SỐ 220 — KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

Phẩm 59: VÔ TẬN (1)

Lúc bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện thầm nghĩ: “Quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật rất là sâu xa; Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế cũng rất là sâu xa, mình sẽ hỏi Phật.” Nghĩ như thế rồi bèn bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là vô tận chăng?

Phật dạy:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế đúng là vô tận, giống như hư không chẳng thể cùng tận.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, tại sao Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật bảo Thiện Hiẹn:

–Nên biết, vì sắc vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì thọ, tưởng, hành, thức vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì nhãn xứ vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì sắc xứ vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì nhãn giới vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc cùng các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì nhĩ giới vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì tỷ giới vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì thiệt giới vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì thân giới vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì xúc giới, thân thức giới và thân xúc cùng các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì ý giới vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì pháp giới, ý thức giới và ý xúc cùng các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì địa giới vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì vô minh vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì Bố thí ba-la-mật-đa vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì pháp không bên trong vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì chân như vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì Thánh đế khổ vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Thánh đế tập, diệt, đạo vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì bốn Tĩnh lự vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì tám Giải thoát vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì bốn Niệm trụ vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì pháp môn giải thoát Không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì năm loại mắt vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì sáu phép thần thông vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì mười lực của Phật vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì pháp không quên mất vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì tánh luôn luôn xả vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì trí Nhất thiết vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì tất cả pháp môn Đà-la-ni vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì tất cả pháp môn Tam-ma-địa vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì quả Dự lưu vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì quả vị Độc giác vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì tất cả hạnh Đại Bồ-tát vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Lại nữa Thiện Hiện nên biết, vì sắc như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì thọ, tưởng, hành, thức như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì nhãn xứ như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì sắc xứ như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì nhãn giới như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc cùng các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì nhĩ giới như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc cùng các thọ do nhĩ xúc làm duyên sinh ra như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì tỷ giới như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc cùng các thọ do tỷ xúc làm duyên sinh ra như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì thiệt giới như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc cùng các thọ do thiệt xúc làm duyên sinh ra như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì thân giới như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì xúc giới, thân thức giới và thân xúc cùng các thọ do thân xúc làm duyên sinh ra như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì ý giới như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì pháp giới, ý thức giới và ý xúc cùng các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì địa giới như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì thủy, hỏa, phong, không, thức giới như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì vô minh như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 348

Phẩm 59: VÔ TẬN (2)

Thiện Hiện nên biết, vì Bố thí ba-la-mật-đa như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì pháp không bên trong như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì chân như như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì Thánh đế khổ như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Thánh đế tập, diệt, đạo như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì bốn Tĩnh lự như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì tám Giải thoát như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì bốn Niệm trụ như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì pháp môn giải thoát Không như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì năm loại mắt như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì sáu phép thần thông như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì mười lực của Phật như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì pháp không quên mất như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì tánh luôn luôn xả như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì trí Nhất thiết như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì tất cả pháp môn Đà-la-ni như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì tất cả pháp môn Tam-ma-địa như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì quả Dự lưu như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì quả vị Độc giác như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì tất cả hạnh Đại Bồ-tát như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, vì quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật như hư không vô tận nên Đại Bồ-tát phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Lại nữa Thiện Hiện, vì Đại Bồ-tát quán vô minh như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán hành như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán thức như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán danh sắc như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán lục xứ như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán xúc như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán thọ như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán ái như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán thủ như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán hữu như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán sinh như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa; vì Đại Bồ-tát quán lão tử, sầu bi khổ ưu não như hư không vô tận nên phải phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Này Thiện Hiện, như thế là Đại Bồ-tát phải nên phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát quán sát mười hai chi duyên khởi như thế, xa lìa hai bên thì các Bồ-tát ấy chẳng còn phải thêm một sự quán xét thâm diệu nào nữa.

Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát ngồi tòa Bồ-đề, như thật quán sát về mười hai chi duyên khởi giống như hư không chẳng thể cùng tận nên có khả năng mau chứng đắc trí Nhất thiết trí.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đức Thế Tôn dựa vào hành tướng như hư không vô tận mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, như thật quán sát về mười hai chi duyên khởi thì chẳng rơi vào bậc Thanh văn và Độc giác, sẽ an trú nơi quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, các hữu tình trụ nơi Bồ-tát thừa nếu đối với quả vị Giác ngộ cao tột có sự thoái chuyển đều do chẳng nương vào tác ý thiện xảo để phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa, do họ chẳng hiểu Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa có khả năng dùng hành tướng vô tận như hư không, như thật quán sát về mười hai chi duyên khởi, để phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế nào?

Thiện Hiện nên biết, các hữu tình an trú nơi Bồ-tát thừa, nếu đối với quả vị Giác ngộ cao tột có sự thoái chuyển là đều do xa lìa phương tiện thiện xảo để phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát đối với quả vị Giác ngộ cao tột mà không thoái chuyển là do nương vào phương tiện thiện xảo để phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Đại Bồ-tát ấy, do nương vào phương tiện thiện xảo như thế, tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng hành tướng vô tận như hư không, như thật quán sát về mười hai chi duyên khởi, phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đại Bồ-tát ấy do nương vào phương tiện thiện xảo như thế mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng hành tướng vô tận như hư không, như thật quán sát về Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, do đó mà phát huy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát khi quán sát pháp duyên khởi như thế, chẳng thấy có pháp nào không mà sinh khởi, chẳng thấy có pháp nào không mà hoại diệt; chẳng thấy có pháp nào thường trụ bất diệt; chẳng thấy có pháp nào có ngã, hữu tình, dòng sinh mạng, khả năng sinh khởi, sự nuôi dưỡng, sự trưởng thành, chủ thể luân hồi, ý sinh, nho đồng, khả năng làm việc, khả năng khiến người làm việc, khả năng tạo nghiệp, khả năng khiến người tạo nghiệp, khả năng thọ quả báo, khả năng khiến người thọ quả báo, khả năng hiểu biết, khả năng khiến người hiểu biết, khả năng nhận thức, khả năng khiến người nhận thức; chẳng thấy có pháp nào hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát muốn tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên quán sát duyên khởi như thế mà dốc tu tập.

