúng Phật với lời nói: “Đời vị lai ta sẽ được thành Phật. Vì đã được thọ ký.” Này thiện nam! Nay ông lại muốn làm gì?

Nghe lời nói như thế, vị ấy liền sinh niệm nghi ngờ: “Ta nay làm gì? Ta nay lên làm sao?. Suy nghĩ như vậy liền nghe Bồ-tát Vô Sở Hữu nói:

–Này thiện nam! Nay ông chớ nghĩ tưởng về điều gì khác, chỉ nên nhớ lại thần thông của chư Phật, như đã tin hiểu. Nên trả lời như vậy đối với câu hỏi của Bồ-tát Vô Danh.

Nghe lời nói đó, vị ấy liền phát sinh biện tài, thấy rõ từ trước đến nay không có thân tâm, không có ngôn thuyết, không thí, không giới, không nhẫn, không tấn, không thiền, không trí, không đoạn, không thường, không Thanh văn, không Bồ-tát, không phát tâm Bồ-đề, không có Như Lai, không có pháp của Như Lai, không có Niết-bàn, không có âm thanh của Niết-bàn, không có người tin, không có chỗ trụ, không có chỗ chọn lấy, không có chỗ để nói, không có người trói buộc, không có chỗ nghe, không có người được nghe, không có chỗ hiện có, không có người hiện có, không có người vâng theo để thâu tóm, không có chỗ vâng theo để mong cầu, tất cả tướng thù thắng đều đã đầy đủ, giáo hóa chúng sinh, mở bày trọn vẹn, thành tựu cõi Phật và Niết-bàn, đều bình đẳng không hai, không có tên gọi, lời nói, như không thể nói, cũng không muốn sinh, như trong “vô ngôn” Như Như là trụ, Như Như đó cũng không có chỗ tạo tác. Vị ấy đối với thần thông lớn của chư Phật, không còn nghi hoặc.

Bấy giờ Bồ-tát Vô Danh khen ngợi vị “Có tâm xấu ác hại người khó điều phục”:

–Lành thay! Lành thay! Này thiện nam! Ông nay khéo trụ vào đại thần thông của Phật, thành tựu biện tài, nên đã biện thuyết như vậy.

Vị ấy đáp:

–Thưa Đại sĩ! Tôi cũng không trụ chấp nơi thần thông của Phật, vì thần thông của Phật là không thể tạo tác, vì thể chân thật của các pháp là không có tên gọi, không thể thủ đắc, không thể hội nhập, không thể nêu dẫn, không thể nhận biết về nơi chốn. Người đã tin không có chỗ trụ như vậy tức cho thần thông không có chỗ trụ thì không ai có thể nêu được tên gọi, nhưng trong chỗ vô danh ấy, tôi nay xin hỏi Đại sĩ, vì Đại sĩ là người có trí thì sự việc này không lấy làm khó.

Bồ-tát Vô Danh đáp:

–Này thiện nam! Ông nay chỉ hỏi ta về chỗ nhận biết, ta sẽ vì ông mà giải thích.

Vị khó điều phục nói:

–Thưa Đại Bồ-tát! Ông nay vì nhân duyên gì mà gọi là Vô Danh?

Bồ-tát Vô Danh đáp:

–Ở đây, ta không thể nêu bày, cũng như chỗ thị hiện về tên gọi của ông bây giờ.

Vị ấy nói:

–Lành thay! Lành thay! Này Đại sĩ! Ông nay đã trụ vào thần thông của Phật, xa lìa mọi thứ tên gọi.

Bồ-tát Vô Danh đáp:

–Này thiện nam! Ở trong chỗ bình đẳng thì không có pháp nào có thể lìa, có thể đoạn, có thể kiến lập, không đến, không đi, không có tướng bình đẳng. Này thiện nam! Nếu tất cả các pháp bình đẳng thì không có ly biệt. Nếu tất cả các pháp bình đẳng thì cũng không có nơi chốn thì làm thế nào đoạn, lìa. Nếu pháp bình đẳng mà có khác biệt thì mới có thể đoạn, lìa.

Bấy giờ, trong chúng hội có một Bồ-tát tên là Bất Tự Tại, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà Bồ-tát Vô Sở Hữu mang tên như vậy?

Phật bảo:

–Này thiện nam! Ông nên đến hỏi Bồ-tát Vô Sở Hữu, Bồ-tát sẽ nói rõ các nhân duyên ấy cho ông.

Bồ-tát Bất Tự Tại liền đến trước Bồ-tát Vô Sở Hữu hỏi:

–Này thiện nam! Ông nay vì sao có tên là Vô Sở Hữu?

Bồ-tát Vô Sở Hữu đáp:

–Này thiện nam! Ta nay không thấy tự thân mình có thể tạo lợi ích an lạc cho tất cả chúng sinh. Ông nên hỏi Đức Như Lai về những điều như vậy.

Bồ-tát Bất Tự Tại hỏi:

–Những điều hỏi đó và thân của ông ứng hợp hay là không ứng hợp?

Bồ-tát Vô Sở Hữu đáp:

–Chỗ hỏi tôi không ứng hợp với thân.

Bồ-tát Bất Tự Tại hỏi:

–Này thiện nam! Ông nay vì sao không ứng hợp với tự thân, mà thành tựu được chỗ đã hỏi?

Bồ-tát Vô Sở Hữu nói:

–Này thiện nam! Tôi dùng ba nơi để hỏi Đức Như Lai. Đó là thân, khẩu và ý. Này thiện nam! Thân, khẩu, ý này không có nghĩa hòa hợp.

Bồ-tát Bất Tự Tại bảo:

–Này thiện nam! Ông do có ý gì mà không hiện thân?

Bồ-tát Vô Sở Hữu thưa:

–Ông nay nên tin về những điều tôi nói. Tôi vì nhằm tạo an lạc cho tất cả chúng sinh nên không hiện thân.

Bồ-tát Bất Tự Tại nói:

–Tôi dùng Nhục nhãn nên không thể thấy được.

Bồ-tát Vô Sở Hữu bảo:

–Nên dùng Thiên nhãn để nhìn thấy.

Bồ-tát Bất Tự Tại thưa:

–Dùng Thiên nhãn cũng không thể thấy.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nói:

–Dùng Pháp nhãn để nhìn thấy.

Bồ-tát Bất Tự Tại đáp:

–Này thiện nam! Mọi thứ pháp hành hiện có cũng không lìa tất cả các nhãn, ở nơi ấy không có pháp nào có thể thấy được.

Bồ-tát Vô Sở Hữu hỏi:

–Ông làm thế nào để nghe?

Bồ-tát Bất Tự Tại đáp:

–Nơi ấy không có hòa hợp nên có thể nghe. Này thiện nam! Tôi thấy Như như.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nói:

–Này thiện nam! Ở trong Như như không có ba nhãn.

Bồ-tát Bất Tự Tại hỏi:

–Ông làm sao để thấy?

Khi ấy, Bồ-tát Vô Sở Hữu an trụ trong im lặng.

Bồ-tát Bất Tự Tại nói:

–Này thiện nam! Đối với tất cả pháp không thể thấy, tại sao an trú trong im lặng? Hư không lẽ nào chẳng dung thọ các pháp? Hư không tất có thể dung nạp các pháp, nên không có nhiễm chấp, hội nhập không bị chướng ngại. Đối với tất cả các pháp không có nhờ dựa, nơi ấy không có đắm nhiễm, nên có thể giải thích, nêu bày. Này thiện nam! Do nhân duyên gì mà ông im lặng không nói?

Bồ-tát Vô Sở Hữu đáp:

–Tôi nay nếu dùng ngôn ngữ hiện có để giải thích cho ông thì không thể được, do vậy tôi im lặng, không nói. Này thiện nam! Ông hãy nghe tôi hỏi: Vì nhân duyên gì mà ông có tên là Bồ-tát Bất Tự Tại? Này thiện nam! Tôi nhớ lại hàng ức kiếp về trước đã từng nhận biết vì các chúng sinh mà xa lìa lời nói không có lợi ích, vì các chúng sinh mà làm những điều lợi ích, hòa nhã an lạc, tất cả đều tốt đẹp, vi diệu, hoan hỷ, không có thô xấu, dựa vào lúc có lợi ích, nên không sinh sân hận. Nói điều như thế mà không có chúng sinh nào oán hận tôi.

