SỐ 310 — KINH ĐẠI BẢO TÍCH (tiếp theo)

QUYỂN 42

Hán dịch: Đời Đại Đường, Tam tạng

Pháp sư Huyền Trang.

Pháp hội 12: BỒ-TÁT TẠNG (Phần 8)

Phẩm 7: THI-LA BA-LA-MẬT-ĐA (Phần 1)

Đức Phật bảo Xá-lợi-phất :

–Thế nào là Thi-la ba-la-mật-đa của Đại Bồ-tát mà Đại Bồ-tát vì Vô thượng Bồ-đề y theo pháp ấy siêng tu Bồ-tát đạo?

Này Xá-lợi-phất! Vì thực hành Thi-la ba-la-mật-đa mà Đại Bồ-tát có ba thứ diệu hạnh. Những gì là ba? Đó là thân diệu hạnh, ngữ diệu hạnh và ý diệu hạnh.

Này Xá-lợi-phất! Những gì gọi là thân diệu hạnh, ngữ diệu hạnh và ý diệu hạnh?

Đại Bồ-tát rời xa sát sinh, trộm cắp và tà dâm, đây gọi là thân diệu hạnh.

Đại Bồ-tát rời xa sự nói dối, nói ly gián, nói lời ác và nói lời thêu dệt, đây gọi là ngữ diệu hạnh.

Đại Bồ-tát không có tham trước, giận hờn và tà kiến, đây gọi là ý diệu hạnh.

Đại Bồ-tát có đủ ba thứ diệu hạnh ấy thì gọi là Thi-la ba-la-mật-đa.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la Ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát suy nghĩ rằng thế nào là thân diệu hạnh, ngữ diệu hạnh và ý diệu hạnh?

Đại Bồ-tát suy nghĩ rằng: “Nếu thân chẳng làm việc sát sinh, chẳng làm việc trộm cắp, chẳng làm việc tà hạnh thì gọi là thân diệu hạnh. Nếu miệng chẳng nói dối, nói lời ly gián, nói lời thô ác, nói lời thêu dệt thì gọi là ngữ diệu hạnh. Nếu ý chẳng có tham trước, giận hờn, tà kiến thì gọi là ý diệu hạnh.”

Do có đủ những chánh tư duy như vậy nên gọi là Đại Bồ-tát thực hành Thi-la ba-la-mật-đa.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát suy nghĩ rằng: “Nếu nghiệp chẳng do thân, ngữ, ý gây tạo thì có thể hình thành nghiệp ấy được chăng?” Đại Bồ-tát đúng như lý quán niệm rằng: “Nếu nghiệp chẳng do thân, ngữ, ý gây nên thì chẳng tạo lập được hoặc xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ hoặc trắng, hoặc hồng, hoặc màu pha lê, nghiệp ấy lại chẳng phải mắt thấy được, chẳng phải tai nghe được cũng chẳng phải mũi, lưỡi , thân và ý biết được. Vì sao? Vì nghiệp ấy chẳng phải năng sinh, chẳng phải sở sinh, chẳng phải đã sinh, chẳng chấp thọ được, đều không có ai biết rõ được nghiệp ấy.” Đại Bồ-tát suy biết tánh Thi-la ấy chẳng thể làm được . Đã chẳng thể làm được thì chẳng thể kiến lập được, đã chẳng kiến lập được thì ở trong ấy chúng ta chẳng nên chấp trước.

Do sức quan sát hiểu biết như vậy, Đại Bồ-tát chẳng thấy diệu hạnh và Thi-la, cũng chẳng thấy người có đủ Thi-la, chẳng thấy chỗ hồi hướng của Thi-la.

Thấy hiểu như vậy rồi, Đại Bồ-tát hoàn toàn chẳng phát vọng khởi chấp thấy có thân. Vì sao? Vì thấy có thân thì có quan niệm đây là trì giới, đây là phạm giới rồi giữ gìn giới luật và oai nghi, hoặc hành động, hoặc cảnh duyên đều đầy đủ, có thấy biết chân chánh mà hành động. Vì biết và làm chân chánh nên gọi là người trì giới.

Đại Bồ-tát chẳng chấp trước tự thân, chẳng chấp trước mà thực hành các việc. Chẳng bỏ Thi-la cũng chẳng chấp trước Thi-la mà thực hành các việc. Nếu chấp ngã thì chấp Thi-la. Nếu chẳng chấp ngã thì chẳng chấp Thi-la. Nếu rõ biết Thi-la chẳng thể nắm bắt thì chẳng hủy phạm tất cả luật nghi. Nơi luật nghi nếu chẳng hủy phạm thì chẳng gọi là hủy phạm Thi-la, cũng chẳng gọi là chấp trước Thi-la.

Này Xá-lợi-phất! Do nhân duyên gì mà ở nơi Thi-la chẳng nắm giữ? Đó là biết tất cả pháp là tướng nhân duyên. Đã là tướng nhân duyên thì không có ngã. Ngã đã không thì nắm giữ chỗ nào.”

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Nếu có thân, ngữ, ý thanh tịnh

Lúc làm thường tu hạnh thanh tịnh

Thường ở trong cấm giới thanh tịnh

Gọi là Bồ-tát đủ Thi-la.

Các Bồ-tát Hiền thánh trí tuệ

Khéo hay hộ trì mười nghiệp lành

Chẳng do thân, ngữ và ý làm

Đây là Thi-la bậc Trí nói.

Nếu chẳng tạo tác chẳng phải sinh

Chẳng thấp thọ không hình, không hiển

Vì không có hình, không hiển sắc

Nên chưa từng được để kiến lập.

Thi-la vô vi cũng vô tác

Chẳng phải mắt, tai thấy nghe được

Chẳng phải mũi, lưỡi, chẳng phải thân

Chẳng phải tâm ý hay biết được.

Nếu chẳng phải sáu căn hay biết

Thì không có ai nêu bày được.

Quan sát Thi-la thanh tịnh ấy

Chưa từng nương tựa ở Thi-la

Chẳng cậy trì giới sinh kiêu mạn

Chẳng thấy có ta giữ giới pháp,

Khéo giữ Thi-la không chấp giới

Đầy đủ Thi-la tu quán hạnh

Hư vọng thấy thân đã trừ bỏ

Bị thấy hay thấy đều không có,

Không có năng kiến, không sở kiến

Chẳng thấy trì giới và phá giới

Khéo vào diệu lý pháp không hộ

Đầy đủ oai nghi chẳng nghĩ bàn.

Hay thủ hộ diệu thiện chánh tri

Ngoài đây không ai đủ giới được

Người không thấy ngã, không Thi-la

Không ngã sở y, năng y giới.

Ta nói rốt ráo thường vô úy

Chẳng chấp thân ngã và Thi-la

Mà nói vô ngã chẳng chấp giới

Nói rằng vô ngã chẳng nương giới

Nói rằng vô ngã chẳng cầu giới

Nói rằng vô ngã giới vô tâm.

Chẳng phá Thi-la, chẳng chấp giới

Cũng chẳng chấp ngã, giữ Thi-la

Không tưởng có ngã và luật nghi

Là hạnh Bồ-đề bậc Đại trí.

Thi-la như vậy chẳng sợ sệt

Người này thường chẳng phạm Thi-la

Nếu hay chẳng chấp có các pháp

Thi-la như vậy được Thánh khen.

Các ngu phu nếu thấy có ngã

Thấy ta đủ giới hay trì giới

Họ hưởng quả trì giới mãn rồi

Thường bị sa đọa ba ác đạo.

Nếu người dứt hẳn các ngã kiến

Họ không có ngã, không ngã sở

Là chân trì giới vì không chấp

Không còn lo sợ đọa ác đạo.

Nếu người biết được giới hạnh ấy

Không ai thấy được phạm Thi-la

Còn thẳng thấy ngã và ba cõi

Huống thấy trì giới và phá giới.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Thực hành Thi-la ba-la-mật-đa như vậy, lúc Đại Bồ-tát thực hành giới hạnh thanh tịnh của Bồ-tát, có đủ mười thứ quan trọng thâm tâm. Những gì là mười?

1. Phát khởi thâm tâm tín phụng các công hạnh.

2. Phát khởi thâm tâm càng thêm tinh tấn.

3. Phấn khởi ưa thích chánh pháp của Phật.

4. Kính trọng rộng khắp tất cả nghiệp lành.

5. Tin sâu và tôn trọng tất cả quả báo.

6. Đối với chư Hiền thánh sinh lòng kính ngưỡng.

7 . Đối với Hòa thượng và A-xà-lê thì vâng hầu thanh tịnh.

8. Thường cúng dường các bậc Hiền thánh.

9. Tâm siêng năng cầu thỉnh chánh pháp.

10. Lúc cầu Bồ-đề chẳng kể thân mạng.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát an trụ thâm tâm cực trọng ấy mà tu tập pháp lành. Những gì là pháp lành? Đó là ba diệu hạnh: Thân diệu hạnh, ngữ diệu hạnh và ý diệu hạnh. Đại Bồ-tát an trụ ba diệu hạnh ấy là vì muốn cần cầu pháp môn vi diệu Đại Bồ-tát tạng. Vì sao? Vì các Đại Bồ-tát y pháp môn ấy thì có thể đến Vô thượng Bồ-đề.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Do thân mà phát khởi

Nghiệp lành được Phật khen

Vì được nghe chánh pháp

Cúng dường chư Hiền thánh.

Với pháp và Thánh nhân

Sốt sắng thường kính thờ

Vì lợi ích chúng sinh

Tâm Từ chẳng ganh ghét.

Nên nói lời người trí

Chớ nói lời khó ưa

Vui vẻ nói dịu dàng

Phát ngôn không thô cộc,

Ý tưởng thường là lành

Không hề nghĩ điều ác

Luôn quán sát pháp tánh

Cung kính giữ tâm Từ,

Với Thánh giáo Như Lai

Lòng kính vâng nghe pháp

Cung kính với pháp xong

Mau giác ngộ Bồ-đề.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, vì Đại Bồ-tát an trụ mười pháp thù thắng thâm tâm cực trọng ấy mà cần cầu pháp môn Đại Bồ-tát tạng nên đối với chư Hiền thánh và tất cả Sư trưởng càng thêm cung kính thờ phụng cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phải có đủ mười thứ phát tâm. Những gì là mười?

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát quan sát thân thể này là ổ rắn độc luôn trái hại nhau, nhiều khổ nhiều hoạn, điên cuồng ghẻ lác; bệnh phong, bệnh nhiệt, bệnh hàn, bệnh đàm, là chỗ nhóm họp các bệnh tật. Thân thể này lại như mụt nhọt mụt ung, như bị tên đâm, như dòng nước xiết như kẻ xắt thịt, luôn dao động chẳng dừng mau sinh chóng diệt. Thân thể này lại hư ngụy, yếu gầy già nua mau chết, dù tạm thời còn mà khó ưa được như trong huyệt mả.

Đại Bồ-tát lại quan niệm: Thân tật bệnh này của ta dù trải qua nhiều khổ hoạn mà chưa từng gặp phước điền, nay ta được gặp, ta phải nương theo các phước điền để nuôi lớn tuệ mạng, bỏ thân chẳng bền, được thân kiên cố. Vì muốn cần cầu pháp môn Đại Bồ-tát tạng vi diệu nên đối với chư Hiền thánh và Hòa thượng, A-xà-lê thường phụng thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Đây gọi là Đại Bồ-tát phát tâm thứ nhất.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Ổ rắn độc tụ họp

Xoay vần nương gá nhau

Một thứ tăng động lên

Thì gây nên khổ lớn

Nào là mắt, tai, mũi

Lưỡi, răng, các tạng phủ

Bao nhiêu bệnh đau khổ

Đều do thân thể sinh.

Ghẻ nhọt cùng điên khùng

Ung thư và cùi hủi

Dịch lệ các bệnh dữ

Đều do thân phát sinh.

Thân này nhiều bệnh hoạn

Như nhọt, như trúng tên

Thân độc hại như vậy

Tạm còn rồi mau rã.

