SỐ 385 — KINH TRUNG ẤM

Phẩm 8: BA ĐỜI BÌNH ĐẲNG

Bấy giờ, trên tòa có vị Bồ-tát tên là Bất Yếm Hoạn Kiếp, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, vén áo vai phải, gối bên phải quỳ chấm đất, chấp tay bạch Phật:

– Lành thay! Lành thay! Thần lực tối thắng của Như Lai là vô cùng vi diệu, không thể nghĩ bàn. Thần đức của Như Lai thể hiện nơi tướng lưỡi dài, chẳng phạm đến lỗi của chúng sinh. Nay ba tụ chúng sinh này - quá khứ, hiện tại và vị lai, Ngài vì quá khứ chăng? Vì hiện tại hay vị lai chăng?

Lúc này, Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Bất Yếm Hoạn Kiếp:

– Lành thay! Lành thay! Câu hỏi của ông đối với ba tụ chúng sinh, điều này sẽ giúp cho họ nhiều sự lợi ích, nhiều sự thấm nhuần cùng dứt trừ gốc rễ của vô minh, thân nghiệp được thanh tịnh. Đó không phải là điều chỉ một Đức Phật giảng nói.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn liền nói tụng:

Người vốn lúc tại thai

Tự biết mình kiếp trước

Rằng: bỏ kia đến đây

Ba đời định rõ ràng.

Thức trước khác thức này

Thân trước khác thân này

Chỉ vì ngu, mê hoặc

Chẳng biết cửa vào đạo.

Nghĩ, cũng tại bốn sử

Khởi lên bao nhiêu tưởng

Ôi thôi, già bệnh chết

Trong ba đời đọa lạc.

Đức Thế Tôn muốn giải thích ý nghĩa ấy, liền nói tụng:

Ta vốn không sắc này

Thọ, tưởng, thức cũng thế

Ta không, chúng cũng không

Sao có thức, tưởng, thọ?

Không có sắc, sắc pháp

Chúng sinh pháp loạn tưởng

Chín phẩm có sai biệt

Phân biệt đạo ba đời:

– Thượng thượng: đạo tối diệu

Không quá khứ, vị lai

Thượng trung: thật vi tế

Thượng hạ: không giác quán.

Trung thượng: đoạn ba kết

Trung trung: diệt ba cấu

Trung hạ: hoát nhiên ngộ

Đó gọi là Phật tử.

Hạ thượng: tuy là nặng

Như bọt trên nước kia

Chỉ một lần sinh diệt

Hạ trung: loài chúng sinh.

Gốc khổ rất sâu nặng

Ngoài ta, không ai biết

Hạ hạ: loài chúng sinh

Trải qua trong số kiếp.

Ta cũng giáo hóa chúng

Kẻ không thấy lậu mất

Tâm người có bao nhiêu

Trên tòa tâm chẳng ngộ.

Hoặc mong Phật vị lai

Hoặc nguyện trong hiện tại

Các loài chúng sinh này

Khó có thể tiếp nhận.

Người vốn vô hình sinh

Trở vào trong hư không

Sinh tử khéo theo liền

Cái gì là Niết-bàn?

Nếu nói có chúng sinh

Thân, khẩu, ý thanh tịnh

Tịch nhiên vào diệt độ

Một lòng phát thệ rộng

Cũng không tự mình làm

Hư không chẳng thể nắm

Cái gì là hư thật.

Tiếng phạm âm Như Lai

Phân biệt thực tướng pháp

Giải rõ không, vô tuệ

Bậc tam giới riêng bước.

Giác ngộ pháp không ý

Quán thân không luyến chấp

Không giác ở tam thiền

Đạo tiến thủ không lui.

Từ khi Ta thành Phật

Lấy đó làm bản nghiệp

Thành Phật cũng nhờ đó

Niết-bàn cũng nhờ đó.

Sở dĩ gắng chuyên cần

Vì chưa đạt thật tướng

Nghe bốn, chẳng lìa bốn

Đó là ấn chư Phật.

Đức Thế Tôn nói tụng này rồi, có vô lượng vô hạn na-do-tha chúng sinh năm sắc thức và trung ấm, chúng sinh phi tưởng phi phi tưởng đều muốn xa lìa những pháp không vui trong ba đời.

Đức Thế Tôn lại nói tụng:

Quá khứ không, nay có

Hiện tại cũng như thế

Thân Di-lặc vị lai

Giáo hóa không sai khác.

Ta nay nói chút ít

Như đất nơi móng tay

Muốn nói thế giới tận

Ai có thể xét tận.

