SỐ 485 — KINH VÔ SỞ HỮU BỒ-TÁT

SỐ 485

KINH VÔ SỞ HỮU BỒ-TÁT

Hán dịch: Đời Tùy, Tam tạng Xà-na-quật-đa, người Thiên Trúc.

QUYỂN 1

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Thế Tôn ngụ trong núi Tỳ-phú-la thuộc thành Vương xá, cùng với chúng đại Tỳ-kheo trăm ngàn người vân tập đông đủ. Lại có trăm ngàn các chúng Bồ-tát, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, các chúng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già… Còn có các Thiên tử nơi cõi Dục, các Thiên tử nơi cõi trời Tịnh cư thuộc cõi Sắc... trước sau vây quanh Đức Phật để nghe pháp.

Khi ấy, ở trong chúng hội có Bồ-tát tên là Vô Sở Hữu, quan sát thấy tâm của những Bồ-tát ở đây còn nhiều nghi hoặc. Người thì ăn năn về việc ác mình đã làm, người thì ở trong chỗ điên đảo, người thì bị chướng ngại về nghiệp, người bị chướng ngại nơi pháp và các chúng sinh bị nhiều chướng ngại ngăn che nên không thể hỏi Phật.

Bồ-tát Vô Sở Hữu vì muốn làm thanh tịnh mọi nghiệp chướng cho các chúng sinh nên định hỏi Phật. Bồ-tát lại quán xét trong các chúng ở đây có nhiều Bồ-tát muốn sám hối những lỗi lầm của mình đã tạo, mà trong tâm còn nhiều phiền muộn, nên không thể nghe pháp. Lại thấy các Bồ-tát do tâm còn nhiều lo sợ, hối hận, nên càng không thể nhất tâm lãnh hội giáo pháp. Cũng thấy rõ tâm hành của các vị ấy có nhiều phiền não, ưu tư, uế tạp về các sự khổ của sinh, lão, bệnh, tử, sự khổ do oán ghét phải gặp nhau, thương yêu mà phải xa lìa. Những người như vậy đang muốn thành tựu đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, nhưng bị vô số trói buộc như thế thì làm sao ở trong vô lượng kiếp tu tập hạnh Bồ-tát? Đã bị trói buộc thì làm sao có thể giải thoát cho các chúng sinh?

Bồ-tát Vô Sở Hữu quán xét như vậy xong, liền suy nghĩ: “Nếu Đức Thế Tôn cho phép ta được thỉnh vấn, để cho tất cả chúng sinh trong pháp hội này, đã tạo các việc ác, đã nghi hoặc, sinh hối hận, khiến họ được xa lìa.”

Lúc này, Đức Thế Tôn biết rõ tâm niệm của Đại Bồ-tát Vô Sở Hữu cùng các vị Bồ-tát hiện có, liền bảo Đại Bồ-tát Vô Sở Hữu:

–Này Bồ-tát Vô Sở Hữu! Như Lai cũng không vì các Bồ-tát mà giảng nói về chốn có cấu nhiễm, có tham chấp, có trói buộc, có hệ lụy, có sai phạm và nơi chốn sai phạm. Vì sao? Vì tất cả nơi chốn tham đắm, nơi chốn cấu nhiễm, nơi chốn trói buộc, nơi chốn chướng ngại, nơi chốn phạm tội, Bồ-tát đều đã siêu vượt lìa xa các tướng của chúng, hành không hòa hợp, các pháp không xen lẫn vì không thể nắm bắt, nên chứng đắc đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Như vậy, tất cả các pháp đều không bị trói buộc, đắm nhiễm, chấp trước, hệ lụy, sai phạm và thủ đắc, do đấy nên thành tựu Nhất thiết chủng trí.

Này thiện nam! Chốn phát tâm của Nhất thiết chủng trí, chúng sinh không thể chứng đạt, ở trong nơi chốn ấy không có pháp nào có thể bị trói buộc, bị cấu nhiễm, bị đắm chấp, bị hệ lụy, bị chướng ngại, bị sai phạm, có thể đạt được và nhận biết về nơi chốn.

Này Vô Sở Hữu! Ông nên vì các Bồ-tát mà thưa hỏi. Như các vị Đại Bồ-tát không hề mệt mỏi, không hề uế trược, không hề đắm chấp, không bị trói buộc, không bị chướng ngại, như hư không, xa lìa tưởng chấp về hư không, dứt mọi chướng, nghi nên sớm thành tựu đạo quả Bồ-đề vô thượng và mở bày làm sáng tỏ chánh pháp ở mọi nơi.

Bấy giờ, Bồ-tát Vô Sở Hữu được Đức Như Lai gia hộ, chỉ dạy về việc thỉnh vấn và dùng trí lực nơi tự thân mình, do ở nhiều trú xứ của Phật đã vun trồng các căn lành, nên đối với Trí tuệ ba-la-mật không còn nghi hoặc, Bồ-tát liền ẩn thân không hiện. Bồ-tát hoàn toàn không tham đắm, mà nhằm để giáo hóa các vị Bồ-tát kia nên hiển bày các thứ phước đức, lại vì các chúng sinh tâm tham đắm, các chúng sinh do chấp giữ nên che lấp các hành nơi tướng, các chúng sinh xa lìa tri thức thiện, gần gũi với hàng tri thức xấu ác. Đối với các Bồ-tát hiện có ở đây, Bồ-tát Vô Sở Hữu do nhận biết tất cả các pháp đều không thể nắm bắt, nhằm khiến họ không còn tham chấp mà được giác ngộ, tức thì đem vô số các loài hoa quý, hoặc các thứ hoa ở dưới nước, các loại hoa trên mặt đất, hoa làm bằng vàng bạc, tung rải khắp để cúng Phật, với tâm chí thành hoan hỷ thù thắng, vi diệu, khiến cho các chúng sinh cũng vui mừng. Bồ-tát tán thán Đức Thế Tôn rồi dùng kệ hỏi:

Bồ-tát đến nơi đâu

Người nào là cha mẹ

Dừng nghỉ ở chốn nào

Những ai là quyến thuộc?

Khi ấy, Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Chốn hành dũng mãnh “Không”

Cha: Phật, mẹ: Trí tuệ

Tháp Phật là chốn trụ

Bồ-tát là quyến thuộc.

Hành sáu Ba-la-mật

Tâm giác là cha mẹ

Tam-muội là trụ xứ

Các phước là quyến thuộc.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nghe kệ này xong, tâm rất vui mừng, tùy thuận, lại dùng kệ hỏi Đức Thế Tôn:

Nhất thiết trí vô ngại

Bậc khéo nói lời này

Con vui theo nơi đây

Lại xin hỏi Thế Tôn.

Lấy gì làm nhân duyên

Dùng trí phương tiện nào

Pháp gì được chứng đắc

Biết rõ được những gì?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Duyên Bồ-đề dũng mãnh

Phương tiện độ chúng sinh

Chứng được các pháp không

Trí ấy rõ Bồ-đề.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nghe kệ xong, tâm rất vui mừng, tùy thuận, lại dùng kệ tán thán Phật và hỏi:

Nhất thiết trí vô ngại

Bậc khéo nói lời này

Con vui theo nơi đây

Lại xin hỏi Thế Tôn.

Làm sao không đọa ác

Nơi nhà lửa đáng sợ

Bỏ tất cả cõi ác

Mau đến các cõi thiện?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Không tạo mọi tội lỗi

Vì thế bỏ đường ác

Thường thực hành chánh pháp

Nhờ vậy đến cõi thiện.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nghe kệ xong, hết sức vui mừng, tán dương, lại dùng kệ hỏi:

Nhất thiết trí vô ngại

Bậc khéo nói lời này

Con vui theo nơi đây

Lại xin hỏi Thế Tôn.

Vì sao gây nhiều tội

Kẻ vô trí tạo tác

Tất cả mau dứt trừ

Diệt sạch không còn sót?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Chúng sinh cầu giải thoát

Đều phát nguyện Bồ-đề

Các tội đều tận diệt

Chẳng thủ đắc Bồ-đề.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nghe kệ xong tâm tùy thuận, tán thán, lại dùng kệ ngợi khen và hỏi:

Nhất thiết trí vô ngại

Bậc khéo nói lời này

Con vui theo nơi đây

Lại xin hỏi Thế Tôn.

Duyên gì nhiễm đắm ái

Luân hồi trong khổ não

Khi thành tựu Bồ-đề

Đều dứt sạch tất cả?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Nơi thường, lạc, ngã, tịnh

Điên đảo chấp hư không

Đã giác ngộ chân thật

Khát ái đều dứt sạch.

Không khát ái, ngã mạn

Bình đẳng như hư không

Không trụ ở trong ngoài

Nên đạt chỗ “vô đắc.”

Bồ-tát Vô Sở Hữu nghe kệ xong, tâm tùy thuận, vui mừng, lại dùng kệ hỏi:

Nhất thiết trí vô ngại

Bậc khéo nói lời này

Con vui theo nơi đây

Lại xin hỏi Thế Tôn.

Do tạo những nghiệp gì

Chủng tử ấy là sao

Hạng có nhiều tài sản

Thường hằng không cùng tận.

Bố thí cho tất cả

Thí xả không keo kiệt

Cho đầu, thân, của cải

Thảy đều đem bố thí?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Thường đối với Tam bảo

Cúng dường không mệt mỏi

Ai đoạn được sinh tử

Dâng cúng người trí ấy.

Khởi phát tâm Bồ-đề

Vì chúng sinh an lạc

Mà nêu dẫn giác ngộ

Vì họ nói thọ dụng.

Tất cả Nhất thiết trí

Vì chúng sinh giảng nói

Do đó có tài vật

Không bao giờ dùng hết.

Tạo các việc như thế

Gieo hạt giống này rồi

Tất cả nơi sinh ra

Nhiều phước đức, của cải.

Thức ăn thô hoặc tế

Ăn xong tịnh như pháp

Nếu được áo quần mới

Trước nhường người, sau ta.

Cho nên sinh trong đời

Tất cả đều đầy đủ

Không cần thêm công sức

Mà của cải vô tận.

Do bố thí hoàn toàn

Mà không có keo tiếc

Đầu, mắt và tay chân

Đều đem cho hết thảy.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nghe kệ xong, rất vui mừng tán dương, lại dùng kệ hỏi:

Nhất thiết trí vô ngại

Bậc khéo nói lời này

Con vui theo nơi đây

Lại xin hỏi Thế Tôn.

Làm sao lìa khổ não

Nơi thân, khẩu, tâm, ý

Làm sao có hình sắc

Thanh tịnh không cấu nhiễm?

Thế Tôn dùng kệ đáp:

Thọ trai giới đều đặn

Thường nói đủ về không

Biết tất cả đều không

Nhẫn chịu sự đánh mắng.

Thân khẩu cùng tâm ý

Cho nên không khổ não

Nên được sắc tối thượng

Chúng sinh đều yêu mến.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nghe kệ xong tâm rất vui mừng, lại dùng kệ hỏi:

Những lời rất hay đã lược nói

Tất cả vấn đề được giải bày

Làm sao cho họ chuyên tinh tấn

Ở khắp mọi nơi không lười bỏ?

Làm sao cho họ chứng các thừa

Nơi thế gian cùng xuất thế gian?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Làm việc không khiếp sợ

Nơi tâm hành phân biệt

Trí tuệ và tinh tấn

Thường có trong các đời.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đức Thế Tôn.

