SỐ 385 — KINH TRUNG ẤM

SỐ 385

KINH TRUNG ẤM

Hán dịch: Đời Diêu Tần, Sa-môn Trúc Phật Niệm, người đất Lương Châu.

QUYỂN THƯỢNG

Phẩm 1: NĂM THỆ NGUYỆN RỘNG LỚN CỦA NHƯ LAI NHẬP THÂN TRUNG ẤM ĐỂ GIÁO HÓA

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật trú tại vườn cây Song thọ, thuộc thành Ca-tỳ-la-bà-đâu, cách bốn mươi chín bộ về phía Bắc, là chỗ thiêu xác.

Vào ngày mồng tám, lúc nửa đêm đầy sao sáng, bấy giờ Như Lai

– theo như năm pháp hoằng thệ của chư Phật – bỗng nhiên phân tán thân xá-lợi. Khi ấy, trời đất sáu phen chấn động, mười phương chư Phật đều đến phò trợ. Đó là pháp hoằng thệ thứ nhất.

Sáu phen chấn động là những gì?

Thân Như Lai xuất hiện ở phương Đông, biến mất ở phương Tây.

Thân Như Lai xuất hiện ở phương Tây, biến mất ở phương Đông.

Thân Như Lai xuất hiện ở phương Bắc, biến mất ở Phương Nam.

Thân Như Lai xuất hiện ở phương Nam, biến mất ở phương Bắc.

Thân Như Lai xuất hiện ở bốn phía, biến mất ở trung ương.

Thân Như Lai xuất hiện ở trung ương, biến mất ở bốn phía.

Khi Đức Như Lai vừa mới cất chân đi bảy bước, trời đất đều chuyển động mạnh, mười phương chư Phật đều đến phò trợ. Đó là pháp hoằng thệ thứ hai.

Đức Như Lai đi đến cội Bồ-đề ngồi kiết già, phát thệ nguyện: “Ta không thành Phật, thề không đứng dậy!”. Bấy giờ trời đất chấn động mạnh, mười phương chư Phật đều đến phò trợ. Đó là pháp hoằng thệ thứ ba.

Như Lai tuy nghe tên ma Ba-tuần mà tâm không khiếp sợ, sức thệ nguyện mạnh mẽ khiến trời đất biến động lớn, mười phương chư Phật đều đến phò trợ. Đó là pháp hoằng thệ thứ tư.

Như Lai xả bỏ thọ mạng, hiện tướng diệt độ, nhập thân trung ấm để giáo hóa chúng sinh, bấy giờ trời đất chấn động mạnh, mười phương chư Phật đều đến khen ngợi. Đó là pháp hoằng thệ thứ năm.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nhập Tam-muội Hỏa viêm mà phân tán thân xá-lợi. Ngài ngự trên đài sen báu, cách mặt đất bảy nhẫn, khiến vô lượng vô hạn na-do-tha chúng sinh, trời, rồng, quỷ thần, A-tu-la, Chiên-đà-la, Càn-thát-bà, Ca-lâu-la, Cưu-bàn-trà, Phú-đan-na, nhân và phi nhân... đều thấy Đức Như Lai ngồi trên hoa sen báu.

Lúc này, Đức Thế Tôn hướng về xá-lợi nói tụng:

Ở trong vô số kiếp

Các địa chủng nuôi ngươi

Ta nay được lìa ngươi

Vui như rắn thoát vỏ.

Trong năm đường sinh tử

Xứ nào cũng có ngươi

Chỉ lìa nhau tạm thời

Tịch diệt không còn nữa.

Oai thần tiếp địa chủng

Nhờ ngươi Ta vượt qua

Hỡi ôi, biệt ly khổ!

Sống chết kéo theo nhau.

Oai thần của chư Phật

Tiếp nhận nhiều vô số.

Đức Thế Tôn nói tụng này rồi, từ chân lên tim, đến nhục kế phóng ra tám vạn bốn ngàn ức ánh sáng, chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới, trên đến các cõi hư không. Chúng sinh trong các cõi ấy đều thấy ánh sáng này, hoặc có chúng sinh tìm theo ánh sáng mà đến, hoặc có các Đức Phật sai khiến các Bồ-tát đi tới cõi Ta-bà.

Đức Thế Tôn tự nghĩ: “Hình thể thân trung ấm này rất vi tế, chỉ có các Đức Phật Thế Tôn mới có thể nhìn thấy được, nhưng các chúng sinh ở đây có các bậc hữu học, vô học, nhất trụ, nhị trụ cho đến cửu trụ không phải là cảnh giới của họ có thể nhìn thấy được. Ta nay dùng oai thần của Phật vào Tam-muội Chiếu minh, khiến cho bốn bộ chúng: Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di nhìn thấy được hình thể vi tế này”.

Khi ấy, Đức Thế Tôn liền nhập định vô ngại, quán cảnh giới hư không, thấy chúng sinh kẻ sinh kẻ diệt, còn những người hành theo giới cấm của Như Lai thì vắng lặng tịch mặc, quán tưởng bất tịnh, một trăm bảy mươi hành là nhân duyên của gốc khổ, cho đến mười hai dây xiềng xích của sinh tử.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói tụng:

Nay vào cảnh vi diệu

Hình trung ấm cực tế

Giáo hóa chúng sinh kia

Gấp nhiều lần Diêm-phù.

Không chấp trước tướng thường

Tướng vui, không, vô định

Kiến lập cội đạo đức

Xả thọ, không chỗ nhiễm.

Vốn từ a-tăng-kỳ

Tế độ kẻ khó độ

Huống hình vi diệu này

Không lỗi, thật khó thay!

Tâm Ta nay hoằng thệ

Không tạp, không còn nhiễm

Gốc đạo đức Bồ-đề

Phạm hạnh: pháp cứu cánh.

Đức Thế Tôn nói tụng xong, lại phóng ra tướng ánh sáng trắng giữa chặng mày, chiếu khắp phương Đông vô lượng vô hạn thế giới; phương Nam, phương Tây, phương Bắc cũng như thế. Đức Thế Tôn lại thu giữ các hào quang kia khiến chúng nhiễu quanh chỗ Phật bảy vòng, từ trên đỉnh mà vào.

Khi đó, Bồ-tát Di-lặc từ chỗ ngồi đứng dậy, vén áo vai phải, gối phải quỳ xuống, chấp tay bạch Phật:

– Vui thay, bạch Thế Tôn! Xưa nay chưa từng nghe, xưa nay chưa từng thấy. Hình chất cực tế của chúng sinh trung ấm, thọ mạng dài ngắn, ăn uống ngon dở là những loại thế nào, con mong muốn được nghe.

Đức Thế Tôn dạy:

– Hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ điều này, Ta sẽ phân biệt rõ ràng cho ông rõ. Như thế nào, này Di-lặc! Ở cõi Diêm-phù-đề, trẻ con sinh ra cho đến ba tuổi, sự nuôi nấng của người mẹ đã cho uống bao nhiêu sữa?

Bồ-tát Di-lặc đáp:

– Uống một trăm tám mươi hộc, chưa kể phần uống máu khi ở trong bụng mẹ.

Ở cõi Đông Phất-vu-đãi, trẻ con sinh ra cho đến ba tuổi uống một ngàn tám trăm hộc.

Ở cõi Tây Câu-da-ni, trẻ con sinh ra cho đến ba tuổi uống tám trăm tám mươi hộc.

Ở cõi Bắc Uất-đan-việt, trẻ con sinh ra thì ngồi được, người đi đường cho mút tay, bảy ngày thì thành nhân, cõi đó không có sữa.

Chúng sinh trung ấm thì uống hơi gió.

Chúng sinh cõi Diêm-phù-đề thọ mạng một trăm tuổi, ở cõi Đông Phất-vu-đãi thọ mạng năm trăm tuổi, ở cõi Tây Câu-da-ni thọ mạng hai trăm năm mươi tuổi, ở cõi Bắc Uất-đan-việt thọ mạng một ngàn tuổi.

Chúng sinh trung ấm thọ mạng bảy ngày.

Khuôn mặt người ở cõi Diêm-phù-đề thì trên rộng dưới hẹp.