Thiện Hiện nên biết, nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy sắc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy thọ, tưởng, hành, thức hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy nhãn xứ hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy sắc xứ hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy nhãn giới hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy sắc giới hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy thanh, hương, vị, xúc, pháp giới hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy nhãn thức giới hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy nhãn xúc hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy địa giới hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy thủy, hỏa, phong, không, thức giới hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy vô minh hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy Bố thí ba-la-mật-đa hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy pháp không bên trong hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy chân như hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy Thánh đế khổ hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy Thánh đế tập, diệt, đạo hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy bốn Tĩnh lự hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy tám Giải thoát hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy bốn Niệm trụ hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy pháp môn giải thoát Không hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy năm loại mắt hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy sáu phép thần thông hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy mười lực của Phật hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy pháp không quên mất hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy tánh luôn luôn xả hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy trí Nhất thiết hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy tất cả pháp môn Đà-la-ni hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy tất cả pháp môn Tam-ma-địa hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy quả Dự lưu hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa; cũng chẳng thấy quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy quả vị Độc giác hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy tất cả hạnh Đại Bồ-tát hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát chẳng thấy quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật hoặc thường, hoặc vô thường, hoặc lạc, hoặc khổ, hoặc ngã, hoặc vô ngã, hoặc tịnh, hoặc bất tịnh, hoặc tịch tĩnh, hoặc chẳng tịch tĩnh, hoặc xa lìa, hoặc chẳng xa lìa.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chẳng thấy có Bát-nhã ba-la-mật-đa là đối tượng tu hành; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu hành Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, nhưng chẳng thấy có đối tượng tu hành là Tĩnh lự cho đến Bố thí ba-la-mật-đa; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là Tĩnh lự cho đến Bố thí ba-la-mật-đa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy an trú nơi pháp không bên trong mà chẳng thấy có đối tượng được an trú nơi pháp không bên trong; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng an trú nơi pháp không bên trong. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy an trú nơi pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh nhưng chẳng thấy có đối tượng được an trú nơi pháp không bên ngoài cho đến pháp không không tánh tự tánh; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được an trú nơi pháp không bên ngoài cho đến pháp không không tánh tự tánh.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy an trú nơi chân như mà chẳng thấy có đối tượng được an trú nơi chân như; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng an trú nơi chân như. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy an trú nơi pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn mà chẳng thấy có đối tượng được an trú nơi pháp giới cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được an trú nơi pháp giới cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy an trú nơi Thánh đế khổ mà chẳng thấy có đối tượng được an trú nơi Thánh đế khổ; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng an trú nơi Thánh đế khổ. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy an trú nơi Thánh đế tập, diệt, đạo mà chẳng thấy có đối tượng được an trú nơi Thánh đế tập, diệt, đạo; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được an trú nơi Thánh đế tập, diệt, đạo.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu bốn Tĩnh lự mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là bốn Tĩnh lự; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là bốn Tĩnh lự. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được tu hành là bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu tám Giải thoát mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là tám Giải thoát; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là tám Giải thoát. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được tu hành là tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu bốn Niệm trụ mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là bốn Niệm trụ; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là bốn Niệm trụ. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là bốn Chánh đoạn cho đến tám chi Thánh đạo; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được tu hành là bốn Chánh đoạn cho đến tám chi Thánh đạo.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu pháp môn giải thoát Không mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là pháp môn giải thoát Không; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là pháp môn giải thoát Không. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được tu hành là pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu năm loại mắt mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là năm loại mắt; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là năm loại mắt. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu sáu phép thần thông mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là sáu phép thần thông; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được tu hành là sáu phép thần thông.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu mười lực của Phật mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là mười lực của Phật; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là mười lực của Phật. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là bốn điều không sợ cho đến mười tám pháp Phật bất cộng; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được tu hành là bốn điều không sợ cho đến mười tám pháp Phật bất cộng.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu pháp không quên mất mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là pháp không quên mất; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là pháp không quên mất. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu tánh luôn luôn xả mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là tánh luôn luôn xả; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được tu hành là tánh luôn luôn xả.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu trí Nhất thiết mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là trí Nhất thiết; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là trí Nhất thiết. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được tu hành là trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu tất cả pháp môn Đà-la-ni mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là tất cả pháp môn Đà-la-ni; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là tất cả pháp môn Đà-la-ni. Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu tất cả pháp môn Tam-ma-địa mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là tất cả pháp môn Tam-ma-địa; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được tu hành là tất cả pháp môn Tam-ma-địa.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu tất cả hạnh Đại Bồ-tát mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là tất cả hạnh Đại Bồ-tát; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng tu hành là tất cả hạnh Đại Bồ-tát.

Nếu khi nào Đại Bồ-tát tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu thì khi ấy Đại Bồ-tát tuy tu quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật mà chẳng thấy có đối tượng được tu hành là quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật; lại cũng chẳng thấy có pháp có thể nhận thấy đối tượng được tu hành là quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật.

Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát đối với tất cả pháp hoàn toàn không có sở đắc nhưng vì phương tiện nên hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế.