Nay dù ở trung ấm

Vẫn ở Vô tưởng thiên

Người ở chốn địa ngục

Nghe pháp bèn được ngộ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền dùng thần lực đưa chúng sinh trung ấm đến cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng thức.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn lại dùng thần lực đến cõi Phi tưởng phi phi tưởng thức, thiết lập các tòa cao, trang hoàng bằng bảy thứ báu. Trên các tòa ấy có các hóa Phật, mỗi vị hóa Phật đều có bốn chúng, mỗi chúng đều thành tựu các oai nghi phép tắc. Trong chúng sinh này hoặc có người tụng kinh, giảng nghĩa, Hiền thánh đều im lặng, hoặc có người nhập định, xuất định.

Bấy giờ, Đức Như Lai Diệu Giác lại dùng thần túc nơi mười lực để tiếp nhận chúng sinh Phi tưởng phi phi tưởng thức này như hình tướng chúng sinh trung ấm không sai khác.

Đức Thế Tôn lại theo phép tắc oai nghi thông lệ của chư Phật, khiến cho vô lượng hóa Phật hợp lại thành một, hoặc dùng một thân biến thành vô lượng thân; hoặc bên gốc cây diễn nói giáo pháp; hoặc vào sơ thiền, định ý không loạn; hoặc ở nơi núi cao vắng vẻ thanh tịnh; hoặc ngồi nơi hư không thi triển mười tám phép biến hóa: dưới chân ra lửa, trên thân ra nước, trên thân ra lửa, dưới thân ra nước, qua lại trong nước lửa như hư không chẳng có gì trở ngại; hoặc chọn lấy diệt độ mà cũng không diệt độ; hoặc hiện vô thường thân thể sình trướng, hư nát như sắc bồ câu trắng; hoặc hiện chân tay đều chia lìa mỗi nơi một mảnh.

Bấy giờ, chúng sinh ở cõi Phi tưởng phi phi tưởng thức thấy sự biến hiện khác lạ này đều ôm lòng sợ hãi, suy nghĩ: “Ta vốn sinh tâm cho định là Niết-bàn, không bệnh chết, không già, không có các thống khổ, nay xem thấy pháp này có sinh, có già, có bệnh chết, thống khổ. Hiện tại được gặp Như Lai giáng thần nơi này, nếu không thuận theo pháp thì địa ngục Vô trạch tức là nhà của mình. Ta vốn từ đời trước đều là những người có cùng sự mong cầu nên trước đó mới sinh điều hiểu biết ấy”.

A-nan-đà-ca-lan-đà gặp Phật lễ bái, nói:

– Lành thay, Thế Tôn! Thế Tôn là bậc tôn kính, không ai sánh bằng, đã giáng thần đến thế giới này, như được gặp hoa Ưu-đàm-bát.

Nếu Phật không giáng thần đến thế giới này, chúng con vĩnh viễn sống chốn biên địa, sát hại vô lượng thân Ca-lan-đà.

Lại tự nêu bày: “Nay gặp bậc đại Thánh như mặt trời làm tiêu tan tuyết lạnh”.

Nếu không gặp bậc Thánh, họ sẽ đọa thành thân chồn bay, bay chạy cùng khắp, có hại mà không được giải thoát. Do nhờ thệ nguyện xưa mà thoát khỏi biên vực khổ. Trong cảnh giới hư không vô lượng, Phật là bậc thần đức tôn quý trong ba cõi mà con mắt của các hàng Thanh văn, Phật-bích-chi có thể thấy được.