Khuôn mặt người ở cõi Phất-vu-đãi thì thẳng tròn.

Khuôn mặt người ở cõi Câu-da-ni thì trên hẹp dưới rộng.

Khuôn mặt người ở cõi Uất-đan-việt thì vuông thẳng.

Diện trạng của chúng sinh trung ấm như người ở cõi trời Hóa Tự Tại.

Từ đây trở về sau, khi danh hiệu của Đức Thích Ca Mâu Ni đã diệt, Như Lai Diệu Giác xuất hiện ở đời. Đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn ở nơi không trung, ngồi trên hoa sen báu, phóng ra ánh sáng từ tướng lưỡi, chiếu tám mươi bảy ức Hằng hà sa số cõi ở phương Đông, có quốc độ ở đó tên là Hóa, tên của Phật là Kiên Cố, đầy đủ mười tôn hiệu, giáo hóa bằng Nhất thừa. Đức Phật kia thấy ánh quang minh này liền bảo các Bồ-tát, các Tộc tánh tử:

– Các ông có thấy ánh quang minh này không? Các Bồ-tát đáp:

– Vâng, chúng con có thấy. Bạch Thế Tôn! Không rõ ánh quang minh ấy là do Đức Phật nào chiếu đến thế giới này?

Đức Phật đó bảo:

– Ở phương Tây, cách đây tám mươi bảy ức Hằng hà sa số thế giới, có thế giới tên là Sa-ha, Đức Phật ở cõi ấy hiệu Thích Ca Mâu Ni, nay đang diệt độ, xả thân xá-lợi, muốn vào trung ấm để giáo hóa chúng sinh. Đó là quang minh của Đức Như Lai Diệu Giác. Các ông muốn đến cõi ấy, nay chính là đúng lúc.

Bấy giờ, một trăm ba mươi ức Bồ-tát ở quốc độ kia vâng thọ lời Phật chỉ dạy đi đến thế giới Ta-bà.

Phật bảo các Bồ-tát:

– Các ông đến quốc độ kia lễ bái, phụng sự, cúng dường, chớ mang tâm biếng trễ, khinh mạn. Hãy nhân danh của Ta mà thăm hỏi Đức Như Lai Diệu Giác: Ngài có hứng khởi, khinh an, đi lại mạnh khỏe chăng?

Các Bồ-tát vâng lời dạy bảo, đảnh lễ nơi chân Phật, nhiễu bên phải bảy vòng rồi bỗng nhiên biến mất ở đất và hiện đến cõi Sa-ha.

Về phương Nam, cách đây tám mươi bảy ức Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Giải Thoát, Đức Phật ở đấy hiệu là Như Lai Chân Tịnh, đầy đủ mười tôn hiệu. Đức Phật đó bảo các Bồ-tát:

– Các ông có trông thấy ánh quang minh kia không? Các Bồ-tát đáp:

– Chúng con có trông thấy. Bạch Thế Tôn! Không hiểu ánh quang minh ấy là của Đức Phật nào chiếu đến thế giới này?

Đức Phật ấy bảo:

– Ở phương Bắc, cách đây bảy mươi tám ức Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Sa-ha, Đức Phật nơi cõi ấy hiệu là Thích Ca Mâu Ni, hiện nay đang diệt độ, xả thân xá-lợi, muốn vào thân trung ấm để giáo hóa chúng sinh. Đó là ánh sáng của Đức Như Lai Diệu Giác. Các ông muốn đến cõi ấy, nay chính là đúng lúc.

Bấy giờ, một trăm ba mươi ức Bồ-tát ở quốc độ kia thọ lãnh lời chỉ dạy của Phật để đi đến cõi Sa-ha.

Đức Phật ấy bảo:

– Các ông đến quốc độ ấy thân cận, phụng sự, cúng dường, chớ mang lòng biếng trễ và khinh mạn. Hãy nhân danh Ta mà thăm hỏi Đức Như Lai Diệu Giác: Ngài có hứng khởi, khinh an, đi lại khỏe mạnh chăng?

Các Bồ-tát vâng thọ lời dạy bảo, đảnh lễ sát nơi chân Phật, nhiễu bên phải bảy vòng rồi bỗng nhiên biến mất, liền đến cõi Sa-ha.

Về phương Bắc, cách đây tám mươi bảy ức Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Lưu Ly, Phật ở cõi đó hiệu là Như Lai Lôi Âm, mười tôn hiệu gồm đủ. Đức Phật bảo các Bồ-tát:

– Các ông có thấy quang minh kia chăng? Các Bồ-tát đáp:

– Vâng, chúng con có thấy. Bạch Thế Tôn! Không hiểu ánh quang minh của Đức Phật nào đã chiếu đến thế giới này?

Đức Phật kia bảo:

– Ở phương Nam, cách đây tám mươi bảy ức Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Sa-ha, Đức Phật nơi cõi ấy hiệu là Thích Ca Mâu Ni, nay nhập diệt, xả thân xá-lợi, muốn vào trung ấm để giáo hóa chúng sinh. Đó là ánh quang minh của Đức Như Lai Diệu Giác. Các ông nếu muốn đến cõi ấy, nay chính là phải thời.

Bấy giờ, một trăm ba mươi ức Bồ-tát của quốc độ kia thọ lãnh lời chỉ dạy của Phật để đi đến cõi Kham Nhẫn.

Đức Phật kia bảo:

– Các ông đến quốc độ kia lễ bái, phụng sự, cúng dường, chớ mang lòng biếng trễ và khinh mạn. Hãy nhân danh Ta mà thăm hỏi Đức Như Lai Diệu Giác: Ngài có hứng khởi, khinh an, đi lại khỏe mạnh chăng?

Các Bồ-tát vâng lời dạy bảo, đảnh lễ sát nơi chân Phật, nhiễu bên phải bảy vòng rồi bỗng nhiên biến mất, liền đến thế giới Sa-ha.

Về phía Đông bắc, cách đây tám mươi bảy ức Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Không Tịnh, Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Hư Không Tạng, mười tôn hiệu trọn đầy, có một trăm ba mươi ức Bồ-tát.

Về phía Đông nam, cách đây tám mươi bảy ức Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Xí Nhiên, Đức Phật nơi cõi ấy hiệu là Như Lai Quảng Hiển, mười tôn hiệu trọn đầy, Bồ-tát có một trăm ba mươi ức.

Về phía Tây nam, cách đây tám mươi bảy ức Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Tinh Tú, Đức Phật nơi cõi ấy hiệu là Như Lai Nguyệt Quang, mười tôn hiệu gồm đủ, Bồ-tát có một trăm ba mươi ức.

Về phía Tây bắc, cách đây tám mươi bảy ức Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Hoại Ma, Đức Phật nơi cõi đó hiệu là Như Lai Dũng Mãnh Phục, mười tôn hiệu trọn đầy, Bồ-tát có một trăm ba mươi ức.

Về phương Trên, cách đây tám mươi bảy ức Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Hải Tích, Đức Phật nơi cõi ấy hiệu là Như Lai Thượng Diệu, mười tôn hiệu trọn đầy, Bồ-tát có một trăm ba mươi ức.

Về phương Dưới, cách đây tám mươi bảy ức Hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Thông Đạt, Đức Phật nơi cõi ấy hiệu là Như Lai Vô Úy, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Đức Phật đó bảo các Bồ-tát:

– Các ông có thấy ánh quang minh kia không? Các Bồ-tát đáp:

– Vâng, chúng con có nhìn thấy. Bạch Thế Tôn! Không rõ ánh sáng ấy là quang minh của Đức Phật nào chiếu đến thế giới này?

Đức Phật kia bảo:

– Về phương Trên, cách đây tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Sa-ha, Đức Phật nơi cõi đó hiệu là Thích Ca Mâu Ni, hiện nay đang diệt độ, xả thân xá-lợi, muốn vào trung ấm để giáo hóa chúng sinh. Đó là quang minh của Đức Như Lai Diệu Giác. Các ông nếu muốn đến cõi ấy, nay chính là phải lúc.