Như đến trong gò mả

Đều là cảnh vô thường

Thân hư mục dao động

Nhiều bệnh mau sinh diệt.

Ta phải tu thân Phật

Nhân nơi nghiệp hiền thiện

Đem thân hư mục này

Già suy mau chết mất

Chuyển thành thân Như Lai

Và Pháp thân vô thượng,

Đem thân hư mục này

Luôn chảy nước hôi thối

Đổi lấy thân trong sạch

Không dơ, không hôi thối.

Nếu người sợ lạnh nóng

Che ngăn phòng ngừa kỹ

Rồi cũng bị bệnh tật

Già chết đồng bức hại.

Nếu đem thân lạnh nóng

Kham nhẫn tu nghiệp lành

Trang nghiêm hạnh Trượng phu

Mau thành thân Vô thượng,

Đem thân siêng cúng dường

Các Thánh hiền Tôn sư

Chuyển thân mỏng manh này

Thành thân thật bền chắc.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm thứ nhất như vậy để cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng, đối với Pháp sư thuyết pháp càng thêm kính thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát nghĩ rằng thân thể chẳng bền, phải nhờ che đậy, rửa ráy, kỳ cọ nhưng rồi rốt cuộc vẫn hư rã.

Này Xá-lợi-phất! Ví như thợ gốm nắn nung đồ sành hoặc lớn hoặc nhỏ rốt cuộc rồi vẫn hư bể.

Này Xá-lợi-phất! Cũng vậy, thân chẳng bền chắc rồi sẽ hư rã như những đồ sành ấy.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Như những lá bông trái nương trên nhánh cây rồi sẽ rơi rụng. Cũng vậy, thân này chẳng bền, chẳng lâu sau rồi sẽ chết mất.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Như giọt sương đọng đầu cỏ bị ánh nắng chiếu đến tất chẳng còn. Cũng vậy, thân này chẳng bền, chẳng lâu như sương đầu cỏ.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Như bọt nước trong biển, trong sông mềm yếu mỏng manh mau tan mau rã. Cũng vậy, thân này chẳng chắc, tánh chất mỏng manh như bọt nước .

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Như bóng nước nổi lên khi mưa lớn, nổi mau, tan cũng mau. Cũng vậy, thân này chẳng bền, tánh chất mỏng nhẹ mau sinh mau diệt.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát quan sát kỹ thân thể mình thấy biết như vậy rồi, lại nghĩ rằng: “Ta từ lâu nhận lấy thân thể chẳng chắc bền như vậy mà chưa gặp được phước điền, nay được gặp ta phải nương theo phước điền để nuôi lớn tuệ mạng, đem thân chẳng bền đổi lấy thân bền chắc. Vì muốn cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp kính thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ đựng nước.”

Đây gọi là Đại Bồ-tát phát tâm thứ hai.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Như người thợ gốm kia

Nắn đất làm đồ sành

Đều sẽ bị hư bể

Mạng sống người cũng vậy,

Như những lá hoa trái

Nương mọc trên nhánh cây

Rồi sẽ rơi rụng hết

Mạng sống người cũng vậy,

Như giọt sương đầu cỏ

Bị ánh nắng chiếu soi

Giây lát rồi tan biến

Mạng sống người cũng vậy,

Như bọt nổi mặt nước

Tánh nó vốn mỏng manh

Thân này chẳng bền chắc

Hư nổi cũng như vậy,

Như trời mưa lớn xuống

Mặt nước nổi bong bóng

Giây phút đều rã tan

Thân chẳng bền cũng vậy.

Chẳng bền cho là bền

Còn bền cho chẳng bền

Vì nghĩ tưởng sai lầm

Chẳng chứng được bền chắc,

Nơi bền biết là bền

Chẳng bền biết chẳng bền

Hiểu biết đúng chân chánh

Chứng được thân bền chắc.

Vì tu trí tuệ thật

Ví đồ nhỏ đựng nước

Nên đem thân chẳng bền

Đổi lấy thân bền chắc.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm thứ hai như vậy. Vì muốn cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp càng thêm kính thờ cúng dường cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la Ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm như vầy: “Từ lâu ta rời xa bạn lành, bị bạn ác rủ ren nên lười biếng chẳng siêng tu, ngu độn hạ liệt nhiều tà kiến, ác kiến, không bố thí, không tạo phước, không làm lành thêm lớn các nghiệp quả báo.”

Lại nghĩ rằng: “Ta bị tham dục làm mê nên mãi mãi lưu chuyển gây tạo các nghiệp ác, do nghiệp ác ấy mà cảm lấy quả báo nhơ ác, sinh làm thân quỷ xấu dơ, thiếu đồ cần dùng, không có phước điền tối thắng. Ta lại từng sinh trong loài ngạ quỷ luôn ăn tro than trong vô lượng năm, lại trong trăm ngàn năm chẳng nghe tên nước huống là được uống được dùng.”

Lại nghĩ rằng: “Nay ta gặp được phước điền tối thắng lại cảm được thân lành này có nhiều đồ cần dùng, ta phải nương phước điền mà tu nghiệp lành chẳng kể thân mạng, kính thờ các bậc Sư trưởng, Hòa thượng, A-xà-lê. Vì muốn cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp phụng thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.”

Đây gọi là Đại Bồ-tát phát tâm thứ ba.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Thường thân cận kính thờ

Thiện tri thức như vậy

Liền thành tựu tánh ấy

Nên phải luôn gần gũi.

Vì kề cận bạn xấu

Rời xa bạn hiền lành

Nên lười biếng, buông lung

Ghét ganh, bỏn xẻn, nịnh,

Tà kiến, không bố thí

Bác bỏ tất cả lành.

Ta từng sinh loài quỷ

Thọ thân hình tệ xấu

Ở sinh tử lâu ngày

Trong tối tăm đáng sợ

Đói khát đốt khổ não

Chịu rất nhiều khổ sở,

Trong nhiều trăm ngàn năm

Chưa nghe được tên nước

Chẳng thấy được phước điền

Chẳng thoát khỏi nạn ấy.

Nay ta được thân lành

Khó được ở thế gian

Lại gặp được Hiền minh

Đầy đủ khỏi các nạn

Lại rời xa bạn ác

Gặp được bạn hiền lành

Thề chẳng kể thân mạng

Để được chứng Bồ-đề

Dùng tâm lành thanh tịnh

Cung phụng bậc Tôn sư

Cũng sẽ cúng dường Phật

Để được chứng Bồ-đề.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm thứ ba rồi, vì cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp càng thêm kính thờ, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la Ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm như vầy: Từ lâu ta rời xa bạn lành, gần gũi bạn xấu nên biếng lười, phóng túng siêng làm việc quấy, ngu si vô trí, lúc thấy có chúng sinh khổ não kêu khóc lại dùng tay đánh đập não hại. Do đó lại sinh nhiều ác kiến cho rằng không có nghiệp ác báo ác.

Lại do giận hờn mê lòng nên gây tạo nhiều nghiệp ác, do nghiệp ác ấy cảm thọ thân súc sinh xấu dơ, thiếu đồ cần dùng lại không có tất cả phước điền tối thắng.

Bồ-tát nghĩ rằng: “Lúc ta ở trong loài súc sinh, hoặc làm lạc đà hoặc làm bò, lừa ăn cỏ rác, thêm bị la mắng đánh đập đe dọa bắt buộc mang nặng đi xa.”

Lại nghĩ rằng: “Thuở trước dù bị khổ nhiều mà chẳng gặp được phước điền, nay ta được gặp lại được thân lành này, ta nên nương phước điền để tu nghiệp lành, chẳng kể thân mạng, kính thờ Sư trưởng, đem thân chẳng bền đổi thân bền chắc. Vì muốn cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp kính thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.”

Đây gọi là Đại Bồ-tát phát tâm thứ tư.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Từ lâu thuở trước kia

Chưa biết lên đường Thánh

Đọa lạc đà, bò, lừa

Chịu nhiều điều khổ cực,

Nay ta được thân người

Phải tu nghiệp hiền thiện

Để được chứng Bồ-đề

Đó là tướng trí tuệ.

Ta phải nên cung kính

Kiến lập các Phật pháp

Thờ cúng Thuyết pháp sư

Để được đại Bồ-đề.

Quá khứ kiếp không lường

Quẩn quanh trong sinh tử

Lại qua mãi vô ích

Không phước điền nuôi mạng,

Rời xa thầy bạn lành

Thường gần các bạn xấu

Nghe lời họ khuyến dụ

Luôn đọa các ác đạo.

Đối với loài bàng sinh

Cột, nhốt, đánh mắng chúng

Do các nghiệp ác ấy

Chịu lấy quả khổ cực,

Đọa nơi các ác đạo

Làm lạc đà, bò, lừa

Mang nặng thêm bị đánh

Vì chẳng gần bạn lành.

Nay ta được thân người

Và gần Thiện tri thức

Đã được sinh thiện đạo

Lại được khỏi các nạn

Như rùa mù đáy biển

Mừng gặp bộng cây trôi

Khéo giữ gìn thân, khẩu

Tâm tinh tấn cường thạnh

Thờ bạn lành không dua

Nuôi lớn thân tuệ mạng.

Nếu có Bậc Tôn Sư

Khai phát tuệ mạng ta

Hay giảng nói diệu pháp

Thẳng đến đường Bồ-đề

Cúng dường chư Như Lai

Những hương thoa, hương bột,

Y phục và tràng hoa

Ta phải thường thờ kính.

Hiện tại mười phương Phật

Thường khai thị thắng nghĩa

Đấng Kim Sắc vô biên

Phải kính thờ cúng dường.

Đi khắp các cõi nước

Cúng dường Điều Ngự Sư

Vì thanh tịnh giác đạo

Sẽ thăng tòa Đại giác.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm thứ tư ấy rồi, vì muốn cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp càng thêm vâng thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm như vầy: Thuở trước vì ta rời xa bạn lành, gần gũi bạn ác nên lười biếng, phóng túng, vô trí, ngu si, siêng làm những điều thấp kém. Vọng nghĩ rằng đem thịt của tất cả hữu tình nấu chung một nồi, trộn chung làm gỏi, việc làm ấy chẳng phải tội, chẳng bị ác báo, chẳng sinh ác đạo. Vì ác kiến nên nghĩ rằng bố thí cho tất cả hữu tình được sung túc, việc làm ấy chẳng gọi là phước, chẳng được phước báo, chẳng sinh nơi phước. Lại vì ác kiến nên cho rằng dù giết hại tất cả hữu tình cũng chẳng bị ác báo, chẳng sinh ác đạo.

Bồ-tát nghĩ rằng: “Thuở trước ta làm những việc ấy mà chẳng biết được là tội chẳng tội, là phước chẳng phước, quen gần bạn ác ngu si vô trí gây nhiều nghiệp ác, do đó bị đọa vào địa ngục cảm lấy thân tệ hại xấu dơ, hoặc nuốt hòn sắt đỏ, hoặc bị cưa xẻ, chịu khổ không dứt đến nhiều trăm ngàn năm, chẳng hề được nghe sự vui huống là được hưởng.”

Bồ-tát lại nghĩ rằng: “Thuở trước dù ta trải qua nhiều đau khổ như vậy mà vẫn chẳng gặp được phước điền. Nay ta được gặp phước điền lại cảm được thân người, ta phải nương phước điền nuôi lớn tuệ mạng, đem thân chẳng bền đổi thân bền chắc, phụng thờ Sư trưởng chẳng kể thân mạng. Vì cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết vâng thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Đây gọi là Đại Bồ-tát phát tâm thứ năm.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Xưa ta gần bạn ác

Bị tâm ác mê hoặc

Nương theo các ác kiến

Gây tạo các nghiệp ác.

Khắp biển cả, đất liền

Có bao nhiêu chúng sinh

Bố thí no đủ cả

Cho rằng chẳng được phước,

Khắp biển cả, đất liền

Có bao nhiêu chúng sinh

Ta đều giết hại cả

Cho rằng chẳng có tội,

Luôn gần kề tập quen

Các ác kiến như vậy

Đọa địa ngục tột khổ

Ép dẹp cả đầu mình.