Này Thiện Hiện, nếu khi nào Đại Bồ-tát đối với tất cả pháp, lấy vô sở đắc mà làm phương tiện, tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì khi ấy ác ma rất lo buồn đau đớn như trúng phải tên độc. Ví như có người mới vừa chôn cất cha mẹ, rất là đau khổ; ác ma bấy giờ thấy các Đại Bồ-tát đối với tất cả pháp, lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế nên rất lo buồn đau khổ khác nào trúng phải tên độc, cũng lại như vậy.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, có phải chỉ một ác ma thấy các Đại Bồ-tát đối với tất cả pháp, lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu, nên rất lo buồn, đau khổ như trúng phải tên độc, hay là tất cả ác ma khắp thế giới ba lần ngàn, thấy các Đại Bồ-tát đối với tất cả pháp, lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu, nên rất lo buồn, đau khổ như trúng phải tên độc?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, tất cả ác ma khắp thế giới ba lần ngàn, thấy các Đại Bồ-tát đối với tất cả pháp, lấy vô sở đắc làm phương tiện, tu hành đúng nẻo Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm diệu, nên rất lo buồn, đau khổ như trúng phải tên độc, ngay nơi chỗ ở của mình chẳng thấy an ổn.

Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát nên thường an trú nơi nẻo an trú tối thắng của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nếu Đại Bồ-tát thường an trú nơi nẻo an trú tối thắng của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì các hàng Trời, Người, A-tố-lạc... trong thế gian có dò xét tìm kiếm khuyết điểm của vị ấy cũng không thể có được, lại cũng chẳng khiến cho vị ấy lo buồn. Vì vậy, này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát muốn chứng quả vị Giác ngộ cao tột thì phải siêng năng an trú nơi nẻo an trú tối thắng của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Lại nữa Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có khả năng an trú vững chắc nơi nẻo an trú tối thắng của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì có khả năng tu tập đầy đủ Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu Đại Bồ-tát có khả năng tu hành chân chính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì có đủ khả năng tu đầy đủ tất cả các pháp Ba-la-mật-đa.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, vì sao Đại Bồ-tát có khả năng tu hành chân chính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì có đủ khả năng tu đầy đủ tất cả các pháp Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Nếu Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa một cách thuận hợp, dùng tâm của trí Nhất thiết trí mà tu Bố thí, lại đem công đức Bố thí ấy ban cho tất cả hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát có khả năng tu hành chân chính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, lại có đủ khả năng tu đầy đủ Bố thí ba-la-mật-đa.

Nếu Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa một cách thuận hợp, dùng tâm của trí Nhất thiết trí mà tu Tịnh giới, lại đem công đức Tịnh giới ấy ban cho tất cả hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát có khả năng tu hành chân chính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, lại có đủ khả năng tu đầy đủ Tịnh giới ba-la-mật-đa.

Nếu Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa một cách thuận hợp, dùng tâm của trí Nhất thiết trí mà tu An nhẫn, lại đem công đức An nhẫn ấy ban cho tất cả hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát có khả năng tu hành chân chính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, lại có đủ khả năng tu đầy đủ An nhẫn ba-la-mật-đa.

Nếu Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa một cách thuận hợp, dùng tâm của trí Nhất thiết trí mà tu Tinh tấn, lại đem công đức Tinh tấn ấy ban cho tất cả hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát có khả năng tu hành chân chính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, lại có đủ khả năng tu đầy đủ Tinh tấn ba-la-mật-đa.

Nếu Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa một cách thuận hợp, dùng tâm của trí Nhất thiết trí mà tu Tĩnh lự, lại đem công đức Tĩnh lự ấy ban cho tất cả hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát có khả năng tu hành chân chính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, lại có đủ khả năng tu đầy đủ Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Nếu Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa một cách thuận hợp, dùng tâm của trí Nhất thiết trí mà tu Bát-nhã, lại đem công đức Bát-nhã ấy ban cho tất cả hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát có khả năng tu hành chân chính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, lại có đủ khả năng tu đầy đủ Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Này Thiện Hiện, như vậy là các Đại Bồ-tát có khả năng tu hành chân chính Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, lại có đủ khả năng tu đầy đủ Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa.

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 349

Phẩm 60: GỒM THÂU, PHÁT HUY (1)