Quốc độ của Đức Phật kia có một trăm ba mươi ức Bồ-tát, thọ lãnh lời chỉ dạy của Phật để đến thế giới Kham Nhẫn. Đức Phật kia dạy bảo các Bồ-tát:

– Các ông đến quốc độ kia lễ bái, phụng sự, cúng dường, chớ mang lòng biếng trễ và khinh mạn. Hãy nhân danh Ta mà thăm hỏi Đức Như Lai Diệu Giác: Ngài có hứng khởi, khinh an, đi lại khỏe mạnh chăng?

Các Bồ-tát vâng thọ lời dạy bảo, đảnh lễ sát nơi chân Phật, nhiễu bên phải bảy vòng rồi bỗng nhiên biến mất, liền đến cõi Sa-ha, lễ bái, phụng sự, cúng dường Đức Như Lai Diệu Giác, đầu diện lễ dưới chân Phật rồi ngồi qua một bên.

Bấy giờ, Đức Như Lai Diệu Giác xuất hiện tướng lưỡi rộng dài, hai bên vượt quá tai, như sắc hoa Ưu-bát, như sắc hoa sen đỏ, nói:

– Ta từ vô số a-tăng-kỳ kiếp, hành các pháp thanh tịnh, không có hư vọng. Nhân duyên hóa độ chúng sinh của Ta đã xong, như vứt bỏ thi hài nơi đồng trống vắng, nay lại tạo duyên để bắt đầu lập hạnh. Chư vị Bồ-tát ở đây có người lập căn đạt được lực, có vị mới phát tâm, lại có bốn chúng chưa bước vào đạo tích (quả Tu-đà-hoàn), phải nhờ oai thần tiếp dẫn và sức của Phật, khiến đại chúng kia mới nhận biết được pháp khó có và không thể nghĩ bàn của chư Phật thời quá khứ, hiện tại và vị lai.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói tụng:

Đời lắm kẻ ngu mê

Không vào pháp vô lậu

Trở lại trong năm đường

Hành nhiễm ô bất tịnh.

Ta dù ở Ta-bà

Cứu độ năm dục khổ

Lành thay sở nguyện xưa

Ngày nay đã trọn thành.

Như khạc nhổ nơi đất

Kẻ trí ai uống lại?

Ta từ vô số kiếp

Tu hạnh Phật thanh tịnh.

Xả thân lại thọ thân

Không phải đôi ba kiếp

Như có người sáng trí

Giữ đất vạch xá-lợi.

Huống lại gặp mình Ta

Có kẻ không giải thoát

Sinh tử ngày đêm dài

Tối tăm trong năm cõi.

Đoạn diệt không đường dài

Cầu Niết-bàn Phật dài

Vốn hiệu Thích Ca Văn

Lưu xá-lợi hóa độ

Nay Ta nhập không giới

Trung ấm độ chúng mê.

Đức Thế Tôn nói tụng xong, tám vạn bốn ngàn na-do-tha chúng sinh chán lìa sinh tử, đều phát ý đạo Chánh chân vô thượng (Phát tâm Bồ-đề, cầu đạo quả Chánh giác vô thượng). Lại có bảy mươi ức chúng sinh dứt hết các trần cấu, đắc pháp nhãn thanh tịnh. Bồ-tát trong ma giới gồm bảy ngàn vạn chúng liền từ chỗ ngồi đứng dậy, thâu giữ y phục, hoan hỷ mà lui ra.

Phẩm 2: ĐỨC NHƯ LAI DIỆU GIÁC ĐƯA CÁC BỒ-TÁT VÀO TRUNG ẤM ĐỂ GIÁO HÓA

Bấy giờ, Đức Như Lai Diệu Giác Chí Chân Đẳng Chánh Giác quan sát chúng tọa định, tâm đều thuần nhất không xen tạp, những người muốn nhập trung ấm để thọ pháp giới cấm, tạo nhiều lợi ích, có thể độ thoát vô lượng chúng sinh, kiến lập các thệ nguyện rộng lớn để thi hành Phật sự.

Khi ấy, Đức Như Lai Diệu Giác bèn nhập Tam-muội Vô kiến đảnh, khiến các đại chúng gồm vô số ức ngàn na-do-tha Hằng hà sa số các chúng Bồ-tát đều đồng một sắc thân giống như Đức Như Lai Diệu Giác không khác. Tôn giả Đại Ca-diếp của cõi Diêm-phù-đề cùng các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, các chúng Trời, Rồng, Quỷ thần, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Phú-đan-na, nhân và phi nhân, tám quốc vương, tám ức một trăm ngàn chúng sinh đều nhờ diệu lạc của thần túc mà được đưa vào trung ấm.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn ở trong đó nói tụng:

Trung ấm bị mê hoặc

Lầm mê, không Tam tôn

Thân chuyển theo năm đường

Tùy hành theo trói buộc.

Hoặc rơi hai cõi thiên

Hoặc vào ba đường ác

Lành thay, khá xót thương!

Hôm nay Như Lai đến.

Chủng loại này được độ

Ta nguyện đều trọn thành

Vô hình thọ hình giáo

Gốc đoạn tưởng, đoạn diệt.

Ba đời các Đức Phật

Đều thực hành pháp này

Sắc pháp tự sáng chói

Diệt bằng đạo định ý.

Như Lai tướng chân thật

Không sinh, không khởi diệt

Quán thân khắp đều không

Thấu tỏ pháp chẳng thường.

Hành do gốc si ái

Như tro phủ trên lửa

Kẻ ngu bảo rằng diệt

Gốc lửa vẫn thường còn.

Tâm là gốc các độc

Thiện ác tùy loại hình

Làm thiện, sinh cõi thiện Làm ác, sinh cõi ác.

Nếu ai làm việc ác

Tự cho không hậu báo Đến khi quả báo đến

Người thân không thể thay. Phạm giới, không pháp hành Tự xưng đời vô song

Lõa lồ, ăn rau cỏ

Tôn thờ thần nhật, nguyệt. Tự đọa ba đường ác Không biết bao nhiêu kiếp Họ không phải Phật tử Tuy gần mà xa Ta.

Đức Như Lai Diệu Giác nói tụng này rồi, liền dùng thần lực nhập vào trung ấm, biến thành giảng đường bằng bảy báu, tòa cao cũng bằng bảy báu, treo cờ phướn, lọng báu bằng lụa, thang bậc bằng vàng, bạc, đất bằng lưu ly, vườn ao đều do bảy báu tạo thành. Chim nhạn, chim le le, uyên ương và các giống chim lạ đều hòa nhau cất tiếng kêu thương.

Đức Thế Tôn lại dùng thần lực khiến các loài chúng sinh kia, như loài có mạng sống bảy ngày, sáu ngày, năm ngày, bốn ngày, ba ngày, hai ngày, một ngày đều được thọ mạng lâu dài.

Đức Thế Tôn lại quán xét về chỗ hướng đến theo tâm của các chúng sinh, khiến có thể phân biệt, mỗi loại đều ở một phía. Các bậc đạt bốn hướng và bốn quả đều ở một phía. Các Bồ-tát mới phát tâm cho đến chín trụ đều ở một phía. Các bậc đạt hướng Phật-bích-chi, đắc quả Phật-bích-chi đều trụ một phía.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn biến hóa ra bảy trăm ức na-do-tha tòa cao bằng bảy báu, mỗi mỗi tòa cao đều có hóa Phật, mỗi mỗi hóa Phật đều nói tụng vô thường:

Tất cả hành vô thường Thức là pháp ngoại trần Có khởi ắt có diệt

Diệt là vui tối thượng. Không sinh, già, bệnh, chết Cũng không ở ba cõi

Vĩnh trụ cõi hư không Ấy là nhà chư Phật.

Vô úy, không cấu nhiễm Không bị dục ái nhiễm Hương xông và năm dục Dứt hết không còn sót. Một trăm lẻ tám ái

Và pháp tập đều dứt Trước diệt, sau không sinh Ngay hiện đời chứng quả. Tổng yếu của pháp Phật Là ba bảy đạo phẩm

Vô nguyện, vô tướng, không Là đường thẳng của Phật. Các chúng sinh lợi căn

Một lần nghe thấu ngộ

Dứt bằng kiếm trí tuệ

Như lửa đốt núi đồng.