Xưa ở các ác đạo

Luống thọ trăm ngàn thân

Chưa hề thấy chư Phật

Đấng Đạo Sư thế gian

Thiện tri thức trong đời

Tiếng ấy còn khó nghe.

Ta may được thân người

Phải tu nghiệp hiền thiện

Được thân người rất khó

Sống lâu cũng là khó

Nghe chánh pháp càng khó

Phật xuất thế khó hơn.

Ta đã được thân người

Cảm mạng sống mỏng manh

Gặp được Phật ra đời

Dự chánh giáo Như Lai

Ta chẳng còn nên làm

Nghiệp ác thân, khẩu, ý

Chớ để đời sau này

Thọ quả báo khổ cực.

Ta phải dùng tịnh tâm

Tu tập nghiệp thanh tịnh

Do thân, ngữ và ý

Làm việc đời khó làm.

Ta trọn chẳng sai trái

Chánh giáo của Tôn sư

Lại phải siêng cúng dường

Vì cầu Bồ-đề Phật.

Do ta chẳng dua dối

Không có lòng ảo ngụy

Nên mở đường thẳng dài

Cầu Phật đạo vô thượng.

Đại Bồ-tát vô úy

Đã phát tâm như vậy

Cúng dường đồ đựng nước

Phương tiện tuệ đầy đủ.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm thứ năm rồi, vì muốn cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp càng thêm kính thờ, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm như vầy: Từ lâu tôi rời xa bạn lành, gần kề bạn ác nên lười biếng, phóng túng siêng làm việc thấp kém, ngu si, vô trí. Do đó mà vọng chấp bác bỏ những sự tiếp rước cúi mình lễ lạy, chắp tay thăm hỏi, các nghiệp báo lành. Vì lòng khinh mạn mê hoặc nên gây tạo nghiệp ác. Do nghiệp báo ác nên ở trong loài người cảm lấy thân xấu dơ, ở nơi các phước điền chưa từng nuôi lớn tuệ mạng thanh tịnh. Lại nghĩ rằng: “Ta nhớ thuở xưa cảm thọ thân côi cút, nghèo cùng, hạ tiện làm tôi tớ cho người khác. Ta lại thọ lấy thân người đam mê sắc dục, đam mê tất cả những tướng sắc dục, ở trong số ác nghiệp bất bình đẳng, sinh khởi nhiều thứ tà kiến, phá hư Thi-la, phá hư chánh kiến. An trụ trong ba thứ căn bất thiện, an trụ trong bốn thứ chẳng nên hành động, bị năm cái trùm đậy; chẳng có lòng cung kính đối với sáu ngôi tôn trọng, chưa chuyển theo bảy Giác chi, quyết định hành động trong tám tánh tà, bị chín thứ não hại làm tổn não, thường đi trên mười đường ác nghiệp, luôn hướng mặt về phía nghiệp báo địa ngục mà quay lưng về phía nghiệp báo trời, rời xa tất cả Thiện tri thức, bị lệ thuộc nơi các bạn ác, tự tại đi theo ma oán, xa các pháp lành mà làm tất cả pháp bất thiện, lại còn bị đánh đập, mắng la, ép buộc phục dịch cung cấp cho kẻ khác.

Đại Bồ-tát lại nghĩ rằng: “Thuở xưa vì ta chưa gặp được phước điền nên nhận lãnh điều ác. Nay ta được gặp phước điền lại cảm thọ thân người lành tốt này, ta phải nương theo các phước điền, đem thân chẳng bền đổi thân bền chắc, nuôi lớn tuệ mạng, phụng thờ Sư trưởng chẳng kể thân mạng. Vì cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp thờ kính cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Đây gọi là Đại Bồ-tát phát tâm thứ sáu.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Gần kề bạn ác thêm kiêu mạn

Trải qua vô lượng kiếp quá khứ

Thọ sinh thân nô tỳ cõi người

Lăn trôi mãi trong dòng sinh tử.

Nay ta đã được thân khó được

Báo người lành tốt mạnh đệ nhất

Lại được sinh trong cõi nước tốt

Gặp Phật ra đời không nạn khổ,

Bạn lành, thầy lành rất thù thắng

Hay giảng công hạnh Bồ-tát làm

Nhiều câu-chi kiếp nay mới gặp

Các Đại Bồ-tát công đức lớn.

Thân người vô thường giả mỏng manh

Ví như bóng nước cùng đống bọt

Lại như ảo huyễn và vai kịch

Như ngủ chiêm bao mà nói mớ.

Mạng như mây chớp chẳng lâu dài

Thế gian niệm niệm sắp tiêu diệt

Mạng này gần như khoảng sát-na

Đem thân chẳng bền đổi thân chắc.

Ta nhớ nhiều kiếp thuở quá khứ

Sa giữa núi mạn chỗ hiểm sâu

Quá khứ đã từng bị khi dối

Trải qua trăm ngàn kiếp số lâu

Nay ta bỏ hết thân tham ái

Lại không có lòng tiếc mạng sống

Phải mau rời bỏ lòng kiêu mạn

Phải siêng kính thờ các Sư trưởng,

Với các hạng người đời đồng kính

Đó là cha mẹ, anh chị thảy

Phải mau rời bỏ lòng kiêu căng

Cung kính vâng dạ tuân lời dạy,

Với các Bồ-tát gần Bồ-đề

Cùng ta đồng tu Bồ-tát hạnh

Phải sinh tâm kính yêu bền chắc

Thường vui cúng dường, chuyên thờ phụng.

Thuở xưa kiêu mạn lớn cao thêm

Chẳng nghe biết pháp Phật trừ mạn

Phải dùng trí Kim cang vô thượng

Khiến núi kiêu mạn ngã nát hẳn.

Diệu hạnh Bồ-đề viên mãn rồi

Ngồi yên trên tòa thắng Bồ-đề

Dẹp phục quân ma bầy tranh đấu

Sẽ độ quần sinh trong biển khổ,

Bao nhiêu kẻ khổ ở mười phương

Nằm trong phẩn dơ bị chê chán

Phát khởi tâm Từ thương xót họ

Làm chỗ cứu vớt cho họ về,

An trụ đại Thí ba-la-mật-đa

Lại hay phòng hộ Phật giới đức

Tu hành đầy đủ hạnh nhẫn nhục

Phát khởi chánh cần khiến hiện tiền,

Đầy đủ Tĩnh lự ba-la-mật-đa

Bấy giờ điều phục tâm ở yên

Trụ nơi đại tuệ thiện phương tiện

Làm phước điền cho tất cả chúng.

Thêm lớn phước lực thạnh như vậy

Chẳng thể nghĩ bàn thiện trí tuệ

Gặp được bậc Trí tự tại nhất

Cúng dường cho đến đồ đựng nước.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm thứ sáu như vậy rồi, vì cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp càng thêm kính thờ, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm như vầy: Từ lâu ta vì rời xa bạn lành mà gần kề bạn ác nên lười biếng, phóng túng siêng làm việc hạ tiện ngu si vô trí. Do ác kiến ấy mà vọng cho rằng không nghiệp ác không báo ác, không nghiệp lành không báo lành, không nghiệp ác lành không báo ác lành, không nghiệp chẳng ác lành, không báo chẳng ác lành. Lại chẳng thỉnh hỏi nơi các bậc trí thức như Sa-môn và Bà-la-môn gì là lành, gì là chẳng lành; gì là tội, gì là chẳng tội; gì nên tu, gì chẳng nên tu; gì nên làm, gì chẳng nên làm; tu công hạnh gì mà phải cảm lấy không lợi, không nghĩa và các khổ não nhiều thời gian, tu công hạnh gì mà cảm được có lợi, có nghĩa và nhiều an vui lâu dài?

Đại Bồ-tát nghĩ rằng: “Thuở xưa vì lòng mạn và thắng mạn mê hoặc nên ta gây tạo nhiều nghiệp ác bất thiện. Do đó cảm thọ thân người tật nguyền, nơi các phước điền chưa nuôi tuệ mạng, dù ở trong loài người mà chẳng khác chậu úp, ngu độn khờ khạo, mù lòa lãng điếc, với nghĩa lý thiện và ác không có năng lực thông hiểu tuyên nói.”

Đại Bồ-tát lại nghĩ rằng: “Thuở xưa ta chưa gặp phước điền thù thắng này nên gây tội ác, nay ta được gặp phước điền thù thắng này lại cảm được thân người lành, ta phải nương phước điền này nuôi lớn tuệ mạng. Ta lại phải chẳng kể thân mạng để cầu có năng lực thông hiểu được những nghĩa về thuyết thiện thuyết ác. Ta phải thỉnh hỏi Pháp sư thuyết pháp gì là thiện, gì là bất thiện, gì là có tội, gì là không tội; gì nên tu, gì chẳng nên tu; gì nên làm, gì chẳng nên làm; thực hành công hạnh gì làm cho pháp Thanh văn và Độc giác được phát hiện, thực hành công hạnh gì làm cho pháp Phật và pháp Bồ-tát được thể hiện?

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát vì muốn siêng cầu Bồ-tát tạng nên y theo Thi-la ba-la-mật-đa mà tu Bồ-tát hạnh đem thân chẳng bền đổi lấy thân bền chắc, đối với Pháp sư thuyết pháp kính thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Đây gọi là đại Bồ Tát phát tâm thứ bảy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Từ xưa quá khứ trăm ngàn kiếp

Rời xa bạn lành người lợi ích

Chưa từng thưa hỏi thiện, bất thiện

Có tội, không tội các nghiệp quả.

Do lỗi kiêu mạn quá tăng thượng

Đọa trong địa ngục và loài quỷ

Quen gần ác kiến làm bạn bè

Trải nhiều trăm kiếp sa ác đạo,

Hoặc sinh loài người nhiều ngàn kiếp

Luân hồi thọ thân căn chẳng đủ

Chẳng biết gì thiện, gì bất thiện

Có tội, không tội đều chẳng hiểu.

Nay được thân người thật lành mạnh

Đầy đủ các căn lại thanh tịnh

Tất cả các nạn đều rời xa

Như rùa đáy biển gặp bọng nổi.

Gặp được Thế Tôn đèn soi đời

Nghe dạy những Thánh giáo ly dục

Giờ đây ta hỏi Đức Thế Tôn

Các nghiệp quả thiện và bất thiện

Gì là xan tham đọa các nẻo;

Gì không xan tham làm thí chủ,

Gì là tham nịnh, ô nhiễm giới,

Gì là luật nghi giữ toàn vẹn,

Gì là giận thù não loạn người,

Gì là không hờn sức nhẫn nhục,

Gì là giải đãi tâm tán loạn,

Gì là siêng năng ưa tĩnh lự,

Gì là ác kiến câm ngu si,

Gì là thiện tuệ rành chân thiện,

Gì là chuyên tu hành Bồ-đề

Tìm cầu đầy đủ hạnh Hiền thánh.

Gì là tâm Từ khắp thế gian,

Gì là cứu tế các ác đạo,

Gì là ưa pháp lòng chẳng nhàm

Hay cầu Bồ-đề Đại thừa tạng,

Gì là qua đến mười phương cõi

Đứng trước chư Phật hiện tại thế,

Gì là kính thờ tu công đức,

Gì là thưa hỏi hạnh Phổ Hiền.

Nay đây ta phải siêng thỉnh hỏi

Đấng tôn trọng trong hàng Pháp sư

Gì là với Thầy vui kính dâng,

Gì là làm vui lòng Sư trưởng.