Lúc bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Bố thí ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tịnh giới ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát dùng tâm không thâu tóm, không bỏn sẻn khi tu bố thí, đem sự bố thí ấy ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, đối với các hữu tình an trú nơi thân nghiệp từ, an trú nơi ngữ nghiệp từ, an trú nơi ý nghiệp từ, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Bố thí ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tịnh giới ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Bố thí ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả An nhẫn ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát dùng tâm không thâu tóm, không bỏn sẻn khi tu bố thí, đem sự bố thí ấy ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, nếu có người thọ nhận nào vô cớ mắng nhiếc, lại còn lăng nhục nhưng Bồ-tát đối với họ chẳng hề thay đổi mà dấy khởi tâm sân hận, độc hại, chỉ khởi tâm xót xa thương yêu, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Bố thí ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả An nhẫn ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Bố thí ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tinh tấn ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát dùng tâm không thâu tóm, không bỏn sẻn khi tu bố thí, đem sự bố thí ấy ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, nếu có người thọ nhận nào vô cớ mắng nhiếc, lại còn lăng nhục nhưng khi ấy Bồ-tát suy nghĩ: “Các hữu tình tạo tác các loại nghiệp như thế tất trở lại nhận chịu các thứ quả báo như thế. Ta nay chẳng nên chấp vào việc ấy mà tự bỏ con đường tu tập của mình.” Lại nghĩ tiếp: “Ta nên đối với họ và các hữu tình khác, lại càng tăng thêm tâm xả, tâm thí, chẳng có gì để bận tâm, luyến tiếc.” Nghĩ như thế rồi, nên càng dốc phát tâm hơn nữa, tinh tấn bố thí không ngừng, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Bố thí ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tinh tấn ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Bố thí ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát dùng tâm không thâu tóm, không bỏn sẻn khi tu bố thí, đem sự bố thí ấy ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, lúc này Bồ-tát tâm không tán loạn, chẳng bao giờ trở lại mong cầu các cảnh diệu dục, hoặc các cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, cũng chẳng trở lại mong cầu an trú ở các bậc Thanh văn, Độc giác, chỉ cho các hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, tâm như thế liên tục không tán loạn, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Bố thí ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Bố thí ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát dùng tâm không thâu tóm, không bỏn sẻn khi tu bố thí, đem sự bố thí ấy ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, Bồ-tát khi ấy quán về người nhận, người cho, vật cho đều như trò huyễn hóa, chẳng thấy sự bố thí ấy đối với các hữu tình là có ích lợi hay gây tổn hại, đạt đến diệu không thắng nghĩa, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Bố thí ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Bố thí ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa, thân, ngữ và ý đều đầy đủ luật nghi, tạo các phước nghiệp; do đầy đủ luật nghi và tạo các phước đức nên xa lìa việc sát hại sinh mạng, xa lìa việc không cho mà lấy, xa lìa dâm dục, tà hạnh, xa lìa lời nói hư dối, lời nói thô ác, lời nói ly gián, lời nói hỗn tạp, xa lìa tham dục, sân giận, tà kiến; Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa như thế, chẳng cầu bậc Thanh văn, Độc giác, chỉ dốc cầu quả vị Giác ngộ cao tột; Bồ-tát vẫn an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa, rộng tu bố thí, tùy theo các hữu tình cần ăn cho ăn, cần uống cho uống, cần xe cho xe, cần y phục cho y phục, cần hương cho hương, cần tràng hoa cho tràng hoa, cần chuỗi báu cho chuỗi báu, cần hương xoa cho hương xoa, cần đồ nằm cho đồ nằm, cần phòng ốc cho phòng ốc, cần đèn đuốc cho đèn đuốc, cần của báu cho của báu, cần đồ dùng cho đồ dùng, tùy theo các nhu cầu thảy đều cấp cho đủ hết; lại đem căn lành từ sự bố thí ấy ban cho các hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, chẳng cầu bậc Thanh văn, Độc giác, này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Bố thí ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả An nhẫn ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa, nếu như có các hữu tình tranh giành nhau đến nỗi chặt đứt cả tay chân của Bồ-tát mang đi mỗi nơi, khi ấy Bồ-tát chẳng hề sinh một niệm sân hận, chỉ nghĩ: “Ta nay đã đạt được lợi ích tốt đẹp, to lớn, đó là các hữu tình đã chặt đứt tay chân ta, tùy ý mang đi; ta nhờ đấy mà có được đầy đủ pháp An nhẫn ba-la-mật-đa; nay thân này của ta là thứ bất tịnh, mong manh, do bỏ nó mà đạt được thân kim cang kiên cố, thanh tịnh của Như Lai, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả An nhẫn ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Tinh tấn ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa, thân tâm luôn tinh tấn, thường không biếng trễ, mang áo giáp đại Từ, suy nghĩ: “Tất cả hữu tình bị chìm đắm trong biển lớn sinh tử đầy những xấu ác đáng sợ, khó thoát ra khỏi; ta sẽ dốc tâm cứu vớt họ đặt ở cảnh giới Niết-bàn cam lồ an lạc”, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tinh tấn ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa, tuy nhập Sơ thiền, hoặc nhập Thiền thứ hai, thứ ba, thứ tư, hoặc nhập vào Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc nhập định Diệt tận mà không rơi