Bấy giờ, Ca-lan-đà nghĩ: “Chúng ta cùng sinh ra, sinh vào cõi thức này mà tội phước chưa phân, hoặc bị đọa vào tà kiến, làm thân con chồn bay. Ta vốn tạo ra thân, không phải riêng trong ba cõi, hình tướng năm sắc và vô sắc của trung ấm đã sinh ý niệm này nên chúng phi tưởng thức đều sinh khổ tâm. Chúng ta là những người dù sinh vào xứ nào vẫn không phải là chứng đắc Niết-bàn, không phải là nơi an ổn. Nay gặp Như Lai giảng nói pháp chân thật, pháp diệt trừ cứu vớt ngàn vạn môn, không khứ không lai. Tham dục là gốc sinh ra ta. Nay ta trở lại diệt chúng thì sẽ không còn bị mê lầm ngăn che trong đời này và đời sau. Hễ có sinh thì có già, bệnh, khổ, như ảnh lại gấp lên ảnh, như ánh trăng hiện bóng cây lá trong nước, loài dã can muốn uống chúng, rốt cuộc chẳng uống được. Ta nay tuy được xem là tôn quý nơi ba đời nhưng có pháp thật và pháp không thật, pháp biến dị và pháp không biến dị, sinh mà không có sinh. Lành thay giáo pháp vi diệu trong đời, có thể độ được những kẻ ương bướng khó độ. Người ngu si trong thế gian cho rằng ngã là thật thân. Khi xả bỏ thân mạng, cái xương móc xích liền với nhau, nhưng phân biệt cho rõ ràng trong thân cái gì là mạng và thọ? Sự sinh tử vây bọc trong nỗi khổ, bỏ thân ở kia lại sinh ở đây. Ở trong bào thai thì khổ do lạnh nóng, ra khỏi thai thì sầu lo vì sinh diệt vô thường. Dù mẹ vui lòng nuôi ta nhưng nếu không sinh thì ai lo sầu? Chúng sinh trôi chìm như bọt nước, thần thức nhiễm theo tình cảnh, mãi luân chuyển trong năm nẻo, tới lui vẫn không chỗ thoát. Trong biển sinh tử năm đường, không chỗ nào là không đến. Tâm là gốc sát hại thân. Tâm đã diệt thì ta còn lo gì? Như hư không, không có gốc ngọn, ai biết là thường hay vô thường? Loài thức vô tưởng chỉ thấy lan và Ca-lan-đà, một làm vua biên địa, một làm trùng có cánh. Ba cõi khổ vô cùng, những nơi này không có Niết-bàn, như chơi chốn đồng trống, chỉ hướng Đông bảo là hướng Tây. Nay gặp đấng đại Thánh thì đối với tất cả những nỗi khổ đau đều được giải thoát.

Lúc ấy, những chúng sinh ở cõi Phi tưởng phi vô tưởng thức liền đối trước Phật nói tụng:

Ta vốn thờ năm hỏa

Thiêu nướng thân thể mình

Nằm trên cỏ gai gốc

Thân mặc áo đầu lâu.

Khiễng chân hướng trời trăng

Không thần nào không thờ

Nay sinh Phi phi tưởng

Được gặp thân Như Lai.

Tự thẹn việc làm xưa

Tại đấy không chỗ thoát

Biết rõ đường giáo hóa

Như Lai tự giáng thần.

Cửa giải thoát không chọn

Vĩnh trụ nơi an ổn

Năm dục sinh tử cấu

Trói buộc trong bốn dòng.

Tâm lầm chấp ba cõi

Thiêu bằng lửa trí tuệ

Người bốn cõi năm đường

Không thấy đâu ngọn nguồn

Chấp thức về ta người

Không khác ta ngày nay.

Đức Như Lai Diệu Giác lại dùng tụng đáp:

Các ngươi vốn là chân

Tám vạn bốn ngàn kiếp

Gốc vô thường sinh tử

Chết đó hoàn sinh đây.

Nhưng chúng sinh các ngươi

Chưa từng già bệnh chết

Một lòng cầu Niết-bàn

Đó không phải pháp thật.

Cấu dứt, thức chẳng diệt

Nẻo ác vẫn hoàn sinh

Ngoài Ta, ngươi không ngộ

Ai hay thoát nạn này?

Ta từ vô lượng kiếp

Thề độ sinh già chết

Tiền thân Ta không tạo

Hậu thân cũng không thọ

Nhờ đắc định kim cương

Nay bèn giáo hóa ngươi

Địa không thể thành không

Không chẳng thể thành địa

Thủy không thể thành hỏa

Hỏa không thể thành thủy.

Tất cả những người ngu

Vạn vật đều có ngã

Pháp ngu si, vô minh

Bảo là pháp chánh đạo.

Như kẻ mỏi mệt kia

Lưỡi thở trong giây lát

Tuy ở tám vạn tư

Thấy nó như một ngày.

Vì chúng sinh năm khổ

Xứ nào không có Ta

Phân biệt tướng, thân, pháp

Phân biệt, pháp, không, vô.

Kẻ sinh không thấy sinh

Chết cũng không thấy chết

Hỏi đâu nguồn gốc sinh?

Rằng do hành tạo tác.

Gánh nặng của ba đường

Gốc cội là bệnh si

Pháp danh sắc, sáu nhập

Đó là thường của đời.

Xúc nhập thọ sắc pháp

Ái nhập xúc tăng lạc

Những chúng sinh mê lầm

Không biết mười hai duyên.