Làm sao đạt được trí

Quyết định trong thế gian

Làm sao có được lực

Không ai chế ngự được?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Thường hỏi pháp chư Phật

Không hủy báng chánh pháp

Cầu phương tiện thiện xảo

Nên họ được diệu trí.

Thường thí năm mùi vị

Cho chúng sinh vô úy

Do đó họ có sức

Không ai chế ngự được.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Sao được sắc thù thắng

Tối thượng trong thế gian

Làm sao được sống lâu

Đến trăm vạn ức tuổi?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Nếu nghe lời xấu ác

Không nói lại người khác

Thường khen ngợi Tam bảo

Danh thơm khắp mười phương.

Không làm khổ chúng sinh

Thấy giết không vui theo

Cho nên được sống lâu

Đến trăm vạn ức tuổi.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Làm sao được phạm âm

Tiếng Ca-lăng-tần-già

Nghe được âm thanh ấy

Trong tâm rất vui mừng?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Khen ngợi khi nói pháp

Không dùng lời chỉ trích

Không phá hoại hòa hợp

Cho nên được diệu âm.

Giữ bốn nghiệp nơi miệng

Thường nói lời lợi ích

Tỏ bày những lỗi lầm

Nên được âm thượng diệu.

Những âm thanh kèn, trống

Hòa tấu các nhạc hay

Cúng dường chư Phật xong

Vì thế được diệu âm.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Làm sao được thân tướng

Luôn hài hòa cân đối

Có được các quyến thuộc

Hòa thuận, không tranh cãi?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Độc dược cùng phi dược

Không cho, chẳng bảo cho

Tùy bệnh mà cho thuốc

Vì thế bụng thon tròn.

Bạn thân và thù hận

Bình đẳng nơi ánh sáng

Tâm đã bình đẳng rồi

Thì bụng được thon tròn.

Chúng sinh trong thế giới

Nhiều không thể tính đếm

Thương nghĩ như bản thân

Vì thế bụng thon tròn.

Cha mẹ chỉ một con

Nên thường hay yêu mến

Thương chúng sinh cũng vậy

Do đó bụng thon tròn.

Cúng dường không mệt mỏi

Bồ-tát và cha mẹ

Vì thế được thân quyến

Thuận hợp như tự thân.

Đối với các Thế Tôn

Và những bậc tôn quý

Nên phụng sự chư vị

Tâm khiêm tốn, nhu hòa.

Cho nên được quyến thuộc

Thuận hợp như bản thân

Không phân biệt một ai

Tâm bình đẳng như vậy.

Dùng bốn Nhiếp độ người

Độ thoát nhiều chúng sinh

Cho nên được quyến thuộc

Hòa hợp như tự thân.

Dạy làm các việc thiện

Cho hết thảy chúng sinh

Cho nên được quyến thuộc

Hòa hợp như tự thân.

Tâm Bồ-đề hòa hợp

Nơi tất cả chúng sinh

Vì vậy được quyến thuộc

Thuận hợp như chính mình.

Bình đẳng cho tất cả

Không bỏ chúng sinh nào

Nên được các quyến thuộc

Hòa hợp như tự thân.

Đối với các chúng sinh

Cùng chung hành với họ

Nên các chúng sinh ấy

Thường cùng làm quyến thuộc.

Vật gì mình yêu mến

Do đem cho người khác

Không phân biệt, luyến tiếc

Nên có nhiều quyến thuộc.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Thế nào niệm đều tịnh

Hướng đến vô biên cõi

Làm sao vui nơi pháp

Không bao giờ lìa xa?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Người ưa pháp giảng nói

Kẻ quên pháp khiến nhớ

Không làm khổ chúng sinh

Nên được hạnh chánh niệm.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Làm sao nghe pháp rồi

Thường không có nghi hoặc

Nếu được năm Thần thông

Làm sao không bị mất?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Khiến chúng sinh hiểu rõ

Pháp tối thượng chư Phật

Ai nghe đều dứt nghi

Được thần thông không mất.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Làm sao các Bồ-tát

Thường ở trước chư Phật

Các thứ tham, sân, si

Không bị chúng chế ngự?

Khi phiền não phát sinh

Dựa đâu mà đối trị

Lại có thể hổ thẹn

Sinh rồi đạt tịch tĩnh?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Thường nhớ nghĩ chư Phật

Cũng không có chỗ niệm

Không thấy có chúng sinh

Nói họ là giác ngộ.

Nên gọi là Bồ-tát

Thường ở trước chư Phật

Cũng không diệt phiền não

Cũng không lìa chư Phật.

Giống như người có trí

Ngước xem nơi hư không

Không thấy thân và tâm

Không có chỗ sai biệt.

Khi nào người trí ấy

Xem xét nơi hư không

Mà không còn tưởng niệm

Hoặc thân hoặc trong tâm.

Được trí tuệ như thế

Mới ở trước Đức Phật

Thân tâm đều an định

Cũng không lìa chư Phật.

Không vật, vọng phân biệt

Phát khởi các nạn dục

Không vật, không phân biệt

Nên không bị phá hoại.

Còn niệm, còn sinh tử

Vô niệm, hết chướng ngại

Ngộ rồi, nên cùng bỏ

Bỏ rồi, cũng không thật.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi Đức Thế Tôn:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Duyên gì để độ sinh

Bồ-tát thường an vui

Khi chư Phật nói pháp

Sinh nơi các hoa sen?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Các công đức hiện có

An vui trong sinh tử

Dạy chánh pháp chư Phật

Cho tất cả chúng sinh.

Được pháp Ba-la-mật

Đem dạy cho tất cả

Thế gian xuất thế gian

Khiến giác ngộ các pháp.

Tướng hết thảy các pháp

Là vô tướng, không giữ

Trụ các pháp như thế

Giáo hóa cho muôn loài.

Nơi không và vô tướng

Pháp vô sinh cũng vậy

Thế gian không chốn hành

Trong ấy độ chúng sinh.

Cho nên giáo hóa họ

Bồ-tát thường an lạc

Lúc nghe Phật nói pháp

Sinh trong các hoa sen.

Tu công đức như vậy

Bồ-tát không hủy hoại

Và chẳng cho là khó

Pháp lạc chẳng nghĩ bàn.

Tu công đức ấy rồi

Không ai hủy Bồ-tát

Trí thiện xảo trong pháp

Không điều gì không biết.

Nơi các pháp tự tại

Quyết định không còn nghi

Vì chúng sinh thuyết giảng

Thâu giữ hết muôn loài.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nghe xong rồi thì vui mừng, tán dương, lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Do đâu mà người nữ

Chuyển thân làm nam nhi

Khôi ngô và tuấn tú

Ai thấy đều quý mến?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Người nữ hiện có nghĩ

Nơi duyên dựa giới mình

Là tiếng ca đàn hát

Nơi đó không cùng trụ.

Đều chẳng thích thấy nghe

Nên tránh như chất độc

Lìa xa như rắn dữ

Thường sợ hãi người nữ.

Không tiếp xúc với họ

Đừng khuyên làm thân nữ

Nên chỉ dạy chuyển thân

Được làm thân người nam.

Thực hành mãi như vậy

Mọi việc làm chân chánh

Do đó thân người nữ

Được chuyển thành thân nam.

Bồ-tát Vô Sở Hữu nghe xong, tùy hỷ lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Do đâu chúng sinh được

Khởi phát tâm Bồ-đề

Đạt bậc không thoái chuyển

Cho đến thành Chánh giác?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Không nói pháp Tiểu thừa

Chỉ nêu tuệ thù thắng

Do vậy chúng sinh được

Khởi phát tâm Bồ-đề.

Hoặc còn một chút ít

Các khổ trong hành tưởng

Nêu bày cho chúng sinh

Điều ấy không thể có.

Bồ-tát Vô Sở Hữu vui mừng, ngợi khen, lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Vì sao thấy các bệnh

Mà dấy khởi tâm Từ?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Quán thân là hư vọng

Nơi ấy không tham đắm

Đây là thuốc thế gian

Nhờ vậy thoát hoạn nạn.

Do đấy người bệnh được

Trong chốc lát trừ diệt

Nhân đó khởi tâm Từ

Cho nên diệt khổ hoạn.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi Thế Tôn:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Do đâu chúng sinh thấy

Mọi đói khát hiện có

Thảy đều được dứt trừ

Thân no, vui đầy đủ?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Thường bố thí ăn uống

Lại giảng nói chánh pháp

Vì thế chúng sinh thấy

Đói khát tự nhiên diệt.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Do đâu được xa lìa

Chấp thường và chấp đoạn

Ở trong khoảng giữa ấy

Cũng không hề trụ chấp?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Không duyên dựa phân biệt

Vượt trên lời thế gian

Biết các pháp bình đẳng

Chứng đắc không nhiễm vướng.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi Thế Tôn:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Do đâu thấy việc ác

Trói buộc thế gian này

Bỏ tất cả các cõi

Đạt được nghiệp thanh tịnh?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Thân cận tri thức thiện

Khởi phát tâm Bồ-đề

Do đó xa hành ác

Làm thanh tịnh trí Phật.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ khen ngợi và hỏi Đức Thế Tôn:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Do đâu trí hành tưởng

Tất cả đều không có

Trong pháp không chân thật

Mà dứt mọi nghi ngờ.

Duyên đâu được biện tài

Phân biệt được các câu

Biết hành nơi muôn loài

Như thế mà nói pháp?

Làm sao nơi bốn luân

Luôn an trụ trong đó

Không rơi vào tán loạn

Mà được chốn vắng lặng?

Tu tập Đầu-đà nào

Thực hành các khổ hạnh

Mà không có hối ác

Lại không còn phiền não?

Đức Thế Tôn dùng kệ đáp:

Chúng sinh chấp tưởng hành

Nói nghĩa như dợn nắng

Rõ không, vô ngã rồi

Nên đạt các biện tài.

Thấu nghĩa thật, tối thắng

Là xa lìa tám nạn

Đầy đủ cả bốn luân

Trí thiện xảo Bồ-tát.

Được các hạnh Đầu-đà

Mà không theo hành khổ

Biết tự ngã là không

Lại không có nghi, hối.

Các pháp như hư không

Rõ rồi không tham đắm

Thấu tỏ nghĩa điên đảo

Nên thành tựu Phật đạo.

Bồ-tát Vô Sở Hữu vui mừng, dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Nghe rồi đạt chốn tĩnh

Nên không trụ nơi đâu

Làm sao phát Bồ-đề

Mà gọi là tối thượng?

Đức Thế Tôn vì nhằm giải thích nên dùng kệ đáp:

Nghe thế rồi phát tâm

Tâm phát mà chẳng trụ

Chúng sinh thù thắng ấy

Sẽ tu hạnh Bồ-đề.

Nếu hành hóa như vậy

Không nơi chốn trụ, chấp

Mau giác ngộ Bồ-đề

Giống như người bắn tên.

Đây là nói ba hành

Nếu thấu đạt như thật

Như bản tánh tịch tĩnh

Không tu tập Bồ-đề.

Nếu trong có âm thanh

Giảng nói nơi thế gian

Mọi âm thanh đều không

Nên biết là chẳng thật.