Loại chúng sinh độn căn

Gốc tội sâu kiên cố

Trăm ngàn Phật ra đời

Dẫu thương mà khó độ.

Các thọ thân trung ấm

Tùy ngôn giáo dẫn dắt

Tuy vốn không phát tâm

Nghe pháp tất được độ.

Hóa Phật nói kệ tụng xong, bảy mươi tám ức trăm ngàn na-do-tha chúng sinh trung ấm đều khởi ý đạo Chánh chân vô thượng, phát tâm Bồ-đề.

Lúc này, Đức Như Lai Diệu Giác thăng tòa vô úy cùng tột ở nơi chính giữa. Mười phương các Bồ-tát đạt thần thông ở bên trái Phật tòa.

Ở cõi Diêm-phù-đề, Tôn giả Ma-ha Ca-diếp cùng bốn bộ chúng: Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di đều ngồi bên phải Phật tòa. Các chúng trời, rồng, quỷ thần và đại quốc vương thì ngồi ở phía sau Phật tòa. Từ Tứ Thiên vương, Thiên vương Đao-lợi, Diệm-ma Thiên, Đâu-suất Thiên, Hạp Thiên, Ba-lợi-đà Thiên, Hạp-ba-ma-na Thiên, A-hội-đậu-tu Thiên, Thủ-ha Thiên, Ba-lợi-đà-thủ-ha Thiên, Tu-trệ Thiên, Tu-trệ-kỳ-nậu Thiên, cho đến A-ca-nị-trá Thiên đều ở trên không trung rải hoa cúng dường và trỗi nhạc trời. Chúng sinh trung ấm ở trước Như Lai lắng nghe và lãnh thọ giáo pháp.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn dùng oai thần của Phật, khiến tâm của chúng sinh đều tự nghĩ: “Phật chỉ vì ta mà thuyết pháp, không thuyết pháp cho người khác”.

Đức Thế Tôn bèn nói tụng:

Như Lai giác vô lượng

Thần biến không thể lường

Ra vào núi đá, vách

Như chim dạo hư không.

Ta vốn a-tăng-kỳ

Tích vô biên công đức

Độ kẻ chẳng tự làm

Khiến phát tâm Bồ-đề.

Niết-bàn không đến đi

Cũng không thấy kẻ thọ

Ta vốn tại Song thọ

Chuyển thân tới chốn này.

Ta từ mới phát tâm

Thề độ khắp các loài

Một người còn chưa độ

Ta cũng trọn không bỏ.

Quan sát chúng trung ấm

Đều có thượng, trung, hạ

Chỉ dùng ba cú nghĩa

Tứ đế, pháp chân diệu.

Phải nên tu thiền định

Ắt trừ dâm, giận, si

Tám trăm bệnh ung nhọt

Tám vạn bốn ngàn cấu.

Bố thí, trì giới, nhẫn

Tinh tấn, thiền định, tuệ

Khéo phương tiện quyền xảo

Đoạn trừ ba căn độc.

Sắc không phải thân Ta

Ai tạo ra sắc này?

Thấu rõ sắc vô hình

Xứng đáng hạnh Phạm chí.

Khi Ta chưa thành Phật

Vốn bị sắc mê hoặc

Đọa vào bốn điên đảo

Đắm chìm biển sinh tử.

Nay hiểu rõ mầm sắc

Thấy sắc vốn không thật

Thọ, tưởng, hành và thức

Cấu nhiễm không đạo chân.

Ấm nhập mười tám giới

Hai mươi hai pháp căn

Mỗi mỗi phải phân biệt

Tịch nhiên, không chỗ chấp.

Trung ấm người dục giới

Trần cấu đều vi tế

Giống như áo mới may

Khó thấy chỗ dơ bẩn.

Người có mắt trí tuệ

Dốc trừ diệt cấu trần

Các chúng sinh trung ấm

Ví chúng sinh như vậy.

Dâm, giận, si vi tế

Nghe pháp liền thấu ngộ

Toàn bộ tâm không đổi

Chẳng được Tu-đà-hoàn.

Ba chuyển, mười hai pháp

Lại chứng Tư-đà-hàm

Thượng, hạ phẩm phần diệt

Chứng được đạo Bất hoàn.

Khổ hết, si ái diệt

Đắc thành A-la-hán

Đạo tích: tám mươi ức

Người được quả Tần lai:

– Tám vạn bốn ngàn ức

Người đắc đạo Bất hoàn

Trăm vạn hai ngàn ức

La-hán hai hằng sa.

Thân sáu thông thấu triệt

Đều hướng đến quả Phật

Tám vạn bốn ngàn ức

Hướng đến tâm Bồ-đề.

Số ấy như vi trần

Ta ở cõi Diêm-phù

Khổ hạnh không kể hết

Thí quốc, tài, thê, tử.

Đầu, mắt, máu, tủy, xương

Vững ý như kim cương

Không bị ma khuấy động

Vui thay đại phước báo.

Nguyện nào tu chẳng thành?

Lúc ấy, chúng sinh ngồi nơi tòa suy nghĩ: “Phật chỉ vì ta thuyết pháp, không vì ai khác. Người hướng quả Thanh văn thì đắc quả Thanh văn, người hướng đạo quả Phật-bích-chi thì đắc quả Phật-bích-chi, người hướng đạo Bồ-đề thì đắc đạo Bồ-đề”.

Phẩm 3: ĐỨC NHƯ LAI DIỆU GIÁC NHẬP TRUNG ẤM PHẦN THÂN

Bấy giờ, ở trên tòa có vị Bồ-tát tên là Định Hóa Vương, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, vén áo vai phải, gối bên phải quỳ sát đất, chấp tay trước Phật, bạch:

– Lành thay! Bạch Thế Tôn! Thế Tôn đã nói một cách rõ ràng về ý nghĩa này để khiến cho chúng sinh hiểu rõ. Âm hưởng của pháp này khiến cho người có chí hướng nghe dễ được hóa độ, nhưng lại có người khó hóa độ. Con xét thấy chúng sinh kẻ có tham dục, sân hận, si mê giảm dần; kẻ không có tham dục, sân hận, si mê giảm dần. Hoặc ở nơi pháp hữu đối, hoặc ở nơi pháp không đối. Hoặc ở nơi pháp hữu kiến, hoặc ở nơi pháp vô kiến. Hoặc ở nơi pháp hữu lậu, hoặc ở nơi pháp vô lậu. Hoặc ở nơi pháp hữu vi, hoặc ở nơi pháp vô vi. Hoặc ở nơi pháp có thể ghi nhận, hoặc ở nơi pháp không thể ghi nhận. Hoặc ở nơi pháp dục giới. Hoặc ở nơi pháp không thể hiểu được. Hoặc ở nơi pháp sắc giới. Hoặc ở nơi pháp vô sắc giới. Hoặc ở nơi pháp trung ấm có hình tướng vi tế. Hoặc ở nơi pháp trung ấm không có hình tướng vi tế. Hoặc ở nơi pháp năm sắc có thức. Hoặc ở nơi pháp năm sắc không thức. Hoặc ở nơi pháp phi tưởng phi bất tưởng thức. Hoặc không ở nơi pháp phi tưởng phi bất tưởng thức. Hoặc ở nơi trụ thứ nhất cho đến trụ thứ chín. Có trụ thứ nhất không phải trụ thứ nhất. Có trụ thứ chín không phải là trụ thứ chín. Kính mong Thế Tôn mỗi mỗi diễn bày khiến cho các Bồ-tát vĩnh viễn không còn do dự, các loại chúng sinh nghe pháp đều được giải thoát.

Đức Thế Tôn dùng Phạm âm thanh tịnh hòa dịu tán thán Bồ-tát Định Hóa Vương:

– Lành thay! Lành thay! Này Tộc tánh tử! Ông đã có thể ở trước Như Lai gầm lên tiếng gầm sư tử. Ta nay sẽ vì ông phân biệt nói rõ. Hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ. Những điều ông hỏi về pháp có thể thấy hoặc pháp không thể thấy, đó là mắt thấy sắc, là sắc đi vào mắt.

Bồ-tát Định Hóa Vương thưa:

– Không phải mắt thấy sắc, cũng không lìa mắt; không phải là sắc đi vào mắt, cũng không lìa sắc.