Này thiện nam! Do nhân duyên ấy nên tôi không có lo sợ. Này thiện nam! Tất cả chúng sinh đều không có chỗ lo sợ. Vì sao? Vì các ngôn ngữ hiện có không có tự tại. Này thiện nam! Ông nay quán xét các pháp ngôn ngữ không có tự tại ấy. Trong ngôn ngữ tôi nói hôm nay có người nhờ vậy mà được thành tựu, không lệ thuộc vào ba cõi. Mọi ngôn thuyết hiện có của chúng sinh hoặc hợp hoặc tan, hoặc có lợi ích, hoặc không lợi ích, hoặc xen tạp, hoặc không xen tạp, hoặc niệm, hoặc khởi, hoặc vì chúng sinh khiến họ làm thanh tịnh các phiền não, khiến xả bỏ các phiền não. Tôi thấy tất cả thảy đều bình đẳng, kẻ trí người ngu đều cùng một tên gọi.

Bồ-tát Bất Tự Tại nói:

–Lành thay! Lành thay! Này thiện nam! Như ông trước đây đã cúng dường các Đức Phật, nên lời nói, sự giải thích được hòa hợp với chân thật. Này thiện nam! Ông thấy rõ lợi ích gì mà không hiện thân?

Bồ-tát Vô Sở Hữu đáp:

–Ông nay nên hỏi Đức Thế Tôn.

Bấy giờ, Bồ-tát Vô Úy bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Vô Sở Hữu này vì thấy rõ lợi ích gì mà không hiện thân?

Phật nói:

–Này thiện nam! Chỉ trừ thân ta và thân thù thắng do thần thông biến hóa, ngoài ra không có thân của chúng sinh nào trong ba cõi có thể so sánh. Đạt được thân tướng tốt đẹp thù thắng như vậy là nhờ phước báo, nên chớ để các phụ nữ nhìn thấy. Nếu họ nhìn thấy thì đắm nhiễm, loạn ý, không thể nghe pháp, không làm được việc gì, xa lìa chồng con, ăn uống không vui, đam mê ái dục, chịu nhiều khổ não. Bồ-tát Vô Sở Hữu vì thấy rõ các tai họa như vậy nên không hiện thân.

Lúc này, Bồ-tát Vô Úy và đại chúng đều sinh nghi ngờ, liền nghĩ: “Bồ-tát Vô Sở Hữu này có thân tướng như thế nào mà nay Đức Thế Tôn lại nói như vậy.”

Bấy giờ, các người nữ trong đại chúng: Một tên là Giải Nhiễm, hai tên là Bảo Anh, ba tên là Giải Hoa, bốn tên là Bảo Hoa, năm tên là Phổ Hương, sáu tên là Hương Tự Tại, bảy tên là Kim Hoa, tám tên là Tác Ái, chín tên là Bất Nhiễm, mười tên là Thiện Trụ Ý, mười một tên là Tác Quang Minh, mười hai tên là Điềm Vị, mười ba tên là A-na-la-lê-da, mười bốn tên là Trụ Trì, mười lăm tên là Vô Cấu, mười sáu tên là Hải, mười bảy tên là Công Đức Thượng, mười tám tên là Vô Quá Thất, mười chín tên là Điều Thuận, hai mươi tên là Chư Thiên Cúng Dường, hai mươi mốt tên là Hoại Thượng, hai mươi hai tên là Phổ Chiếu Minh, hai mươi ba tên là Bất Bối, hai mươi bốn tên là Thiện Trù Trì Tinh Tấn, hai mươi lăm tên là Thiện Trú, hai mươi sáu tên là An Lạc, hai mươi bảy tên là Vương, hai mươi tám tên là Bi. Hai mươi tám người nữ như vậy, cùng một số thiếu nữ khác từ chỗ ngồi đứng dây, cởi các xâu chuỗi anh lạc trên thân mình đem dâng cúng dường Đức Thế Tôn rồi cùng nhau quỳ gối phải xuống sát đất, chắp tay bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thế Tôn đã nói về công đức của Bồ-tát Vô Sở Hữu như thế, nguyện cho chúng con nhờ oai lực của Đức Như Lai được thấy thân tướng của Bồ-tát ấy. Bồ-tát đã thành tựu phước báo chân thật thì chớ dùng thân khác biệt mà thị hiện cho chúng con. Chúng con nay muốn thấy thân tướng đích thật của Bồ-tát Vô Sở Hữu.

Phật bảo các nữ nhân:

–Nay các con muốn thấy sắc thân thành tựu của Bồ-tát Vô Sở Hữu chăng?

Các nữ nhân đáp:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con có điều nghi ngờ, cúi mong Thế Tôn giải thích cho.

Phật nói:

–Này các nữ nhân! Sau khi thấy thân tướng của Bồ-tát Vô Sở Hữu rồi, các con có lợi ích gì? Các con trở về nhà chớ lìa bỏ quyến thuộc, nếu thấy được thân tướng của Bồ-tát Vô Sở Hữu thì hãy an trú đầy đủ nơi tất cả công đức.

Các nữ nhân thưa:

–Chúng con đều có thể xả bỏ tất cả, quyết định phải thấy được thân tướng của Bồ-tát.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Vô Sở Hữu:

–Này thiện nam! Các nữ nhân ấy muốn được thấy thân tướng của Bồ-tát.

Bồ-tát Vô Sở Hữu thưa:

–Bạch Thế Tôn! Thế Tôn đã hứa với các nữ nhân, con nên hiện thân tướng trước họ sao?

Phật bảo:

–Này thiện nam! Như Lai đã hứa với họ, nhiều người vui mừng muốn được thấy thân tướng của Bồ-tát, sẽ có lợi ích như có được thân tâm hơn hẳn, đẹp đẽ, thanh tịnh. Nếu thấy được thân ông thì họ quyết định ở nơi đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, được chuyển thân nữ thành thân nam. Ông nay đã có tịnh nguyện như vậy là nhờ dùng trăm ngàn thân vun trồng các căn lành nơi nhiều Đức Phật, trụ trong nguyện ấy, ở nơi ba cõi phát nguyện: Tôi sẽ chứng đắc Phật thân tối thắng, có chúng sinh nào thấy được thân tôi thì họ quyết định trụ nơi đạo quả Bồ-đề, được chuyển thân nữ thành thân nam. Nếu ở nơi trú xứ của tôi, đã vun trồng các căn lành thì suy nghĩ về pháp sâu xa như vậy xong tức chứng đắc bản tánh của “nhẫn”, nguyện cho họ chứng nhập trong pháp chân như, đầy đủ các pháp của Bồ-tát, mở bày gần gũi nơi pháp của chư Phật.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nghe Đức Phật nói như thế xong, liền thưa:

–Đúng vậy! Bạch Thế Tôn! Như lời Thế Tôn đã dạy.

Tức thì trong tay của Bồ-tát, nơi từng ngón một đều phóng ra ánh sáng, mỗi mỗi ánh sáng đều tỏa chiếu đến thành Vương xá, đều xuất hiện nơi nhà của các người nữ kia. Những ánh sáng ấy, nếu có các chúng sinh thấy được thì từ nơi đất vọt ra hóa thành các hoa, rộng tròn một thước, sắc hương đầy đủ, từ trước đến nay chưa từng được thấy.

KINH VÔ SỞ HỮU BỒ-TÁT

QUYỂN 4

Bấy giờ, trong thành Vương xá có vị công chúa con vua Tần-bà-sa-la muốn ra ngoài thành để dạo chơi, nhà vua liền bảo đám thị nữ: “Các ngươi đã luôn hầu cận bên con gái ta và đã hưởng lộc của nhà vua, vậy phải hết lòng với công việc.” Đám thị nữ đông đến hàng ngàn người này, nghe vua nói xong liền dùng các thứ chuỗi ngọc đủ loại trang điểm nơi thân. Khi ấy, họ trông thấy các bông hoa tươi đẹp hiếm có ở phía trước, thân tâm rất vui mừng, muốn nắm bắt lấy nhưng không sao nắm bắt được và họ cũng không muốn rời bỏ. Các cành hoa ấy tuy cách tay họ chỉ chừng một thước mà không thể với tới, chúng cứ bay mãi về phía núi Tỳ-phú-la.

Lúc này, đám thị nữ cùng với công chúa con vua Tần-bà-sa-la từ trong thành Vương xá tuần tự đi ra. Các bông hoa kia vẫn bay chầm chậm trước mặt, nhưng họ không thể phân biệt chúng bay hay không bay. Ai nấy đều nghĩ: “Các bông hoa này gần tay chúng ta, sao mà không thể nắm bắt được?” Rồi tất cả các cành hoa đều bay về núi Tỳ-phú-la và đám người đông đảo này cũng trèo lên núi. Đến nơi, mọi người đều thấy hàng vô lượng trăm ngàn đại chúng đang vây quanh Đức Như Lai Chánh Đẳng Giác để nghe pháp.