Như thiêu thân vào lửa

Như Lai Diệu Giác nói

Do ngươi nặng trần cấu

Thì tâm ta cấu nặng.

Như ta thành thân Phật

Trải qua bao thế giới

Phá trừ tâm cấu nhiễm

Biết tưởng, phi tưởng.

Căn nguyên của kiết sử

Vô thường bảo rằng thường

Lấy khổ cho rằng vui

Lấy không cho là có.

Vô ngã lấy làm ngã

Loại tưởng phi tưởng này

Đã quen mầm đảo điên

Như thiêu thân thích lửa.

Chẳng tránh nạn diệt thân

Mê hoặc đọa sáu cõi

Sinh trời phi tưởng này

Ví như đốn ngọn cây.

Gốc còn, sống trở lại

Mê hoặc bốn điên đảo

Giấu bên trong vô minh

Nay mở cửa cam lồ.

Thánh đế chân thật hữu

Nhổ sạch hết gốc khổ

Mãi dứt không còn dư

Dòng biển dài bốn sử.

Đời đời không đoạn tuyệt

Ta nay mở ba cõi

Sẽ đưa đến bờ kia

Nơi an ổn vô úy.

Khi Đức Thế Tôn nói tụng này rồi, chúng sinh ở cõi Phi tưởng phi phi tưởng thức đều phát đạo ý Chánh chân vô thượng, đối với Nê-hoàn Vô dư mà không Bát-nê-hoàn. Hoặc có người muốn sinh thiên, giảng nói pháp mười thiện; vì người cầu làm người nói cho pháp năm giới; kẻ hướng về ba đường ác, vì họ nói về các địa ngục như Đao sơn, Kiếm thọ, Hỏa xa, Lư thán v.v... Ba trăm năm mươi sáu ức na-do-tha chúng sinh, đều khiến họ chán sợ kiếp thọ, nghe pháp thanh tịnh liền thành tựu đạo quả.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn liền dùng thần túc nơi mười lực, vô úy tiếp dẫn chúng sinh ở cõi Phi tưởng phi phi tưởng thức này đem đến chúng sinh cõi năm sắc thức, tu sửa cây Bồ-đề, làm trang nghiêm quốc độ, rồi phóng ra hào quang lớn, mỗi mỗi hào quang đều có hóa Phật, mỗi hóa Phật đều ngồi nơi tòa cao bằng bảy báu, có ba mươi hai tướng của bậc đại nhân, nói pháp sáu độ vô cực (sáu pháp Ba-la-mật). Chúng sinh năm sắc thức kia trông thấy sự biến hóa của Như Lai, tâm trần cấu chấp trước trói buộc tự nhiên dứt hết, không còn mong trở lại cái vui nhiễm chấp trong sinh tử.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn dùng phạm âm thanh tịnh nói tụng:

Gốc khổ, oán sinh tử

Trừ chúng bằng thiện quyền

Bốn đại tâm vô lượng

Siêu vượt vô lượng cõi.

Nay người lợi căn này

Nghe rồi không tái sinh

Thấy sắc tướng hình Phật

Phổ nhập cõi tịch diệt.

Mới biết đạo Hiền thánh

Vô lượng khó nghĩ bàn

Diệt cấu chẳng còn sinh

Đều cùng đạo Hiền thánh.

Đức Thế Tôn nói tụng này, có vô hạn vô lượng chúng sinh năm sắc thức đời vị lai sẽ thành Phật, tất cả đồng một hiệu là Phổ Quang Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn.

Phẩm 9: KHÔNG SINH DIỆT

Bấy giờ, Đức Như Lai Diệu Giác muốn đến các quốc độ của chư Phật, bèn nói với ba tụ chúng sinh, những chúng sinh phát tâm hướng cầu đạo Niết-bàn:

– Ta hiện tại đã thuyết giảng pháp với các ngươi, nếu có điều nghi vấn thì hãy hỏi. Các ngươi biết Niết-bàn có sinh có diệt chăng?

Ba tụ chúng sinh nghe Đức Như Lai nói như vậy, đều ở trước Phật bạch:

– Chúng con từ dục giới cho đến cảnh giới Phi tưởng phi phi tưởng đều phát tâm hướng theo pháp Đại thừa không thể nghĩ bàn, chưa từng nghe có pháp hữu vi, vô vi. Pháp gì là hữu dư? Pháp gì là vô dư? Pháp gì là pháp của bậc thượng nhân? Pháp gì là pháp không phải của bậc thượng nhân?