Phật tử đã sinh lòng như vậy

Hay hợp phước lực rất lớn rộng

Và sức trí tuệ thắng tự tại

Vui mừng cúng dường tất cả vật.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm thứ bảy rồi, vì muốn cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp càng thêm kính thờ cúng dường cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm như vầy: Từ lâu ta rời xa bạn lành, gần kề bạn ác nên lười biếng, phóng túng, siêng làm những việc hạ tiện ngu đần vô trí như dê câm, lìa xa tất cả văn cú có chánh nghĩa, văn cú có chánh pháp, văn cú có tịch tĩnh, có Chỉ, có Quán, có Chánh giác, có Niết-bàn. Rời xa những văn cú có nghĩa, có lợi thắng diệu như vậy rồi trở lại học tập nghiên cứu thông đạt tất cả văn cú chẳng phải nghĩa, chẳng phải pháp, chẳng phải giác, chẳng phải Niết-bàn. Do đó nên sinh ác kiến vọng cho rằng không có lực, không có tinh tấn, không có quả trượng phu, không oai thế, không dũng mãnh, không công hạnh, không oai đức. Lại quan niệm không nhân, không duyên gì có thể khiến hữu tình nhiễm ô được, hữu tình tạp nhiễm chẳng do nhân duyên. Lại quan niệm không nhân, không duyên gì có thể làm cho hữu tình thanh tịnh, hữu tình thanh tịnh không do nhân duyên.

Đại Bồ-tát nghĩ rằng: “Từ lâu vì y theo quan niệm không nhân và bất bình đẳng nhân ấy nên ta gây nhiều nghiệp ác, do nghiệp ác ấy nên ta ở trong nhân loại cảm lấy thân tật nguyền, nơi các phước điền chưa nuôi lớn tuệ mạng. Dù ở trong loài người nhưng đồng với chậu úp ngu độn mù điếc không có năng lực thọ trì đọc tụng suy gẫm thông đạt những văn cú có chánh nghĩa, cho đến những văn cú tương ưng với Niết-bàn.

Đại Bồ-tát lại nghĩ rằng: “Vì xưa ta chẳng gặp thắng phước điền nên sinh vọng kiến. Nay ta được gặp thắng phước điền này, ta phải nương theo nuôi lớn tuệ mạng, cho đến chẳng kể thân mạng để cầu lực năng thông đạt những văn cú tương ưng với chánh nghĩa, chánh pháp tịch tĩnh, Chỉ, Quán và Niết-bàn. Những văn cú chánh nghĩa, chánh pháp ấy đều nhiếp thuộc pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng. Nay ta thọ trì đọc tụng, tư duy rốt ráo quyết sẽ phát khởi chánh cần tối thượng suốt đời thờ phụng Pháp sư thuyết. Nay ta y theo Thi-la ba-la-mật-đa thực hành Bồ-tát hạnh để ở nơi pháp môn Bồ-tát tạng có thể thọ, có thể trì, có thể đọc, có thể tụng và tu hành cúng dường.”

Đại Bồ-tát lại nghĩ rằng: “Ta nên đem thân chẳng bền đổi thân bền chắc, phải khéo tu tập hai món tư lương phước và trí. Do sức phước và trí ấy mà được thường gần gũi pháp môn Bồ-tát tạng. Suy nghĩ rồi, đối với Pháp sư thuyết pháp, Đại Bồ-tát kính thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ đựng nước.

Đây gọi là Đại Bồ-tát phát tâm thứ tám.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Văn cú tương ưng nhân pháp nghĩa

Thuận theo tu tập các đạo chi

Vì được chứng nhập tánh tịch diệt

Mà hay lưu thông đường Niết-bàn.

Xưa ta rời xa pháp như vậy

Trở lại nhiễm quen các văn cú

Phi pháp, phi nghĩa, phi tịch tĩnh

Cho đến Niết-bàn chẳng tương ưng,

Không có tinh tấn không năng lực

Không quả trượng phu, không uy thế

Bác bỏ công đức không dũng mãnh

Tất cả đều không, vô sở đắc;

Không có chư Phật cũng không pháp

Không nhìn cha mẹ và quyến thuộc

Không có điều ác không điều lành

Hoặc quả hoặc báo đều bác bỏ.

Từ đời vô thỉ đến ngày nay

Luôn quen làm các ác kiến ấy

Do đó bị đọa trong địa ngục

Thọ khổ mãi mãi khó ra khỏi.

Rồi sau chuyển đọa loài bàng sinh

Lại đọa loài quỷ, các ác đạo

Có lúc được sinh trong loài người

Ngu mê, vô trí thêm câm ngọng

Đần độn, chơi bời và đui điếc

Do đó lại gây các nghiệp ác

Rồi đọa địa ngục và quỷ súc

Chịu nhiều khổ cực ngu tối thêm.

Ta từ lâu xa vô lượng kiếp

Chưa từng được thân thanh tịnh này

Đã được các căn đều đầy đủ

Bấy giờ phải mau thêm tinh tấn.

Các pháp tương ưng với thật nghĩa

Hay làm bạn giúp cho tịch tĩnh

Đường đến Bồ-đề cùng Bồ-đề

Ta phải kịp thời cầu pháp ấy.

Tạng bí áo các Đại Bồ-tát

Tương ưng nghĩa chân thật rất sâu

Trải qua trăm ngàn câu-chi kiếp

Nếu ai được nghe là hy hữu,

Và những Phật pháp khác như vậy

Vô lượng, vô số chẳng nghĩ bàn

Ta phải tinh tấn thọ rồi trì

Để được chứng Bồ-đề vô thượng,

Lại phải chánh cần khởi cung kính

Kính thờ cúng dường Thuyết pháp sư

Đó là chư Phật, các Bồ-tát

Nơi Pháp sư nghe pháp Vô thượng.

Các Đại Bồ-tát chẳng sợ sệt

Phát khởi tâm dũng mãnh như vậy

Trí tuệ phương tiện khéo thành tựu

Cho đến bố thí đồ đựng nước.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm thứ tám như vậy rồi, vì muốn cần cầu pháp môn vi diệu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp càng thêm kính thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm như vầy: Tất cả chúng sinh bị lệ thuộc nơi việc làm vô nghĩa nên tiếc luyến thân mạng chấp lấy việc vô nghĩa, chẳng hay phấn khởi làm việc nghĩa lợi.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là chấp lấy việc vô nghĩa? Đó là với thân mạng thì luyến tiếc, với pháp phần Bồ-đề không để lòng, chấp ngã ngã sở làm người dẫn đường, nơi thân mình luôn phòng vệ tắm rửa săn sóc trang sức trân quý, đây gọi là chấp lấy việc vô nghĩa.

Lại còn có chấp lấy việc vô nghĩa. Đó là luyến tiếc thân mạng, nơi pháp phần Bồ-đề chẳng để lòng, chấp ngã và ngã sở làm người dẫn đường, bảo bọc chăm nom vợ con, anh em, bạn bè thân thuộc, cho đến chấp trước tất cả đồ vật cần dùng và đồ vật quý giá. Đây là chấp việc vô nghĩa.

Lại còn có chấp lấy việc vô nghĩa. Đó là với thân mạng thì luyến tiếc, với pháp phần Bồ-đề thì chẳng để lòng, chấp lấy ngã và ngã sở làm người dẫn đường, đối với tôi trai tớ gái thì phòng vệ, sai khiến, đánh mắng giam nhốt, đây gọi là chấp lấy việc vô nghĩa.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là chuyên tu nghĩa lợi? Đó là đối với thân mạng không luyến tiếc, nơi pháp phần Bồ-đề có để lòng, dùng tâm Bồ-đề làm người dẫn đường, chuyên tu điều lành thù thắng nơi thân nghiệp, ngữ nghiệp và ý nghiệp. Đây gọi là chuyên tu nghĩa lợi.

Lại còn có chuyên tu nghĩa lợi. Đó là không luyến tiếc thân mạng, với pháp phần Bồ-đề có để lòng. Dùng tâm Bồ-đề làm người dẫn đường chuyên tu các công hạnh dẫn phát Đàn-na ba-la-mật-đa, cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đây gọi là chuyên tu nghĩa lợi.

Lại còn có chuyên tu nghĩa lợi. Đó là chẳng luyến tiếc thân mạng, với pháp phần Bồ-đề có để lòng, dùng tâm Bồ-đề làm người dẫn đường mà chuyên tu hành Bố thí, Ái ngữ, Lợi hành và Đồng sự để nhiếp hóa chúng sinh. Đây gọi là chuyên tu nghĩa lợi.

Lại còn có chuyên tu nghĩa lợi. Đó là chẳng luyến tiếc thân mạng cầu Bồ-đề phần, dùng tâm Bồ-đề làm người dẫn đường mà chuyên tu Niệm xứ, Chánh cần, Thần túc, Căn, Lực, Giác chi. Đây gọi là chuyên tu nghĩa lợi.

Lại còn có chuyên tu nghĩa lợi. Đó là chẳng luyến tiếc thân mạng cầu Bồ-đề phần, dùng tâm Bồ-đề làm người dẫn đường đối với Cha mẹ và các Sư trưởng thì cúng dường, kính vâng, cúi đầu, chắp tay, lễ lạy, hỏi thăm, tiếp rước, cung cấp, hầu hạ thuận thảo. Đây gọi là chuyên tu nghĩa lợi.

Lại còn có chuyên tu nghĩa lợi. Đó là chẳng luyến tiếc thân mạng cầu Bồ-đề phần, dùng tâm Bồ-đề làm người dẫn đường, đối với Tam bảo tùy thuận giáo pháp kính thờ chuyên tu.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát nghĩ rằng chúng sinh chấp lấy vô nghĩa bị sự việc vô nghĩa chi phối, luyến tiếc thân mạng, lười biếng phóng túng. Nay ta chuyên tu tập nghĩa lợi được công hạnh nghĩa lợi thủ hộ. Ta phải thêm siêng tinh tấn đem thân này cúng dường thuyết pháp sư, đem thân chẳng bền đổi thân bền chắc, phải tu hai món tư lương phước và trí. Do tu phước lực và trí lực hai món tư lương ấy nên được gần Bồ-đề vô thượng vi diệu.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát y nơi Thi-la ba-la-mật-đa thực hành Bồ-tát hạnh để cầu Bồ-tát tạng như vậy, kính thờ cúng dường Pháp sư thuyết pháp, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Đây gọi là Đại Bồ-tát phát tâm thứ chín.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Các phàm phu ngu si

Thường luyến tiếc thân mạng

Chẳng mong cầu Bồ-đề

Ba nghiệp sinh tạp nhiễm,

Thường vì lợi cho mình

Và vợ con quyến thuộc

Quý tiếc đồ quý giá

Đây gọi si phàm phu.

Sai khiến tớ trai gái

Nuôi nhiều loài bốn chân

Chấp chặt việc vô nghĩa

Đây gọi kẻ vô tri.

Chứa cất thiếu tiền gạo

Chẳng cho, chẳng ăn dùng

Chấp chặt việc vô nghĩa

Gọi người ngu cất chứa.

Các phàm phu ngu si

Chuyên quý việc vô nghĩa

Các Bồ-tát trí tuệ

Chuyên cầu các nghĩa lợi

Chẳng luyến tiếc thân mạng

Ưa pháp trợ Bồ-đề

Phát khởi nhiều việc thiện

Đây gọi chuyên nghĩa lợi.

Phương tiện khéo tu tập

Thí, giới, nhẫn, chánh cần

Tĩnh lự và diệu tuệ

Đây gọi chuyên nghĩa lợi.

Cúng dường cha và mẹ

Cung cấp các Sư trưởng

Kính thờ ngôi Tam bảo

Đây gọi chuyên nghĩa lợi.

Nơi diệu tạng Bồ-tát

Nhiếp tất cả diệu pháp

Trì tụng và giảng giải

Đây gọi chuyên nghĩa lợi.

Chuyên nghĩa lợi như vậy

Được chư Phật khen tặng

Tinh tấn hợp pháp lành

Là con Đấng Vô Úy.

Phát tâm như vậy rồi

Dùng lòng tin thanh tịnh

Kính thờ Thuyết pháp sư

Cúng tất cả đồ dùng.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm thứ chín rồi, vì muốn cần cầu Đại Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp càng thêm kính thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm như vầy: Chúng sinh thế gian phóng túng theo tà, làm trái lời dạy của Sư trưởng nên không có được. Không được những gì? Đó là Thánh tài. Gì là Thánh tài? Đó là tín, giới, văn, tàm, quý, xả và tuệ. Các chúng sinh ấy vì chẳng được Thánh tài nên gọi là cực bần cùng. Nay ta phải tu pháp hành vi diệu, với lời dạy bảo của Sư trưởng phải tùy thuận kính lãnh. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát do diệu tuệ tùy thuận kính lãnh lời dạy của Sư trưởng nên có chứng được. Chứng được gì? Chứng được Thánh tài. Những gì gọi là Thánh tài của Bồ-tát? Đó là các pháp môn Bồ-tát tạng. Biết rõ Bồ-tát diệu tuệ tức là Pháp sư thuyết pháp diệu tuệ ở nơi pháp môn Bồ-tát tạng vì chúng sinh mà rộng giảng dạy lưu truyền. Đại Bồ-tát an trụ Bồ-tát tạng như vậy rồi được Thánh tài dứt hẳn bần cùng, mau chứng được Vô thượng Bồ-đề.

Đây gọi là Đại Bồ-tát phát tâm thứ mười.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Các chúng sinh hạ liệt trong đời

Dua nịnh huyễn hoặc, nhiều gian dối

Điên đảo tà chấp chẳng đúng lý

Chuyên theo ác kiến trái lời Thầy.

Bồ-tát biết rồi thuận lời Thầy

Bèn được trí tuệ rộng giảng giải

Do đây chứng được bảy Thánh tài

Tín, giới, văn, tàm, quý, xả, tuệ.

Tạng vô tận bảy Thánh tài ấy

Chớ truyền dạy kẻ phi pháp khí

Trong đời có nhiều chúng sinh lành

Làm được pháp khí tốt của Phật,

Lời tốt không dua, đến thỉnh hỏi

Khéo lành tự tại mà nhàn nhã

Thường phát dũng mãnh, thường tinh tấn

Cúng kính chánh pháp luôn thích nghe,

Chẳng kể thân mạng mình đang có

Cầu chứng chư Phật diệu Bồ-đề

Biết đó đáng là chánh pháp khí

Hay thọ trì được diệu lý sâu.

Đạo Sư phát khởi đại Từ bi

Giảng nói tinh thuần chân pháp giới

Tạng pháp vi diệu Đại Bồ-tát

Nương đó gầy dựng thắng Bồ-đề.

Ở trong ấy lại rộng khai thị

Thánh tài kiên cố của chư Phật

Tất cả các pháp là tướng không

Là tướng vô tướng, tướng vô ngã,

Không có thọ mạng, không đổi khác

Không những hý luận, không thọ tàng

Tự tánh của tất cả các pháp

Chẳng từ duyên sinh cũng không tướng,

Không có ban đầu, không kết cuộc

Từ vô tướng chân như hiển phát

Người trí tự tại tánh nhu hòa

Nơi lời Thầy dạy không đảo chấp.

Đức Phật Thế Tôn vì đó dạy

Pháp môn giải thoát Phật đã được

Thánh tài: Tín, giới cùng tàm, quý

Chánh văn, xả thí và Bát-nhã.

Phật vì Bồ-tát rộng giảng giải

Pháp tạng vô tận bảy Thánh tài.

Phật tử nhu hòa diệu tự tại

Thuận theo lời hay của bạn lành

Ta phải kính thờ Thuyết pháp sư

Để chứng đạo Vô thượng Bồ-đề.

Bồ-tát vừa phát tâm ấy rồi

Với Thuyết pháp sư thêm yêu kính

Cho đến sắm sửa bình sành sạch

Đựng đầy nước trong đem cúng thí.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát phát tâm thứ mười rồi, vì muốn cần cầu Bồ-tát tạng nên đối với Pháp sư thuyết pháp càng thêm kính thờ cúng dường, cho đến bố thí đồ dùng đựng nước.

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 43

Hán dịch: Đời Đại Đường, Tam tạng

Pháp sư Huyền Trang.

Pháp hội 12: BỒ-TÁT TẠNG (Phần 9)

Phẩm 7: THI-LA BA-LA-MẬT-ĐA (Phần 2)

Đức Phật bảo Xá-lợi-phất:

–Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, do thành tựu sức căn lành như vậy nên Đại Bồ-tát được bốn pháp xứ rộng lớn thù thắng. Những gì là bốn?

1. Nhanh chóng hướng đến các pháp lành.

2. Được Pháp sư thuyết pháp ngợi khen.

3. Tu hành thành tựu viên mãn không có hủy phạm.

4. Nơi hành pháp của Phật giữ gìn vững chắc chẳng hư.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Do sức căn lành ấy Đại Bồ-tát ở trong cõi trời lại được bốn pháp xứ cao tột thù thắng. Những gì là bốn?

1. Vì các chúng sinh mà tu học mãi, an trụ vững nơi các pháp lành.

2. Chư Thiên hội họp chiêm ngưỡng dung nhan Bồ-tát và đồng nghĩ rằng hôm nay Bồ-tát sẽ giảng pháp gì? Ta nghe rồi sẽ được tỏ ngộ.

3. Được Thiên đế Thích và chư Thiên tham kiến thỉnh pháp giải quyết chỗ nghi, mà Bồ-tát ấy không qua chỗ chư Thiên.

4. Chư Thiên hiện cung điện lớn cho Bồ-tát ấy ở.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát ấy hoặc sinh trong cõi người, hoặc ở trên trời được vô lượng, vô biên trăm ngàn muôn ức pháp môn vi diệu, đều thành tựu viên mãn Thi-la ba-la-mật-đa.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Bồ-tát ngồi tòa cao

Được chư Thiên kính lễ

Chiêm ngưỡng tôn nhan Ngài

Sẽ giảng diệu pháp gì?

Chư Thiên đều cung kính

Bậc trí tuệ không tham

Ở cung điện vui đẹp

Đế Thích đến thỉnh pháp.

Trên trời mạng hết rồi

Sinh vào trong loài người

Làm vua Chuyển thánh luân

Uy lực lớn, không tham.

Lúc mạng người hết rồi

Trở lại sinh cõi trời

Không bao giờ bị khổ

Do thờ cúng Pháp sư.

Luôn được nhiều bốn thứ

Pháp xứ rộng thù thắng

Do không lòng hạ liệt

Cung kính Thầy thuyết pháp.

Nếu lòng kính thờ Thầy

Cúng dâng đồ đựng nước

Trời, Rồng và loài người

Đều nên gần cúng dường.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu các thiện căn ấy nên ở cõi trời lại được bốn pháp. Những gì là bốn?

1. Biết rõ những nghiệp đã tạo ở đời trước.

2. Biết rõ nhân nghiệp lành ấy được sinh cõi trời, cũng biết rõ thoái thất pháp lành.

3. Biết rõ từ đây mạng chung đến sinh chỗ nào.

4 . Vì chư Thiên mà giảng diệu pháp dạy bảo cho họ vui mừng, đã làm lợi ích chư Thiên rồi bèn bỏ thân trời.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu các căn lành nên được bốn pháp viên mãn thù thắng. Những gì là bốn?

1. Khi bỏ thân trời, Đại Bồ-tát sinh trong loài người được cùng sinh với giới.

2. Đại Bồ-tát ở trong người được năm pháp sinh thành tựu thù thắng. Năm pháp ấy là gì? Đó là được sinh vào nhà thù thắng, được sắc thân thắng diệu, được quyến thuộc thù thắng, được giới thanh tịnh thù thắng và đối với chúng sinh được tu đức Từ thù thắng. Như thế gọi là được năm pháp sinh thành tựu thù thắng.

3. Đại Bồ-tát ở trong cõi người lại được năm pháp thành tựu bất hoại. Năm pháp ấy là gì? Đó là được thiện tri thức không ai phá hoại được, thân mạng không yểu thọ, của cải đã được không bị mất, được tâm Bồ-đề không hề hư hoại và lúc thiếu pháp lành thì tự được đầy đủ. Như thế gọi là được năm pháp thành tựu bất hoại.

4. Đại Bồ-tát ở trong cõi người lại được năm pháp hy hữu viên mãn. Năm pháp ấy là gì? Đó là trong nhà để những chậu thùng không, tùy tay Bồ-tát rờ đến chỗ nào thì chỗ ấy đều đầy những châu báu, đây là pháp hy hữu thứ nhất. Lúc Bồ-tát khát thì trước mặt tự nhiên có nước đủ tám đức hiện ra, đây là pháp hy hữu thứ hai. Do phước đức giữ gìn thân thể nên chẳng bị ngoại vật làm tổn hại, như độc, như dao, hoặc lửa hoặc nước, hoặc ác quỷ đều chẳng làm tổn hại được. Đây là pháp hy hữu thứ ba. Những thời kỳ mà địa cầu bị những kiếp nạn như là đói khát, dịch bệnh, đao binh, nạn lửa, nạn nước, nạn gió, nạn hán, hỏa quang kiếp, Dạ-xoa kiếp, Đại Bồ-tát ấy chẳng sinh trong người mà ở cung trời vui sướng, đây là pháp hy hữu thứ tư. Đại Bồ-tát ấy vĩnh viễn chẳng sinh vào các chỗ nạn hoặc các ác đạo, nếu có tâm niệm sai lầm thì liền tự giác ngộ mau dứt lìa, đây là pháp hy hữu viên mãn thứ năm. Đó là năm thắng pháp hy hữu viên mãn mà Đại Bồ-tát do thực hành Thi-la ba-la-mật-đa nên đạt được.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu các căn lành ấy nên thường chẳng rời xa bốn pháp vi diệu? Những gì là bốn?

1. Khi thấy có chúng sinh khổ thì tự nhiên được tâm đại Từ.

2. Quyến thuộc của Bồ-tát đều kính thuận đối với Bồ-tát.

3. Đại Bồ-tát có thể chế phục sự suy già không để nó xâm tổn.

4. Làm ăn sinh lợi thì được lợi gấp trăm, gấp ngàn.

Đó là bốn pháp vi diệu mà Đại Bồ-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa thành tựu được, thường không xa lìa.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu các căn lành ấy nên chẳng bị ba thứ nó cướp đoạt. Những gì là ba?

1. Chẳng bị tham dục cướp đoạt.

2. Chẳng bị sân khuể cướp đoạt.

3. Phòng bị ngu si cướp đoạt.

Đó là ba thứ cướp đoạt mà Đại Bồ-tát vì thực hành Thi-la ba-la-mật-đa nên được lìa xa.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu các căn lành nên lại được bốn pháp không bệnh. Những gì là bốn?

1. Chẳng bị bệnh kéo dài lâu ngày làm khổ.

2. Thân thể nhuần sáng chẳng hề gầy ốm tiều tụy.

3. Đồ dùng sinh sống chẳng tổn giảm.

4. Chẳng bị quan pháp cướp trộm kẻ ác và chúng sinh khác não hại.

Đó là bốn pháp không bệnh mà Đại Bồ-tát do thực hành Thi-la ba-la-mật-đa nên đạt được.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu các căn lành nên lại được bốn tướng tôn quý. Những gì là bốn?

1. Làm Chuyển luân vương uy đức khắp bốn châu cai trị đúng pháp, đủ bảy thứ báu là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc nữ báu, châu ma-ni báu, chủ tạng thần báu và chủ binh thần báu. Có đủ ngàn con trai, thân hình đoan nghiêm, oai thế hùng mạnh, hàng phục oán địch. Chuyển luân vương này được bốn đại châu khâm phục, lại được tất cả nhân dân, các quan và các tiểu quốc vương đồng tôn kính tuân lệnh. Đây là tướng tôn quý thứ nhất.

2. Đối với năm dục như mắt thấy sắc, tai nghe tiếng, mũi ngửi mùi, lưỡi nếm vị, thân chạm xúc, Đại Bồ-tát chẳng hề tham mê nhiễm đắm, do lòng tin thanh tịnh xuất gia tu hành mau chóng chứng được năm phép thần thông, người và quỷ thần cung kính. Đây là tướng tôn quý thứ hai.

3. Đại Bồ-tát sinh tại xứ nào tự nhiên thường được tối thượng giác, tối thượng tuệ, tối thượng biện, được các quốc vương tôn kính thỉnh lên ngự tọa như thuở quá khứ ông Đại Ô-mạt-đồ được vua kính trọng, lại được các quan và nhân dân trong nước đồng tôn ngưỡng. Đây là tướng tôn quý thứ ba.

4. Đại Bồ-tát ấy tỏ ngộ Vô thượng Bồ-đề rồi thì uy đức thù thắng viên mãn đệ nhất, được Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Câu-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân, tất cả chúng sinh đồng quy kính. Vì sao? Vì Bồ-tát này thành tựu phẩm giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến vậy. Đây là tướng tôn quý thứ tư.

Đó gọi là Đại Bồ-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa đạt được bốn tướng tôn quý, đều là do thành tựu viên mãn Thi-la ba-la-mật-đa.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, do Đại Bồ-tát ấy dùng tâm thanh tịnh đem bình đựng nước dâng cho Hòa thượng và A-xà-lê, hai Tôn sư nên được vô lượng, vô biên công đức diệu pháp như vậy. Vì cầu pháp mà Bồ-tát đi đứng luôn tùy thuận theo Thầy, chẳng trái lời dạy. Do căn lành ấy nên lại được bốn thứ của cải tối thắng. Những gì là bốn?

1. Đại Bồ-tát sinh ở chỗ nào cũng được của cải vua chúa dùng, chứ chẳng phải tất cả của cải của hàng chúng sinh hạ liệt.

2. Sinh chỗ nào đều thọ pháp lìa dục, được tiền tài, tín tâm xuất gia gọi là Thánh pháp tài.

3. Sinh chỗ nào đều được trí nhớ đời trước gọi là được niệm tài. Do niệm tài ấy nên đời đời chẳng quên mất tâm Bồ-đề.

4. Đại Bồ-tát chứng Vô thượng Bồ-đề rồi gọi đó là Bồ-đề tài, thường được bốn chúng và trời, rồng, tám bộ chúng cung kính vây quanh.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát cho đến thọ trì bốn câu kệ nơi Pháp sư thuyết pháp, đến đi đều tùy thuận lời dạy của Thầy, như là thiện bất thiện, hữu tội vô tội, nên tu chẳng nên tu, hoặc là Thầy dạy rằng làm việc ấy sẽ mãi mãi bị cáo báo khổ não vô nghĩa vô lợi, làm việc ấy sẽ mãi mãi được báo an vui có nghĩa có lợi. Bồ-tát ấy thuận lời Thầy dạy chẳng làm điều bất thiện mà tu tập pháp lành. Do căn lành ấy lại được bốn pháp cao thắng. Những gì là bốn?

1. Được đầy đủ Thi-la cao thắng.

2. Cảm được thân thể viên mãn tất cả các bộ trên thân.

3. Được đại tuệ, dũng tuệ, cao tuệ, quảng tuệ, tiệp tuệ, lợi tuệ, tốc tuệ, thâm tuệ, quyết trạch tuệ.

4. Khi lâm chung sinh lên cõi trời.

Đó gọi là Đại Bồ-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa đạt được bốn pháp cao thắng.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu các căn lành nên lại được bốn pháp không thể thấy được. Những gì là bốn?

1. Sinh chỗ nào đều cảm được tướng ẩn mật âm tàng.

2. Từ lúc sơ sinh, hoặc cha mẹ quyến thuộc, hoặc trời, rồng, tám bộ chúng, nhân phi nhân và tất cả chúng sinh tâm thanh tịnh hay tâm tạp nhiễm không ai có thể thấy được đỉnh đầu của Bồ-tát.

3. Từ lúc mới sinh, hoặc cha mẹ quyến thuộc, hoặc Trời, Rồng đến tất cả chúng sinh, hoặc tịnh tâm, hoặc nhiễm tâm, không ai có thể sửa soạn nhìn ngắm gương mặt của Bồ-tát. Nếu có ai khởi tâm nghĩ rằng tôi sẽ nhìn xem gương mặt của Bồ-tát, thì bóng mặt ngài liền hiện ra nơi hai chân ngài. Vì sao? Do Đại Bồ-tát thành tựu pháp diệu kỳ như vậy gọi là Thiện trượng phu, lại thành tựu Từ biện đệ nhất tối thắng trượng phu.

4. Lúc mới sinh không ai đỡ dắt, tự đứng nơi đất nhìn khắp bốn phương, liền được trí tuệ minh lợi. Vì sao? Do Đại Bồ-tát ấy nơi đời quá khứ dùng tâm không dua dối mà cầu nghe pháp. Đại Bồ-tát này lại được đôi mắt không dua tà nên thành tựu Thiên nhãn thanh tịnh vượt hơn người, có thể xem thấy tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới. Đại Bồ-tát này lại được trí tuệ thâm uyên có thể biết rõ hết tâm niệm quá, hiện, vị lai của tất cả chúng sinh. Vì sao? Vì thuở xưa lúc cầu pháp, Đại Bồ-tát chú ý nhiếp tâm cần cầu cung kính, đối với chánh pháp tưởng niệm là vị thuốc là trân bảo, là khó gặp, là diệu thiện, được nghe rồi liền thọ trì. Do đó Bồ-tát lại được trí siêu việt giản trạch hay suy tính tất cả chánh giới của các chúng sinh cho đến chánh văn, chánh định, chánh tuệ, chánh giải thoát, chánh giải thoát tri kiến.

Đại Bồ-tát lại hay suy tính đồng tánh Thi-la của tất cả chúng sinh cho đến cùng tánh chánh văn, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến. Lại hay suy tính giới đẳng lưu của tất cả chúng sinh, cho đến đẳng lưu chánh văn, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến. Lại hay suy tính tướng đẳng lưu siêu thắng Thi-la của tất cả chúng sinh, cho đến tướng đẳng lưu siêu thắng chánh văn, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến. Lại hay suy tính tướng tấn chỉ uy nghi dũng mãnh tu hành chánh hạnh của tất cả chúng sinh.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát lần lượt suy xét các công đức của tất cả chúng sinh rồi nghĩ rằng tất cả chúng sinh ấy chỗ có chánh giới, chánh văn, chánh định, chánh tuệ, chánh giải thoát, chánh giải thoát tri kiến, chỗ có giới đồng tánh đến giải thoát tri kiến đồng tánh, chỗ có giới đẳng lưu đến giải thoát tri kiến đẳng lưu, chỗ có tướng giới đẳng lưu siêu thắng đến tướng giải thoát tri kiến đẳng lưu siêu thắng, chỗ có tướng tấn chỉ oai nghi tu hành chánh hạnh dũng mãnh. Những tướng như vậy đều là công đức của chúng sinh có . N ay ta quan sát cân lường trong ấy chẳng thấy có công đức nào bằng công đức của ta, căn bản vững chắc của tất cả chúng sinh đem so sánh đều không bằng ta cả.

Này Xá-lợi-phất! Lúc mới sinh, trong khoảng sát-na Đại Bồ-tát mau phát khởi diệu trí biết rõ nghiệp báo. Do trí ấy trong khoảng thời gian khảy móng tay khéo biết rõ bao nhiêu thú tâm tướng của tất cả chúng sinh rồi đem suy tính so sánh đều chẳng thấy bằng với ta. Do đó Đại Bồ-tát biết đúng rằng nay đây ta một mình ở ngôi tôn quý tối thượng, như Sư tử chúa ở bậc vô úy, như đại Long vương có oai đức lớn, chân Bồ-tát chẳng chạm đất bốn phương đều đi bảy bước mà tuyên xướng lên rằng ở thế gian ta là tối tôn đại, ở thế gian ta là tối thù thắng, nay ta sẽ chứng biên vực của sinh, già, chết, ta sẽ độ tất cả chúng sinh khỏi sinh, già, bệnh, chết, lo buồn khổ não, ta sẽ vì chúng sinh mà tuyên nói chánh pháp vi diệu rộng lớn, tối thắng vô thượng.

Này Xá-lợi-phất! Lúc Đại Bồ-tát phát ra lời như vậy, âm thanh ấy nối liền không dứt cáo tri khắp cả tam thiên đại thiên thế giới. Chúng sinh trong ấy nghe âm thanh ấy xong đều kinh sợ rởn lông, trống trời nổi vang, toàn thế giới đều chấn động. Chỉ có khoảnh đất Bồ-tát đứng chừng bằng bánh xe là an tỉnh, nguồn nước ngay dưới chỗ đất ấy cũng bất động.

Đại Bồ-tát ấy quan sát thân mình thấy có vô lượng tia sáng bao trùm. Sau khi chứng Vô thượng Bồ-đề rồi, được vô lượng chúng sinh đồng chiêm ngưỡng. Đây gọi là pháp không ai nhìn thấy được thứ tư.

Này Xá-lợi-phất! Đây gọi là Đại Bồ-tát được bốn pháp không ai nhìn thấy được. Đó là do thuở quá khứ Đại Bồ-tát đối với Pháp sư thuyết pháp luôn kính thuận cúng dường.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu các căn lành ấy nên lại được bốn pháp tấn tốc. Những gì là bốn?

1. Lúc thành Phật, Đại Bồ-tát đầy đủ chánh pháp của chư Phật Như Lai đã nói không giảm thiếu và pháp được nói không hư thiếu. Đây là pháp tấn tốc thứ nhất.

2. Lúc thành Phật, Đại Bồ-tát ấy thành tựu đầy đủ những mệnh lệnh của chư Phật Như Lai. Như bảo: “Tỳ-kheo đến đây.” Chúng sinh được bảo liền tiến đến chỗ Phật, tóc họ tự rụng, thân mặc ca-sa, tay cầm bát đa-la. Đây là pháp tấn tốc thứ hai.

3. Lúc thành Phật, Đại Bồ-tát ấy đầy đủ trí khéo biết tâm quá khứ, vị lai và hiện tại của tất cả chúng sinh như chư Phật Như Lai. Đây là pháp tấn tốc thứ ba.

4. Lúc thành Phật, Đại Bồ-tát ấy đầy đủ trí biết bệnh cho thuốc đối với tất cả chúng sinh như chư Phật Như Lai. Đây là pháp tấn tốc thứ tư.

Đây gọi là Đại Bồ-tát đạt được bốn pháp tấn tốc. Vì sao? Vì thuở xưa, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát dùng tâm thanh tịnh phụng cúng đồ dùng đựng nước cho A-xà-lê và vị Pháp sư thuyết pháp.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu căn lành ấy nên khi thành Phật lại được bốn pháp chẳng bị làm hại đó là lửa, dao, độc được và vật khác không bao giờ làm tổn hại được. Vì sao? Vì thân Như Lai không sở y, không sở thọ.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu các căn lành ấy nên khi thành Phật lại được bốn pháp không ai hơn. Những gì là bốn?

1. Vì Phật không sở y, không sở thọ nên chẳng có chúng sinh nào có thể ở trước Như Lai mà nói được rằng ta là Như Lai nói pháp chưa từng nghe cho đến một câu.

2. Vì Phật không sở y, không sở thọ nên chẳng có chúng sinh nào có thể ở trước Như Lai mà lập luận được đúng pháp đến một câu.

3. Vì Phật không sở y, không sở thọ nên chẳng có chúng sinh nào có thể tìm được ở Như Lai một chút tâm bất định. Vì sao? Vì chư Phật Như Lai luôn an trụ trong Từ, Bi, Hỷ, Xả, các đại định.

4. Vì Phật không sở y, không sở thọ nên chẳng có chúng sinh nào có thể thấy rõ được các sắc tướng trên thân của Như Lai.

Do chư Phật Như Lai đầy đủ Thi-la nên đạt được bốn pháp không ai hơn.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu các căn lành ấy nên khi thành Phật lại được đầy đủ năm pháp vô lượng. Những gì là năm?

1. Chư Phật Như Lai Thi-la vô lượng.

2. Chư Phật Như Lai chánh văn vô lượng.

3. Chư Phật Như Lai chánh định vô lượng.

4. Chư Phật Như Lai chánh tuệ vô lượng.

5. Chư Phật Như Lai giải thoát, giải thoát tri kiến vô lượng.

Như Lai có năm pháp vô lượng như vậy đều là do thuở xưa, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Như Lai luôn tôn trọng, thuận theo lời dạy của Hòa thượng, A-xà-lê, đến đi tiến lùi không trái nghịch.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai đầy đủ Thi-la ba-la-mật-đa rồi, do thành tựu các căn lành ấy nên được bốn trí không chướng, không ngại. Những gì là bốn?

1. Trí biết đời quá khứ không chướng, không ngại.

2. Trí biết đời vị lai không chướng, không ngại.

3. Trí biết đời hiện tại không chướng, không ngại.

4. Do tâm bình đẳng nên biết tánh ba đời bình đẳng.

Đó là do Như Lai đầy đủ Thi-la ba-la-mật-đa nên đạt được bốn trí không chướng ngại.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai thành tựu chánh trí. Do chánh trí ấy nên chẳng nương tựa gì khác mà đều biết rõ tất cả các pháp. Chư Phật Như Lai lại thành tựu trí chẳng nghĩ bàn. Do trí ấy mà biết rõ tướng mưa gió.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai biết rõ thế gian có gió lớn tên Ô-lô-bác-ca, cho đến bao nhiêu sự giác thọ của chúng sinh đều do gió ấy dao động. Lượng của ngọn gió ấy cao ba câu-lô-xá. Không gian trên ngọn gió ấy lại có ngọn gió tên Vân phong, lượng cao năm câu-lô-xá. Không gian trên ngọn gió Vân phong lại có ngọn gió lượng cao mười do-tuần tên Chiêm-bạc-ca. Không gian phía trên lại có ngọn gió lượng cao ba mươi do-tuần tên Phệ-sách-phược-ca. Không gian phía trên lại có ngọn gió lượng cao bốn mươi do-tuần tên Khứ lai.

Này Xá-lợi-phất! Cứ như vậy tuần tự lên trên có sáu muôn tám ngàn tướng phong luân, do đại tuệ Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác đều biết rõ cả.

Này Xá-lợi-phất! Ngọn gió trên cùng tên Châu biến, là nơi nương tựa của thủy luân thuộc thượng giới. Thủy luân ấy lượng cao sáu trăm tám mươi vạn do-tuần, là chỗ nương của đại địa trên ấy. Đại địa ấy lượng cao sáu vạn tám ngàn do-tuần. Mặt ngoài đại địa ấy có một tam thiên đại thiên thế giới. Trong ấy có Đức Phật hiệu Hoằng Uẩn Như Lai đầy đủ mười hiệu hiện tại đang giáo hóa. Phật Hoằng Uẩn thọ ba mươi câu-chi tuổi, có ba mươi câu-chi na-do-tha đệ tử Thanh văn đều là bậc đại A-la-hán các lậu đã tận, không còn phiền não, cho đến chứng được các tâm tự tại Ba-la-mật-đa tối thượng. Khi Đức Phật ấy cùng các vị đại Thanh văn như thế tập hội, lại có một trăm câu-chi Đại Bồ-tát đều đã chứng được Pháp tạng của Bồ-tát, khéo léo quyết định với các nghĩa lý, là biển đa văn, là đại Pháp sư, trụ nơi Không, Vô tướng, Vô nguyện.

Này Xá-lợi-phất! Sau khi ta nhập Niết-bàn đủ một ngàn năm, Đức Phật Hoằng Uẩn mới nhập diệt, chánh pháp trụ thế đầy một ngàn năm, xá-lợi lưu bố lợi ích thế gian như ta vậy.

Này Xá-lợi-phất! Trí không chướng ngại của Như Lai lại biết rõ quá trên thế giới của Phật Hoằng Uẩn vô lượng, vô biên tướng phong luân và các cõi Phật.

Này Xá-lợi-phất! quá trên nữa lại có thế giới khác hiện không có Phật xuất thế mà có trăm ngàn vị Độc giác ở, chúng sinh nơi ấy gieo trồng căn lành từ các vị Độc giác ấy.

Này Xá-lợi-phất! Nương trí không chướng ngại ấy, Như Lai lại biết rõ trên thế giới ấy có hằng hà sa chư Phật xuất thế hiện đang độ chúng sinh.

Mười phương vô lượng, vô số, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể xưng lượng chư Phật Như Lai xuất thế hiện đang độ chúng sinh như vậy, Như Lai dùng diệu trí không chướng ngại đều biết rõ cả. Cũng biết rõ tất cả những thế giới ấy hoặc thành hoặc hoại.

Đức Thế Tôn nói lời trên đây rồi, Tôn giả Xá-lợi-phất thưa với Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đức Như Lai đã thành tựu những căn lành gì mà được trí không chướng không ngại vô lượng chẳng nghĩ bàn ấy?

Đức Phật dạy:

–Này Xá-lợi-phất! Do Như Lai an trụ Thi-la ba-la-mật-đa, có trí tuệ đối với chánh pháp, phát khởi ý tưởng cung kính tôn trọng, tưởng là thuốc hay, là trân bảo, là khó gặp, là căn lành, lại có thể an trụ nơi ý tưởng nhiếp chánh pháp. Do đó mà Như Lai được trí lớn trong sáng như vậy và còn có thể biết rõ vô lượng, vô số quá hơn trên nữa.

Này Xá-lợi-phất! Trí vô đoạn của chư Phật Như Lai vô lượng, vô số, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể xưng lượng, chẳng thể giảng nói tướng vãng lai.

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai đầy đủ Thi-la ba-la-mật-đa lại được sức tự tại nên trong khoảng thời gian khảy móng tay, Như Lai qua đến hằng hà sa thế giới chư Phật rồi trở lại bản xứ.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai đối với chánh pháp Thi-la ba-la-mật-đa do tin hiểu thanh tịnh mà lắng nghe thọ trì nên được mau chóng giải thoát. Do giải thoát ấy mà ta khéo giải thoát. Ở trong pháp gì mà được khéo giải thoát? Đó là ở nơi tất cả sự khổ mà khéo được giải thoát.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Nếu có Đại Bồ-tát ở nơi bốn thứ cung kính ấy, nghe pháp ấy rồi được lòng tin thanh tịnh, vì thực hành Thi-la ba-la-mật-đa mà phát tâm như vầy: Ta an trụ như vậy, ta an trụ nơi ấy. Do ta thường an trụ như vậy nên ta thường chẳng rời chánh pháp chư Phật.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát thọ trì chương cú pháp môn của kinh này, do sức căn lành như vậy nên lại được bốn loại pháp do tuệ mà thành tựu. Những gì là bốn?

1. Do đủ tuệ mà hay phát khởi đại tuệ.

2. Do đủ tuệ nên gặp chư Phật gần gũi kính thờ.

3. Do đủ tuệ nên có lòng tin thanh tịnh xuất gia vào đạo.

4. Do đủ tuệ nên mau chứng Vô thượng Bồ-đề.

Đó gọi là Đại Bồ-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa đạt được bốn thứ pháp do tuệ mà thành tựu.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, do thành tựu sức căn lành ấy nên Đại Bồ-tát lại được bốn loại pháp làm nên nhiều. Những gì là bốn?

1. Được thọ thân người gọi là pháp làm nên nhiều.

2. Gặp Phật xuất thế gọi là pháp làm nên nhiều.

3. Dùng lòng tin thanh tịnh xuất gia nhập đạo gọi là pháp làm nên nhiều.

4. Mau chứng Vô thượng Bồ-đề gọi là pháp làm nên nhiều.

Đó gọi là Đại Bồ-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa đạt được bốn thứ pháp làm nên nhiều.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát do thành tựu sức căn lành ấy nên lại được bốn loại pháp chi phần. Những gì là bốn?

1. Đại Bồ-tát được chi chuyển luân, tức là làm Chuyển luân vương trong loài người.

2. Đại Bồ-tát sinh trời Phạm thiên làm Đại Phạm vương.

3. Đại Bồ-tát ở trong chúng trời mà làm vua trời.

4. Đại Bồ-tát chứng Vô thượng Bồ-đề rồi đủ tất cả pháp hiệu, là Pháp vương giáo hóa thế gian. Lại thêm được các năng lực cát tường, trí thanh tịnh chúng sinh, cảnh giới thần thông, các tướng như thế đều có thể biết rõ, làm mắt sáng cho trời, người tất cả thế gian.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Đấng mắt sáng cứu đời

Tối thượng giữa quần sinh

Giỏi hiểu phương chữa trị

Nên chứng quả tịch diệt.

Qua lại theo lời Thầy

Cảm báo lành như vậy

Chưa từng bị khổ não

Và các nghiệp bất thiện,

Mau sinh lên cõi trời

Mau trở lại loài người

Mau gặp Phật xuất thế

Mau rời xa các nạn,

Giàu to của cải nhiều

Mắt thấy các kho kín

Tay rờ đến chỗ nào

Tự nhiên đầy của báu,

Hóa hiện ao hồ đẹp

Thường đầy nước tám đức

Là quả lành tự tại.

Chưa từng bị ưu não

Là quả thiện tự tại,

Tay chân chẳng tật què

Không có tướng lùn xấu

Thân thể chẳng khô héo

Cũng chẳng có giảm thiếu,

Chẳng gù chẳng thiếu mắt

Ngón tay chẳng thiếu thừa

Đầu khác đỉnh đầu voi

Là quả lành tự tại,

Dung mạo đều tròn đầy

Chất nặng như vàng khối

Đoan nghiêm người thích ngắm

Dung tướng đều mỹ diệu.

Các Trời, Rồng, Quỷ, Thần

Và mọi người trong đời

Cung kính cùng cúng dường

Là diệu đức tự tại.

Rời xa các ác đạo

Đến cõi trời, cõi người

Mau ngộ đại Bồ-đề

Là quả lành tự tại.

Mới sinh đã biết rõ

Tâm tất cả chúng sinh

Bốn phương đi bảy bước

Tiếng tốt cáo thế giới

Người ấy trí tối thượng

Người ấy tuệ tối thượng

Giải thoát cũng tối thượng

Tối thượng trong chúng sinh.

Tuệ khiến tuệ thanh tịnh

Tuệ nương trí gầy dựng

Tuệ trí cùng giải thoát

Đều chứng như chư Phật,

Tự tánh sinh do tuệ

Thấy biết thì do trí

Nếu có đủ trí tuệ

Cầu chi đều toại nguyện,

Nghĩa thậm thâm như vậy

Phật vì ông lược nói.

Người thiểu dục không tuệ

Đâu thọ được nghĩa này

Họ bị si làm si

Các ác bức ngặt họ

Phát khởi lòng giận hờn

Chẳng kính trọng chánh pháp.

Nếu chúng sinh thiểu dục

Với chánh pháp như vậy

Chẳng có lòng kính trọng

Lại phát khởi việc khác,

Chúng sinh chẳng kính pháp

Hờn ghét và mê chấp

Lòng họ thường ô nhiễm

Chẳng nên đem dạy họ.

Các người đến ngày già

Suy yếu, bệnh trầm trọng

Đến giờ họ lâm chung

Luống nói trụ thân sau,

Các người đến ngày già

Suy yếu bệnh trầm trọng

Vọng hưởng phần ứng cúng

Mau đọa vào địa ngục,

Còn khó được đủ giới

Huống quả A-la-hán

Người tin xây miễu thờ

Do đó đọa đường ác.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát siêng tu hành giới hạnh như vậy. Vì cầu Bồ-tát tạng nên Đại Bồ-tát đem thân thờ các bậc Thầy chánh hạnh, do đó được công đức như trên đã nói, lại còn được công đức gấp bội hơn số trước vô lượng, vô biên, chẳng thể nghĩ bàn. Phải biết Đại Bồ-tát an trụ tạng Bồ-tát như vậy, khéo thực hành tự tại các Bồ-tát hạnh giới thanh tịnh vi diệu.

Này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là giới thanh tịnh vi diệu?

Này Xá-lợi-phất! Vì thực hành Thi-la ba-la-mật-đa nên Đại Bồ-tát được mười thứ Thi-la thanh tịnh mà ông nên biết. Những gì là mười?

1. Đối với chúng sinh không bao giờ làm tổn hại.

2. Đối với tài vật của kẻ khác chẳng bao giờ cướp trộm.

3. Đối với thê thiếp của người chẳng bao giờ nhiễm ô.

4. Đối với tất cả chúng sinh chẳng bao giờ khi dối.

5. Đối với quyến thuộc thì hòa hợp chẳng bao giờ chống trái.

6. Đối với chúng sinh chẳng bao giờ nói thô cộc, vì hay nhẫn chịu lời ác của họ.

7. Xa rời ỷ ngữ, vì lời nói ra đều đã suy gẫm kỹ.

8. Xa rời tham lam, vì đối với sự thọ dụng của người không có ngã sở.

9. Xa rời giận hờn, vì hay nhịn chịu lời thô, việc nhục.

10. Xa rời tà kiến, vì chẳng tôn thờ chư Thiên, Tiên, Thần, Quỷ khác.

Đó là mười thứ Thi-la thanh tịnh mà Đại Bồ-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa đạt được, cần phải học như thế.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát lại được mười thứ Thi-la thanh tịnh mà ông nên biết. Những gì là mười?

1. Thi-la chẳng khuyết, vì chỗ chứng được chẳng do vô trí.

2. Thi-la chẳng thủng, vì sư bất bình đẳng đã xa rời.

3. Thi-la chẳng lem, vì tất cả phiền não chẳng xen tạp.

4. Thi-la chẳng nhiễm ô, vì được pháp lành làm tăng trưởng.

5. Thi-la đáng dâng cúng, vì tùy ý muốn đều tự tại hành động.

6. Thi-la đáng ngợi khen, vì các bậc trí chẳng quở rầy.

7. Thi-la không thể chê, vì tất cả lỗi xấu đều chẳng dung chứa.

8. Thi-la khéo bảo hộ, vì khéo giữ gìn sáu căn.

9. Thi-la khéo phòng thủ, vì chánh trí tự nhiên luôn hiện tiền.

10. Thi-la khéo hướng đến cõi thiện, vì Bồ-đề nguyện làm bạn trợ giúp.

Đó là mười thứ Thi-la thanh tịnh mà Đại Bồ-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa đạt được, cần phải học như thế.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát lại được mười thứ Thi-la thanh tịnh mà ông nên biết. Những gì là mười?

1. Thi-la thiểu dục, vì đúng pháp thanh tịnh khéo biết lượng.

2. Thi-la tri túc, vì dứt hẳn tất cả sự tham trước.

3. Thi-la chánh hạnh, vì hay làm cho thân tâm đều xa rời.

4. Thi-la tịch tĩnh, vì đều bỏ xa những ồn náo.

5. Thi-la có nhiều công đức trừ bỏ thị dục, vì do căn lành tự tại mà thành.

6. Thi-la Thánh chủng tri túc, vì với dung nhan người chẳng đoái hoài, chẳng hy vọng.

7. Thi-la làm đúng như lời, vì trong tối hay sáng đều phụng nhiếp chẳng khi dối người.

8. Thi-la tự xét lỗi mình, vì thường dùng gương pháp soi rõ tâm mình.

9. Thi-la chẳng chê người kém, vì giữ ý cho người.

10. Thi-la thành thục chúng sinh, vì chẳng bỏ rời các nhiếp pháp.

Đó là mười thứ Thi-la thanh tịnh mà Đại Bồ-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa đạt được, cần phải học như thế.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát lại được mười thứ Thi-la thanh tịnh mà ông nên biết. Những gì là mười?

1. Thi-la lòng tin thanh tịnh đối với Phật, vì rời lìa tâm tối tăm.

2. Thi-la lòng tin thành tịnh đối với Pháp, vì thủ hộ chánh pháp.

3. Thi-la lòng tin thanh tịnh với đối Tăng, vì tôn kính Thánh chúng.

4. Thi-la cúi xuống làm việc, vì chẳng rời suy tư Phật Bồ-đề.

5. Thi-la gần bạn lành, vì khéo chứa nhóm giác phần tư lương.

6. Thi-la rời xa bạn ác, vì vứt bỏ tất cả ác pháp.

7. Thi-la đại Từ Ba-la-mật-đa, vì thành thục các chúng sinh.

8. Thi-la đại Bi Ba-la-mật-đa, vì làm cho chúng sinh khốn ách được giải thoát.

9. Thi-la đại Hỷ Ba-la-mật-đa, vì với chánh pháp sinh lòng hỷ lạc.

10. Thi-la đại Xả Ba-la-mật-đa, vì với các tham, sân đều xả bỏ cả.

Đó là mười thứ Thi-la thanh tịnh mà Đại Bồ-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa đạt được, cần phải học như thế.

Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát lại được mười thứ Thi-la thanh tịnh mà ông nên biết. Những gì là m ­ ười?

1. Thi-la Đàn-na ba-la-mật-đa, vì khéo thành thục các chúng sinh.

2. Thi-la Sằn-đề ba-la-mật-đa, vì khéo hộ trì tâm chúng sinh.

3. Thi-la Tỳ-lê-da ba-la-mật-đa, vì với các chúng hạnh chẳng thoái chuyển.

4. Thi-la Tĩnh-lự ba-la-mật-đa, vì khéo đầy đủ tĩnh lự tư lương.

5. Thi-la Bát-nhã ba-la-mật-đa, vì lắng nghe căn bản không nhàm không đủ.

6. Thi-la vui cầu nghe pháp, vì thường ưa thỉnh cầu Bồ-tát tạng.

7. Thi-la chẳng kể thân, vì luôn quán sát vô thường tưởng.

8. Thi-la chẳng bảo trọng mạng sống, vì dùng tâm như ảo thường quán sát.

9. Thi-la các ý nguyện đầy đủ, vì khéo thanh tịnh từ lúc phát tâm.

10. Thi-la hòa hợp giới luật Phật, vì hồi hướng tất cả giới của Như Lai.

Đó là mư ­ ời thứ Thi-la thanh tịnh mà Đại Bồ-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa đạt được, cần phải học như ­ thế.

Này Xá-lợi-phất! Lúc thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát đầy đủ giới thanh tịnh như vậy nên chẳng có sự khoái lạc vi diệu nào của trời, của người mà Đại Bồ-tát chẳng hưởng thọ, chẳng có nghề nghiệp khéo giỏi nào của thế gian mà Đại Bồ-tát chẳng biết, chẳng có đồ cần dùng nào của chúng sinh thế gian mà Đại Bồ-tát chẳng đủ, chẳng có phàm phu nào chẳng gây oán hại mà Đại Bồ-tát chẳng hề giận họ, chẳng có thế gian nào chẳng hư dối gạt gẫm mà Đại Bồ-tát đều chẳng tin nhận, không có chúng sinh thế gian nào mà Đại Bồ-tát chẳng tưởng là cha ruột đối với họ, không có chúng sinh thế gian nào mà Đại Bồ-tát chẳng tưởng là mẹ ruột đối với họ, không có chúng sinh thế gian nào mà Đại Bồ-tát chẳng có ý tưởng bảo nhiệm gần gũi họ, không có một pháp hữu vi nào mà Đại Bồ-tát chẳng tưởng là vô thường, sinh diệt.

Này Xá-lợi-phất! Biết rõ các hành vô thường rồi, Đại Bồ-tát chẳng kể thân mạng tu tập giới thanh tịnh, thực hành chánh hạnh của các Bồ-tát làm, đó là để thành tựu viên mãn Thi-la ba-la-mật-đa vậy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Trụ Thi-la thanh tịnh

Bồ-tát có thể dùng

Diệu sắc, diệu âm thanh

Tế độ người ưa pháp.

Mặt, mắt đều viên tịnh

Chẳng đui, điếc, què, gù

Các thân phần đoan chánh

Đều do tịnh giới sinh;

Có đủ thế lực lớn

Sáng rực oai quang lớn

Lại do tinh tấn tuệ

Khiến ác ma kinh sợ

Vua chúa đều cúng dường

Trời, rồng đều tôn kính.

Khéo dứt các lưới nghi

Siêng tu hành đại Từ

An trụ tại giới tụ

Pháp hành danh xưng lớn,

Khổ bức chẳng e sợ

Trọn chẳng đọa ác thú.

Chúng sinh hôn mê ngủ

Bồ-tát đánh thức họ

Thường không có tạm ngủ

Cầu pháp khắp bốn phương.

An trụ tại giới tụ

Vì cầu đạo Bồ-đề

Xả thí thượng trân bảo

Vợ con, xương thịt mình

Cầu giáo pháp tối thắng

Và Phật pháp Vô thượng.

Phải cung kính cúng dường

Các bậc đời dựa nương

Nếu bị người mắng nhiếc

Não hại cùng đánh đập

Thêm thương và khen họ

Là do được lòng nhẫn

Tu hành đúng như lời.

Lời nói thường chẳng dối

An tọa đạo tràng rồi

Đại địa đều chấn động

Với Phật pháp không nghi

Bỏ rời đại chúng tà

Được trời, người tôn thờ

Gọi là cúng Thế Tôn.

Các chúng sinh thế gian

Dùng dao gậy hại nhau

Hay khiến họ hòa hợp

Đây là trí Bồ-tát.

Chúng sinh bị khổ nặng

Nhiều trăm câu-chi kiếp

Dù họ chẳng đến cầu

Bồ-tát chẳng bỏ họ.

Bạn lành đàm luận chung

Do đây được nghĩa lợi

Mà chúng sinh chẳng cầu

Trở lại hại lẫn nhau

Bồ-tát đem trân bảo

Đầy khắp cả đại địa

Khắp các cõi chư Phật

Dùng để cầu bạn lành.

Giả sử lấy dao bén

Cắt đứt lìa thân ta

Với các chúng sinh ấy

Thường có lòng bình đẳng

Bỏ hành động kẻ ngu

Làm nhân duyên Phật pháp.

Thường giữ giới thanh tịnh

An trụ pháp vi diệu

Tu tập pháp tùy thuận

Hành diệu hạnh Bồ-đề

Để cầu Vô thượng giác

Ba minh tuệ cam lộ.

An trụ tại giới tụ

Tu học các Phật pháp

Đây là người trí tuệ

Trời, người nên cúng dường.

Biết rõ tất cả pháp

Khéo thấu các nghề giỏi

Hiểu sâu ý chúng sinh

Hoằng dương pháp vi diệu

Giới tụ đã thanh tịnh

An tọa cội Bồ-đề

Hàng phục quân ma dữ

Ngộ Vô thượng Chánh giác

Sáng soi khắp thế giới

Như ánh sáng trời, trăng.

Bồ-tát bậc tôn quý

Hay mở mắt Tuệ thánh

Trao tay dìu chúng sinh

Hỏi đạo đều khai thị,

Thường vui nhận lời người

Chẳng hề có ganh ghét

Bỏ vô lượng thân mình

Bố thí nhiều của báu

Chẳng hề có xa rời

Phật Bồ-đề tối thượng,

Tín giới đã tròn đủ

Khéo trụ lời chắc thực

Chẳng hề có ảo ngụy

An trụ tại giới tụ.

Người đến chỗ Bồ-tát

Hoặc đặt lời hư vọng

Dù nghe chẳng phản đối

Mà luôn nặng lời thật.

Nếu ai hứa Bồ-tát

Giả nói cho y thực

Trọn không đem đến cho

Bồ-tát không hề giận.

KINH ĐẠI BẢO TÍCH