Phật bảo Bồ-tát Định Hóa Vương:

– Này Tộc tánh tử! Mắt không phải là sắc, sắc không phải là mắt, vậy điều gì là quan sát?

Bồ-tát Định Hóa Vương bạch:

– Bạch Thế Tôn! Pháp thức thật ở nơi pháp quán mà sinh khởi. Phật bảo Bồ-tát Định Hóa Vương:

– Này Tộc tánh tử! Thế nào thức là có pháp hay thức là không pháp?

Bồ-tát Định Hóa Vương bạch:

– Bạch Thế Tôn! Thức không phải là hữu vi, không lìa hữu vi.

Thức không phải là vô vi, không lìa vô vi.

Phật bảo Bồ-tát Định Hóa Vương:

– Thế nào gọi là hữu vi, thế nào gọi là vô vi? Bồ-tát Định Hóa Vương bạch Phật:

– Pháp nào sinh khởi là hữu vi, pháp nào an trụ là vô vi.

Đối với pháp Đệ nhất nghĩa thì không thấy có khởi, cũng không thấy có trụ, vì pháp tánh thanh tịnh, không sắc, không thức.

Đối với pháp Niết-bàn thì không có nhiễm chấp. Mắt không phải là sắc, sắc không phải là mắt nên không thể thấy pháp, cũng không thể không thấy pháp.

Mắt quá khứ, sắc quá khứ, thức quá khứ; mắt vị lai, sắc vị lai, thức vị lai; mắt hiện tại, sắc hiện tại, thức hiện tại. Không có mắt, sắc và thức; không phải là không có mắt, sắc và thức. Đó là pháp Niết-bàn thanh tịnh.

Bấy giờ, Bồ-tát Định Hóa Vương bạch Phật:

– Nay con muốn nghe Như Lai giảng nói về pháp hữu đối và pháp vô đối.

Phật bảo Bồ-tát Định Hóa Vương:

– Này Tộc tánh tử! Âm thanh là hữu đối hay vô đối? Bồ-tát Định Hóa Vương bạch Phật:

– Âm thanh cũng là hữu đối mà cũng là vô đối. Phật bảo Bồ-tát Định Hóa Vương:

– Âm thanh cũng không hữu đối cũng không vô đối. Này Tộc tánh tử! Thế nào, âm thanh này là có, là không, là hư, là thực? Này Tộc tánh tử! Thế nào, hư không có thể vẽ thành chữ chăng?

Bồ-tát Định Hóa Vương thưa:

– Vâng, bạch Thế Tôn! Không thể vẽ được. Vì sao? Vì Như Lai tu tập công hạnh trong a-tăng-kỳ kiếp, cũng không thấy có, cũng không thấy không, cũng không thấy có ba đời, cũng không thấy không có ba đời, cho đến phi tưởng phi bất tưởng cũng như vậy.

Bồ-tát Định Hóa Vương bạch Phật:

– Các pháp quan sát như trên đều được nhận biết rõ. Kính mong Đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn nói về ba pháp vi diệu. Thế nào là tối vi diệu? Hình tướng của trung ấm chăng? Hình tướng của năm sắc thức chăng? Phi tưởng phi bất tưởng thức chăng?

Khi ấy, Đức Thế Tôn nhận biết tâm của chúng hội đều có sự nghi ngờ liền ở trên tòa nói tụng:

Ta thọ khổ ba cõi Tâm ngu lầm, si ái Trải qua a-tăng-kỳ

Nơi có cũng nơi không. Phá trừ kiếp sinh tử

Nay mới được thành Phật Dùng bản nguyện thệ lớn Độ kẻ không được độ.

Phật lực đấng tột cùng Ba cõi không ai bằng Toàn bộ không hai tâm

Tự thệ nguyện thành Phật. Ta từ Phật Chánh Chú Mới phát tâm vô đẳng

Ở trong dục vây buộc Kiên cố khó nhổ trừ.

Không định, nguyện, vô tướng Phân biệt ba Tam-muội Trước, niệm thở ra vào

Phân biệt đường thiện ác. Giữ tâm như bưng dầu Hành bộ chẳng thất nghi

Như người thấy kiếp thiêu Đốt thiêu kẻ trọng tội.

Phước sinh trời Quang Âm Nhẹ nhàng ở phương kia Ba phẩm loại chúng sinh Kẻ thọ hình trung ấm.

Nhận biến hóa không lường Ngoài Ta, ai nói được?

Năm sắc thức chúng sinh Bất đồng trong ba cõi.

Như Lai bậc tối thắng

Vào thức kia giáo hóa

Mỗi mỗi phân biệt nói

Không vướng trăm tám ái.

Ưng thành Tu-đà-hoàn

Nói pháp Tu-đà-hoàn

Ưng thành Tư-đà-hàm

Nói pháp Tư-đà-hàm.

Ưng thành A-na-hàm

Nói pháp A-na-hàm

Ưng thành A-la-hán

Nói pháp A-la-hán.

Ưng thành Phật-bích-chi

Nói pháp Phật-bích-chi

Người ưng đạo Bồ-tát

Nói pháp đạo Bồ-tát.

Chứng đắc Tu-đà-hoàn

Ba mươi hai ức người

Chứng đắc Tư-đà-hàm

Bốn mươi hai ức người.

Chứng đắc A-na-hàm

Năm mươi hai ức người

Chứng đắc A-la-hán

Sáu mươi hai ức người.

Chứng đắc Phật-bích-chi

Bảy mươi hai ức người

Chứng đắc đạo Bồ-tát

Tám mươi hai ức người.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói tụng:

Ta vốn không tâm pháp

Hiện vì giáo hóa chúng

Thấy khói biết có lửa

Thấy mây biết có mưa.

Hành bộ biết quân tử

Thấy sao biết có trăng

Tâm ngã, Ta tận dứt

Không có ngã, vô ngã.

Trải qua vô số kiếp

Không biết số tháng ngày

Phật quả do tư duy

Phàm phu không đạt tới.

Lành thay, đại Thánh Tôn!

Chiếu khắp mười phương cõi

Xa lìa pháp dục giới

Ở trung ấm giáo hóa.

Giáo pháp chư Phật này

Nơi ấm không thấy ấm

Các loại chúng sinh ấy

Phát nguyện đều sai khác.

Chấp ngã tự trói buộc

Ta vốn cũng như thế

Phật nhờ chánh tư duy

Suy xét mọi nguồn gốc.

Trong mỗi ý, mỗi niệm

Dứt trần cấu không khó

Trần cấu khi thắng Ta

Ta đọa ba cõi ác.

Ta nay thắng trần cấu

Dứt cấu, nhập Niết-bàn

Lành thay, đại Thánh Tôn!

Bước riêng không hai vết.

Thấy đạo tích của Ta

Người Diêm-phù được độ

Thân hành có ba việc

Khẩu hành có bốn việc.

Ý hành có ba việc

Biển sinh tử trần cấu

Chúng sinh ở chín cõi

Thức là chốn trải qua.

Phân biệt ngã, vô ngã

Không ngã cũng không bỉ

Các Đức Phật, Thế Tôn

Tâm rộng không biên giới.

Một lòng nghĩ chúng sinh

Chốn thọ không giới hạn

Thân tịnh không làm ác

Miệng nói luôn thanh tịnh.

Tâm tịnh như tâm Phật

Đó là pháp chư Phật

Thân là đồ chứa khổ

Đây chẳng có ba đời.

Ngoài ta không ai biết

Ai biết miễn khổ này

Công đức của Như Lai

Các tướng như mi, vế.

Tướng ngực của sư tử

Mỗi sợi lông đều sáng

Bàn tay thiên bức lý

Chỉ rõ nẻo thiện ác.

Lưỡi, răng, tiếng sáng trong

Tế độ hằng sa kiếp

Mắt, tai, mũi và tóc

Đỉnh vô kiến – nhục kế

Hư không có thể cùng

Tướng Phật thật vô lượng.

Đức Thế Tôn nói tụng này rồi, có tám mươi ức chúng sinh trung ấm đối với cảnh giới Niết-bàn Vô dư đều phát tâm kiên cố, mỗi mỗi đều thành Phật và có cùng một hiệu với Đức Như Lai Diệu Giác.

Phật bảo Bồ-tát Định Hóa Vương:

– Những điều ông hỏi về hữu lậu, vô lậu; có đối, không đối; có thể thấy pháp quá khứ, hiện tại, vị lai hay không thể thấy pháp quá khứ, hiện tại, vị lai, nay Như Lai sẽ nói với ông.

Bồ-tát Định Hóa Vương bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn! Con mong muốn được nghe Phật dạy. Phật bảo Bồ-tát Định Hóa Vương:

– Nên lắng nghe, lắng nghe và khéo suy nghĩ! Ta sẽ vì ông phân biệt nói rõ.

Này Định Hóa Vương! Như thế nào là duyên tận? Cái gì là không phải duyên tận? Đó là sáu nhập trần cấu, các pháp nhiễm, ngã si, ngã ái. Quan sát pháp hơi thở ra vào, bên trong bên ngoài, tám vạn bốn ngàn độ vô cực đời đời không thể diệt, niệm niệm tạo thành hình tướng của chúng. Pháp hữu lậu có tám vạn bốn ngàn, pháp vô lậu có ba mươi bảy, là các pháp hữu vi và vô vi. Đây không phải là đạo Niết-bàn. Thân thanh tịnh không phạm các điều ác, miệng không nói lời quấy, tâm tịnh với định hợp bốn tâm vô lượng biến mãn rộng khắp. Đó gọi là hạnh của Bồ-tát.

Phẩm 4: BỒ TÁT HIỀN HỘ HỎI VIỆC

Bấy giờ, Bồ-tát Hiền Hộ từ chỗ ngồi đứng dậy, vén áo vai phải, gối phải chấm đất, quỳ chấp tay trước mặt, bạch Phật:

– Lành thay, Thế Tôn! Ba phần chúng sinh: Đục giới, Sắc giới và Vô sắc giới, thức của chúng khó lường. Thế nào là lượng hữu lậu, thế nào là lượng vô lậu? Thế nào là lượng hữu vi, thế nào là lượng vô vi? Thế nào là lượng hữu sắc, thế nào là lượng vô sắc? Thế nào là lượng hữu dục, thế nào là lượng vô dục? Thế nào là lượng hữu ký, thế nào là lượng vô ký?

Khi ấy, Đức Thế Tôn nghe những điều Bồ-tát Hiền Hộ hỏi, liền nói tụng:

Ở tại trong bào thai

Thọ hình nhiều chủng loại

Trước diệt, sau đã sinh

Số nhiều như hằng sa.

Ba phần thức chúng sinh

Trần cấu nhiều chủng loại

Hoặc nghe tiếng được độ

Hoặc thấy hình đắc quả.

Nay Ta, Phật Diệu Giác

Giáng thần vào trung ấm

Mỗi mỗi đều thấu rõ

Pháp hữu lậu, vô lậu.

Đắc đạo thành quả chứng

Năm sắc thức dễ độ

Loại kia một bộ giới

Chẳng ở hữu vô lậu.

Chúng sinh tại trung ấm

Như thân Ta không khác

Năm ấm hình thống khổ

Bánh xe chuyển không ngừng.

Tôi ta vốn không định

Thinh, hưởng cũng không tên

Quán thân ba mươi sáu

Dục giới pháp có lượng.

Ba phần còn hai phần

Chúng sinh trung ấm ấy

Chúng sinh năm sắc thức

Không nhiễm khổ ba cõi.

Vô minh, si ái, hoặc

Tướng ẩn chẳng phải không

Hữu lậu gốc khổ đế

Dứt kết chẳng cùng sắc.

Tập đế: hai mươi tám

Tịch diệt trần cấu trừ

Ba mươi bảy phẩm đạo

Đạo đế quả chân thật.

Hiền Hộ, nay ông biết

Pháp hữu lậu, vô lậu

Pháp ký, pháp vô ký

Nay Ta nói cho ông.

Hành thiện ác hữu ký

Pháp vô ký si ám

Đọa lạc trong sinh tử

Ngoài Ta, ai độ được?

Khi Đức Phật Thế Tôn giảng nói những lời này, có chín mươi mốt ức chúng sinh đều phát tâm cầu đạt đạo Vô thượng, bốn mươi bảy ức na-do-tha chúng sinh đều đắc đạo quả A-la-hán.

Phẩm 5: ĐẠO THỌ

Bấy giờ, trên tòa có vị Bồ-tát tên là Thọ Vương, từ chỗ ngồi đứng dậy, vén áo vai phải, gối phải chấm đất, quỳ chấp tay, bạch Phật:

– Lành thay! Bạch Thế Tôn! Những điều Như Lai dạy thật là kỳ lạ. Chẳng hay Như Lai muốn nói hữu lậu chăng? Vô lậu chăng? Kính mong Thế Tôn từng câu nói rõ. Cái gì là hữu lậu? Cái gì là vô lậu?

Phật bảo Bồ-tát Thọ Vương:

– Có sinh có diệt gọi là hữu lậu. Không sinh không diệt gọi là vô lậu. lậu.

Có ngã có thân gọi là hữu lậu. Không ngã không thân gọi là vô Nhãn là đối của sắc gọi là hữu lậu. Không nhãn, không sắc gọi là

vô lậu.

Có thức, có tưởng, có hình gọi là hữu lậu. Không thức, không tưởng, không hình gọi là vô lậu.

Chỗ trú của ba thức xứ có thân gọi là hữu lậu. Mỗi thức mỗi xứ có một hình gọi là vô lậu.

Có hình, phi tưởng phi phi tưởng là pháp lượng có dụng. Chỗ bất dụng trong cảnh giới của thiền thứ ba thì chán sợ sinh tử, nên gọi là bất dụng.

Có nguyện, không nguyện, hoặc mới phát sơ thiền thì vui thích với hỷ lạc ấy, tâm không dao động, niệm tịnh hỷ an, tự giữ lấy năm hạnh, thành tựu có tưởng có diệt, theo pháp quán hơi thở ra vào ấy mà hỷ hành, một trăm lẻ tám ái nơi một niệm, ở trong một ức hành, tưởng, tưởng không cùng tận.

Huống chi thân hiện tại của hành giả kia không có tưởng ta và người: Ta từ vô số kiếp bỏ cái này, theo cái này. Chỗ trải qua của ba thức xứ không có hiện hữu, cũng không có ngã. Ba cõi thật khổ thay! Thân chịu nạn sinh tử, thí như phép ảo thuật, dùng nắm tay lừa dối trẻ con. Pháp thức thần vô hình, định sinh diệt vô thường. Ta còn không có thân của ta, huống gì là những pháp có thức hình. Tưởng cũng là pháp vô tưởng, cũng không thấy có thức, bốn ấm kia (sắc, thọ, tưởng, hành) còn tồn tại chỗ nào? Do thức mà có phân biệt. Khổ ám có năm hành tướng. Không phải ta có ngã, không phải ông có ngã. Ta từ vô số kiếp, trải qua ba thức xứ, trừ trời, rồng, quỷ thần, nơi đâu mà không có Diệu giác? Ta thực hành các pháp thiện, thề độ vô số chúng sinh, tùy theo loại hình mà giáo hóa, chúng sinh được hóa độ nhiều vô lượng. Hạnh của Như Lai thanh tịnh, rộng độ vô biên cõi, thần thông chiếu khắp nơi, quan sát trong ba đời, từ chúng sinh có hình đến chúng sinh vô hình. Ta tư duy mười tưởng kết, không lo sợ trần cấu, hư không không biên vực, không còn thấy vãng lai, tâm bên trong không niệm, nhờ công đức nhẫn nhục mà thành tựu, một lòng tinh tấn cầu thành Phật, vui tịch diệt Niết-bàn, khởi cũng không thấy khởi, sinh cũng không thấy sinh, huống gì là có sinh diệt.

Chư Thiên và thế nhân có thể đoạn các thứ trói buộc, chấp trước, nhiễm ô trong ba cõi để đến bờ giác. Trải qua biển sinh tử, chúng sinh tự trói mình trong đó, bị sắc dục làm mê hoặc, trôi lăn mãi trong ba hữu. Phật không còn sự sợ hãi, dùng oai thần để tiếp nhận chúng sinh, chỉ vì chúng sinh mà quên mình, công đức ấy thật không thể tính kể được.

Phật thường dùng bốn ý chỉ, năm căn, năm lực, bảy giác chi, ba mươi bảy pháp trợ đạo; thường hành ba Tam-muội: không, vô tướng, vô nguyện; khéo dùng các phương tiện thiện xảo để giáo hóa cõi sinh tử. Phật thực hành sáu pháp Ba-la-mật, trải qua không biết bao nhiêu kiếp, quay vòng khắp các cõi trong hư không, độ chúng sinh giải thoát đắc đạo số nhiều như vi trần không còn vọng tưởng điên đảo. Phật chỉ dùng một âm mà diễn bày giáo pháp vi diệu, khiến chúng sinh thọ giáo hóa rộng khắp không bờ bến. Với đạo tâm quan sát các pháp, không còn thấy có khởi có diệt, hiểu rõ nội ngoại thân, luôn hệ niệm đối với pháp An ban tức : hơi thở dài biết dài, hơi thở ngắn biết ngắn, loạn tưởng biết loạn tưởng, định tưởng biết định tưởng, giữ tâm hoàn toàn không loạn tưởng mà thực hành chánh pháp thanh tịnh.

Đức Thế Tôn liền nói tụng:

Nẻo hành của Phật lực

Thấm nhuần khắp trời, người

Chúng sinh học, vô học

Cho đến kẻ phàm phu.

Tâm dứt lìa chúng tưởng

Đều đến nơi vô úy

Phân biệt: không, vô tướng

Tu đạo tràng thanh tịnh.

Trang nghiêm cội Phật đạo

Đều đồng một sắc thân

Chuyển pháp luân vô thượng

Xiển dương tiếng trống pháp.

Không phải các chúng ma

Có khả năng chuyển được

Mở pháp tạng cam lồ

Rưới khắp tất cả chúng.

Vô số kiếp cứu độ

Vô lượng các chủng loại

Đấng tối thắng cứu đời

Độ người không kể xiết.

Lành thay, chẳng nghĩ bàn!

Nẻo độ không thể lường

Ta từ xưa lập hạnh

Chỉ có Phật xưng lường.

Chẳng thấy pháp tôi – ta

Pháp ích lợi trời, người

Công đức vượt ba cõi

Được vào cảnh Niết-bàn

Trong sạch không trần uế

Nói pháp ánh trăng trong sao.

Đức Thế Tôn nói tụng này xong, có tám mươi bốn ức na-do-tha trăm ngàn ức chúng sinh trung ấm đều dứt sạch các trần cấu, chứng đắc pháp nhãn thanh tịnh. Lại có mười ngàn ức chúng sinh năm sắc thức đều phát tâm hướng tới đạo Bồ-đề không thoái chuyển.

KINH TRUNG ẤM

QUYỂN HẠ

Phẩm 6: THẦN TÚC

Bấy giờ, Đức Như Lai Diệu Giác liền dùng thần túc biến hóa chúng sinh trong ba ngàn đại thiên cõi nước này, trên tới cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng, dưới đến địa ngục Vô cứu, đều thành màu vàng ròng, đều giống như thân của Đức Như Lai Diệu Giác gồm ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, quanh thân có hào quang tỏa sáng bảy thước, tất cả đều ngồi trên hoa sen báu nơi tòa cao, dùng Phạm âm diễn nói chánh pháp vang khắp ba ngàn đại thiên thế giới. Mỗi mỗi vị Phật nói ra tám vạn bốn ngàn tạp hạnh, khiến cho những người gặp được ánh sáng kia, các bệnh về dâm dục, sân hận, si mê đều tự diệt hết, rồi đồng thanh nói tụng:

Kinh pháp vốn vô thể

Diệt rồi, nay lại hưng

Đoạn trừ pháp hữu lậu

Trong ba cõi độc hành.

Vô số kiếp sinh tử

Được gặp ruộng phước lành

Sắc vàng chiếu khắp nơi

Sáng soi đường giải thoát.

Sức thần chẳng thể tận

Quán rõ vốn vô hình

Tâm đại từ đại bi

Cứu vớt chúng vô minh.

Nguồn gốc năm ấm khổ

Lênh đênh được tế độ

Sông sinh tử bốn sử

Thuyền pháp đưa về bến.

Đạo phương tiện vô ngại

Vào cảnh vô vi kia

Xưa Ta phát thệ nguyện

Muốn độ người chưa độ.

Hạnh thanh tịnh tu thân

Miệng không nói hư không

Dốc lòng cứu tám nạn

Các ác còn đâu sinh.

Bấy giờ, có vị Bồ-tát từ chỗ ngồi đứng dậy, vén áo vai phải, gối phải quỳ sát đất, chấp tay bạch Phật:

– Vui thay, Thế Tôn! Thần túc Phật vô lượng, không thể nghĩ bàn. Nay con có điều muốn hỏi. Nếu được Phật cho phép, con mới dám tỏ bày.

Đức Như Lai Diệu Giác bảo vị Bồ-tát kia:

– Lành thay! Lành thay! Này Tộc tánh tử! Ông hãy tùy ý thưa hỏi, Ta sẽ giải đáp tất cả cho ông.

Bồ-tát thưa:

– Bạch Thế Tôn! Thần lực của Như Lai thật không thể diễn bày hết được. Nay cả ba ngàn đại thiên thế giới đều chói sắc vàng. Đó là loại Tam-muội gì mà có sự thần biến ấy?

Phật bảo Bồ-tát:

– Thần biến này là Tam-muội vương trong các Tam-muội. Chỉ có các Đức Phật mới có thể biến hiện được như vậy, không phải là hàng Thanh văn hay Phật-bích-chi có thể làm được. Nếu tu hành Tam-muội vương này thì sẽ dẫn theo tám vạn bốn ngàn Tam-muội khác. Hoặc có Tam-muội tên là Hư không tạng, hoặc có Tam-muội tên là Thăng pháp đường, hoặc có Tam-muội tên là Nguyệt quang thanh tịnh, hoặc có Tam-muội tên là Phá hữu nhập vô, hoặc có Tam-muội tên là Nhất ý bất loạn, hoặc có Tam-muội tên là Trừ khử trần vụ, hoặc có Tam-muội tên là Bạt tam độc căn bản, hoặc có Tam-muội tên là Diệt quá khứ hiện tại vị lai bệnh, hoặc có Tam-muội tên là Khai cam lồ pháp môn.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn giải ý nghĩa trên bèn nói tụng:

Hạnh thanh tịnh đạo lực

Thân, miệng, ý không phạm

Thệ nguyện vô số kiếp

Kẻ đắm chìm sinh tử.

Kim cương khó hủy hoại

Nhị thừa không thể bằng

Quán gốc khổ của thân

Tư duy chứng bốn quả.

Chứa hạnh không thoái chuyển

Tĩnh lặng ngồi đạo tràng

Nhập định ý một kiếp

Hai, ba đến bảy kiếp.

Qua kiếp thiêu đất cháy

Tâm này cũng không động

Phá trừ cảnh giới ma

Ắt thành đạo vô thượng.

Sức định ý Tam-muội

Phước báo chẳng thể lường

Khiến ba tụ chúng sinh

Đắc thành đạo vô thượng.

Quan sát tâm muôn loài

Kẻ khó độ, dễ độ

Khiến không còn đắm chìm

Trôi lăn biển sinh tử.

Ta vốn không sắc ấy

Thể ánh sáng vàng vòng

Chuyên khổ hạnh nhiều kiếp

Tu định, thành hình này.

Khi Đức Như Lai Diệu Giác nói tụng này, các Đức Phật Thế Tôn đồng thời vươn tay khen ngợi Đức Như Lai Diệu Giác rồi nói tụng:

Đấng Trượng phu nhị túc

Thế hùng không thể lường

Xa lìa khổ ba cõi

An nhiên làm một sắc.

Nay nghe Như Lai nói

Đạo định ý thần túc

Được nghe tánh tướng pháp

Tướng tướng chẳng thể lường.

Tám loại tiếng thanh tịnh

Mười sáu pháp thù thắng

Ba mươi hai hành nghiệp

Lợi ích cho mọi người.

Thiên Nhân Tôn hơn hết

Quang minh chiếu chúng sinh

Ở lâu trong chốn khổ

Uống bằng tám giải thoát.

Ao thanh tịnh vô dục

Hóa thành hoa bảy giác

Không đắm nơi năm ấm

Như đóa hoa sen xanh.

Hương xông bay khắp nơi

Năm phần phân Như Lai

Lưu hành khắp mọi chốn

Xưa Ta cầu Phật đạo.

Thệ nguyện cùng một thời

Ngày nay được chứng quả

Không trái thệ nguyện xưa

Đạo nhất tướng vô tướng.

Đức Thế Tôn nói tụng rồi, có trăm ức chúng sinh trung ấm hy vọng cầu được hình sắc vàng ròng của thân Phật, đều tự nghĩ: “Như sự thần biến của vô lượng chúng ta hôm nay, chắc chắn đời sau sẽ được thành Phật đều đồng một hiệu là Như Lai Diệu Giác, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn.

Phẩm 7: PHÁ LƯỚI ÁI

Bấy giờ, Đức Như Lai Diệu Giác muốn phá trừ kiết sử ái, muốn khiến cho bốn bộ chúng tự mình được chứng nghiệm và biết rõ về dục ái, sắc ái và vô sắc ái, Đức Như Lai bèn nhập Tam-muội Bất động.

Đức Thế Tôn lại tự suy nghĩ: Chúng sinh nơi Dục giới này cũng có loại có ái, có loại không có ái; cũng có hữu lậu, vô lậu; cũng có hữu vi, vô vi; cũng có loại khả ký, có loại bất khả ký. Chúng sinh nơi Sắc giới thì phi hữu phi vô, không có tưởng, không phải là không tưởng thức có thể thấy pháp. Trong ba cõi, Dục giới là quan trọng hơn hết, vì chúng sinh chẳng thể lìa sự nhiễm chấp vướng mắc. Những chúng sinh trung ấm rất cần đạo của bậc Thánh. Chúng sinh năm thức thì có trước có sau. Chúng sinh cõi Phi tưởng phi phi tưởng thức thì có kẻ nhận lấy Niết-bàn, có kẻ không nhận lấy Niết-bàn. Làm thế nào để chúng sinh trung ấm gặp bậc Thánh mà được chứng ngộ? Chúng có căn bệnh suy tính về không ngã, thọ mạng, luôn chấp về vô thường, đời trước không phải là đời sau, đời sau không phải là đời trước. Lời nói của vị Thánh này chẳng phải bản ý phát tâm cần cầu bậc Thánh như pháp của Thanh văn. Hạng năm sắc thức thì căn bản chưa thành, thấy Phật biết Phật, mỗi mỗi đều chấp trước, đa phần thọ nhận cõi phước rồi bị đọa không phải ít. Không suy lường về thân ta, người là hành pháp hay không phải hành pháp. Ba cõi bị lưới che phủ, muốn thoát ra rất khó. Giống như ném cục chỉ, đầu mối sợi chỉ liền hoàn trở lại. Chúng sinh trong ba cõi, xả thân nơi này rồi sinh lại nơi ấy.

Khi ấy, Đức Thế Tôn bèn nói tụng:

Ba cõi là nhà lửa

Lửa bốc cháy nóng bừng

Chỗ tâm ái nhiễm chấp

Sẽ vào ba đường ác.

Đời trước chẳng phải sau

Ái có pháp khinh, trọng

Chúng năm sắc thức pháp

Đời nay, sau dễ độ.

Tám nạn đường sinh tử

Ngược với cửa Niết-bàn

Pháp không bỉ không thử

Bạn tối thắng vô đẳng.

Thần túc tiếp chúng sinh

Kẻ thấy đều được độ

Người quá khứ, vị lai

Càn-thát-bà, Tu-la.

Trời, rồng cùng quỷ thần

Đều được độ tất cả

Lành thay Tam Giới Tôn

Khéo thuyết pháp vi diệu.

Khiến chúng sinh khổ ách

Được đến bờ vô vi

Trừ bệnh thân, khẩu, ý

Vắng lặng không còn động.

Như kẻ đói được ăn

Như kẻ khát được uống

Chỉ, quán trừ ái kết

Cam lồ, ba giải thoát.

Ta phát đạo vô thượng

Trừ ái, không tưởng khát

Cứu độ trong lửa hừng

Được thành bậc Thế Hùng.

Vô số Phật quá khứ

Hiện tại và vị lai

Giáo hóa cũng như Ta

Không có tưởng bỉ ngã.

Chánh pháp trừ tà pháp

Mãi mãi diệt trần cấu

Pháp vô ngại tổng trì

Tư duy quan sát rõ.

Trong trăm ngàn ức kiếp

Các Tam-muội tự tại

Tứ không, pháp định ý

Đến đi không mỏi mệt.

Chỗ chư Phật du hóa

Ích lợi không giảm tổn

Thời gian một bước chân

Độ chúng sinh vô lượng.

Chỗ nào Ta đặt chân

Có bao loài chúng sinh

Tùy loại mà được độ

Đầy khắp trong ba cõi.

Tùy tâm đắc ba đạo

Độ như thế vô cùng

Pháp tám giải không ngại

Lìa bỏ căn thọ mạng.

Không lầm tưởng ba cõi

Năm nghịch kết hại họ

Ngươi sinh, biết ngươi sinh

Ngươi diệt, biết ngươi diệt.

Ngươi lên, biết ngươi lên

Ngươi xuống, biết ngươi xuống

Nơi nào cũng không an

Kẻ lỗi đi chốn nào.

Phải biết sức Phật lớn

Biến nhập pháp tổng trì

Do thệ nguyện thuở xưa

Người chưa độ được độ.

Hành trì vô lượng tâm

Biến mãn khắp mười phương

Phật nói pháp cam lồ

Như mẹ hiền thương con.

Mẹ chẳng phải cha hiền

Cha chẳng phải mẹ hiền

Ba cõi bốn điên đảo

Khó hóa như kim cương.

Như vật mới vào lò

Trước cháy tiêu thô ác

Người chân không vọng động

Như bùn sinh sen vàng.

Phật đạo thật chân chánh

Không sợ hãi, không chấp

Không có lụy niệm tưởng

Tâm cũng không qua lại.

Bấy giờ, trên tòa có vị Bồ-tát tên là Diễm Quang, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, vén áo vai bên phải, gối bên phải quỳ chấm đất, chấp tay bạch Phật:

– Như hôm nay Thế Tôn giảng nói pháp chân thật, hoặc là nói pháp hữu, hoặc là nói pháp vô, hoặc là nói hữu vi, hoặc là nói vô vi, hoặc là nói hữu ký, hoặc là nói vô ký. Nay những chúng sinh được giáo hóa lấy pháp gì để được độ thoát?

Đức Thế Tôn dùng tụng đáp:

Các pháp chính có một

Không hai, cũng không ba

Ái thức, không ái thức

Mãi xa lìa bào thai.

Phá chấp ái trói buộc

Khiến chúng sinh dứt ái

Sức thần Đức Như Lai

Tự biết gốc kiếp trước.

Hoặc ở cung Thiên vương

Chuyển bánh xe giáo hóa

Hoặc ở chốn bần cùng

Cho đến ngục Vô cứu

Mỗi mỗi hiểu rõ ràng

Tâm chúng sinh cấu chấp.

Đức Thế Tôn nói tụng này rồi, có sáu mươi tám ức na-do-tha chúng sinh trung ấm liền từ chỗ ngồi đứng dậy, vén áo vai phải, gối phải quỳ sát đất, chấp tay bạch Phật:

– Ôi sự khổ này chính là nỗi khổ lớn. Ở trong các khổ, ái này là khổ tột cùng. Kính mong Thế Tôn cho phép chúng con được xuất gia.

Lúc ấy Đức Thế Tôn mặc nhiên chấp thuận.

Khi đó, các chúng sinh trung ấm nghe Phật thuyết pháp liền đắc quả A-la-hán.