Đức Thế Tôn nói với ba tụ chúng sinh:

– Hãy phân biệt cú nghĩa, tự nghĩa và vô tướng nghĩa. Thần lực của Như Lai có ba mươi hai pháp. Ba mươi hai pháp đó là những gì? Đó là ghi nhớ trong túc mạng về căn bản của những đời sống, biết được các đời sống từ đâu sinh. Những kiếp sống ấy như: chết chỗ kia, sinh chỗ này, chết chỗ này sinh chỗ kia. Như Lai dùng nhãn thức thông quan sát rõ ràng những điều ấy như xem viên ngọc trong bàn tay. Như Lai dùng nhĩ thông thì ruồi bay, kiến bò, cho đến những tiếng động vi tế tất đều nghe được. Vốn có ba cõi, nay không phải là ba cõi. Các ngươi đã thọ đạo chứng, phát tâm đều khác, trong đó có những biến đổi. Những gì là ba cõi? Những gì không phải thuộc ba cõi?

Đức Thế Tôn nói những lời này rồi, ba tụ chúng sinh lại thêm hồ nghi. Đức Thế Tôn nhận biết tâm niệm của các chúng sinh, nên muốn nói pháp quán vô tướng, bèn dùng tụng nêu rõ:

Cái gì gọi là đầu?

Cái gì gọi là chân?

Cái gì gọi là hoa?

Cái gì gọi là quả?

Mạng người ở nơi đầu

Diệt như bụi trên tro

Rễ cây trăm hoa nở

Nhổ bỏ chẳng sống lại. Quán pháp chúng tướng này Không đầu cũng không chân

Pháp hữu dư, vô dư

Theo đấy mà biết được.

Nếu nói có Niết-bàn

Thân của Ta hiện tại

Nếu nói không Niết-bàn

Ba tụ ở nơi đâu?

Nên Phật dùng thần lực

Khiến ngươi biết hữu vô

Ta quán khổ ba cõi

Khổ có mà cũng không.

Niệm trước khác niệm sau

Hình trước khác hình sau

Ta từ vô số kiếp

Bước chân vào thế gian.

Trong đó khởi đại bi

Nhị thừa không sánh kịp

Khi Ta khởi đại bi

Đối với khổ ba đường.

Như mẹ hiền nuôi con

Tình thương đều trọn đầy

Ta vốn hành bố thí

Nay đắc theo sở nguyện.

Bảy báu các ngọc quý

Tùy niệm tức thời được

Huống chi đủ bốn đẳng

Sáu độ cứu chúng sinh.

Điều này ai hiểu nổi

Chỉ có Phật nhận biết

Nay Ta bảo các ngươi

Biết hữu dư, vô dư.

Muốn quán cảnh giới ngã

Ta dùng thần túc thông

Đến cõi đó làm Phật

Hiệu là Thích Ca Văn.

Bảy mươi hai hằng sa

Cõi Tây Nam trang nghiêm

Đều dùng Nhất đạo hóa

Không Thanh văn, Bích Chi.

Cõi ấy rất trang nghiêm

Theo niệm liền hiện tiền

Không như thế giới này

Bị dâm, nộ, si buộc.

Một ấm biến bốn phương

Người nghe liền được độ

Cõi kia cây bảy báu

Khi gió thổi rung lá.

Lá cây kêu xào xạc

Đều thành độ vô cực

Ta ở quốc độ ấy

Tuổi thọ lâu vô cùng.

Khi Phật vào Niết-bàn

Pháp lưu mười hai kiếp

Muốn biết kiếp ngắn dài

Hiền kiếp làm một ngày.

Tính số ngày tháng này

Làm thành mười hai kiếp

Các ngươi, người ba tụ

Biết công đức Ta chăng?

Đến cõi phương Đông kia

Tám mươi ức do tha

Cõi ấy tên Bất Chung

Phật hiệu là Diệt Giới.

Ta hiện làm đệ tử

Xuống tóc mặc ca-sa

Quỳ thọ lãnh Thánh pháp

Phật kia biết tâm Ta.

Các loại chúng sinh ấy

Thấy Ta mặc pháp phục.

Không vui pháp thế gian

Đồng lòng vui xuất gia.

Đủ oai nghi lễ tiết

Chẳng mất phạm giới cấm

Đương khi Ta co duỗi

Kẻ thấy phải rùng mình.

Đây đều túc mạng xưa

Người cùng nhau thệ nguyện

Lìa dục, không chấp trước

Không có tướng sinh diệt.

Tu tất cả phạm hạnh

Ta dùng thần lực Phật

Ở trong tử thoát tử

Nghĩa các vô ký này.

Không hiểu sinh rồi diệt

Luân chuyển trong năm đường

Pháp Tứ Thánh cam lồ

Thấm nhuần khắp chúng sinh.

Đức Thế Tôn nói tụng này xong, thấy chúng đệ tử mới tu học cắt tóc thọ lãnh Thánh giáo, có một trăm bảy mươi ức chúng sinh nguyện đạt được pháp tư duy quán xét, không vui thích đời sống tại gia, xin được xuất gia làm Sa-môn.

Phật bảo ba tụ chúng sinh:

– Ta nay nói về thế giới ở Đông Bắc, cách đây vô hạn vô lượng Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Thanh Quang, Đức Phật ở nơi ấy hiệu là Minh Nguyệt. Dân chúng ở thế giới đó không có tâm dâm nộ si, cũng không có kiêu mạn, ngã mạn, bất như mạn, thường ưa thích an tịnh, vô vi, ngồi một mình, luôn giữ chánh niệm trước mặt, không loạn tưởng, dù có sấm sét thình lình, tâm vẫn không một chút dao động.

Bấy giờ, Đức Như Lai Diệu Giác đi đến thế giới ấy, an tọa trên đất. Chúng sinh nơi cõi ấy thấy Như Lai ngồi thiền cũng bắt chước làm theo.

Phật dùng thần lực với pháp vô tưởng, quán trở lại tâm chúng sinh như dùng tay chuyển vật, khiến các chúng sinh kia biết hữu thường, vô thường, biết sự khổ của sinh, già, bệnh, chết.

Hoặc có chúng sinh thì khiến cho biết hữu niệm, hoặc có chúng sinh thì khiến cho biết hữu trì, hoặc có chúng sinh thì khiến cho biết hữu an, hoặc có chúng sinh thì khiến cho biết tự thủ.

Đức Phật muốn thể hiện công đức của bốn cảnh thiền, bèn ở trước ba tụ chúng sinh, từ Sơ thiền xuất ra nhập Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền. Từ Tứ thiền khởi nhập Tam thiền, Nhị thiền, Sơ thiền. Từ Sơ thiền đến Tam thiền, từ Tứ thiền đến Nhị thiền. Đây gọi là Tam-muội Sư tử phấn tấn.

Đức Thế Tôn hiện định ý Tam-muội thần túc, hóa độ vô hạn vô lượng na-do-tha chúng sinh, khiến đều ở trước cầu đạt đạo Chánh chân vô thượng. Có chúng sinh nguyện đạt được đạo quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, pháp nhãn thanh tịnh đạt quả Phật-bích-chi.

Khi ấy, Đức Như Lai Diệu Giác bỗng nhiên biến mất khỏi thế giới kia.

Phẩm 10: GIÁO HÓA KHÔNG VÀ VÔ HÌNH

Bấy giờ, Đức Như Lai Diệu Giác xả thân hình trung ấm, nhập Tam-muội Hư không tạng, dùng tiếng gầm của Phật mà gầm lên tám loại âm thanh. Tám loại ấy là những gì?

Đó là: Không phải tiếng nam, không phải tiếng nữ, không phải tiếng dài, không phải tiếng ngắn, không phải tiếng hào quý, không phải tiếng ti tiện, không phải tiếng khổ, không phải tiếng cam lồ.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn ẩn thân, không hiện bày, diễn xuất tám vạn bốn ngàn các độ vô cực. Những gì gọi là tám vạn bốn ngàn độ vô cực? Đó là: Tưởng phi tưởng có gốc khổ ưu về ái nhập kiết sử, như trăng bị mây che khuất. Hết thảy chúng sinh đều bị dục nhiễm trói buộc, dẫn dắt. Có bốn trăm bệnh trong một lần sinh và một lần diệt. Kẻ phạm tội ngũ nghịch muốn lìa địa ngục Nê-lê, đi thấy tám địa ngục, sợ hãi rùng mình, chân lông dựng đứng. Phương Tây, phương Nam, phương Bắc, phương Đông cũng như thế. Vì để cho chúng sinh nghe bằng âm hưởng nên Phật diễn nói các pháp.

Khi đó, ba tụ chúng sinh nghe tiếng nói trong hư không mà không thấy sắc, không thấy hình. Ở đó, Phật diễn nói các pháp, chúng đều tán thán:

– Lành thay! Chư Phật, giáo hóa bằng vô sắc, hình, thật khó nghĩ bàn!

Ba tụ chúng sinh dị khẩu đồng âm, đều ngước trông lên hư

không, dùng tụng nói:

Như Lai vốn tại đây

Ba mươi hai tướng tốt

Từ bi thương hết thảy

Nẻo nhuần thấm khó bàn.

Vì con nói diệu pháp

Thánh đạo tám chi phần

Ẩn hình nghe Thánh âm

Vạn vật đều vô thường.

Như Lai sắc hoàng kim

Vốn có nay chẳng thấy

Chỉ nghe từ âm hưởng

Phật vô ngã, sao có.

Chấp ngã gốc sinh tử

Lưu chuyển mà chẳng trụ

Chỉ vì sắc mê hoặc

Phước diệt mà tội sinh.

Như Lai – Đại Thánh Tôn

Dạy người hành các pháp

Bỗng nhiên lìa hình tướng

Âm hưởng đến giáo hóa.

Vì duyên túc mạng xưa

Hình mất, pháp âm vọng

Già chết sinh sầu khổ

Bốn rắn mổ thân con.

Đất chủng là thịt xương

Nước là sự thấm ướt

Lửa là sự khô ráo

Gió là pháp phân tán.

Không vướng pháp ba thừa

Lìa hữu nên tại hữu

Tâm lìa cấu đã lâu

Bốn chủng nên tồn tại.

Như Lai – Đại Thánh Tôn

Không bỉ thử bốn đại

Thật nói có bốn chủng

Lại cũng có bốn chủng.

Thật nói không bốn chủng

Lại cũng có bốn chủng

Đây là pháp bất định

Ai thấu hiểu tận cùng?

Đức Như Lai nhằm đáp lại âm thanh kia liền nói tụng:

Phật tử biết “Không” chăng?

Tất cả pháp vô thường

Người sinh vốn chẳng sinh

Há vốn có duyên sinh?

Tiếng Ta cùng tiếng ngươi

Khả đắc, không khả đắc

Ta từ vô số kiếp

Chẳng vì một chúng sinh.

Mỗi niệm, mỗi hơi thở

Độ ít nhưng không buồn

Độ được nhiều vô số

Cũng chẳng lấy làm vui.

Ta vốn vì một người

Tĩnh lặng chẳng độ người

Duyên sau mà gặp người

Chẳng mất thệ nguyện xưa.

Ở chốn Diêm-phù này

Bốn họ, Sát-lợi hơn

Trừ Bà-la-môn kia

Chẳng dòng tộc nào bằng.

Vốn nhờ quán pháp giới

Sinh già bệnh chết khổ

Ngã không, bỉ cũng không

Cái gì có sinh tử?

Nói rằng: sinh có gốc

Sinh từ đâu mà sinh?

Nếu biết gốc sinh tử

Niết-bàn trước mặt Ta.

Hiểu rõ pháp Niết-bàn

Không Phật, cũng không ngã

Pháp từ đâu mà sinh

Pháp diệt đi về đâu?

Phật dùng pháp chân thật

Hiện bày tướng hữu – vô

Nơi đây có sinh diệt

Ngu mê được chánh kiến.

Nói hữu cũng chẳng hữu

Nói vô cũng chẳng vô

Biển sinh tử luân chuyển

Bị năm dục lôi kéo.

Không đuổi không bị roi

Tự rơi vực sinh tử

Nên mới biết tội phước

Biết việc hối không hối.

Đức Thế Tôn nói tụng này rồi, có tám mươi bảy ức na-do-tha ba tụ chúng sinh hiểu rõ pháp không hình tướng, bèn phát tâm Bồ-đề cầu đạo quả Chánh chân vô thượng.

Phẩm 11: HỮU SẮC VÀ VÔ SẮC

Bấy giờ, nơi pháp tòa có vị Bồ-tát nghe trên không trung có tiếng của Như Lai, ngước nhìn lên cõi không tán thán:

– Lạ thay! Chỉ nghe âm thanh của Phật mà không thấy thân Phật. Sắc này vốn không phải là sắc. Dư âm này cũng như thế. Chúng sinh nơi cõi dục này khó có thể vượt khỏi dục. Phải nên dùng kiếm trí tuệ cắt đứt chúng, khiến không còn sinh khởi nữa. Ta vốn tu phạm hạnh, không phải là sự tạo tác của thân, miệng, ý; chẳng phải một cũng chẳng phải hai. Dục nơi ta từ ngươi sinh, do dục khiến ta bị đọa nơi ba đường dữ. Ta một niệm muốn diệt trừ các tưởng, cũng không quá khứ, hiện tại và vị lai. Các Đức Như Lai quá khứ giáo hóa các loài chúng sinh; nói quá khứ không nói hiện tại, vị lai; nói hiện tại không nói quá khứ, vị lai; nói vị lai không nói quá khứ, hiện tại; hoặc nói có ba đời, hoặc nói không có ba đời.

Đức Thế Tôn muốn diễn giải lại ý nghĩa ấy nên nói tụng:

Gốc sinh, già, bệnh, chết

Trần cấu các Như Lai

Vì cứu độ thệ nhập

Sao người ở địa ngục.

Không như Đức Diệu Giác

Giáo hóa tại trung ấm

Đó là vi diệu nhất

Thấp kém không sánh kịp.

Như người trì khất thực

Tùy người bố thí cho

Người trì bát tư duy

Là hữu, là vô chăng?

Chưa chứng nói là chứng

Đó là gốc tà kiến

Chánh pháp nói phi pháp

Lưu chuyển trong năm vực.

Chánh pháp phân biệt pháp

Chẳng lỗi với pháp tánh

Nếu không lỗi pháp tánh

Đó là lời Phật dạy.

Pháp tánh không ba việc

Cũng không có ba thời

Nếu nói là hiện tại

Hiện tại là cái gì?

Nếu nói là quá khứ

Quá khứ là cái gì?

Nếu nói là vị lai

Vị lai là cái gì?

Người rõ được pháp này

Hiểu biết việc ba đời

Rõ gốc không tưởng tạp

Thuận hành theo Nhất thừa.

Chúng sinh có duyên lành

Được tế độ tất cả

Giống như người mắc nợ

Hết nợ thật vui mừng

Trong ngoài tất thông đạt

Vòng quanh không khiếp sợ.

Lúc ấy, Bồ-tát Đại Thế Chí, Quan Thế Âm thừa âm hưởng giáo hóa từ oai thần của Phật, liền dùng thần khẩu nói tụng:

Gốc sinh, già, bệnh, chết

Trần cấu, các Như Lai

Vì cứu độ thệ nhập

Xứ nào chẳng tới lui.

Thầy ta Vô Lượng

Thọ Vĩnh kiếp chẳng diệt tận

Ta vốn có thệ nguyện

Vì sao người địa ngục.

Chẳng như Diệu Giác Tôn

Giáo hóa trong trung ấm

Đó là vi diệu nhất

Thấp kém không thể sánh

Ta nguyện sau thành Phật

Không khác Diệu Giác Tôn.

Bồ-tát Quan Thế Âm nói tụng này xong, có ba ức chúng sinh phát khởi đạo ý Chánh chân vô thượng.

Phẩm 12: HOAN HỶ

Bấy giờ, Đức Như Lai Diệu Giác nhập Tam-muội Tịch diệt, muốn du hành đến thế giới phương khác để xem rõ các chúng sinh cần được hóa độ. Chúng sinh ở đó số lượng nhiều không thể kể xiết, tâm vô cùng vui mừng, giống như Tỳ-kheo nhập pháp Tứ thiền, tâm ý an nhiên, không đói không khát, cùng tán thán:

– Lành thay! Sự giáo hóa không mất bản nguyện! Tâm tràn đầy hoan hỷ, Như Lai nói tụng:

Sức thần túc Như Lai

Lìa khổ không chấp hữu

Phân thân độ khắp nơi

Nhằm độ người có duyên.

Hiền kiếp ngàn Đức Phật

Nẻo hóa độ không khác

Ở trong ba cõi trời

Chánh pháp diệt phi pháp.

Mở cửa pháp cam lồ

Ngăn lấp ba đường ác

Xưng dương trí tuệ lớn

Dẹp bỏ gốc ngu si.

Các pháp tự trang nghiêm

Trong ngoài đều thanh tịnh

Tâm từ, bi, hỷ, xả

Cùng khắp tất cả cõi

Thâu giữ thân, khẩu, ý

Vượt khỏi sinh, già, chết.

Đức Thế Tôn nói tụng này xong, các phương trong ba ngàn đại thiên thế giới, ba tụ chúng sinh đầy khắp, vâng theo sự giáo hóa trong hư không đều phát tâm Bồ-đề, cầu đạt đạo quả Chánh chân vô thượng, đều hoan hỷ phụng hành, làm lễ lui ra.