Lại thấy có hai mươi tám người con gái, cùng chị em của họ đang chắp tay đứng trước Đức Thế Tôn để cung thỉnh. Công chúa con vua Tần-bà-sa-la nhìn thấy đám người ấy bèn hỏi:

–Các phụ nữ này vì sao chắp tay đứng trước Đức Thế Tôn, để cầu nguyện việc gì chăng?

Tức thì trên hư không có tiếng nói:

–Các vị ấy muốn được thấy thân tướng của Bồ-tát Vô Sở Hữu. Thân tướng của Bồ-tát rất là thù thắng, trừ thân Phật ra, thì trong ba cõi không ai có thể sánh bằng.

Các phụ nữ mới đến núi Tỳ-phú-la cũng đồng thưa:

–Chúng con xin nguyện được thấy sắc thân của Bồ-tát Vô Sở Hữu.

Họ vừa nói dứt lời, thì các bông hoa kia liền bay vào nơi tay, mọi người bèn dùng các hoa ấy tung lên để cúng dường Đức Như Lai và nói:

–Cúi mong Đức Thế Tôn cho Bồ-tát Vô Sở Hữu hiện thân trước chúng con.

Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Vô Sở Hữu:

–Này thiện nam! Ông nay nên thị hiện toàn thân, khiến cho nhiều chúng sinh sau khi thấy được rồi sẽ vun trồng nhân Bồ-đề, cũng như ông đã ở nơi trú xứ của trăm ngàn Đức Phật gieo trồng các căn lành.

Bấy giờ, Bồ-tát Vô Sở Hữu liền hiện toàn thân, đại địa hiện đủ các thứ chấn động, nhưng đều an lành, không một chúng sinh nào phải sợ hãi, tất cả mọi âm nhạc không hòa tấu mà tự vang lên, trên không trung mưa xuống các loại hoa trời, hết thảy nơi chốn, bao thứ hương quý của hàng trời, người đều tự đốt lên.

Lúc này, Bồ-tát Vô Sở Hữu đã thị hiện sắc thân đầy đủ, các người nữ trông thấy ai cũng vui mừng, họ đều tự nghĩ: “Bồ-tát Vô Sở Hữu chỉ tạo riêng sự an lạc cho mình.”

Bồ-tát Vô Sở Hữu thị hiện trước mặt của mỗi người, nhưng chẳng ai biết đó là do thần thông biến hóa của Bồ-tát. Mỗi người đều nói lên ước nguyện của mình: Ở núi Tỳ-phú-la bên dưới rừng cây kia, chúng ta sẽ ở đây hoan hỷ thọ nhận mọi thứ an lạc. Chúng ta chưa từng được nghe các âm thanh vi diệu, sắc hương khác lạ như vậy. Chúng ta hôm nay xin đội ân của Đức Như Lai.

Các phụ nữ ấy bèn đến ngồi bên các cội cây, xe cộ, bảy báu, tất cả các thứ phước báo đều hiện ra đầy đủ, mọi người an vui thọ nhận không ai nghĩ đến chuyện trở về. Họ vui chơi trong bảy ngày đêm như vậy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đều vì các chúng sinh mà giảng nói giáo pháp chính yếu. Nếu có ai không được thấy thân của Bồ-tát Vô Sở Hữu thì do căn lành của họ chưa thành thục, tuy họ rất muốn nhưng không thể thấy được.

Những người được thấy sắc thân của Bồ-tát Vô Sở Hữu qua bảy ngày đêm rồi dần dần như bị hủy hoại, không còn ánh sáng tinh túy, mọi phước báo thọ dụng cũng đều biến mất, hình tướng các vị Bồ-tát được hóa hiện cũng đều không còn, chỉ còn mỗi rừng cây. Các phụ nữ nghe trên không trung có tiếng nói:

–Này thiện nam! Đây là thể tánh chân thật của các hành, các vị chớ nên dấy khởi tưởng chấp về thường còn, mà hãy khởi lên tưởng lìa bỏ thân tướng người nữ, nguyện có được thân nam nhi, thân không ai sánh bằng thân của chư Phật. Các vị có thể phát tâm Bồ-đề, cầu đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, để thọ thân người nam. Những người nữ nghe nói như vậy rồi, thì chỉ trong chốc lát tâm được an trú nơi vắng lặng, thấy được hình tướng của Đức Như Lai đầy đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân. Thấy như vậy xong, họ cùng nói: “Nguyện cho chúng con sẽ có được thân tướng đẹp đẽ như thế, không có tham nhiễm, không có nơi chốn tham nhiễm, như thân Phật này tịch tĩnh dứt sạch phiền não.”

Các vị nữ nguyện như vậy rồi, thì đều chuyển thân nữ thành thân nam, chỉ trừ những vị từ xa xưa đã phát nguyện cúng dường Bồ-tát Vô Sở Hữu, cho đến khi Bồ-tát thành tựu đạo quả Bồ-đề vô thượng rồi mới chuyển thân nữ, vì vậy họ không chuyển đổi thân nữ thành thân nam. Còn các vị đã chuyển đổi thành thân nam thì thân sắc đều uy nghiêm, đáng kính, hàng trời, người nơi thế gian ai cũng yêu mến.

Lúc đó, hình ảnh Đức Phật không hiện nữa, chỉ thấy mỗi Đức Phật Thích-ca Mâu-ni.

Các người nữ chuyển thân nam bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật là hiếm có! Thật là đặc biệt! Chuyện này xảy ra như sự việc huyễn hóa, từ xưa chưa từng nghe.

Những người phàm phu do tâm ý mê loạn, chưa từng an ổn, như bánh xe ép dầu, nên không thể an trú gần các bậc Thiện tri thức.

Bạch Thế Tôn! Nhờ được thân cận, cúng dường, phụng sự các bậc Thiện tri thức, nhờ diệu lực từ oai thần của các bậc ấy mà hôm nay chúng con đã chuyển lìa thân nữ, làm thân nam, chứng được năm Thần thông.

Bạch Thế Tôn! Chúng con nhớ lại về thuở xưa, ở nơi trú xứ của nhiều Đức Phật và tri thức thiện đã vun trồng các căn lành, tự xả bỏ thân mạng khiến cho căn lành nơi chúng con càng thêm phát triển. Chư Phật, Thế Tôn lại chỉ dạy ở đời phải chịu rất nhiều khổ não, nên phương tiện tán thán công đức của hàng xuất gia, với các việc thù thắng, vi diệu. Chúng con đã từng nhiều lần gần gũi với các bậc Thiện tri thức, từ xưa đến nay chưa từng sinh vào các đường ác. Do nơi thời quá khứ không được gặp thầy chỉ dạy, nên phải bị lưu chuyển trong cõi trời, người, chịu nhiều khổ não.

Bạch Thế Tôn! Giả sử ngày nay chúng con có thể dùng hằng hà sa số các thứ bảy báu hiện có trong khắp các thế giới, hoặc tự thân để cúng dường đầy đủ cho các bậc Thiện tri thức, tuy làm được công việc như vậy, nhưng cũng không thể báo đáp chỗ ân đức của các bậc Thiện tri thức. Vì sao? Vì nhờ thần lực của các bậc ấy đã khiến cho chúng con sống nơi thế gian mà thành tựu được quả vị Bồ-đề, hiện bày cho chúng con thành tựu được cõi Phật nơi mình cũng nhờ các bậc ấy chỉ dạy, chúng con đến trú xứ của các Đức Phật gieo trồng nhiều căn lành, lại dạy các phương tiện giúp chúng con mau vào nẻo hành nơi các pháp sâu xa, hoặc nói lời thân ái, hoặc nêu lời chê trách, hoặc nói lời êm dịu, hoặc nói lời khổ não, hoặc có sự chỉ dạy khắt khe…, tất cả vật dụng, hết thảy các thứ lợi dưỡng thảy đều xả bỏ hết. Những chúng sinh kia khó được khó gặp, chưa thể biện giải nếu không gặp được các bậc Thiện tri thức. Chỉ trừ Đức Như Lai, chúng con không có tri thức thiện nào khác, như Đại Bồ-tát Vô Sở Hữu.

Bấy giờ, Bồ-tát Vô Sở Hữu nói với các người nữ được chuyển thành thân nam:

–Này các thiện nam! Ta nay không chỉ là tri thức thiện riêng cho các vị, mà ta cũng là tri thức thiện cho tất cả chúng sinh.