Không thật, nên không phát

Hành cũng không thủ đắc

Nếu biết được như vậy

Là tu hạnh Bồ-đề

Dùng vô hành mà hành

Cũng không khai mở, cạn

Đã biết không chốn giác

Thì hành không thủ đắc.

Bồ-tát Vô Sở Hữu lại dùng kệ hỏi:

Bậc đầy đủ các trí

Khéo nói những lời này

Con vui theo nơi đây

Xin hỏi Đấng Thế Tôn.

Do đâu xả các thân

Không còn các thứ khổ

Bình đẳng đến các cõi

Nên bỏ hành thọ mạng.

Lại nằm nghiêng bên phải

Hoặc là ngồi kiết già

Hoặc lại đứng thẳng dậy

Hoặc phải nên chắp tay.

Lúc nói pháp mầu nhiệm

Bát-nhã ba-la-mật

Pháp hết thảy chư Phật

Là pháp tịch, chẳng trụ.

Hoặc khi thấy thành Phật

Hoặc khen ngợi các pháp

Thuyết giảng pháp hiện có

Định tâm ý lắng nghe.

Nên bỏ thân mạng này

Đời sau thọ thân khác

Bất cứ sống nơi đâu

Đều phát tâm Bồ-đề.

Điều phục niệm mê lầm

Nhất niệm chánh trú, định

Làm sao bỏ thân mạng

Lại hiện được thần thông?

Mong Phật giải thích cho

Trí tuệ trụ vô biên

Ở đây biết lược qua

Như chỗ nói điều phục?

Các công đức đạt được

Nhiều không thể nghĩ bàn

Đều đầy đủ thù thắng

Và đều được thành tựu.

Như Lai vì con nói

Như thật có tướng như

Nếu nghe công đức này

Nên cúng dường tất cả.

Hộ trì mười điều thiện

Không nghi nơi pháp không

Đầy đủ bốn phạm hạnh

Tất cả đều thành tựu.

Sáu căn không tham nhiễm

Và tất cả ba cõi

Hết thảy được tự tại

Chỗ nghe không sinh nghi.

Pháp hữu vi hiện có

Nên biết đều như ảnh

Biết được như vậy rồi

Ảnh ấy chẳng hữu vi.

Không hữu vi, không ảnh

Không nói, không phân biệt

Không suy nghĩ, nêu bày

Không keo kiệt, bố thí.

Trong vô vi, không ảnh

Không phân biệt nói năng

Không suy nghĩ, ngôn thuyết

Không trì giới, phá giới.

Trong vô vi, không ảnh

Không nêu, không phân biệt

Không suy nghĩ, ngôn thuyết

Không tranh, không nhẫn chịu.

Trong vô vi, không ảnh

Không nêu, không phân biệt

Không suy nghĩ, ngôn thuyết

Không lười, không tinh tấn.

Trong vô vi, không ảnh

Không nêu bày, phân biệt

Không suy nghĩ, nói năng

Không loạn cũng không định.

Trong vô vi, không ảnh

Không nêu bày, phân biệt

Không suy nghĩ, nói năng

Không ngu cũng không trí.

Đến lúc không ảnh rồi

Thì không có chỗ thấy

Đã không còn chỗ thấy

Nên gọi là không ảnh.

Cũng chẳng không có mắt

Mắt ấy tịnh, không cấu

Không vật gì trong ấy

Không vật, nên chẳng thấy.

Thanh tịnh nên không vật

Không tên, không thanh tịnh

Mắt thanh tịnh như vậy

Thanh tịnh không chỗ thấy.

Ảnh hiện có, không có

Không có cũng lại không

Không ấy ở trong không

Nơi các thứ phiền não.

Hiện không, vị lai không

Hoặc nam hay là nữ

Nay không, vị lai không

Chúng giống như hư không.

Không suy nghĩ, phân biệt

Nếu biết được như thế

Thì không còn tham đắm

Lìa các thân trụ chấp.

Dốc cầu pháp chư Phật

Như hư không vô biên

Không có chốn để trụ

Không trụ, không duyên dựa.

Tùy ý mà đi lại

Như bậc Đại Bồ-tát

Nên biết phương tiện này

Không tham vướng ba cõi.

Nên hành hạnh Bồ-đề

Tâm cùng với thân miệng

Thường làm vì chúng sinh

Không biết thể hư không.

Giống như việc ép dầu

Khi thấy họ đang làm

Không ở nơi biên vực

Khiến trú pháp bất động.

Chẳng trụ ở chốn nào

Luôn luôn thấy chúng sinh

Chịu bao nhiêu thống khổ

Mà khởi tâm thương xót.

Nên hành hạnh Bồ-đề

Nói rõ cho chúng sinh

Tướng chân như như thật

Khiến lìa nẻo hữu vi.

Giác ngộ chỗ chân thật

Điên đảo nên không trí

Không bền cho là bền

Trong thân tướng không bền.

Người ngu si tham đắm

Thân này luôn chuyển thay

Nhờ ăn uống, trao đổi

Chẳng vì mình, vì người.

Hư vọng, chịu mệt mỏi

Lúc tiếp cận với lạc

Cũng không nhớ ân đức

Không ân, niệm suy kém.

Phải nên mau xả bỏ

Khổ đau trong sinh tử

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Vị lai không thủ đắc

Trong sinh tử nhiều dục

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Vị lai không thủ đắc

Sinh tử thọ dục lạc

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Vị lai không thủ đắc

Sinh tử nhiều hỷ lạc

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Vị lai không thủ đắc

Nương theo nơi thân này

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Vị lai không thủ đắc

Lưu chuyển trong sinh tử

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Vị lai không thủ đắc

Mê muội trong sinh tử

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Đương lai không thủ đắc

Khiến thân này thọ lạc

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Đương lai không thủ đắc

Khiến thân này thọ khổ

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Đương lai không thủ đắc

Nuôi dưỡng nơi thân này

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Đương lai không thủ đắc

Thân này khởi ngã sở

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Đương lai không thủ đắc

Ái dục cùng lưu chuyển

Nơi chốn không bến bờ

Nay cũng chẳng thủ đắc.

Đương lai không thủ đắc

Như không thật, không vật

Điên đảo luôn dối lừa

Mê lầm pháp hữu vi.

Đời ngu, dối như thế

Như trẻ con khờ khạo

Bị kẻ khác dối lừa

Ngu, không trí như vậy.

Bị việc giả lừa dối

Ngu tối không thật biết

Vì không biết, không thật

Nên thọ khổ hư vọng.

Ý si khởi tưởng độc

Tự nhiên nơi thân mình

Tự nhiên, tự hợp khổ

Cũng như làm việc ác.

Sau tự nhận hình phạt

Tâm nghĩ rồi mới nói

Thân tạo việc chẳng thiện

Suy xét không thật có.

Nói năng cũng không thật

Âm thanh không quá khứ

Quá khứ cũng lại không

Quá khứ ta đâu nói?

Cũng không có thật tướng

Nếu biết rõ như thế

Thân tâm xúc như vậy

Tức giới hạnh đầy đủ.

Không sinh các cõi ác

Bốn loại kệ nơi đây

Xưa đã tạo mười ức

Từ xưa trong các đời.

Cầu Bồ-đề thù thắng

Ta nghe các kệ này

Chưa từng đọa các ác

Sẽ được gặp chư Phật.

Bậc hùng trong loài người

Lần lượt trong quá khứ

Ta gặp Phật Nhiên Đăng

Được gặp gỡ như thế.

Nên sau được thọ ký

Vì chúng sinh thuyết pháp

Đời sau trụ trí Phật

Ta không còn chấp giữ.

Kẻ ngu không thọ giáo

Các chúng sinh căn độn

Mù tối không trí tuệ

Diệt hết nhân duyên khổ.

Trao truyền, chẳng muốn nhận

Vô trí không thọ lãnh

Chúng sinh ưa pháp nhỏ

Không chọn lấy pháp lớn.

Nếu được vui thế gian

Và giải thoát thế gian

Luôn sinh mắt thế gian

Trao truyền mà không nhận.

Được nghe kệ này rồi

Hoặc đã trụ như thế

Ở đời không phân biệt

Ta ở trong thế gian.

Tịch tĩnh không đắm vướng

Nên thoát khỏi các khổ

Được an vui bất động.

Bấy giờ, trong chúng hội có vị “Chưa điều phục, oán thù hại người”, từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, bày vai bên phải, suy nghĩ như thế này: “Ta nên dùng vật gì để cúng dường Đức Thế Tôn? Ngài là bậc đầy đủ Pháp thân không thể dùng một ít phẩm vật để cúng dường. Như Lai là bậc đức lớn đầy đủ Pháp thân, còn ta thì ở trong thế gian có nhiều tối tăm, chướng ngại. Nay gặp Thế Tôn và nghe pháp chính yếu của Ngài giải thích cho Bồ-tát Vô Sở Hữu, ta không còn chướng ngại đối với tất cả pháp, đã dứt trừ tăm tối, chiếu sáng nơi thế gian, tự thấy chính mình đã phát sinh Thiên nhãn, đạt được năm thông, thoát khỏi các thứ khổ não, thấy y phục mình đang mặc đều có máu bẩn. Nếu ta đem y phục này dâng phủ lên trên chỗ Đức Thế Tôn, chỉ sợ không xứng đáng với sự thọ nhận của Đức Như Lai, cúi xin oai thần của Phật khiến cho con lại có được phẩm vật cúng dường tối thắng, vì cúng dường Đức Thế Tôn phải nên dùng phẩm vật như vậy. Pháp thân với đức lớn và tối thắng của Ngài, chúng sinh khó đạt được đầy đủ.” Kẻ có tâm xấu ác, khó điều phục, thù oán hại người ấy, khởi nguyện như vầy: “Ta muốn tin tưởng vào thần thông đức lớn của Như Lai.” Đương khi suy nghĩ thì trong tay trái tự nhiên có một hộp hoa trời, mềm mại, tươi tốt hơn các loại hoa của chư Thiên, còn nơi tay phải thì tỏa ra các loại hương trầm thơm ngát, tự nhiên lại có các y phục trên, dưới đều đầy đủ, nên vô cùng vui mừng hớn hở, nên càng cầu tin vào thần thông đức lớn của chư Phật. Khi ấy, người này liền thấy chư Phật nơi vô lượng thế giới khắp mười phương đều phóng ra ánh sáng.

Lúc này, vị ấy lại suy nghĩ: “Ôi! Chư Phật thật không thể nghĩ bàn! Thần thông đức lớn thật không thể lường tính, không gì sánh bằng. Nguyện cho các chúng sinh tin vào đức lớn của chư Phật.” Sau khi tự thân tiếp xúc hạnh nguyện đều đạt được, vị ấy liền đem “y thượng y hạ” dâng phủ lên trên Đức Phật, lại dùng thiên hoa tung lên chỗ Phật ba lần, cành trên cành dưới biến thành lọng hoa ở giữa hư không. Tự nhiên nơi vị ấy lại sinh thêm một hộp hoa, lại cũng sinh thêm y thượng y hạ đầy đủ nơi thân, nên vị ấy càng vui mừng khôn xiết, bèn suy nghĩ: “Nếu Phật cho phép ta dùng hoa này dâng lên vô lượng Đức Phật và đem các thứ y phục này tung phủ lên chư Phật để cúng dường, cho ta sinh niềm tin, xin chư Phật Thế Tôn chớ khiến ta có ý hối tiếc mà sự bố thí không thành tựu.” Liền nghe trong không trung có tiếng nói: “Này thiện nam! Ông nên dâng cúng tất cả các Đức Như Lai. Này thiện nam! Hết thảy chư Phật đều đồng một Pháp thân. Chư Phật, Thế Tôn đối với các pháp, đối với các vật, không hề có tâm ganh ghét. Này thiện nam! Chư Phật, Thế Tôn thọ dụng phước báo, đối với các vật không hề tham đắm.” Vị ấy lại nghĩ: “Nay Đức Thế Tôn đã chấp thuận rồi!” tức thì đem các thứ hoa và y phục từ xa tung lên dâng cúng vô lượng chư Phật, Thế Tôn, thấy các hoa ấy ở phía trên chư Phật tạo thành lọng hoa trụ giữa hư không, còn y thì ở phía trước chư Phật, nên vô cùng vui mừng sung sướng, đảnh lễ nơi chân và hôn vào chân Đức Thế Tôn. Vị ấy lại thấy tự thân mình đảnh lễ chư Phật và Đức Phật Thích-ca Mâu-ni. Bấy giờ, chư Thế Tôn và Đức Phật Thích-ca Mâu-ni đều dùng tay phải xoa lên đâu ông ta và nói: “Này thiện nam! Ông nay đã được vô lượng phước báo.”

Vị ấy bèn đứng dậy, chỉ còn thấy Đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai, liền thưa:

–Bạch Thế Tôn! Vô lượng chư Phật Thế Tôn nay ở nơi nào mà con không thấy?

Đức Phật bảo:

–Này thiện nam! Đây là Pháp thân, đức lớn của chư Phật, đầy đủ sự mầu nhiệm vô sở đắc ông nên tin như vậy.

Người ấy lại nghĩ: “Ôi! Chư Phật thật không thể nghĩ bàn! Có sắc tướng như vậy để thấy được thể của pháp rộng lớn.” Liền đảnh lễ sát chân Phật, đi quanh theo hướng bên phải ba vòng, rồi đứng qua một bên, chắp tay bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con là kẻ có tâm xấu ác, khó điều phục, ôm lòng thù oán hại người, cúi xin Thế Tôn khiến cho chúng hội ở đây biết rõ những điều con đã làm. Bạch Thế Tôn! Vì những chúng sinh này nên con xin nói rõ như vậy. Các vị nghe rồi tất sẽ lìa bỏ mọi sự xấu ác như thế. Như con trước đây là kẻ độc ác, hung dữ, nên các chúng sinh trông thấy liền sợ hãi bỏ chạy. Bạch Thế Tôn! Sáng sớm nay con đã giết hại mười người đàn ông, gom họ lại một chỗ, rồi dùng răng cắn sâu vào cổ để hút máu. Bạch Thế Tôn! Khi ấy, con bị say máu người, tâm ác càng tăng, lại muốn tìm người để sát hại. Nhưng trong lúc tìm kiếm ở thành Vương xá, con đi dần về hướng Đông bắc, thấy trong phía thành ấy có nhiều người đi bộ trên đường, con liền từ xa vội quay mặt đứng tránh, vì sợ họ trông thấy con thì kinh hãi mà bỏ chạy. Bạch Thế Tôn! Lúc này mọi người ra khỏi thành đều cùng đi đến núi Tỳ-phú-la. Sau khi lên núi, con lại thấy có vô số trăm ngàn chư Thiên hiện diện cùng khắp mọi nơi. Bạch Thế Tôn! Khi ấy con không thấy một ai có thể sánh với ánh sáng, công đức, hình sắc, thân tướng nơi Đức Thế Tôn. Bạch Thế Tôn! Con tự thấy thân mình thật là ti tiện, hết sức dơ bẩn, xấu ác, hèn kém, chẳng ra gì cả, tự chê trách mình với đời sống xấu ác thật không lợi ích gì đối với mọi người. Con là kẻ hạ tiện, xấu ác, dơ bẩn nhất, hung dữ nhất, chẳng ai bằng. Bạch Thế Tôn! Khi ấy, con chán ghét thậm tệ tự thân cùng hết sức hổ thẹn. Nếu đại địa này có thể dung nạp, thì con chui vào ngay. Bỗng dưng con nghe trên không trung phát ra âm thanh: “Này thiện nam! Ông nên tin tưởng vào đức lớn nơi Pháp thân của chư Phật, thì sẽ lìa được loại thân xấu ác, thấp kém.” Nghe rồi con liền suy nghĩ: “Nơi gốc của chánh niệm là nhớ nghĩ về đức lớn nơi Pháp thân của chư Phật.” Lúc nhớ nghĩ như vậy, con lại nghe trên không trung có tiếng nói: “Này thiện nam! Ông phải nên chăm chú quan sát kỹ Đức Thế Tôn. Khi quan sát như vậy thì ông sẽ hội nhập vào trong thể tánh của chư Phật, sẽ sinh tâm tin và được chứng đắc.” Bạch Thế Tôn! Khi ấy, con bèn chắp tay, hết sức chăm chú để chiêm ngưỡng Thế Tôn, liền thấy nơi các lỗ chân lông của Đức Thế Tôn hiện ra hoa sen lớn, do các loại ngọc báu tạo thành, có vô lượng màu sắc. Những hoa sen ấy như bánh xe lớn, từ nơi thân xuất hiện, ở giữa đài hoa đều có chư Phật với đầy đủ các tướng như Đức Thích-ca Như Lai, đang an tọa trên tòa, đầy khắp cả hư không, không một chúng sinh nào có thể gây trở ngại, cả ánh sáng của mặt trời cũng không ngăn ngại. Bạch Thế Tôn! Khi ấy, con vui mừng tột bậc, cho đấy là diệu lực nơi thần thông của chư Phật, nên sinh tâm thanh tịnh, vì đã thấy Phật Thế Tôn. Khi quan sát như vậy, con liền thấy trong các thế giới hiện có, không đâu là không có Phật giảng nói pháp, thâu phục hóa độ các Bồ-tát, với các pháp không chấp, không tạo tác, không có phiền não, rỗng lặng, không sở hữu, vô ngôn, vô thuyết, không có chỗ trụ. Bấy giờ có vô số vô lượng trăm ngàn chúng sinh phát tâm Bồ-đề, xa lìa pháp điên đảo, tin tưởng nơi pháp không, không thể nêu bày, an trú trong Bồ-đề qua nhiều ức kiếp. Khi quán như vậy, con không còn biết ngày, đêm, nửa tháng, một tháng, một năm. Con cũng được nghe pháp Bát-nhã ba-la-mật, không có nơi chốn đắm nhiễm, dứt bặt mọi ngôn thuyết. Nghe pháp này rồi, con đối với tướng của các pháp hiện có, không còn chấp vướng, không còn luận bàn, không còn thấy thân mình, không biết, không thủ đắc, cũng không có nơi chốn. Đang khi đó, có hình tướng của Đức Như Lai xuất hiện trước mặt con, con liền tự thấy mình cùng thấy chư Phật, trở lại nhập trong thân của Đức Thế Tôn mà không thấy thân Thế Tôn có tăng giảm, cũng không thấy trú xứ của Đức Thế Tôn có tối tăm hay sáng tỏ.

Phật nói:

–Này thiện nam! Đây là oai lực từ nơi đại thần thông của chư Phật Như Lai.

Vị ấy bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con nay không còn nghi ngờ về diệu lực nơi đại thần thông của Phật. Vì không còn nghi, nên con thấy vô lượng chư Bồ-tát thân đều màu vàng ròng, có đủ ba mươi hai tướng của bậc đại nhân, đem các thứ âm nhạc, vô số hương hoa tươi đẹp, rất đáng ưa thích dâng lên lễ bái cúng dường Đức Thế Tôn, dùng hương hoa ấy tung rải lên trên chỗ Đức Phật xong, nghe Bồ-tát Vô Sở Hữu hỏi pháp rồi, thảy đều hết mực vui mừng, xưng tán và lui ra. Bạch Thế Tôn! Lúc này con suy nghĩ: Đây là oai lực nơi thần thông của chư Phật, không một chúng sinh nào có thể nhận biết được về biên vực lớn lao của uy lực ấy. Con lại suy nghĩ về thần thông của chư Phật, trong khi đang tìm cầu, con nghe thấy các chúng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, tám bộ chúng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Khẩn-na-la, Ca-lâu-la, Ma-hầu-la-già… tất cả trong đại chúng cùng nói kệ:

Biết tĩnh lặng tối thắng

Không đắm nhiễm chốn nào

Nên thoát tất cả khổ

Được an vui bất động.

KINH VÔ SỞ HỮU BỒ-TÁT

QUYỂN 2

Bạch Thế Tôn! Khi ấy, con lại thấy các đại chúng đang nghe pháp đã dùng hoa và các vật báu của hàng trời, người, tung rải lên trên chỗ Phật cùng các Bồ-tát. Nghe pháp xong, các vị lại đem các thứ âm nhạc, vô số y phục đủ màu sắc cúng dường Đức Thế Tôn, dùng các loại y phục che phủ lên trên Đức Phật, rồi trở về chỗ cũ cùng lãnh hội pháp. Lúc này, con lại suy nghĩ: “Hay thay! Thần thông của chư Phật không hề bị chướng ngại, con suy xét, tin tưởng, tùy thuận mà thực hành.” Bạch Thế Tôn! Lãnh hội pháp vô ngại của Thế Tôn nói, con liền giác ngộ và nói kệ:

Khi con biết tịch tĩnh

Không có chỗ chướng ngại

Liền thoát tất cả khổ

Được quả vị bất động.

Bạch Thế Tôn! Bấy giờ, nơi không trung, con thấy thân tướng Đức Như Lai và nghe rõ tiếng nói: Này thiện nam! Chớ có hồ nghi. Ông nên tin vào thần thông của chư Phật, dốc lòng cầu để có sự tin tưởng, hội nhập. Này thiện nam! Ông ở mãi trong nẻo luân hồi, ngu si, không hiểu biết, luôn bị lừa dối nên thọ nhận các khổ não.