vào bậc Thanh văn, Độc giác, cũng chẳng chứng thật tế, vì do giữ vững nguyện lực của mình nên nghĩ thế này: “Các loài hữu tình bị chìm đắm trong biển lớn sinh tử đầy những xấu ác đáng sợ khó thoát ra khỏi; nay ta đang thể hiện diệu dụng nơi cảnh thiền định Ba-la-mật-đa thanh tịnh, nên dùng phương tiện cứu vớt họ đặt ở cảnh giới Niết-bàn thường lạc”, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa, chẳng thấy có pháp nào hoặc thiện hoặc bất thiện, hoặc vô ký; chẳng thấy có pháp nào hoặc hữu lậu hoặc vô lậu; chẳng thấy có pháp nào hoặc buộc chặt vào thế gian, hoặc ra khỏi thế gian; chẳng thấy có pháp nào hoặc hữu vi, hoặc vô vi; chẳng thấy có pháp nào hoặc rơi vào hữu số, hoặc rơi vào vô số; chẳng thấy có pháp nào hoặc rơi vào tướng có, hoặc rơi vào tướng không, cũng chẳng thấy có pháp nào hoặc có hoặc không; chỉ quán các pháp chẳng lìa chân như, pháp giới, mà chuyển biến; do phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa này nên chẳng rơi vào bậc Thanh văn, Độc giác chỉ chuyên cầu quả vị Giác ngộ cao tột, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tịnh giới ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Bố thí ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú An nhẫn ba-la-mật-đa, từ lúc mới phát tâm cho đến khi an tọa tòa Bồ-đề mầu nhiệm, ở trong thời gian ấy, nếu có các loài hữu tình vô cớ mắng nhiếc, khinh miệt, lăng nhục, thậm chí chặt đứt từng bộ phận nơi cơ thể của Đại Bồ-tát, bấy giờ Bồ-tát hoàn toàn không chút sân hận, chỉ nghĩ: “Các hữu tình này thật đáng thương xót, bị phiền não độc hại nhiễu loạn thân tâm nên chẳng được tự tại, không nơi nương tựa, không người cứu giúp, nghèo khổ bức bách. Ta nên bố thí cho họ theo như điều họ mong cầu, chẳng nên có sự bỏn sẻn, hối tiếc; luôn nghĩ thế này: Đối với tất cả hữu tình đang cần có sự giúp đỡ, họ cần ăn thì cho ăn, cần uống cho uống, cần xe cho xe, cần y phục cho y phục, cần hương hoa cho hương hoa, cần đồ nằm cho đồ nằm, cần nhà cửa cho nhà cửa, cần đèn đuốc cho đèn đuốc, cần vàng cho vàng, cần bạc cho bạc, cần mạt-ni cho mạt-ni, cần trân châu cho trân châu, cần phệ-lưu-ly cho phệ-lưu-ly, cần mạt-la-yết-đa cho mạt-la-yết-đa; cần loa bối cho loa bối, cần bích ngọc cho bích ngọc, cần san hô cho san hô, cần thạch tạng cho thạch tạng, cần kim cương cho kim cương, cần đế thanh cho đế thanh, cần các đồ báu khác cho các đồ báu khác, cần thuốc men cho thuốc men, cần lúa gạo cho lúa gạo, cần đồ dùng cho đồ dùng, tùy theo nhu cầu của họ thảy đều chu cấp đầy đủ, lại đem căn lành của sự bố thí ấy ban cho các loài hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, lấy vô sở đắc làm phương tiện; khi hồi hướng quả Đại Bồ-đề như thế, xa lìa ba tâm đó là tâm suy nghĩ ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì, hồi hướng về chỗ nào; ba tâm như thế vĩnh viễn không khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Bố thí ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Tịnh giới ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa, từ khi mới phát tâm cho đến khi an tọa tòa Bồ-đề mầu nhiệm, ở trong khoảng thời gian ấy, thậm chí vì lý do nhằm cứu mạng sống cho mình, đối với các hữu tình, không bao giờ giết hại sinh mạng hoặc làm tổn hại đến các bộ phận trên cơ thể chúng, cũng thường đối với chúng, xa lìa trộm cướp, dâm dục, tà hạnh, xa lìa lời nói hư dối, lời nói thô ác, lời nói ly gián, lời nói hỗn tạp, xa lìa tham dục, sân hận, tà kiến; khi Bồ-tát tu tịnh giới như thế chẳng cầu bậc Thanh văn, Độc giác, lại đem căn lành này ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, lấy vô sở đắc làm phương tiện; khi hồi hướng quả Đại Bồ-đề như thế nên xa lìa ba tâm, đó là tâm suy nghĩ ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì, hồi hướng về chỗ nào; ba tâm như thế vĩnh viễn không khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tịnh giới ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Tinh tấn ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa mà phát khởi tâm dũng mãnh, tinh tấn hơn nữa, thường suy nghĩ: “Nếu một hữu tình nào đấy ở ngoài một do-tuần, mười do-tuần, trăm do-tuần, ngàn do-tuần, hoặc ngoài trăm ngàn do-tuần, hoặc ngoài một ức do-tuần, mười ức do-tuần, trăm ức do-tuần, ngàn ức do-tuần, trăm ngàn ức do-tuần, hoặc ngoài một triệu do-tuần, mười triệu do-tuần, trăm triệu do-tuần, ngàn triệu do-tuần, trăm ngàn triệu do-tuần, trăm ngàn ức triệu do-tuần, hoặc ngoài một thế giới, mười thế giới, trăm thế giới, ngàn thế giới, trăm ngàn thế giới, hoặc ngoài một ức thế giới, mười ức thế giới, trăm ức thế giới, ngàn ức thế giới, trăm ngàn ức thế giới, hoặc ngoài một triệu thế giới, mười triệu thế giới, trăm triệu thế giới, ngàn triệu thế giới, trăm ngàn triệu thế giới, trăm ngàn ức triệu thế giới, là hữu tình đáng nên hóa độ thì nhất định ta sẽ đến, dùng phương tiện giáo hóa, khiến cho hữu tình ấy thọ trì hoặc một học xứ, hoặc hai, ba cho đến đầy đủ các giới, huống hồ là giáo hóa khiến đắc hoặc quả Dự lưu, Nhất lai, quả Bất hoàn, quả A-la-hán, hoặc quả vị Độc giác; hoặc khiến an trú nơi quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật, còn không mệt mỏi, huống hồ là giáo hóa vô lượng vô biên hữu tình đều khiến được lợi ích an lạc nơi thế gian và xuất thế gian.” Lại đem căn lành của sự tinh tấn như thế ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, dùng vô sở đắc làm phương tiện, khi hồi hướng quả vị Đại Bồ-đề như thế, xa lìa ba tâm, đó là tâm suy nghĩ ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì, hồi hướng về đâu; ba tâm như thế đều vĩnh viễn không khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tinh tấn ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa, nhiếp tâm không loạn động, xa lìa các pháp dục, ác, bất thiện, có tầm, có tứ, lìa mọi hỷ lạc, nhập Sơ thiền, an trú trọn vẹn; cứ như thế, hoặc nhập đệ Nhị, đệ Tam, đệ Tứ thiền, an trú trọn vẹn; hoặc nhập định Không vô biên xứ, an trú trọn vẹn; hoặc nhập định Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ và an trú trọn vẹn; hoặc nhập định Diệt tận và an trú trọn vẹn; ở trong các định ấy, tùy theo các pháp của tâm và tâm sở đã sinh khởi và căn lành được phát huy, tất cả hợp lại ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, dùng vô sở đắc làm phương tiện, khi hồi hướng quả vị Đại Bồ-đề như vậy, xa lìa ba tâm, đó là tâm suy nghĩ ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì, hồi hướng về đâu; ba tâm như thế đều vĩnh viễn không khởi, đối với các tĩnh lự và các cho của tĩnh lự đều không có sở đắc, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa, tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, bấy giờ Bồ-tát tuy dùng các hành tướng xa lìa, tịch tĩnh, vô tận, vĩnh diệt, quán tất cả pháp mà đối với pháp tánh chẳng hề tác chứng, cho đến có thể ngồi nơi tòa Bồ-đề mầu nhiệm, chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột; từ tòa này đứng dậy, chuyển chánh pháp luân, đem lại lợi ích an lạc cho các hữu tình; lại đem căn lành của trí vi diệu như thế ban cho các loài hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, dùng vô sở đắc làm phương tiện, khi hồi hướng quả vị Đại Bồ-đề như vậy, nên xa lìa ba tâm, đó là tâm tư duy ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì, hồi hướng về đâu; ba tâm như thế đều vĩnh viễn chẳng khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi An nhẫn ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, chẳng phải giữ, chẳng phải bỏ.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Bố thí ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa, thân tâm luôn tinh tấn thường không biếng lười, cầu các pháp thiện không hề mệt mỏi chán nản, luôn suy nghĩ: “Ta quyết phải đạt được đối tượng mong cầu là quả vị Giác ngộ cao tột, chẳng thể chẳng đạt.” Đại Bồ-tát ấy thường mong muốn đem lại lợi lạc cho tất cả hữu tình, luôn nghĩ thế này: Nếu một hữu tình ở ngoài một do-tuần, mười do-tuần, trăm do-tuần, ngàn do-tuần, hoặc ngoài trăm ngàn do-tuần, hoặc ngoài một ức do-tuần, mười ức do-tuần, trăm ức do-tuần, ngàn ức do-tuần, trăm ngàn ức do-tuần, hoặc ngoài một triệu do-tuần, mười triệu do-tuần, trăm triệu do-tuần, ngàn triệu do-tuần, trăm ngàn triệu do-tuần, trăm ngàn ức triệu do-tuần, hoặc ngoài một thế giới, mười thế giới, trăm thế giới, ngàn thế giới, trăm ngàn thế giới, hoặc ngoài một ức thế giới, mười ức thế giới, trăm ức thế giới, ngàn ức thế giới, trăm ngàn ức thế giới, hoặc ngoài một triệu thế giới, mười triệu thế giới, trăm triệu thế giới, ngàn triệu thế giới, trăm ngàn triệu thế giới, trăm ngàn ức triệu thế giới, mà đó là hữu tình đáng hóa độ thì ta quyết sẽ đến đó, theo phương tiện giáo hóa; nếu là chúng sinh trụ ở Bồ-tát thừa thì khiến an trú nơi quả vị Giác ngộ cao tột; nếu chúng sinh trụ ở Thanh văn thừa thì khiến trụ nơi quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán; nếu chúng sinh trụ ở Độc giác thừa thì khiến an trú nơi quả vị Độc giác; còn các hữu tình khác thì Đức Thế Tôn khiến họ an trú nơi mười nẻo nghiệp thiện như vậy rồi dùng phương tiện mà dẫn dắt thu phục qua việc bố thí của cải và bố thí chánh pháp làm cho họ sung túc, lại đem căn lành của sự bố thí như thế, chẳng cầu bậc Thanh văn, Độc giác... mà chỉ ban cho tất cả hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, dùng vô sở đắc làm phương tiện; khi hồi hướng quả Đại Bồ-đề như thế, nên xa lìa ba tâm, đó là tâm tư duy ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì, hồi hướng về đâu; ba tâm như thế vĩnh viễn không khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Bố thí ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Tịnh giới ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa, từ lúc mới phát tâm cho đến khi an tọa nơi tòa Bồ-đề mầu nhiệm, tự xa lìa việc giết hại sinh mạng, cũng khuyên người xa lìa việc giết hại sinh mạng, không làm ngược lại sự tán dương pháp xa lìa việc giết hại sinh mạng, hoan hỷ khen ngợi người xa lìa việc giết hại sinh mạng; tự xa lìa việc không cho mà lấy, cũng khuyên người xa lìa việc không cho mà lấy, không làm ngược lại sự tán dương pháp xa lìa việc không cho mà lấy, hoan hỷ khen ngợi người xa lìa việc không cho mà lấy; tự xa lìa dâm dục, tà hạnh, cũng khuyên người xa lìa dâm dục, tà hạnh, không làm ngược lại sự tán dương pháp xa lìa dâm dục, tà hạnh, hoan hỷ khen ngợi người xa lìa dâm dục, tà hạnh; tự xa lìa lời nói hư dối, cũng khuyên người xa lìa lời nói hư dối, không làm ngược lại sự tán dương pháp xa lìa lời nói hư dối, hoan hỷ khen ngợi người xa lìa lời nói hư dối; tự xa lìa lời nói thô ác, cũng khuyên người xa lìa lời nói thô ác, không làm ngược lại sự tán dương pháp xa lìa lời nói thô ác, hoan hỷ khen ngợi người xa lìa lời nói thô ác; tự xa lìa lời nói ly gián, cũng khuyên người xa lìa lời nói ly gián, không làm ngược lại sự tán dương pháp xa lìa lời nói ly gián, hoan hỷ khen ngợi người xa lìa lời nói ly gián; tự xa lìa lời nói hỗn tạp, cũng khuyên người xa lìa lời nói hỗn tạp, không làm ngược lại sự tán dương pháp xa lìa lời nói hỗn tạp, hoan hỷ khen ngợi người xa lìa lời nói hỗn tạp; tự xa lìa tham dục, cũng khuyên người xa lìa tham dục, không làm ngược lại sự tán dương pháp xa lìa tham dục, hoan hỷ khen ngợi người xa lìa tham dục; tự xa lìa sân hận, cũng khuyên người xa lìa sân hận, không làm ngược lại sự tán dương