Này các thiện nam! Nếu chúng sinh nào có thể nhận biết Bồ-tát Vô Sở Hữu đã vì các chúng sinh tạo mọi lợi ích, thành tựu, thì các chúng sinh ấy chẳng vâng theo các thầy, bạn khác, lại có thể quên cả ăn uống, không sinh nghi ngờ, không có ái dục mà ngày đêm thân cận bên ta. Vì sao? Vì ta đã chỉ dạy cho họ hòa hợp các căn lành, khiến an trụ đầy đủ nơi các sự việc thế gian và xuất thế gian, khiến hội nhập vô lượng pháp Ba-la-mật, ở trong tất cả các công đức, an trụ vào chỗ không uế trược, không chướng ngại, hoàn toàn thanh tịnh, không còn điên đảo, không hiện bày tất cả các tướng hữu, trụ vào chốn không hành, vui thích tu tập hết thảy, thân tâm huân tập đầy đủ nơi các pháp. Ta đã từng khiến cho vô lượng chúng sinh an trú nơi trí tuệ thiện xảo với pháp như vậy. Ta nay nêu rõ lời chân thật, không hề sai khác, Đức Phật tự chứng tri, hàng trời, người sẽ chứng minh.

Phật nói:

–Này thiện nam! Đúng vậy! Đúng vậy! Như lời Bồ-tát đã nói.

Bấy giờ, đại chúng nhờ thần lực của Phật nên liền thấy ở các phương Đông, Tây, Nam, Bắc, có ngàn Đức Phật.

Đức Thế Tôn bảo các đại chúng:

–Này các thiện nam! Các vị hiện thấy các Đức Phật kia chăng?

Mọi người đáp:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con có thấy.

Đức Thế Tôn lại bảo:

–Các vị Phật ấy đã khiến cho những thiện nam này thành tựu đầy đủ đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Đại chúng nghe lời Phật dạy thì vô cùng vui mừng, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con hôm nay đã được chuyển thân nữ thành thân nam, do đó chúng con tin tưởng sâu xa sự việc này, hiểu rõ sự việc này, ghi nhớ nắm giữ sự việc này, không hề nghi hoặc.

Bạch Thế Tôn! Chúng con nay đã được hội nhập nơi đại thần thông của Phật, lần lượt từng phần nhỏ đều nhờ nơi diệu lực thần thông của Bồ-tát Vô Sở Hữu. Nguyện cho chúng con đều sẽ được mở bày nơi thần thông của chư Phật. Nguyện cho chúng con sẽ ở nơi chư Phật ấy vun trồng các căn lành đạt được đầy đủ tất cả công đức.

Khi ấy, các Đại Bồ-tát suy nghĩ: “Thân hiện có này là nhờ năm ấm tụ hợp nên không thể dùng danh tự giảng nói mà có thể lãnh hội được. Chúng ta làm sao cùng chung với họ để gieo trồng căn lành?”

Đức Thế Tôn biết rõ tâm niệm của các vị Bồ-tát ấy, liền bảo Đại Bồ-tát Vô Sở Hữu:

–Này thiện nam! Bồ-tát nay nên vì các Đại Bồ-tát này mà giảng nói về sự hòa hợp của thân năm ấm, nên vì họ mà hiển bày về thân năm ấm hòa hợp, khiến họ nghe rồi thì sẽ diệt trừ ngã kiến, lại có thể thân cận nơi trí tuệ của Phật.

Bấy giờ trong chúng hội có một vị Bồ-tát tên Ái Ngữ bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Hôm nay vì nhân duyên gì mà Đức Như Lai Chánh Đẳng Chánh Giác không tự giải thích, lại bảo Bồ-tát Vô Sở Hữu giải thích?

Phật nói:

–Này thiện nam! Chúng hội này đối với Bồ-tát Vô Sở Hữu đã từ lâu trong cõi sinh tử luôn tùy thuận quy hướng, cho nên ta nay khuyên bảo Đại Bồ-tát Vô Sở Hữu giải thích.

Bồ-tát Vô Sở Hữu bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con nay muốn giảng nói như những điều con đã nhận biết. Như sắc thể của Phật là không, sắc thể của con cũng như vậy. Như sắc thể của Phật, sắc thể của tất cả chúng sinh cũng vậy. Như sắc thể của tất cả chúng sinh, sắc thể của hết thảy rừng cây, cỏ thuốc cũng lại như vậy. Như sắc thể của hết thảy rừng cây, cỏ thuốc, sắc thể của tất cả các cõi hòa hợp cũng như vậy. Sắc của không hiện có, sắc của ngã, sắc của Như Lai, sắc của tất cả chúng sinh, sắc của hết thảy rừng cây, cỏ thuốc, sắc của tất cả cõi hòa hợp, tụ hội, đều không có hai tướng, không biết, không động, không sinh, không gì sánh bằng, không hành, không nêu, phi pháp, không phải phi pháp, phi pháp giới, không phải phi pháp giới, phi không, không phải phi không. Chúng sinh do ngu tối không biết, không hiểu, vọng sinh tham chấp, keo kiệt, ganh ghét, không thể nhổ mũi tên độc hư vọng. Ở trong sự keo kiệt, ganh ghét mà quên mất ân nghĩa, bị lưới vô minh che lấp, có nhiều nghi ngờ nên xa lìa bậc Thiện tri thức, nên đối với pháp như thế không thể lãnh thọ, lại tạo ra chướng ngại nên không thể thọ trì, đọc tụng, tu tập để có sự chứng đắc.

Chỉ có các Bồ-tát với trí tuệ thiện xảo, giống như hư không, không có đắm nhiễm ở trong các pháp thế gian không hề tưởng chấp về pháp, huống lại có các tưởng chấp khác. Các bậc ấy có thể hội nhập nơi pháp hành này. Những người trí tuệ kém thì ở trong vô sắc, hoặc tạo tưởng chấp hoặc hy vọng muốn vào được nơi pháp hành ấy, ở trong vô sắc mà vọng khởi hành tưởng. Nói lược cho đến ở trong thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như vậy. Như thức của hư không, thức của ngã cũng vậy. Như các thức kia, thức của Như Lai cũng vậy. Như thức của Như Lai, thức của tất cả chúng sinh cũng vậy. Như thức của tất cả chúng sinh, thức của hết thảy rừng cây, cỏ thuốc cũng vậy. Như thức của tất cả rừng cây, cỏ thuốc, thức của tất cả các cõi hòa hợp, tụ hội cũng vậy. Thức của hư không, thức của ngã, thức của Như Lai, thức của tất cả chúng sinh, thức của hết thảy rừng cây, cỏ thuốc, thức của tất cả các cõi hòa hợp, tụ hội cũng vậy, đều không có hai tướng, không thể nhận biết, không thể phân biệt, không sinh khởi, không gì hơn, không hành, không thể tạo ra tên gọi, không pháp, không phải pháp, không pháp giới, không phải là không thuộc về pháp giới, không hư không, không phải là không hư không. Chúng sinh do ngu tối nên không biết, không hiểu, không trí, ít trí tuệ, ít lắng nghe, ganh ghét, keo kiệt, các thứ chấp trước trói buộc, bị lưới vô minh che lấp, do các tri thức xấu ác dẫn dắt nên bị mê hoặc, muốn được nghe pháp này nhưng bị chướng ngại, không thể thọ trì, đọc tụng, tu hành để tự chứng đắc. Chỉ có các Bồ-tát với trí tuệ thiện xảo, không còn tham đắm, chấp vướng đối với tất cả pháp không còn tưởng chấp về pháp, huống là các thứ tưởng khác. Các bậc ấy có thể ở trong pháp hành này mà hành hóa. Còn những vị trí tuệ ít thì đối với pháp hành này không thể nhận biết.

Lúc Bồ-tát Vô Sở Hữu giảng nói về năm loại sắc bình đẳng lìa khỏi các hành không bị hư hoại, không có pháp khác, thì đại địa chấn động, từ hư không mưa xuống vô số các thứ hoa.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Nan Điều bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà đại địa chấn động, hư không mưa xuống các thứ hoa?

Phật bảo Đại Bồ-tát Nan Điều:

–Này thiện nam! Đây là do Bồ-tát Vô Sở Hữu giảng nói về “năm ấm không, không hai, không khác, không có chỗ trụ, không thể nêu bày, không có tích chứa, không có hư hoại, không có hạn lượng, không thích điên đảo.”

Lúc giảng nói về chốn tự tại của chư Phật, thì có trăm ngàn ức na-do-tha chư Thiên đạt được pháp Nhẫn vô sinh. Các vị Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di tất cả năm ngàn người nơi chúng hội này cũng đạt được pháp Nhẫn vô sinh, vào đời vị lai sẽ thành Phật hiệu là Bất Khả Thuyết Ấm Tụ Sở Sinh gồm đủ mười tôn hiệu: Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn xuất hiện ở đời, kiếp ấy gọi là Vô trụ. Vì nhân duyên đó mà đại địa chấn động, từ hư không mưa xuống các loài hoa.

Khi ấy, các người nữ được chuyển thành thân nam cùng nói kệ:

Hư vọng không hư vọng

Hư vọng thích hư vọng

Biết được thật như vậy

Nên thọ ký tất cả.

Chúng con biết như thế

Hết thảy đều hư vọng

Hôm nay được thân nam

Chúng con đều đầy đủ.

Chúng con biết hư vọng

Hiểu rõ không còn nghi

Như vậy lại hư vọng

Thật không có biết nêu.

Không thật trong không thật

Lừa dối các chúng sinh

Không biết rõ không thật

Vô Sở Hữu giảng dạy.

Trong chỗ không có giảm

Cũng không có tăng trưởng

Trong đó không thị hiện

Chỉ giả danh mà nói.

Bình đẳng, không hiểm nạn

Không có chốn lìa tan

Đã không có gì bằng

Huống gì có người hơn.

Sắc ấy giống hình sắc

Sắc kia, sắc của sắc

Nếu biết sắc hư vọng

Thì không thể có thật.

Thọ giống nơi hình xúc

Chấp thọ nên là thọ

Biết thọ hư vọng rồi

Thọ không chốn chân thật.

Tưởng là tưởng của dục

Thức ấy do tưởng hiện

Biết tưởng hư vọng rồi

Tưởng không chốn chân thật.

Các hành không tự tại

Giả danh thị hiện hành

Biết các hành hư vọng

Hành không có chân thật.

Thức do nghĩa hiểu rõ

Cho nên thức thị hiện

Nếu biết thức hư vọng

Luôn giống như hư không.

Như vậy đều hư vọng

Nên thế gian lo buồn

Kẻ ngu không biết được

Vì thế chấp ngã kiến.

Đều không được, an lạc

Mà không loại trừ được

Do không có chốn trụ

Ngu si nên không biết.

Pháp này không dễ hiểu

Vắng lặng khó lãnh hội

Chấp ngã tưởng, lười biếng

Bị điều ác ngăn che.

Không thấy Vô Sở Hữu

Không nghe Bồ-tát dạy

Không chỗ để nêu bày

Nên không chốn yên ổn.

Các người nữ chuyển thành thân nam nói kệ xong thì cung kính cúng dường đảnh lễ Phật, rồi nói kệ:

Quy y Tối Đại Lực

Tất cả không ai bằng

Thế Tôn có ân lớn

Khiến dứt mọi chấp trước.

Nói kệ và đảnh lễ Đức Thế Tôn xong, các vị đều chắp tay đứng yên.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả A-nan:

–Này A-nan! Ông nay nên thọ trì các pháp mà Bồ-tát Vô Sở Hữu đã thưa hỏi, Như Lai nay đã giảng nói rộng vì tất cả chúng sinh mà nêu bày, làm sáng tỏ ý nghĩa nơi pháp ấy.

A-nan! Ông nên vì hết thảy chúng sinh khiến họ được nghe chánh pháp gốc này, nghe rồi mà có thể hiểu rộng về ý nghĩa nơi các câu văn hoàn chỉnh thì họ đều nhất định sẽ chứng đắc đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nếu tuy được nghe mà không thể hiểu rõ về ý nghĩa thì dần dần về sau cũng sẽ hiểu được nghĩa lý sâu xa nơi pháp ấy để tu tập, tự chứng đắc, tức những người ấy đã ở chỗ trăm ngàn ức Đức Phật gieo trồng các căn lành. Vì sao? Vì đây là hạnh nguyện của Bồ-tát Vô Sở Hữu.

Lúc này, trong chúng tôi có các người nữ trụ nơi pháp Đại thừa, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Do đâu mà Đức Thế Tôn đã khuyên bảo Tôn giả A-nan thọ trì pháp này. Vì sao? Vì nay chúng con đã thọ nhận pháp gốc ấy, thực hành đọc tụng thông suốt.

Bạch Thế Tôn! Chúng con nay đã lãnh hội pháp căn bản ấy, về đời vị lai sẽ giảng nói rộng cho những người khác, trong vô lượng trăm ngàn ức kiếp chúng con sẽ gắng sức làm cho pháp này luôn được tỏ rạng.

Khi đó, trong chúng hội có trăm Tỳ-kheo, sáu trăm Tỳ-kheo-ni, hai trăm Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, lại có hàng ức các Thiên tử dùng vô số những loại hoa tung rải lên chỗ Đức Phật xong, rồi thưa:

–Bạch Thế Tôn! Kinh này nếu có thể chiếu tỏa thì sẽ hiển bày chỗ như thật của tất cả các pháp.

Bạch Thế Tôn! Chúng con nay đã được nghe pháp căn bản này rồi tức có thể thọ trì, đọc tụng một cách thông suốt giống như gương sáng thấy được hình tướng. Chúng con dốc sức thọ trì pháp này rồi, do vậy, bạch Thế Tôn! Chúng con ở đời này và đời vị lai, đúng như pháp gốc ấy, trải qua a-tăng-kỳ ức kiếp giảng nói rộng cho mọi người lãnh hội thực hành để được chứng ngộ, khiến họ nhận chúng con đã tạo được lợi ích như thế, chúng con đã an trụ nơi Bồ-đề, đã vì các chúng sinh tạo đầy đủ mọi lợi ích nơi pháp Phật.

Bạch Thế Tôn! Chúng con không tham cầu lợi dưỡng, không thích tiếng tăm, thọ lãnh pháp này là để giảng nói cho chúng sinh, lại cũng không vì bản thân mình, chỉ vì tất cả muôn loài, muốn đem lại cho họ đầy đủ sự an vui, gần gũi với pháp Phật, diệt trừ mọi thứ phiền não, ái nhiễm.

Phật nói:

–Lành thay! Lành thay! Này các thiện nam! Các ông nay đã khéo nêu bày rõ về pháp ấy.

Lúc này đông đảo các người nữ bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Vô Sở Hữu không phát khởi, cũng không thuyết giảng pháp như vậy. Các thiện nam, thiện nữ nên thuyết giảng pháp này nhằm làm cho sáng tỏ.

Bạch Thế Tôn! Các vị ấy nên thọ trì chánh pháp, cũng vì pháp hành của chư Phật đời quá khứ, hiện tại và vị lai mà thọ trì, đọc tụng, thông suốt, giáo hóa những người khác cũng đọc tụng thông suốt, phải chỉ dạy cho mọi người nhận biết rõ.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Vô Sở Hữu nói với đông đảo các người nữ:

–Cách đây a-tăng-kỳ trăm ngàn kiếp, lúc ấy có kiếp tên là Pháp bảo khai phu, có đầy đủ năm trăm Đức Phật xuất hiện ở đời. Đức Phật xuất hiện đầu tiên tên là Nan Giáng Tràng, gồm đủ mười tôn hiệu: Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Bấy giờ, cũng lại có rất nhiều chúng sinh sống trong phiền não, bị nghiệp chướng che lấp nên phiền não càng tăng trưởng, các thứ tham dục, giận dữ, ngu si cũng tăng thêm, nên càng bị ba độc não hại.

Đối với Phật Nan Giáng Tràng Như Lai Ứng Cúng, Chánh Biến Tri thời ấy, ta cũng thỉnh vấn như vậy và Đức Phật đó đã giải thích cũng giống như nay Đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Cúng, Chánh Biến Tri đã giải thích.

Này các thiện nữ! Như vậy, tuần tự nơi năm trăm chư Phật, ta cũng thưa hỏi pháp căn bản như thế và đều được các Đức Thế Tôn giảng giải cho ta cũng như nay Đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni, vua trong dòng họ Thích đã vì ta mà giảng giải.

Này các vị! Các vị nên yên tâm. Ta từ nay cho đến đời vị lai, sẽ ở nơi vô lượng a-tăng-kỳ các Đức Phật, Thế Tôn cũng sẽ thưa hỏi pháp căn bản ấy. Trong các cõi của chư Phật như vậy cũng có các chúng sinh chịu các thứ phiền não hoặc nhiều hoặc ít.

Cùng lúc với Đại Bồ-tát Vô Sở Hữu giảng nói như thế, thì chỉ trong chốc lát, vua Tần-bà-sa-la nước Ma-già-đà, vua có uy lực lớn, có đủ bốn thứ binh lính vây quanh, lần lượt đi tìm công chúa và đám thể nữ, cả đoàn cùng đi đến chỗ Phật, đảnh lễ nơi chân rồi đứng qua một bên. Phật an ủi nhà vua và đám tùy tùng, rồi mỗi vị tùy nghi trải tọa cụ ngồi, đại chúng ở đây cũng trải tọa cụ ngồi. Khi ấy, vua Tần-bà-sa-la bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con có một công chúa cùng đám thị nữ ra thành dạo chơi đã lâu, nay vẫn chưa về, con cho tìm khắp nơi mà không thấy, lại nghe có người nói chúng nó đi đến chỗ Đức Thế Tôn, nhưng hôm nay con đến đây, cũng lại không thấy.

Phật bảo:

–Nay nhà vua vào trong chúng hội này thì sẽ gặp.

Nhà vua thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con nay đã vào trong chúng hội nhưng cũng không thấy.

Phật bảo:

–Này đại vương! Đại vương nên đến hỏi Bồ-tát Vô Sở Hữu, Bồ-tát sẽ chỉ cho.

Vua thưa:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Vô Sở Hữu ấy là ai?

Phật bảo Bồ-tát Vô Sở Hữu:

–Này Bồ-tát Vô Sở Hữu! Ông nay nên trả lời cho vua Tần-bà-sa-la về nơi chốn của vị công chúa cùng đám thị nữ khiến cả chúng hội này được biết.

Bấy giờ, Bồ-tát Vô Sở Hữu không hiện thân, nói với vua Tần-bà-sa-la và đại chúng:

–Thưa đại vương! Các người nữ ấy đang ở trong chúng hội này.

Nhà vua thưa:

–Thưa Đại sĩ! Tôi chỉ nghe tiếng mà không thấy thân tướng của Đại sĩ.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nói:

–Đại vương nên biết! Các người nữ kia sau khi nghe danh hiệu của tôi thì mỗi vị đều đạt được mọi sự an lạc, sau đó đều bỏ thân nữ nhận lấy thân nam. Các người ấy đã chọn thân tôi mà chuyển thành thân nam, nhưng tôi không có thân, nên gọi là Vô Sở Hữu.

Bồ-tát lại nói với các người nữ đã chuyển thành thân nam:

–Này các thiện nam! Các vị nên hiện rõ sắc thân phước đức của mình. Khi ấy, các người nữ đã chuyển thân thành nam, tập trung tại một nơi, hiện rõ sắc thân đầy đủ tướng tốt của một nam nhi, ai nhìn cũng yêu mến và nói:

–Chúng tôi nay đã xả bỏ thân nữ, chuyển làm thân nam.

Lúc này vua Tần-bà-sa-la và đại chúng đều nghi ngờ, không tin.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại nói:

–Vì cớ gì mà đại vương và mọi người đều còn nghi hoặc không tin? Nay vua đối với Phật mà còn không tin sao? Nếu có thể tin thì nên đến trước Đức Như Lai thưa hỏi. Các thiện nam ấy nói những lời như vậy thì có gì sai khác chăng?

Vua Tần-bà-sa-la bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đúng vậy! Đúng vậy! Như tiếng nói trên hư không mà chẳng thấy thân tướng!

Phật bảo:

–Này đại vương! Thảy đều đúng như lời Bồ-tát Vô Sở Hữu đã nói. Ông nay nên tin lời ấy, chớ nên nghi ngờ.

Vua nghe như vậy liền chắp tay, đứng dậy, nói ba lần “Lành thay” rồi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đây là thần lực của ai, có phải là thần lực của Bồ-tát Vô Sở Hữu hay là thần lực của Phật?

Phật bảo:

–Này đại vương! Nên biết đây là nguyện lực từ thời xa xưa của các người nữ đó. Vị Bồ-tát kia, vào thời quá khứ, ở nơi hàng ngàn Đức Phật đã dạy những người nữ ấy gieo trồng các căn lành, phát tâm Bồ-đề, ở trong pháp của chư Phật đã được thành tựu, nên nay đã được mãn nguyện.

Này đại vương! Vào đời vị lai, vị Bồ-tát này cũng giáo hóa vô lượng người nữ chuyển thành thân nam.

Bấy giờ, Phật lại bảo Bồ-tát Vô Sở Hữu:

–Này thiện nam! Ông nay nên vì mọi người ở đây, khiến cho các người nữ ấy trở lại thân nữ như trước.

Bồ-tát Vô Sở Hữu thưa:

–Như lời con đã nêu bày, sự thật con đã giáo hóa vô lượng, vô biên người nữ chuyển thành thân nam, tất cả đều đúng như vậy, nên sẽ khiến cho những người nữ ấy trở lại thân nữ như trước.

Khi Bồ-tát nói xong, thì các người nữ chuyển thành thân nam đều trở lại thân nữ như cũ, đủ mọi hình sắc, đủ mọi hành vi, đi đứng đều giống như trước, không khác. Khi ấy, các người nữ và vua Tần-bà-sa-la đều nghĩ: Đây là việc ít có. Vì sao các người nữ đã chuyển đổi thành thân nam, nay trở lại thân nữ? Các người nữ này là thân thật hay chỉ là do biến hóa?

Phật bảo:

–Này đại vương! Các người nữ này không phải là thật, cũng không phải là biến hóa. Vì sao? Này đại vương! Bồ-tát Vô Sở Hữu ấy từ xưa đã có nguyện như vậy: “Nếu các người nữ thấy được thân ta thì liền phát nguyện chuyển đổi thân nữ thành thân nam. Các người nữ ấy nếu đã có chồng, thì chồng họ sẽ chọn lấy người nữ khác, không tăng không giảm, giống như thân người vợ trước, đẹp đẽ, dễ mến, không cùng xa lìa.”

Bấy giờ, vua Tần-bà-sa-la bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật là hy hữu! Các bậc Đại Bồ-tát đã gieo trồng căn lành nên có được thần thông diệu dụng như thế.

Bạch Thế Tôn! Tất cả các pháp là không thể nghĩ bàn, quả báo của chúng sinh cũng không thể nghĩ bàn, người chứng đắc thiền định thì cảnh giới ấy cũng không thể nghĩ bàn.

Phật nói:

–Đúng vậy, đúng vậy! Này đại vương! Có ba điều không thể nghĩ bàn. Những gì là ba? Đó là nghiệp huyễn, lượng huyễn (bản tiếng Phạm thiếu một câu) . Bồ-tát này đã giác ngộ về các huyễn, tự thân chứng đạt. Bồ-tát này là nhà huyễn thuật nên không thể định lượng được.

Khi ấy, Đức Thế Tôn dùng diệu nghĩa nơi pháp hòa hợp với chỗ không thật có, rồi dùng ngôn thuyết để giáo hóa cho đại chúng, khiến họ được vui mừng, được oai thần, tăng trưởng sự giáo hóa. Họ được vui mừng rồi Ngài khuyên:

–Này các vị! Mỗi người hãy tự biết đã đến lúc nên trở về nơi chốn của mình.

Mọi người đều vâng lời, họ ra đi chưa được bao lâu, có một Bồ-tát tên là Sinh Nghi, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Vô Sở Hữu kia có thể vì các chúng sinh mà dùng thần thông biến hóa khiến họ chuyển đổi thân hoặc trở lại như cũ, sao không khiến cho các chúng sinh xa lìa “hữu ái”? Bạch Thế Tôn! Các vị ấy sẽ tạo được những lợi ích gì?

Phật bảo Bồ-tát Sinh Nghi:

–Này thiện nam! Các người ấy và các người nữ từng chuyển đổi thành thân nam, với mọi thứ nói năng, ăn uống, đi đây đó, vui chơi... Bồ-tát Vô Sở Hữu đã dùng vô số sự việc, vô số phương tiện, trong mọi lúc mọi nơi, đều khiến cho hết thảy đến với đạo Bồ-đề, phát tâm gần gũi nơi pháp giải thoát của Đức Phật. Vì sao? Này thiện nam! Bồ-tát Vô Sở Hữu ấy trong thời quá khứ đã ở chỗ của các Đức Như Lai, dùng tất cả mọi vật dụng để cúng dường, tôn trọng, vun trồng đầy đủ các căn lành, phát nguyện như vậy, nên đã được mãn nguyện, viên mãn ý phân biệt. Bồ-tát ấy đã giáo hóa chúng sinh thành thục như vậy, đã chỉ dạy cho họ hội nhập nơi diệu nghĩa của văn tự, hiểu rõ thể của pháp là không có chốn sinh, không có nơi chốn thành tựu, khiến họ không được, không mất, thành tựu đầy đủ pháp Phật, đạt đến giác ngộ.

Này thiện nam! Bồ-tát Vô Sở Hữu ấy giáo hóa các chúng sinh như thế, không có một ai rơi vào đường ác, không có một ai đã được Bồ-tát chỉ dạy mà không sinh vào cõi Phật.

Này thiện nam! Các chúng sinh ấy cũng sẽ thành tựu đạo quả Bồ-đề, giống như sự thành tựu của Bồ-tát Vô Sở Hữu.

Bồ-tát Sinh Nghi nghe Đức Thế Tôn thuyết giảng xong, liền dứt trừ được mọi nghi ngờ bèn nói kệ:

Chúng sinh đã được nghe

Ở trong phương tiện học

Theo đó vững tu tập

Gọi là Vô Sở Hữu.

Tâm thuần trực, nhu hòa

Ý dịu dàng không ganh

Không có sự lo sợ

Gọi là Vô Sở Hữu.

Nhiều văn tự hòa hợp

Lại giảng nghĩa như vậy

Sở Hữu không thể thấy

Cũng không chốn tiếp xúc.

Không hai, không thể chấp

Rốt ráo, không thể thấy

Không thể nói mà nói

Giáo pháp không gì bằng.

Bấy giờ, nàng Xà-na-na-tu-đa thưa Bồ-tát Sinh Nghi:

–Thưa Bồ-tát! Bồ-tát vâng theo uy lực của vị nào để có thể nêu bày bài kệ ấy?

Bồ-tát Sinh Nghi đáp:

–Tôi biết bài kệ ấy là từ nơi Bồ-tát Vô Sở Hữu giảng nói. Các vị nên biết, bài kệ này không phải từ nơi tôi nói ra.

Nàng Xà-na-na-tu-đa bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật là hy hữu! Bồ-tát Vô Sở Hữu ấy đã có thể đắc pháp không thể nghĩ bàn, có thể dùng đủ mọi phương tiện để thuyết pháp mở bày chỉ dẫn cho chúng sinh.

Phật bảo:

–Đúng vậy, đúng vậy! Này thiện nữ! Đúng như lời nàng nói.

Khi ấy, Bồ-tát Lưỡng Thời Vô Hữu Xuất Sinh bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con có thể biện thuyết về kinh của Bồ-tát Vô Sở Hữu đã thưa hỏi.

Phật nói:

–Này Bồ-tát Lưỡng Thời Vô Hữu Xuất Sinh! Ông nay nên vì các Đại Bồ-tát, biện thuyết về các cảnh giới như cảnh giới rộng lớn, không có chướng ngại, không thể thủ đắc, không có giới hạn, không bờ cõi, phát khởi sự hiểu biết, cùng tạo tác mọi lợi ích, hãy dùng trí tuệ thiện xảo như các Đại Bồ-tát để làm tăng trưởng cảnh giới của mình, không tham đắm, không thủ đắc về nơi chốn, không có biên vực, không có hạn lượng, tạo lợi ích cho sự hiểu biết, ở trong pháp phương tiện thiện xảo nhằm giáo hóa chúng sinh khiến họ kiến lập, mở bày mau thành tựu đạo quả Bồ-đề.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Lưỡng Thời Vô Hữu Xuất Sinh nói kệ:

Khéo nói kinh này rồi

Chánh niệm vào thiền định

Nên hiểu tất cả pháp

Hiển bày kinh điển ấy.

Khiến rõ tất cả nghĩa

Cùng với các văn tự

Các kinh điển hiện có

Chư Phật đã giảng nói.

Tất cả nghĩa hiện rõ

Đây kia đều được thấy

Vô lượng không nghĩ bàn

Khéo nói rõ các kinh.

Hiểu biết kinh này rồi

Văn tự, nghĩa trang nghiêm

Các pháp không thể thiếu

Tất cả không nghĩ bàn.

Các thứ ấm, giới, nhập

Sẽ được trí phương tiện

Tùy thuận mười hai duyên

Tất cả tiếng, một tiếng.

Một tiếng, tất cả tiếng

Các tiếng hòa hợp nhau

Giác ngộ nơi kinh này

Với các tâm hiện có.

Chỗ suy biết chúng sinh

Chỗ suy xét chấp ngã

Tất cả tâm tạo nhân

Hết thảy đều biết được.

Nhận xét biết như thế

Không có chỗ nghĩ bàn

Giác ngộ nơi kinh này

Cũng không có suy xét.

Tự mình và người khác

Tất cả đều biết được

Như tâm chỗ chuyển hành

Như gương soi các pháp.

Thuyết giảng về kinh này

Đây, kia đều thấy rõ

Kia lại cùng biết đây

Tất cả không phải một.

Chẳng thấy nói khác biệt

Lìa tất cả văn, câu

Nếu ai thấy kinh này

Vì chúng sinh thuyết giảng.

Chúng sinh không đây kia

Làm cho được giải thoát

Trụ vào nơi bất động

Biết thảy đều hư vọng.

Do hư vọng nên nói

Đã biết hư vọng rồi

Không chấp trong hư vọng

Không có chỗ sinh đạo.

Chư Phật thấy tất cả

Không điều gì không biết

Người nào hiểu kinh này

Chỗ tạo các công đức.

Trí, chú thuật, y phương

Cùng lúc trí phát sinh

Đều giác ngộ kinh này

Tất cả Nhất thiết trí.

Hiện có chẳng thể tính

Tất cả thứ lớp ấy

Đều biết rõ kinh này

Xả bỏ mọi kiến chấp.

Chúng sinh vốn mê lầm

Nếu hiểu được kinh này

Không tham đắm danh tự

Chúng sinh thoát mê mờ.

Tướng kia bị che lấp

Nhờ oai lực kinh này

Trong đó được thật chứng

Nếu học được kinh này.

Được tất cả phước báo

Chư Thiên và cõi người

Đều đầy đủ công đức

Đây là pháp Phật dạy.

Đây tức là cha mẹ

Hòa thượng, A-xà-lê

Cũng là tri thức thiện

Pháp thiển dục, biết đủ.

Đầy đủ hạnh Đầu-đà

Hành trang tu tập ấy

Vì chúng sinh mà làm

Như có đại chúng sinh.

Muốn giảng nhiều kinh pháp

Phải nên học kinh này

Học tất cả pháp xứ

Như có đại chúng sinh.

Muốn giảng nhiều kinh pháp

Đều phải học kinh này

Nơi giữ gìn các pháp

Nơi sinh đều đã được.

Thân ít bệnh, sống lâu

Luôn được các thiền định

Tùy thuận kinh này rồi

Thân luôn được an lạc.

Tâm cũng được an lạc

Nếu chứng đắc kinh này

Khẩu nghiệp đều đầy đủ

Pháp sai biệt như vậy.

Kẻ kia được tùy thuận

Nếu chứng đắc kinh này

Tức Tổng trì các kinh

Nếu chứng đắc như vậy.

Như trong kinh này nói

Những người đều rõ kinh

Chư Phật đã thuyết giảng

Các văn tự đều có.

Đã nói các pháp đó

Nếu nghe được kinh này

Tức xa lìa văn tự

Các pháp lìa văn tự.

Dùng văn tự thuyết pháp

Văn tự không phải pháp

Văn tự không phi pháp

Người kia đối kinh này,

Trú ở trong Bồ-đề

Họ cầu ở nơi đây

Bậc hiểu biết thế gian.

Sau khi nói kệ xong, Bồ-tát Lưỡng Thời Vô Hữu Xuất Sinh bèn đảnh lễ Đức Thế Tôn đi quanh theo phía bên phải ba vòng, rồi ở trước Phật liền biến mất. Bấy giờ, trong chúng hội có Bồ-tát tên là Vô Sở Tục, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Lưỡng Thời Vô Hữu Xuất Sinh ấy từ đâu đến?

Đức Phật nói:

–Từ chỗ Như mà đến, cũng từ nơi Như mà trở về.

Bồ-tát Vô Sở Tục hỏi:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ấy đến như thế nào? Đi như thế nào?

Đức Phật nói:

–Vị ấy đến, đi như ảnh, như huyễn hóa, như mộng, như dợn nắng, như tiếng vang, như hư không. Sự đến đi ấy thuận hợp với Không, Vô tướng, Vô nguyện, vô tác, lìa dục, tịch diệt, không thật, không hình tượng. Tất cả các việc như vậy đều do phân biệt mà có đến. Nay ông cho rằng Như Lai sinh ở khắp mọi nơi, nhưng tất cả chúng sinh, tất cả Bồ-tát, tất cả chư Phật cũng như ảnh, như mộng, như huyễn hóa, như dợn nắng, như tiếng vang, như hư không thuận hợp với Không, Vô tướng, Vô nguyện, vô tác, lìa dục, tịch diệt, Niết-bàn là không thật. Tất cả quả báo, danh tự hiện có của những vị ấy đều là chỗ tạo tác của ta. Vị ấy cùng với ta và tất cả là chẳng phải một, chẳng phải hai, chẳng phải nhiều, chẳng phải ít, cũng chẳng phải là có vật, chẳng có thể nghe, chẳng cùng đầy đủ, không có người thấy, người nghe, người biết. Do vậy, các ông theo ta được lãnh hội pháp này, phải nên tin hiểu, suy nghĩ, vui mừng, khen ngợi. Những vị ấy nhiều vô lượng, vô số, hành pháp không thật đều chẳng thể thủ đắc, các ông cũng chẳng thể thủ đắc. Các ông chớ dùng lời hư vọng để hủy báng ta, chê bai ta. Ta đã không có một vật, không tướng, không có nơi chốn. Vì những thứ khác nhờ vào đó để được nêu bày nên không thể diễn đạt hơn. Nếu có thuyết giảng thì chỉ nói: Các vị kia trở lại như kia, các vị đây cũng trở lại như đây. Mọi sự đến đi, tác động như thế nên được nêu bày như vậy.

Khi ấy, được nghe hiểu ý nghĩa của những lời dạy này rồi, đại chúng không còn tâm và sắc, không thấy hơi thở ra vào, không còn đắm nhiễm. Những vị ấy ở chỗ Đức Thế Tôn đều được đầy đủ mọi sự an lạc. Những vị ấy đạt được niệm gốc rồi nói như vầy:

–Đây là thể tánh - gốc chân thật, không thật có, không thể chứng đắc, không có đối tượng để phân biệt. Nhờ biết như vậy nên chúng con dứt được mọi sự phân biệt.

–Đúng vậy, đúng vậy! Các vị ấy không từ đâu có, nên không thể nêu bày danh tự.

Bấy giờ, trên không trung có báu vật vô giá hiện bày đầy khắp, Bồ-tát Diệt và Bồ-tát Vô Xuất Sinh bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Những vật báu vô giá này hiện bày khắp cả hư không, đó là tướng lành gì?

Đức Phật nói:

–Này thiện nam! Có rất nhiều Bồ-tát lãnh hội pháp môn Vô sở khả chứng đạt được giải thoát này thì đều đạt pháp Nhẫn vô sinh, cho nên hiện tướng lành ấy.

Khi đó, tất cả đại chúng đồng bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật là hiếm có! Các vị Bồ-tát này đã khéo tu học trí phương tiện thiện xảo, vì nhằm để giải thoát cho tất cả chúng sinh. Bạch Thế Tôn! Các vị ấy có thể nhận biết về bản thân tịch tĩnh của chúng sinh là không thật có, là không, là không động. Tuy nay Đức Thế Tôn vì các chúng sinh mà biện giải, giảng thuyết các pháp đều là như ảnh… nhưng lại dốc tâm giáo hóa, dẫn dắt muôn loài.

Đức Phật nói:

–Đúng vậy, đúng vậy! Này các thiện nam! Như chỗ các ông nói, nếu ta không giảng thuyết, biện giải thì chúng sinh làm sao nhận biết được các pháp là như ảnh, như mộng, như huyễn, như dợn nắng, như tiếng vang, như hư không; là Không, Vô tướng, Vô nguyện, vô tác, lìa dục, Niết-bàn cũng là pháp hư vọng như ảnh tượng…

Bấy giờ, nhờ diệu lực từ oai thần của Phật nên ở trên hư không phát ra âm thanh:

–Bạch Thế Tôn! Vì sao những hình ảnh kia được xem là bóng? Bạch Thế Tôn! Vì sao những hình ảnh kia, cho đến sự hư vọng cũng chỉ là hình bóng? Thưa Thế Tôn! Tất cả cội gốc của pháp vốn đã đầy đủ sự trang nghiêm, nên không nhờ vào sự trang nghiêm bên ngoài. Thưa Thế Tôn! Ví như họa sư hoặc học trò của ông ta khéo vẽ hình tượng của Đức Như Lai đầy đủ các tướng tốt, lại có thợ mạ vàng giỏi, lấy vàng tốt nhất mạ lên trên mái tóc, làm cho hình tượng ấy càng tăng thêm đẹp đẽ, tất cả chúng sinh khi chiêm ngưỡng đều không thấy chán. Thưa Thế Tôn! Như vậy, gốc của pháp như thế ấy đã có đầy đủ các tướng nên chiêm ngưỡng không thấy chán, nay lại càng tăng thêm vẻ trang nghiêm.

Lúc ấy, Phật nói với âm thanh phát ra từ hư không:

–Ví như vị huyễn thuật tài giỏi hoặc học trò của ông ta, khéo dùng trò huyễn thuật hóa ra một người nam và một người nữ, đều xinh đẹp, đáng kính, đầy đủ các căn. Hai người ấy hòa hợp, sinh ra một đứa con và đặt tên họ cho nó. Tất cả sự việc ấy như ảnh tượng, như mộng, như huyễn, như dợn nắng, như tiếng vang, như hư không, không được tự tại. Đối với vô tướng, vô nguyện, vô tác, lìa dục, Niết-bàn tịch diệt thì các việc làm hư vọng đó có tăng trưởng, thành tựu. Tất cả những việc làm đó giống như nhiều người đi vào trong hang sâu, cùng phát ra âm thanh lớn. Tiếng hô ấy giống như ảnh, như mộng, cho đến như hư không. Âm thanh đó phát ra rồi liền tan biến, không còn nên không thể nắm bắt, đắm nhiễm vào âm thanh ở nơi hang sâu kia. Khi ấy, mọi người cầu tìm nơi phát ra âm thanh đều biết rõ là chẳng thể đạt được. Tất cả các phiền não cũng là như vậy, hết lòng tìm cầu cũng chẳng thể được, vì chúng như dợn nắng, dao động chập chờn giống như làn nước, nhưng không thể uống được. Như vậy, các pháp như tiếng vang, như dợn nắng đều không có hình tượng.

Bấy giờ, trong chúng hội những người chưa chứng được pháp, sau khi nghe những lời ấy liền được chứng pháp. Hai mươi ức na-do-tha hàng chư Thiên và loài người ở trong chúng hội đều không còn tham đắm đối với tất cả các pháp.

Lúc này, từ trên hư không lại phát ra âm thanh, các chúng trời, người đều thấy, nghe biết đấy chỉ là danh tự, như ảnh, như mộng cho đến như hư không, không thật. Mọi người thưa hỏi về ảnh tượng huyễn hóa này đã được Đức Như Lai giải thích một cách rõ ràng, nên hai mươi ức hằng hà sa hàng trời, người nghe xong đều được an trụ không thoái chuyển nơi quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác và vì để tạo mọi thành tựu đầy đủ cho các chúng sinh nên họ cùng chúng sinh kết bạn.

Lúc này, Bồ-tát Văn Trì bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Pháp này nên gọi là gì, chúng con nên thọ trì như thế nào?

Phật nói:

–Pháp căn bản này nên gọi là Các Tội Là Không Tướng Không Bỏ, nên theo như vậy mà thọ trì. Cũng gọi là Như Lai Tự Tại, các ông nên theo đúng như thế mà thọ trì. Cũng gọi là Vô Sở Hữu Bồ-tát Sở Vấn, Thuyết Phật Đại Thần Thông, Ác Tâm Nan Điều Oán Thù Hối Quá, Vô Sở Hữu Pháp Khả Thị Hiện Giả, Phi Bất Kiến Nhất Thiết Chư Pháp. Các ông nên theo đúng như thế mà thọ trì.

Khi Phật giảng nói kinh này xong, Bồ-tát Vô Sở Hữu cùng với vị Nan Điều Oán Thù, Bồ-tát Văn Trì và đại chúng, các hàng Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà… nghe lời Phật dạy đều hoan hỷ phụng hành.