Bạch Thế Tôn! Khi nghe lời nói ấy, con rất mực sợ hãi đến rợn người, liền nhất tâm tư duy cầu đạt thần thông Phật. Trong lúc tư duy, con thấy các thứ cây cỏ, rừng rậm, các loại cây lớn nhỏ trong tam thiên đại thiên thế giới đều nở rộ hoa trái, màu sắc tươi đẹp, hương thơm tinh khiết, rất đáng ưa thích, các hàng Trời, Người và A-tu-la… trong thế gian dùng các hoa ấy tung rải lên chỗ Phật, cúng dường xong họ liền biến mất, không còn hiện bày. Lại có các thứ quả, tỏa hương thơm ngào ngạt, không gì sánh bằng, con thấy Đức Thế Tôn, tay trái cầm bát, lấy các thứ quả ấy bỏ đầy trong đó. Lại thấy từ nơi rốn của Đức Thế Tôn hóa ra các vị Bồ-tát, lấy những quả trong bát kia dâng cúng cho vô lượng chư Phật Thế Tôn ở vô số thế giới khắp cả mười phương, nơi mỗi bình bát của các Đức Thế Tôn kia đều đầy ắp những quả. Khi chư Phật Thế Tôn ấy thọ thực, con thấy từ trong rốn của các vị lại hóa ra các Bồ-tát, toàn thân màu vàng ròng, các tướng đều trang nghiêm. Con lại thấy trong các thế giới đó, có các vị Bồ-tát và những chúng sinh dùng các thứ trái cây dâng lên cúng dường. Cúng dường xong, họ ăn trái cây ấy, ăn xong, con thấy họ đều biến thành thân tướng Như Lai đi đến những thế giới khác không có Phật. Ở đó, họ giảng nói pháp yếu Bát-nhã ba-la-mật, giáo hóa tạo mọi thành tựu đầy đủ cho vô lượng chúng sinh được trụ vào quả vị Bồ-đề, ở trong pháp của chư Phật luôn siêng năng tu tập. Vì để giảng nói pháp nên các vị ấy biến mất, nhưng quả trong bát của Như Lai vẫn đầy như cũ. Con lại thấy quả ấy từ trong bát tuôn ra, cung cấp cho tất cả chúng sinh ở thế gian tự thân đều được no đủ, khiến họ đều đến chỗ Phật đảnh lễ nơi chân, nhiễu quanh theo phía tay phải ba vòng, rồi cung kính chắp tay, đứng về một bên. Ở chỗ Đức Thế Tôn, Bồ-tát Vô Sở Hữu giải thích về pháp tướng, họ đều nhất tâm lắng nghe, ghi nhận, liền không còn những kiến chấp, những hiểu biết sai lầm.

Bạch Thế Tôn! Con cũng được nghe như vậy, tùy thuận hành theo những điều chỉ dạy ấy. Con biết như vầy: Thân con cùng với Phật và đại chúng đây đều là “không”, không thể nêu bày. Khi con suy nghĩ như vậy, thì có một vị Phật nói với con: “Này thiện nam! Đây là thần thông, đức lớn của chư Phật.” Khi đó, tưởng về ngã và các thứ tưởng khác có được ở nơi con thảy đều vắng lặng, không còn vui mừng, cũng không khiếp sợ. Con chỉ tin vào thần thông của chư Phật và tư duy: “Nguyện cho các chúng sinh chưa tin thì được tin nhập, chưa độ thì được hóa độ.” Con lại phát tâm: “Nguyện cho các chúng sinh đối với thần thông của Phật đều được viên mãn, không hề thiếu.” Lúc này, con cũng không có tưởng về chúng sinh, nhưng đối với thần thông của Phật, tâm tin của con không thể bị hủy hoại. Vì muốn thành tựu đầy đủ cho các chúng sinh và đại chúng ở đây, nên con nói như vầy: “Ôi! Thần thông, đức lớn của chư Phật thật là hiếm có nay con mới thấy. Mà thần thông của Phật không hề tăng giảm.”

Bấy giờ, con lại thấy nơi giữa hư không có Đức Phật nói với con: “Này thiện nam! Dốc lòng cầu thêm tâm tin vào thần thông của chư Phật.”

Bạch Thế Tôn! Lúc đó, con nhất tâm tin vào thần thông của chư Phật. Khi nhất tâm suy nghĩ, con liền thấy rõ diệu lực nơi thần thông của chư Thế Tôn. Tất cả chúng sinh tức là một chúng sinh, một chúng sinh tức là tất cả chúng sinh, nhưng con cũng không thấy tất cả chúng sinh đó.

Bạch Thế Tôn! Khi ấy, con nghĩ như vầy: Thần thông của chư Phật là không thể nghĩ bàn. Như con thấy thần thông lớn của Phật thì không gì bằng. Con muốn có được đầy đủ thần thông đức lớn của chư Phật. Khi con cầu như vậy, liền chuyển đức tin của mình vào sự chuyên niệm, tư duy, tác chứng, khiến được tăng trưởng rộng lớn. Bạch Thế Tôn! Bấy giờ, con thấy tam thiên đại thiên thế giới này với bốn phương hiện có núi Tỳ-phú-la. Phật và bốn chúng, các hàng Trời, Người, A-tu-la cùng các thế giới khác đều biến thành biển cả thanh tịnh, không nhơ, hoàn toàn không có tướng khác.

Bạch Thế Tôn! Lúc đó, con lại nghĩ: Ôi! Thần thông của chư Phật là như vậy. Bạch Thế Tôn! Khi con nghĩ về thần thông của Phật thì liền thấy Đức Thế Tôn an tọa ở trong nước mà không bị ướt, lại thấy quả Am-ma-la và quả Bồ-đề không chỗ nào bị khuyết hư, các quả ấy nhiễu quanh Phật ba vòng, đứng trước Phật mà nghe pháp. Phật giảng nói về thần thông lớn của chư Phật… Khi nghe pháp thì những quả ấy biến thành hình Bồ-tát, đảnh lễ Phật rồi ẩn mất, không hiện. Con lại thấy Thế Tôn ở núi Tỳ-phú-la giảng nói pháp cho chúng hội. Lược nói như vậy cho đến thành lửa, thành đốm sáng, thành gió, thành quả đại Tỳ-la, thành đại địa như ngón tay cái.

Tất cả thế gian tức là một thế gian. Một thế gian tức là tất cả thế gian. Các thế gian ấy lại thành không trí, đó tức là chân thể. Lúc này, đối với thần thông của Phật, con tự chứng biết như vậy. Tư duy như thế rồi, con không còn hoài nghi, cũng không kinh sợ, tâm Từ an định.

Bấy giờ, có một Đức Như Lai đứng ở trước con, nói: “Này thiện nam! Ông hành sáu pháp Ba-la-mật được bao lâu mà có thể tin vào thần thông lớn của Đức Phật ở đây, lại chứng biết bằng sự tư duy sâu rộng?”

Bạch Thế Tôn! Con thưa với Phật ấy: “Sáu pháp Ba-la-mật mà Phật nói, nghĩa là gì?”

Đức Phật ấy nói: “Đó là Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định, Bát-nhã ba-la-mật. Này thiện nam! Đó gọi là sáu pháp Ba-la-mật. Thực hành các pháp này rồi thì sẽ chứng nhập thần thông lớn của chư Phật. Ông như vậy là đã chứng được thần thông lớn của chư Phật.”

Lúc đó, con thưa: “Do đấy mà các hàng Trời, Người, A-tu-la… trong thế gian sẽ nghe con nói. Đối với các pháp, con đạt được trí vô ngại, xin Đức Thế Tôn chứng minh cho. Đức Thế Tôn hiện biết rõ là con chưa từng tu tập sáu pháp Ba-la-mật mà chứng được thần thông lớn của Phật. Con nay mới nghe giảng nói về sáu pháp Ba-la-mật. Trước đây con ở trong chỗ tối tăm, chẳng thể hiểu biết gì cả. Nay đã được thấy, nghe Đức Thế Tôn giải thích những điều của Bồ-tát Vô Sở Hữu thỉnh vấn, con không còn si ám đối với các pháp, không còn đắm nhiễm nơi các pháp, nơi các ấm, nên nói kệ:

Con được trí tịch tĩnh

Lại không có tham đắm

Nay thoát tất cả khổ

Hiện được vui bất động.

Trí tịch tĩnh hơn hết

Tịch không có chỗ tịch

Làm thế nào bố thí

Đã mấy trăm kiếp rồi?

Con không hành bố thí

Chứng được tịch hơn hết

Trong bố thí làm gì

Thí ấy không phải tịch.

Trí tịch tĩnh hơn hết

Tịch không có chốn tịch

Làm thế nào trì giới

Đã mấy trăm kiếp rồi?

Con nay không trì giới

Đã chứng tịch hơn hết

Trong tịch không trì giới

Giới cũng không là tịch.

Đã biết tịch hơn hết

Tịch tĩnh không chốn tịch

Làm sao tu nhẫn nhục

Đã mấy trăm kiếp rồi?

Con nay không tu nhẫn

Đã chứng tịch hơn hết

Làm sao nhẫn trong tịch

Nhẫn cũng không phải tịch.

Đã biết tịch hơn hết

Tịch tĩnh không chốn tịch

Làm sao để tinh tấn

Đã mấy trăm kiếp rồi?

Con không hành tinh tấn

Được chứng tịch hơn hết

Dùng tinh tấn trong tịch

Tịch diệt không tinh tấn.

Đã biết tịch hơn hết

Tịch tĩnh không chốn tịch

Làm sao tu thiền định

Đã mấy trăm kiếp rồi?

Con nay không tu thiền

Đã chứng tịch hơn hết

Dùng thiền định trong tịch

Trong tịch không thiền định.

Đã biết tịch hơn hết

Tịch tĩnh không chốn tịch

Làm sao tu trí tuệ

Đã mấy trăm kiếp rồi?

Con chưa tu trí tuệ

Đã biết tịch hơn hết

Dùng trí tuệ trong tịch

Trong tịch không trí tuệ.

Sao dùng Thí, Giới, Nhẫn

Tinh tấn, Thiền, Trí tuệ

Tất cả các Độ đó

Sao dùng nhiều chỗ hành?

Con đã dùng vô trí

Biết được tịch hơn hết

Trong đó, trí làm gì

Trong tịch không dùng trí.

Mong Phật giải thích cho

Những điều trong các pháp

Hết thảy trí tự tại

Phật không gì không biết.

Thưa hỏi nghĩa ấy rồi

Đức Thế Tôn giải thích

Như thật là chân như

Không tan cũng không hợp.

Không lấy cũng không bỏ

Ông nay phải nên biết

Ở nơi mình và người

Nên dứt bỏ mọi nghi.

Biết thần thông Phật rồi

Liền xa lìa tưởng ngã

Cũng lại không nêu bày

Tự thân rời vô thượng.

Biết thần thông Phật rồi

Tất cả tội đều diệt

Diệt rồi, phiền não dứt

Nên gọi là trì giới.

Đã nghe thần thông Phật

Đã nói đại thần thông

Như thật không suy tư

Nên gọi là nhẫn nhục.

Đã biết thần thông Phật

Tâm kia không khiếp sợ

Lại phát sinh tinh tấn

Nên gọi là tinh tấn.

Biết thần thông Phật rồi

Tâm kia không tán loạn

Xả bỏ hết thảy tướng

Nên gọi là thiền định.

Đã biết thần thông Phật

Không tham đắm ba cõi

Vượt qua các chướng ngại

Nên gọi là Trí độ.

Thực hành khắp mọi chốn

Dùng các Độ điều phục

Hiểu biết tất cả Phật

Nên gọi thần thông Phật.”

Khi ấy, “Vị có tâm xấu ác, khó điều phục hại người”, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Mỗi mỗi lời dạy bảo của chư Phật khó mà hiểu rõ. Người có trí tuệ nhỏ bé lại suy nghĩ sâu xa và nói kệ:

Nếu được nghe, tự chứng

Thế nào hiểu thần thông?

Kia có thể đầy đủ

Pháp sáu Độ như thế.

Và các pháp trợ đạo

Thế nào thần thông Phật?

Sao có Thể tánh thật

Kia sao có sắc trụ

Làm sao để chứng đắc?

Đức Thế Tôn dùng kệ trả lời cho “Vị có tâm xấu ác, khó điều phục hại người”:

Nếu tự mình biết rõ

Biết không có chúng sinh

Trí trong tất cả pháp

Kia là thần thông Phật.

Tâm chúng sinh đắm vướng

Dạy bảo trong pháp không

Đó là dạy chúng sinh

Sẽ được thần thông Phật.

Tâm chúng sinh tham đắm

Nên nhất tâm hiểu khắp

Cũng không nên phát tâm

Đó là thần thông Phật.

Các cõi Phật hiện có

Tức biết một cõi Phật

Đây kia không cùng nhập

Đó là thần thông Phật.

Biết các pháp không sinh

Nên phát tâm Bồ-đề

Một chúng sinh, tất cả

Nên gọi thần thông Phật.

Nhẫn gọi là thần thông

Thể pháp nhẫn cũng dứt

Vào trong hết thảy pháp

Cũng không có chỗ trụ.

Kia trụ thần thông Phật

Tất cả pháp không nghi

Không nghi, pháp không sinh

Do vậy được thọ ký.

Chúng sinh được thành thục

Nên cõi Phật thanh tịnh

Nơi nhiều kiếp tu hành

Nên được trí của Phật.

Biết tánh không chư Phật

Tất cả là tối thượng

Đạt đến bờ pháp Phật

Chúng sinh được thành thục.

Âm thanh Phật, thần thông

Văn nghĩa đều chứng đạt

Trong giáo pháp bí mật

Tức đạt đến bờ giác.

Rộng lớn không thể giữ

Cũng không thể biết hết

Thần thông Phật như thế

Lại không có biên vực.

Nếu tự chứng đắc rồi

Là bố thí tối thắng

Đứng đầu trong các thí

Không sinh nơi cõi ác.

Thực hành thí tất cả

Lúc thường hành bố thí

Trí không có phân biệt

Cũng không có chỗ trụ.

Đã hiểu lời dạy này

Không vật gì không bỏ

Ở trong tất cả đời

Vì thế bỏ tất cả.

Nếu đã nghe pháp này

Nên dứt bỏ tưởng ngã

Đã diệt mọi tham đắm

Đó là thí tối thượng.

Nghe rồi không phiền não

Thân tâm được tịch tĩnh

Đó là giới tối thượng

Không còn có gì hơn.

Ở trong một pháp không

Không nhẫn, không tranh chấp

Đó là nhẫn tối thắng

Trong ấy là vô thượng.

Đã rõ các pháp không

Không có tâm khiếp nhược

Là tinh tấn tối thắng

Trong đó không gì hơn.

Nơi không thường chẳng loạn

Tâm biết rõ tất cả

Đấy là vui thiền định

Chỉ thị hiện nơi tiếng.

Ở trong không chẳng sợ

Nhất thiết trí dứt tưởng

Lìa phiền não không tỏ

Đó là trí tối thượng.

Do vậy hành các Độ

Hội nhập giáo pháp này

Nếu biết không nêu bày

Tức vượt qua các Độ.

Không hủy hoại các pháp

Cũng không có bức não

Tức biết được chánh pháp

Trí định không dụng công.

Không hủy hoại các pháp

Cũng không có bức bách

Nên tịch tĩnh, vô tri

Thí đạt đến bờ giác.

Nếu không hoại các pháp

Cũng lại không bức bách

Đây là giới thù thắng

Đứng đầu trong các giới.

Nếu không hủy hoại vật

Nơi phi pháp cũng vậy

Như vậy không còn nghi

Và không đọa đường ác.

Nếu nhẫn vô tận rồi

Biết các pháp hữu vi

Đấy là nhẫn tối thắng

Lìa hết thảy tranh chấp.

Thường tu tập nhẫn ấy

Ngày đêm không ngừng nghỉ

Thân tự chứng như vậy

Nên được sắc ưa nhìn.

Như lúc tu tập không

Chẳng sinh ý mệt mỏi

Là tinh tấn hơn hết

Xả bỏ mọi lười biếng.

Tinh tấn ấy như thế

Nếu thân tự chứng rồi

Gọi tinh tấn bậc nhất

Tất cả không gì hơn.

Chẳng đắm nơi pháp không

Và pháp thiền tịch diệt

Đấy là không tối thắng

Xa lìa các giác quán.

An vui trong thiền định

Xả bỏ các phiền não

Như vậy thân tự chứng

Tức không có vội vàng.

Đối với pháp trong ngoài

Không nương tựa, tham đắm

Đấy là trí tối thắng

Không có trí nào hơn.

Nên quán tất cả pháp

Là không có xứ trí

Biết tự chứng như thế

Không đắm nhiễm thế gian.

Biết đúng thật như vậy

Thường hay thí tất cả

Cũng không thí hết thảy

Không có chỗ nắm giữ.

Các pháp không thật có

Tức là thể các pháp

Không có gì tự chứng

Gọi là người có đủ.

Tư duy luôn trong lành

Khéo tu pháp bình đẳng

Không có mọi khiếp nhược

Đoạn nghi, soi chiếu khắp.

Ở trong giới thanh tịnh

Không có các phiền não

Nếu không có chỗ chứng

Giới làm sao mà chuyển?

Giải thoát như hư không

Lại không có chỗ thấy

Như hư không thanh tịnh

Do thế không xét, tạo.

Không thấy có các pháp

Mà cầu đạo vô thượng

Nên vì các chúng sinh

Chỗ dấy khởi phiền não.

Chẳng thấy các thân kia

Lúc chẳng thấy thân ấy

Phiền não không chỗ buộc

Giải thoát đều như mộng.

Lại không chỗ thấy nữa

Đã không, cũng chẳng thấy

Nên gọi là như mộng

Mọi ngôn thuyết như vậy.

Có không cùng sai biệt

Quan sát, phân biệt tiếng

Như không, không thể chấp

Trì giới và phá giới.

Cõi thiện và nẻo ác

Si, hư vọng phân biệt

Xứ ấy không chân thật

Giống như ảnh trong gương.

Phân biệt cho nên thấy

Nơi kia không thật có

Thể sắc thật như thế

Như vậy trong chấp ngã.

Sĩ phu không thủ đắc

Trong đã là không có

Thì ngoài không nắm bắt

Là giáo pháp như như.

Do vậy nói là không

Nếu người biết rõ không

Chắc chứng đạt tịch diệt

Sắc từ nhân duyên sinh.

Sắc không có thật thể

Nếu duyên kia không có

Sắc kia không có nhân

Không nhân nên không sinh.

Bản tánh không: tịch tĩnh

Không lấy, cũng không bỏ

Không khác cũng không giống

Nên chứa pháp không hai.

Tất cả căn thường nhẫn

Nếu đạt nhẫn như vậy

Sẽ mau được thành Phật

Ta đã biết như thế.

Gặp được Phật Nhiên Đăng

Về sau thọ ký ta:

Ông sẽ được thành Phật

Như có hàng thiện nam.

Cùng với hàng thiện nữ

Biết rõ được như vậy

Chắc cũng không là khó

Như có hàng thiện nữ.

Muốn chuyển đổi thân hình

Nên biết thân như vậy

Được đầy đủ sở nguyện

Dung mạo rất đoan chánh.

Người thấy sinh hoan hỷ

Trượng phu, Phú-già-la

Biết giáo pháp như thế

Nghĩ đúng và làm đúng.

Nghe hành trì suy nghĩ

Gọi trượng phu trí tuệ

Vì chúng sinh dứt nghi

Nếu có nhiều chúng sinh.

Nghi hoặc, ý tán loạn

Muốn cầu đạt trí tuệ

Thì cần phải dứt nghi

Nếu trụ đạo không chánh.

Khiến họ trụ nẻo chánh

Các chúng sinh mê tối

Nên vì họ soi chiếu

Nếu có sinh nơi đâu.

Tất cả được sáng tỏ

Vì chúng sinh yêu thích

Hiểu biết lời dạy này

Thọ mạng được dài lâu.

Các căn đều đầy đủ

Thường sinh dòng họ quý

Quyến thuộc đều hòa thuận

Tùy sinh vào chốn nào.

Tạo lợi ích tất cả

Cho các chúng sinh khác

Khiến trụ vào Bồ-đề

Nếu nghe các pháp này.

Hãy mau tự chứng đạt

Các chúng sinh phải nên

Thường cung kính phụng thờ

Nên tạo dựng phước điền.

Gắng nhận tất cả thí

Thường làm trượng phu thiện

Nơi quy kính cho đời

Ở trước các Đức Phật.

Là thí hơn hết thảy

Đấng Thế Tôn vô thượng

Họ gắng làm thí chủ

Hàng phục các thế gian.

Nên tạo các ruộng phước

Nếu nghe pháp như vậy

Siêng tu mau chứng đắc

Tất cả lời chư Phật.

Thuyết giảng trong kinh này

Hiểu Bồ-đề như vậy

Như như không phân biệt

Là giáo pháp lợi ích.

Nên hành hạnh Bồ-đề

Trải qua vô số kiếp

Nghe được giáo pháp này

Nếu ở trong trời, người.

Muốn thọ các quả báo

Mà hay nghe pháp ấy

Siêng năng tu mau chứng

Không gì hàng phục được.

Giáo hóa các chúng sinh

Nên đối các chúng khác

Thường có các oai đức

Trí khéo đạt lợi ích.

Hành thiện được sống lâu

Được gặp Phật ra đời

Hay nghe giáo pháp này

Pháp chư Phật hiện có.

Biết không thể nghĩ bàn

Được làm vị Thanh văn

Lại được tăng công đức

Xả bỏ tất cả pháp.

Bỏ chính cả bản thân

Để lãnh hội kinh điển

Nghe rồi nên hiểu rõ

Pháp này đã giảng nói.

Là xứ không chốn nói

Các pháp đều như vậy

Trong ấy nêu như thế

Không lấy cũng không bỏ.

Không được cũng không mất

Không chỗ nào giữ lại

Là pháp không chỗ trụ

Chư Phật thời quá khứ.

Đều thuyết pháp như vậy

Nếu có Phật vị lai

Nói pháp cũng như thế

Khắp mười phương thế giới.

Chư Như Lai hiện tại

Chỗ giáo pháp thuyết giảng

Cũng như vậy không khác

Nếu có chúng sinh muốn.

Có thể nói pháp này

Nên như ta đã nêu

Như vậy nên biết rõ

Nếu không hiểu pháp ấy.

Mà muốn đạt Niết-bàn

Không bao giờ chứng đắc

Và nên trụ Bồ-đề

Đây kia đều đầy đủ.

Đấy là chư Phật thấy

Pháp hiện có như thế

Cùng chỗ thấy như vậy

Cõi chúng sinh mong cầu.

Khó mà xuất hiện được

Nếu biết các pháp này

Thể chân thật vắng lặng

Các pháp không có thật.

Các pháp cũng không có

Nếu dứt mọi tưởng pháp

Tất cả đều tịch tĩnh

Đây kia biết như thật.

Các pháp không chốn đạt

Chỗ hỏi không có thực

Chỗ nói không hiện có

Bấy giờ Đại Bồ-tát.

Tên gọi Vô Sở Hữu

Nhớ nghĩ đến Như Lai

Lại hỏi Đấng Thế Tôn

Chỗ nói pháp như vậy.

Không thể thấy mà nói

Ai biết được như thế

Người chẳng thể nhận biết

Cùng vô số chư Thiên.

Và với bốn bộ chúng

Đều chắp tay ngang ngực

Chú ý để lắng nghe

Nghe xong rất vui mừng.

Mà không có “chỗ đạt”

Không trí và chốn đạt

Nhiều chúng trụ ý này

Nếu có người chưa biết.

Cũng khởi sinh ưa thích

Phát tâm ý tinh tấn

Nên được nghe rồi biết

Nghe nghĩa thật như vậy.

Chân trí không phân biệt

Tất cả đều như mình

Lại nói thật như thế

Nghe diệu pháp chư Phật.

Thấy được đại thần thông

Đều phát tâm hoan hỷ

Nên đều được giác ngộ

Có rất nhiều chư Thiên.

Và trăm na-do-tha

Đã biết tự chứng đạt

Như điều ta đã nói

Ta nay cùng chúng sinh.

Những người đến nghe pháp

Rất nhiều gấp trăm ngàn

Đã chứng pháp chân thật

Đều đã cùng hòa hợp.

Xưa hằng hà chỗ Phật

Đã nghe biết pháp này

Nghe rồi nay tự chứng

Đây kia sẽ thành Phật.

Như ta hiện ở đây

Nên thuyết pháp như thế

Không hề có tăng giảm

Kẻ giết hại người ấy.

Khi xưa sinh ở đây

Từng nghe pháp như vậy

Mà xưa chưa hề có

Nay ở đây được nghe.

Vô Sở Hữu giải thích

Hội nhập thần thông Phật

Nay nghe biết được nghĩa

Thấy các đại chúng này.

Liền nhàm chán tự thân

Tự thấy mình hèn mọn

Rõ thần thông của Phật

Lại thêm tin sâu xa.

Không thể nghĩ bàn được

Hội nhập rồi liền đạt

Phi pháp, không phi pháp

Đấy là thần thông Phật.

Bậc vô thượng thế gian

Biết không phân biệt rồi

Không có gì thông đạt

Kẻ hại người: lợi căn.

Lãnh hội như vậy rồi

Hướng đến ta mà nói

Thể pháp của chư Phật

Tâm chúng sinh ngu độn.

Vì lưới si che lấp

Tuy lại được nghe nhiều

Không biết thần thông Phật

Ta xưa từng gặp Phật.

Bậc tối thượng trong đời

Biết đại thần thông này

Về sau được thọ ký

Trải qua tám mươi bốn.

Trong a-tăng-kỳ kiếp

Ta gặp Phật Nhiên Đăng

Do rõ pháp hữu vi

Cho có chỗ chứng đắc.

Vì thấy chỗ chứng đắc

Mà đắm vào tưởng ngã

Bị phiền não mê hoặc

Không biết thần thông Phật.

Do có sự chấp trước

Nên trôi lăn sinh tử

Thường chẳng rõ bến bờ

Ngoài mình nếu không biết.

Thần thông Phật như vậy

Các vị Đại Bồ-tát

Nhiều lúc cũng tham đắm

Các vị Bồ-tát ấy.

Muốn mau chứng Bồ-đề

Thần thông Phật tịch tĩnh

Nguyện mau vào giác ngộ

Khó điều phục như thế.

Gọi là kẻ hại người

Được căn trí lanh lợi

Nên chứng đắc không khó.

Lúc này, trong chúng hội có vị Thiên tử tên là Vô Phiền, liền dùng hoa Mạn-đà-la của trời rải lên chỗ Đức Phật rồi chắp tay cung kính, thưa:

–Bạch Thế Tôn! Do nhân duyên gì “Kẻ có tâm xấu ác, khó điều phục hại người” lại được các căn thông lợi, trí tuệ vi diệu mới có thể lãnh hội quyết đoán mau chóng như vậy?

Phật nói với Thiên tử Vô Phiền:

–Thiên tử hãy lắng nghe! Kẻ có tâm xấu ác, khó điều phục, hại người, về đời quá khứ xa xưa, từng trong năm trăm kiếp làm thân rắn độc, thấy vật liền sát hại. Do làm thân rắn độc, nên suốt ngày lẫn đêm, có rất nhiều loài chúng sinh bị rắn giết hại. Vì đói khổ nên rắn ăn tất cả mà vẫn không thể no đủ, ăn xong thì hủy diệt thành tro bụi. Rắn vì tìm ăn nên không hề ngủ nghỉ, thân không an ổn, tâm ác ngày càng lớn thêm. Hoặc trải qua ngày, đêm, nửa tháng, một tháng, hoặc rất nhiều năm, vì tâm ác như vậy nên sau khi chết liền bị đọa vào địa ngục A-tỳ, chịu nhiều khổ não, đủ trăm ngàn kiếp, cho đến vô số kiếp. Nếu ra khỏi địa ngục A-tỳ thì lại sinh trong loài rắn độc, trải qua năm trăm kiếp như vậy, luôn bị làm thân rắn độc. Nếu xả bỏ thân ấy thì lại đọa vào địa ngục A-tỳ, do điều ác được tích tập luôn dấy khởi như thế. Trong đời sau cùng, rắn độc này được rắn mẹ yêu thích, sát hại rất nhiều vật khác để cho con ăn, ăn xong no nê, nên thân được bình yên, liền ngủ nghỉ không biết ngày đêm. Trong lúc rắn con ngủ, thì rắn mẹ giết hại không biết bao nhiêu loài vật khác, số nhiều đến trăm ngàn. Sau khi giết, đem xác các loài trùng kia để xung quanh, hoặc trước miệng rắn con thành đống rất lớn. Rắn này ngủ dậy ăn tất cả, thân được no nên an ổn, lại ngủ suốt bảy ngày đêm. Mẹ nó trong bảy ngày đêm ấy lại sát hại trăm ngàn vật khác, gom thành một đống lớn. Thấy vậy, nó khởi suy nghĩ: Lạ thay! Mẹ ta làm được nhiều việc khó làm, vì yêu mến ta, muốn đem nhiều loài vật khác cho ta ăn, nhưng ta hôm nay ăn không biết chán, ăn cũng không hết, không biết cùng tận. Hiện tại ta không nên mong ăn như vậy. Mẹ ta vì thương yêu ta muốn cho ta luôn được no đủ, ta làm sao báo đáp được công ân ấy? Rắn con sinh tâm Từ ái đối với mẹ, biết chỗ có lợi ích, biết có ân nghĩa, liền sinh tâm thương mến, tâm tạo lợi ích, thấm nhuần nơi bản thân, lại được chút ít tâm nhu hòa, thương nhớ mẹ, liền ngủ nghỉ, thân tâm an ổn. Lúc ấy, những người đi đốn củi đều nhìn thấy nó, liền lấy búa chém rắn ra từng đoạn. Sau khi chết, rắn con sinh làm con trong một gia đình Chiên-đà-la tên là Khí Hư, tâm cũng rất xấu ác. Bấy giờ, tổ phụ của Khí Hư mất, về sau con của Khí Hư làm người thi hành án tử hình, con của Khí Hư lại mất, dòng tộc chấm dứt, không còn ai làm nghề này nữa. Lúc có người mắc tội chết, không còn ai để thi hành án tử hình, vị đại thần tâu vua: “Đại vương nên biết! Người thi hành án tử hình là Khí Hư, ông ấy có một người con nối nghiệp cha nay cũng mất luôn, hiện tại không có người thi hành án tử hình cho kẻ có tội đáng chết kia.”

Vua hỏi đại thần: “Dòng họ của Khí Hư không còn ai nối dõi chăng?”

Đại thần tâu: “Hiện nhà của Khí Hư có một người con mồ côi đang thừa kế sản nghiệp của ông cha chúng.”

Vua ra lệnh cho đại thần: “Các ông nên đến đấy dẫn hắn về đây cho ta gặp.”

Đại thần nhận lệnh vua, thi hành đưa gã kia tới gặp vua. Thấy nó vua liền bảo: “Này đồng tử! Ngươi nay đã thừa kế công việc của gia đình Khí Hư trải qua mấy đời, vì sao không làm nghề thi hành án tử hình đối với những tử tội?”

Hắn ta tâu vua: “Con xin nghe theo lệnh của đại vương, nhưng người thân của con không cho con làm nghề sát hại. Nếu hôm nay đại vương bảo con phải phục tùng mệnh lệnh, xin đại vương cho phép con về nhà chốc lát rồi con trở lại.”

Nhà vua bảo: “Đồng tử, ngươi nên biết là đã đúng lúc, nhớ cần phải đến đây gấp đấy.”

Hắn ta về đến nhà, giết hại tất cả vợ con và quyến thuộc xong, lại đến cung vua, tâu: “Đại vương nên biết, con đã giết hết người thân của con, nay không còn ai ngăn cản con nữa, mong đại vương ban lệnh cho con thực hành công vụ.”

Tức thời nhà vua trao đầy đủ binh khí nhưng hắn ta không nhận.

Vua hỏi: “Ngươi nay vì sao không chịu nhận binh khí?”

Hắn tâu: “Đại vương! Con nay đã được gọi là kẻ thi hành án tử hình, tự có nanh vuốt, không cần dùng binh khí. Đại vương nên biết! Nếu không có nanh vuốt thì mới dùng đến binh khí. Con nay có đầy đủ nanh vuốt nên có thể thi hành án được. Con dùng răng nhọn hoắt cắn chết kẻ tử tù rồi uống máu nó xong thì thân thể được thấm nhuần, khí lực tăng rất nhiều.”

Ngay lúc đó hắn tóm lấy kẻ tử tội dùng răng cắn cổ, giết chết rồi uống lấy máu, sau đấy khí lực tăng gấp bội, huênh hoang oai thế, tâm ác càng gia thêm.

Này thiện nam! Kẻ khó điều phục, sát hại người kia trong thời gian ấy đã giết hại rất nhiều chúng sinh để uống máu, tâm ác độc càng dữ dội, tâm trí thêm hung tợn. Nhờ căn trí thông lợi như vậy, được nghe Bồ-tát Vô Sở Hữu thỉnh vấn Đức Thế Tôn về nghĩa không, đoạn trừ hết các lậu hoặc, không sinh khởi phiền não, phân biệt điên đảo, dứt ý sân hận, tham lam, ganh ghét, tâm không biết ân nghĩa đã được phá trừ, đạt pháp “vô ngôn thuyết.” Người ấy theo Phật nghe giảng nói về pháp, nghe xong trí tuệ được gia tăng, hội nhập nơi cõi thần thông rộng lớn của chư Phật nên có được các công đức thù thắng như vậy.

Lúc này, lại có Đại Bồ-tát Giáo Thị, từ chỗ ngồi đứng dậy, pháp phục chỉnh tề, bày vai bên phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Đức Thế Tôn nhằm thưa hỏi. Lúc Bồ-tát chắp tay, nhờ thần lực của Phật, nên các loài hoa sống trên cạn và dưới nước thảy đều nở rộ, sắc hương tươi đẹp thơm ngát hiện có đầy nơi tay của Bồ-tát, nên hết sức vui mừng, do tâm hoan hỷ bèn dùng các thứ hoa ấy tung rải lên chỗ Đức Phật ba lần như vậy, rồi bạch Phật:

–Hiện tại Kẻ khó điều phục, sát hại người này đã từng phát tâm Bồ-đề chăng?

Phật nói:

–Này thiện nam! Ông nên đến nơi Kẻ khó điều phục, sát hại người kia mà hỏi, kẻ ấy sẽ vì ông mà nói rõ.

Khi ấy, Bồ-tát Giáo Thị chắp tay hỏi vị kia:

–Thưa Nhân giả! Ông đã từng phát tâm Bồ-đề rồi chăng?

Người ấy đáp:

–Này thiện nam! Nay biết là tôi đã phát tâm Bồ-đề trong sạch, không cấu nhiễm. Như tôi lãnh hội về thần thông lớn của Phật, tức là đã đoạn trừ các điều ác, lại được nghe Đức Phật giải thích về những điều do Bồ-tát Vô Sở Hữu đã thưa hỏi. Nghe như vậy rồi thì tin nhận, nhớ nghĩ, quan sát không còn nghi ngờ.

Đức Thế Tôn nói:

–Tất cả pháp là không, không ngã, không sinh, không diệt, không có cảnh giới, không có nơi chốn của cảnh giới, không có nơi chốn của hư không. Đối với những nơi chốn như vậy thì muốn dấy khởi tâm nào và lấy gì để lãnh hội?

Bồ-tát Giáo Thị lại hỏi vị ấy:

–Thưa Nhân giả! Ông đã lấy gì để hoàn thành tâm Bồ-đề cho chúng sinh?

Vị ấy đáp:

–Này thiện nam! Tôi trong vô lượng kiếp không thể nghĩ bàn, đối với các chúng sinh không khởi tâm sân hận, hạt giống Bồ-đề đã thành thục nơi số lượng kiếp như thế rồi, lại tạo mọi thành tựu đầy đủ cho các chúng sinh. Này thiện nam! Ví như hư không dung nạp được rất nhiều nơi chốn thứ loại, pháp Phật cũng dung nạp vô lượng đối tượng như vậy. Nếu có sự tin nhận thì người ấy có thể thành thục và tạo mọi thành tựu trọn vẹn cho tất cả chúng sinh, không đi theo đường tà, làm các việc ác. Này thiện nam! Tôi đã vì lợi ích, an lạc cho hết thảy muôn loài nên làm nhân duyên nương tựa. Nay hướng về ông mà nói điều chân thật, Phật tự chứng biết. Nếu như Đức Thế Tôn không thọ ký cho tôi, thì tôi ở nơi đạo giác ngộ sẽ tự mình thọ ký. Vì sao? Vì tôi đã tin tưởng hội nhập nơi chủng tử của Bồ-tát, đã an trú vào pháp tín nhẫn, không nghi, lầm, ở trong cảnh giới đại thần thông của chư Phật. Đó là chỗ các Bồ-tát không còn chấp trước, dùng sự phát tâm Bồ-đề làm căn bản. Khi tâm Bồ-đề đã dần dần tăng trưởng thì sẽ chứng đắc quả vị giác ngộ và thành tựu Nhất thiết trí, sẽ nhận biết rõ pháp của chư Phật, lần lượt thành tựu đầy đủ cho vô lượng chúng sinh, nên đối với đạo Bồ-đề cũng sẽ thành tựu, lại an trú trong pháp bất động của Bồ-tát. Này thiện nam! Như vậy, như vậy không sai khác, người thực hành như vậy mong phát sinh các tướng, nhưng các chúng sinh có tâm chán lìa các tưởng nên không còn nghi ngờ, mong được hội nhập vào cõi thần thông lớn của Phật, tự thấy mình được chút ít thần thông. Vì sao? Vì thần thông của chư Phật là vô lượng. Này thiện nam! Chư Phật, Thế Tôn ở nơi cảnh giới đại thần thông đều có thể quyết đoán, hiểu rõ trọn vẹn. Các vị Bồ-tát nếu chưa đạt được pháp nhẫn thì chỉ nên tín, hành. Nếu các vị Bồ-tát đã đạt được pháp nhẫn tức là đã vào được một phần nơi cảnh giới thần thông của Phật.

Lúc này do diệu lực từ thần thông của Phật, đại địa chấn động đủ sáu cách tạo mọi sự an lạc, không một chúng sinh nào sợ hãi, tất cả các thứ âm nhạc không tấu mà vang lên, từ trên hư không, mưa xuống các loại hoa như: Ưu-bát-la, Bát-đầu-ma, Câu-vật-đầu, Phân-đà-lợi… Cũng từ trên hư không, vô số áo trời quý giá tự hiện ra, treo lơ lững, lại đốt các thứ hương thơm hiện có nơi cõi trời, người. Hết thảy chúng sinh hiện có trong tam thiên đại thiên thế giới kể cả chúng Bồ-tát rất nhiều, không thể kể hết, tất cả đều lấy các thứ hoa ấy tung rải lên chỗ Đức Phật để cúng dường, ba lần như vậy xong rồi cúng dường nơi chúng hội. Lúc này lại có mười sáu ức trăm ngàn na-do-tha hoa sen giống như bánh xe, từ dưới đất vọt lên, trong mỗi đài sen có một vị Bồ-tát an trụ, thảy đều gồm đủ ba mươi hai tướng tốt. Các vị Bồ-tát từ hoa sen bước xuống, lại dùng hoa ấy tung lên chỗ Phật để cúng dường, xong thì đều chắp tay cung kính hướng về phía Phật mà đứng yên.

Bấy giờ, Bồ-tát Giáo Thị thừa oai thần của Đức Phật, hỏi các vị Bồ-tát kia:

–Này thiện nam! Các vị từ đâu đến?

Các vị Bồ-tát kia trả lời:

–Chúng tôi ở trong vô số thế giới nơi khắp mười phương đến, đã từng cúng dường, phụng sự vô lượng các Đức Phật, nghe pháp xong và tới nơi đây.

Bồ-tát Giáo Thị lại hỏi:

–Này thiện nam! Các vị nghe pháp gì vậy?

Các vị Bồ-tát kia đáp:

–Chúng tôi cũng nghe Đức Thế Tôn giải thích những điều mà Bồ-tát Vô Sở Hữu thưa hỏi. Cũng giống nơi đây, Đức Thích-ca Như Lai giảng nói pháp, giải thích hoàn toàn giống nhau không thêm, không bớt. Vị Bồ-tát kia thỉnh vấn Đức Phật cũng tên là Vô Sở Hữu. Đức Phật kia thuyết giảng cũng lại như vậy, không dấy khởi phiền não, đoạn trừ mọi nghi hoặc, khiến tạo ra ánh sáng, được gần gũi chư Phật, đạt được trí nhất thiết, pháp ấy là tối thượng, không gì sánh bằng.

Lúc này, đại chúng đều sinh tâm cho là ít có, thảy cùng suy nghĩ: Các vị Bồ-tát kia đã khéo được làm thân người, được thọ mạng, được gặp Phật ra đời, được tùy thuận nơi chư Phật, được nghe Bồ-tát Vô Sở Hữu thưa hỏi Phật về các pháp như vậy, tin tưởng, hội nhập phụng hành, không tướng, không thủ đắc, không dấy phiền não. Bạch Thế Tôn! Chúng con ngày nay đạt được lợi ích lớn, khéo được làm thân người, được thọ mạng. Hiện tại, chúng con đã nghe Bồ-tát Vô Sở Hữu thưa hỏi và Đức Phật đã giải thích, chúng con nghe rồi thì tin hiểu, không còn nghi ngờ, đạt được chỗ tự chứng. Nay chúng con được biết về Nhất thiết trí rồi, cũng sẽ vì tất cả chúng sinh tạo mọi lợi ích rộng khắp như vậy. Chúng con ngày nay, giả sử phải dùng tất cả các vật báu đầy khắp trong tam thiên đại thiên thế giới để bố thí, cũng không báo được ân đức của Bồ-tát Vô Sở Hữu. Bồ-tát Vô Sở Hữu không hiện thân, nhưng lại thỉnh vấn Như Lai về pháp tịch tĩnh, có thể đoạn trừ ý tưởng nghi lầm, điên đảo của vô lượng chúng sinh. Chúng con hiện tại phải nên làm gì để cúng dường bậc Bồ-tát không hiện thân này?

Lúc này, Bồ-tát Vô Sở Hữu nói:

–Các vị thiện nam! Các vị nếu nghe các pháp như vậy mà có thể tin hiểu, tức là đã thực hiện việc cúng dường bậc nhất đối với chư Phật và Bồ-tát rồi. Chỗ thỉnh vấn của tôi nay đã được Phật giải thích, nếu các vị đạt được chốn không nghi lầm, chốn không phiền não bức bách, thì lúc thành tựu đạo quả Bồ-đề lại vì các chúng sinh mà tạo mọi lợi ích. Như có chúng sinh còn chấp trước, Bồ-tát sẽ chỉ dẫn khiến họ được giải thoát, như vậy cũng là hóa độ được “Kẻ có tâm ác, oán thù hại người, khó điều phục kia.” Đó là từng ấy việc tôi đem thỉnh vấn Đức Như Lai. Tôi hiện đã hiển bày giáo pháp của chư Phật, chiếu sáng đến mọi cõi vô minh mờ mịt.

Lúc này, Kẻ có tâm ác sát hại người, khó điều phục thấy được thần thông rộng lớn của chư Phật rồi, vị ấy đã thấu rõ, không còn chấp có trên dưới, tâm được điều thuận, không còn vui buồn.

Khi Bồ-tát Vô Sở Hữu nói lời này thì Kẻ có tâm ác, sát hại người, khó điều phục ấy liền từ chỗ mình bay lên hư không và nói:

–Này các vị thiện nam! Hết thảy các pháp giống như huyễn hóa, không chân thật, chỉ do phân biệt tạo tác. Thật thể của các pháp là như như bất động, không có điên đảo. Vì vậy các vị đối với các tưởng đã được kiến lập hiện có, các thứ tưởng như thế là tưởng không thật, là tưởng điên đảo, chẳng phải là tưởng có thật. Do đó, hiện tại các vị đạt đến chỗ không còn nghi hoặc, cũng sẽ đạt được biện tài vô ngại. Sau khi các vị đã thoát khỏi mọi nghi lầm, nên lúc cầu đạo Bồ-đề không cần nương nhờ người khác, tự thể luôn được giác ngộ tất cả.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo:

–Này các thiện nam! Lành thay! Lành thay! Như lời các vị đã nói.

Khi ấy, Kẻ có tâm ác, khó điều phục hại người thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con nay đã được thọ ký, mong Đức Thế Tôn khen ngợi: Lành thay! Như vậy là Đức Thế Tôn đã thọ ký cho con, tức đại chúng ở đây đều có được sự vui mừng, tâm ý hoan hỷ, phát tâm thù thắng, không còn sợ hãi. Bạch Thế Tôn! Con nay không thấy có pháp nào là hoan hỷ hết mực. Tất cả pháp đều không có nhớ nghĩ, không có chân thật, vì phân biệt mà phát sinh, vì phân biệt mà có trang nghiêm, giống như huyễn hóa, như mộng, như vòng lửa xoay mãi. Con đối với các pháp ấy đã hiểu biết rõ như vậy, cũng giống như Đức Thế Tôn đã vì Bồ-tát Vô Sở Hữu thỉnh vấn mà giải thích, con nay cũng tùy thuận, tức là không tùy thuận.

KINH VÔ SỞ HỮU BỒ-TÁT