pháp xa lìa sân hận, hoan hỷ khen ngợi người xa lìa sân hận; tự xa lìa tà kiến, cũng khuyên người xa lìa tà kiến, không làm ngược lại sự tán dương pháp xa lìa tà kiến, hoan hỷ khen ngợi người xa lìa tà kiến; Đại Bồ-tát ấy, với Tịnh giới ba-la-mật-đa này, chẳng cầu sinh vào ba cõi Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, chẳng cầu các bậc Thanh văn, Độc giác, chỉ đem căn lành của tịnh giới như thế ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, dùng vô sở đắc làm phương tiện; trong khi hồi hướng quả Đại Bồ-đề như thế nên xa lìa ba tâm, đó là tâm suy nghĩ ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì, hồi hướng về đâu. Ba tâm như thế vĩnh viễn chẳng khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tịnh giới ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả An nhẫn ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa, từ lúc mới phát tâm cho đến khi an tọa nơi tòa Bồ-đề mầu nhiệm, ở trong khoảng thời gian ấy có các hàng người và phi nhân..., tranh nhau đến bức bách làm hại, hoặc lại đâm chém, chặt đứt cả tay chân, tùy ý mang đi, lúc ấy Bồ-tát chẳng hề dấy ý nghĩ: “Ai đã đâm chém, chặt đứt cả thân thể ta, ai đã mặc sức mang đi”, chỉ suy nghĩ: “Ta nay đã đạt được lợi ích tốt đẹp lớn lao; các hữu tình kia, vì làm lợi ích cho ta nên đã đến chặt đứt tay chân nơi thân thể ta; nhưng ta vốn vì các hữu tình mà thọ thân này, họ tới lấy đi những cái ta có là giúp ta hoàn thành sự nghiệp tu tập của mình”, Bồ-tát tư duy xét kỹ về thật tướng của các pháp như thế mà tu tập pháp an nhẫn, với căn lành thù thắng từ sự an nhẫn này, chẳng cầu bậc Thanh văn, Độc giác, chỉ đem căn lành từ sự an nhẫn như thế ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, dùng vô sở đắc làm phương tiện, khi hồi hướng quả vị Đại Bồ-đề như thế, xa lìa ba tâm, đó là tâm suy nghĩ ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì, hồi hướng về đâu; ba tâm như thế đều vĩnh viễn chẳng khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả An nhẫn ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa, tu tập các định, Đại Bồ-tát ấy luôn xa lìa các pháp dục ác bất thiện, có tầm, có tứ, lìa mọi hỷ lạc, nhập Sơ thiền, an trú trọn vẹn; tầm tứ tịch tĩnh, an trú trong tánh chuyên nhất của tâm thanh tịnh bình đẳng, không tầm, không tứ, do định sinh hỷ lạc, nhập đệ Nhị thiền, an trú trọn vẹn; lìa hỷ, trụ xả, đầy đủ niệm về chánh tri, toàn thân thọ lạc, bậc Thánh ở trong đó có thể nêu bày, buông xả, an trú đầy đủ nơi niệm an vui, nhập đệ Tam thiền, an trú trọn vẹn; dứt vui dứt khổ, mừng lo đều tan biến, chẳng khổ chẳng vui, xả niệm thanh tịnh, nhập đệ Tứ thiền, an trú trọn vẹn; Đại Bồ-tát ấy đối với các hữu tình khởi tưởng ban vui, tác ý nhập Từ vô lượng, an trú trọn vẹn; đối với các hữu tình khởi tưởng nhổ sạch gốc rễ của sự khổ, tác ý nhập Bi vô lượng, an trú trọn vẹn; đối với các hữu tình khởi tưởng mừng vui, tác ý nhập Hỷ vô lượng, an trú trọn vẹn; đối với các hữu tình khởi tưởng bình đẳng lìa khổ vui, tác ý nhập Xả vô lượng, an trú trọn vẹn; Đại Bồ-tát ấy đối với các sắc, khởi tưởng nhàm chán về sự thô kệch, tác ý nhập định Không vô biên xứ, an trú trọn vẹn; đối với các thức, khởi tưởng tịch tĩnh, tác ý nhập định Thức vô biên xứ, an trú trọn vẹn; đối với các pháp không sở hữu, tác ý nhập định Vô sở hữu xứ, an trú trọn vẹn; đối với pháp phi hữu tưởng phi vô tưởng, khởi tưởng tịch tĩnh, tác ý nhập định Phi tưởng phi phi tưởng xứ, an trú trọn vẹn; đối với định Diệt tưởng thọ, khởi tưởng ngừng nghỉ, tác ý nhập định Diệt tưởng thọ, an trú trọn vẹn; Đại Bồ-tát ấy tuy tu tĩnh lự với vô lượng pháp định Vô sắc diệt như thế mà chẳng thu nhận giữ lấy quả Dị thục ấy, chỉ tùy theo các hữu tình đáng được thọ nhận sự giáo hóa làm chỗ lợi lạc cho họ mà sinh vào đó; đã sinh vào nơi ấy rồi, dùng bốn pháp nhiếp để nhiếp hóa họ, theo phương tiện mà an lập, khiến đối với Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa luôn tinh cần tu học; Đại Bồ-tát ấy nương vào các tĩnh lự, khởi thần thông thù thắng, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, gần gũi cúng dường chư Phật Thế Tôn, thưa hỏi về tánh tướng sâu xa của các pháp, dốc hết sức phát huy căn lành thù thắng; Đại Bồ-tát ấy tập hợp các thứ căn lành như thế ban cho các hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, dùng vô sở đắc làm phương tiện, khi hồi hướng quả vị Đại Bồ-đề như thế nên xa lìa ba tâm, đó là tâm tư duy ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì, hồi hướng về đâu; ba tâm như thế đều vĩnh viễn chẳng khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa, đối với Bố thí ba-la-mật-đa thường chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của sự Bố thí kia, thường đối với Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với bốn Niệm trụ chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với pháp không bên trong chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với chân như chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với Thánh đế khổ chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với Thánh đế tập, diệt, đạo cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với bốn Tĩnh lự chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với tám Giải thoát chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với pháp môn giải thoát Không chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với năm loại mắt chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với sáu phép thần thông cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với mười lực của Phật chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với pháp không quên mất chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với tánh luôn luôn xả cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với trí Nhất thiết chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với tất cả pháp môn Đà-la-ni chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với tất cả pháp môn Tam-ma-địa cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với tất cả hạnh Đại Bồ-tát chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với quả Dự lưu chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với sắc chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với nhãn xứ chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với sắc xứ chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với nhãn giới chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với sắc giới chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với nhãn thức giới chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với nhãn xúc chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với địa giới chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với vô minh chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu bi khổ ưu não cũng chẳng thấy như thế; nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa thường đối với pháp hữu sắc, vô sắc chẳng thấy tên gọi, sự việc cùng tánh, tướng của các pháp ấy, thường đối với pháp hữu kiến, vô kiến, pháp hữu đối, vô đối, pháp hữu lậu, vô lậu, pháp hữu vi, vô vi, cũng chẳng thấy như thế; Đại Bồ-tát ấy đối với tất cả pháp, hoặc tên gọi, sự việc, hoặc tánh, tướng, hoàn toàn chẳng thấy; đối với các pháp cũng chẳng khởi tưởng niệm, dứt mọi chấp trước, theo đúng những gì đã nêu giảng mà hành hóa; lại đem căn lành của trí tuệ thâm diệu như vậy ban cho các hữu tình đều có như nhau cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, dùng vô sở đắc làm phương tiện, khi hồi hướng quả vị Đại Bồ-đề như thế nên xa lìa ba tâm, đó là tâm tư duy ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì, hồi hướng về đâu; ba tâm như thế đều vĩnh viễn chẳng khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tinh tấn ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tĩnh lự ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Bố thí ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tĩnh lự ba-la-mật-đa, đối với các hữu tình thực hiện các pháp Tài thí, Pháp thí, Đại Bồ-tát ấy lại luôn xa lìa pháp dục, ác bất thiện, có tầm, có tứ; lìa mọi hỷ lạc, nhập Sơ thiền an trú trọn vẹn; tầm tứ tịch tĩnh, an trú trong tánh chuyên nhất của tâm bình đẳng thanh tịnh, không tầm, không tứ, định sinh hỷ lạc, nhập đệ Nhị thiền, an trú trọn vẹn; lìa hỷ, trụ xả, đầy đủ niệm chánh tri, toàn thân thọ lạc, bậc Thánh ở trong ấy có thể nêu bày, buông xả, an trú đầy đủ niệm an lạc, nhập đệ Tam thiền, an trú trọn vẹn; dứt vui dứt khổ, mừng lo đều mất, chẳng khổ chẳng vui, xả niệm thanh tịnh, nhập đệ Tứ thiền, an trú trọn vẹn; đối với các hữu tình khởi tưởng ban vui, tác ý nhập Từ vô lượng, an trú trọn vẹn; đối với các hữu tình khởi tưởng cứu khổ, tác ý nhập Bi vô lượng, an trú trọn vẹn; đối với các hữu tình khởi tưởng mừng vui, tác ý nhập Hỷ vô lượng, an trú trọn vẹn; đối với các hữu tình khởi tưởng bình đẳng, lìa khổ vui, tác ý nhập Xả vô lượng, an trú trọn vẹn; đối với các sắc, khởi tưởng chán ghét sự thô kệch, tác ý nhập định Không vô biên xứ, an trú trọn vẹn; đối với các thức, khởi tưởng tịch tĩnh, tác ý nhập định Thức vô biên xứ, an trú trọn vẹn; đối với các pháp không sở hữu, khởi tưởng tịch tĩnh, tác ý nhập định Vô sở hữu xứ, an trú trọn vẹn; đối với phi hữu tưởng phi vô tưởng, khởi tưởng tịch tĩnh, tác ý nhập định Phi tưởng phi phi tưởng xứ, an trú trọn vẹn; đối với định Diệt tưởng thọ, khởi tưởng ngừng nghỉ, tác ý nhập định Diệt tưởng thọ, an trú trọn vẹn; Đại Bồ-tát ấy an trú nơi Tĩnh lự ba-la-mật-đa như đã nêu bày, giữ tâm không loạn động, đối với các hữu tình thực hành Tài thí, Pháp thí, thường tự mình thực hiện Tài thí, Pháp thí, cũng thường khuyên người khác thực hành Tài thí, Pháp thí, thường không làm ngược lại sự khen ngợi pháp thực hành Tài thí, Pháp thí, thường hoan hỷ khen ngợi người thực hành Tài thí, Pháp thí; Đại Bồ-tát ấy đem căn lành của sự bố thí này, chẳng cầu bậc Thanh văn, Độc giác mà chỉ ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, lấy vô sở đắc làm phương tiện; khi hồi hướng quả Đại Bồ-đề như thế nên xa lìa ba tâm đó là tâm suy nghĩ ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì và hồi hướng về đâu; ba tâm như thế vĩnh viễn chẳng khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tĩnh lự ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Bố thí ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú nơi Tĩnh lự ba-la-mật-đa mà gồm thâu, phát huy cả Tịnh giới ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát an trú nơi Tĩnh lự ba-la-mật-đa, lại thọ trì tịnh giới, thường chẳng phát khởi tâm cùng thực hiện tham, sân, si; thường chẳng phát khởi tâm cùng thực hiện các việc mưu hại, bỏn sẻn, ganh ghét, ưa thích hủy hoại tịnh giới, chỉ thường phát khởi tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, lại đem căn lành từ công đức như thế, cầu bậc Thanh văn, Độc giác mà ban cho các hữu tình đều có như nhau, cùng hồi hướng quả vị Giác ngộ cao tột, lấy vô sở đắc làm phương tiện; khi hồi hướng quả Đại Bồ-đề như thế nên xa lìa ba tâm đó là tâm suy lường ai hồi hướng, hồi hướng để làm gì và hồi hướng về đâu; ba tâm như thế đều vĩnh viễn chẳng khởi, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú nơi Tĩnh lự ba-la-mật-đa lại gồm thâu, phát huy cả Tịnh giới ba-la-mật-đa.

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA