SỐ 186 — PHẬT NÓI KINH PHỔ DIỆU

QUYỂN 6

Phẩm 18: Hàng Phục Ma Quân

Bấy giờ, ma Ba-tuần trong lòng bối rối sợ hãi, mặt mày tái mét, gượng giữ sắc diện không chịu bỏ đi, không muốn rút lui, cố nói càn: “Việc làm của ta là phải”, và bảo với binh chúng:

– Các khanh hãy cùng đồng lòng với nhau, theo ta biết, chư Thiên quỉ thần áp đảo Bồ-tát, không để cho ông ta tự tại, phải cùng nhau hàng phục được ông ta rồi mới bỏ đi.

Ma Ba-tuần bảo với bốn người con gái của mình, người thứ nhất tên Dục Phi, người thứ hai tên Duyệt Bỉ, người thứ ba tên là Khoái Quan, người thứ tư tên Kiến Tùng:

– Các con hãy đi đến chỗ cây Bồ-đề nhằm mê loạn Bồ-tát và ca ngợi đức của ái dục để phá hoại hạnh thanh tịnh của ông ta.

Các người con gái nghe cha dạy liền đi đến cây Bồ-đề, đứng ở trước Bồ-tát, dùng ba mươi hai cách nói ủy mị và những hành động ẻo lả:

1. Đưa mắt liếc nhìn.

2. Vén áo bước tới.

3. Cùng cười khúc khích.

4. Cười cợt với nhau.

5. Hiện tướng luyến mộ.

6. Cùng nhìn ngắm nhau.

7. Uốn môi, nhếch miệng.

8. Nhìn ngắm bất chính.

9. Nhìn thoáng khêu gợi.

10. Vái lạy lẫn nhau.

11. Đưa tay che mặt.

12. Vân vê hai tay.

13. Đứng ngay giả vờ lắng nghe.

14. Ở trước Bồ-tát nhảy, giẫm chân.

15. Phơi bày bắp vế, cổ chân.

16. Để trần cánh tay.

17. Giả tiếng kêu của các loài chim.

18. Hiện như soi gương.

19. Phát ra ánh sáng bao trùm cùng khắp.

20. Thoạt vui, thoạt buồn.

21. Thoạt đứng, thoạt ngồi.

22. Trong lòng hăng hái vui vẻ.

23. Lấy hương thơm xoa lên thân.

24. Cầm anh lạc báu.

25. Ẹo cổ che đầu.

26. Biểu hiện vẻ yên tịnh.

27. Tới trước Bồ-tát nhìn khắp thân Ngài.

28. Mở mắt, nhắm mắt như cố xem xét.

29. Cúi đầu nhắm mắt như không nhìn ngắm.

30. Khen ngợi ái dục.

31. Dụi mắt nhìn thẳng.

32. Cúi xuống, ngước lên nhìn khắp bốn phía.

Tâm Bồ-tát thanh tịnh giống như ngọc minh nguyệt, không một chút tì vết, giống như mặt trời mới mọc, chiếu ánh sáng cùng khắp thiên hạ, giống như hoa sen ở trong vũng bùn mà không bị cấu nhiễm, như núi Tu-di không có thể lay động. Đức Ngài cao vời, các căn vắng lặng, tâm Ngài bình thản, không thêm không bớt.

Bấy giờ, mấy người con gái của ma khéo học theo các nghề mê hoặc huyễn hóa của người nữ, đi đến muốn làm loạn đạo tâm của Ngài mà nói thêm:

– Đức của Ngài rất lớn, chư Thiên cung kính, đáng có sự cúng dường, cho nên chư Thiên sai chúng tôi đến đây. Chúng tôi đã xinh đẹp lại đang thời trẻ trung khỏe mạnh, là Thiên nữ đoan chánh, sắc hoa Ưu-bát đâu có thể dụ với sắc đẹp của chúng tôi. Chúng tôi nguyện được sáng chiều ở hai bên Ngài hầu hạ việc thức ngủ.

Bồ-tát đáp:

– Ngươi có phước ở đời trước nên được làm thân trời, không nghĩ đến vô thường mà lại đi làm những việc yêu mị. Thân hình tuy đẹp đẽ mà lòng không đoan chánh, giống như cái bình bên ngoài vẽ vời xinh đẹp mà bên trong đựng đầy thuốc độc hôi thối, sắp tự hư hoại, có gì đặc biệt. Phước đức khó tồn tại lâu dài; dâm, ác, bất thiện, tự quên mất cội nguồn của mình, chết liền đọa trong ba đường ác, nhận lấy hình chim thú, muốn thoát rất khó. Các ngươi cố đến làm rối loạn người có tâm ý tốt, thật chẳng phải là dòng giống thanh tịnh. Cái đãy da đựng đầy những thứ nhơ nhớp, đến đây làm gì? Hãy đi đi, ta không dùng! Nay các cô gái ở trên trời không yên hay sao lại đến đây quậy phá?

Các người con gái của ma vương bỗng biến thành những bà già, không có thể phục hồi trở lại, liền trở về chỗ của ma cha nói kệ:

Giới cấm thanh tịnh không ưa nhìn

Nhìn Ngài cung kính không sân hận

Xét xem oai nghi không ngu tối

Thân tướng tốt đẹp rất an tường

Thích nói tì vết của nữ nhân

Đã lìa ái dục không lưu luyến

Trên trời, thế gian không ai bằng

Không thấy người chân hạnh như thế

Đi đứng tới lui thấy nữ nhân

Vẫn thanh tịnh trang nghiêm rực rỡ

Giữ vững một lòng không tì vết

Như núi An minh không thể lay

Xét phước, uy thần và công huân

Từ vô số kiếp giữ cấm giới

Vô số ức Phạm thiên thanh tịnh

Đầu mặt cúi lạy chân chân nhân

Chắc sẽ hàng phục binh ma ta

Chóng thành đạo đức chư Phật trước

Cho nên chúng ta không thể tranh

Mong được Thế Tôn chữa tất cả

Ngài như minh châu báu trên không

Vô số Bồ-tát đến cung kính

Vô số hình tướng như hoa đẹp

Ca-lưu, Tu-luân, núi, cây cối.

Các loài hữu tình và vô tình

Cùng đến cúng dường Đấng Thập Lực

Giữa chặng mày Ngài hào quang sáng

Ánh sáng rực rỡ chiếu khắp nơi

Nơi đi đến không cần tự tiện

Nhận lãnh căn bản không thể mất

Không giận, không phiền, không sở hữu

Sinh hoạt hằng ngày luôn thiểu dục.

Bấy giờ thọ thần thấy oai thần của Bồ-tát, rất sợ hãi, nương oai lực của Phật, nói những lời chí thành và cùng nhau dùng mười sáu việc khen ngợi Bồ-tát:

– Nay Bậc thanh tịnh rất đẹp đẽ rực rỡ như mặt trăng rằm tròn đầy chiếu sáng cùng khắp mọi nơi, giống như mặt trời mới mọc, chiếu sáng khắp cả thiên hạ, như bông hoa tươi đẹp không nơi nào là không tỏa mùi hương. Các tướng đặc biệt tốt đẹp như sắc vàng ròng, ung dung thư thái. Các căn vắng lặng giống như hoa sen ở trong ao tắm. Diễn thuyết có oai lực như sư tử rống, nhưng có sự đặc thù giống như Bồ-tát ở giữa rừng sâu một mình không hề sợ hãi. Những hạnh Ngài đã tu tập là độc tôn trong loài người. Ví như núi An minh ở giữa biển lớn, một mình vọt lên sáng rực, bằng phẳng, vững chắc như núi Thiết vi, vượt lên trên hết thảy các núi. Công huân của bậc Tôn quý vang khắp gần xa, như nước đầy đủ giữ gìn trời đất. Ý chí của Ngài lớn lao thù đặc; tâm Ngài không giới hạn, giống như hư không. Tâm Ngài ngay thẳng sáng suốt không ai sánh bằng, giống như trời đất, là chỗ chúng sinh, ngưỡng mộ. Tâm Ngài trong sạch không bị nhiễm ô, dân chúng vui mừng vô cùng. Ý Ngài trong sáng, nhìn thấy khắp tất cả. Tất cả chúng sinh đều ưa thích Ngài. Hễ có sự độ thoát thì có sự siêu vượt, chặt dứt hết thảy các niệm tưởng. Sức Ngài vô thượng, giống như móc xích, không có gì là không bị phá dẹp. Việc làm tinh tấn, ý chí kiên cố. Các sự nghi ngờ trói buộc đều được giải tỏa. Trở lại hàng phục chúng ma xua đuổi binh chúng, khiến trở về cung. Bậc Tôn quý làm việc lợi ích tốt đẹp, đạt đến địa vị Thập lực, thế lực vô song.

Như vậy này các Tỳ-kheo, Thọ thần dùng mười sáu việc khen ngợi công đức độc nhất vô nhị của Bồ-tát. Người được nghe đều vui vẻ.

Phật bảo các Tỳ-kheo:

– Chư Thiên Tịnh cư dùng mười tám việc khen ngợi Bồ-tát, chê bai binh chúng của ma. Những gì là mười tám?

1. Ma bị vứt bỏ, cũng như người già bệnh không thắng được.

2. Ba-tuần quá yếu, như vách tường mục nát, hư hoại.

3. Ba-tuần, Đại Thánh một mình với chí nguyện rộng lớn mạnh mẽ, sẽ hàng phục ngươi.

4. Ba-tuần không có bạn bè, như người bệnh không có ai nuôi dưỡng.

5. Ba-tuần không có sức lực, giống như cửa ngõ bị phá.

6. Ba-tuần nay bị bỏ xa, không còn vui vẻ.

7. Ba-tuần ngày nay ở nơi đường tà, như kẻ thương gia bị lạc đường.

8. Ba-tuần bị vứt bỏ như bệnh không trừ hết.

9. Ba-tuần ngu si, chỗ ở không yên.

10. Ba-tuần bất hiếu, không biết báo ân.

11. Ba-tuần dong chạy như khi sư tử rống thú nhỏ chạy tứ tán.

12. Ba-tuần bị đuổi, như mọi người từ bỏ.

13. Ba-tuần không biết thời tiết, phước hết không còn, mọi người từ bỏ như đồ đất hết xài.

14. Ba-tuần đã bị trói buộc còn hùng hổ nói phách, sợ bị đuổi đi.

15. Ba-tuần mất các sức lực như mất đầu, tóc, tay, chân.

16. Ba-tuần vô ý như người điên mất trí.

17. Ba-tuần mê lầm không biết chỗ ở của mình.

18. Ba-tuần rong ruổi như người cuồng chạy lung tung.

Như vậy, này các Tỳ-kheo, chư Thiên Tịnh cư đem mười tám việc chê bai Ba-tuần.

Phật bảo các Tỳ-kheo:

– Chư Thiên giữ gìn vệ hộ cây Bồ-đề, đem mười sáu việc làm lu mờ ma Ba-tuần.

Những gì là mười sáu?

1. Ngày hôm nay Bồ-tát hàng phục Ba-tuần cùng các quyến thuộc.

2. Ngày nay Bồ-tát dùng thế lực lớn nhiếp phục Ba-tuần, làm cho nó suy yếu.

3. Ngày nay Bồ-tát làm cho ma Ba-tuần không biết gì cả, cũng như là ánh sáng của mặt trời che mất ánh sáng của con đom đóm.

4. Ngày nay Bồ-tát dùng quyền lực lớn của Phật, vượt hơn oai lực chư Thiên, nhổ sạch gốc rễ xấu ác.

5. Ngày nay Bồ-tát dùng sức sư tử đại oai thần của Phật hàng phục Ba-tuần, Ba-tuần như thú nhỏ rụt mình lại.

6. Ngày nay Bồ-tát làm sụp đổ hang núi ma như người có sức mạnh chặt phá cây cối.

7. Ngày nay Bồ-tát làm Ba-tuần áo não như bị đại oan gia rượt ở đồng trống.

8. Ngày nay Bồ-tát hàng phục được Ba-tuần giống như biển lớn so với lỗ chân trâu.

9. Ngày nay Ba-tuần ghen ghét Bồ-tát như ngục tù trốn thoát cho nên có lòng làm loạn.

10. Ngày nay Bồ-tát làm cho Ba-tuần mê hoặc như người giàu sang phú quý ép buộc người nghèo.

11. Ngày nay Bồ-tát phế bỏ Ba-tuần như vua phi pháp bị mất đất cũ.

12. Ngày nay Bồ-tát chiến thắng Ba-tuần như quốc gia mạnh giàu khuất phục các nước nhược tiểu.

13. Ngày nay Bồ-tát làm cho ma Ba-tuần lo buồn như người tàn phế không chạy được.

14. Ngày nay Bồ-tát khiến ma nói lời sai bậy như hải thuyền bị hư.

15. Ngày nay Bồ-tát làm cho ma bị tiêu, giống như vào thời kiếp tận cỏ cây bị thiêu rụi.

16. Ngày nay Bồ-tát phá hủy hoại Ba-tuần, giống như thế lực lớn phá hoại các học thuyết khác.

Như vậy, này các Tỳ-kheo, chư Thiên túc trực hộ vệ cây Bồ-đề, đem mười sáu việc này làm lu mờ ma Ba-tuần.

Khi ấy Tệ Ma nghe chư Thiên chí thành phân biệt hiểu rõ đầu đuôi của lời dạy nên quay về. Ma càng thêm căm giận nói với Bồ-tát:

– Mau đứng dậy chạy đi! Binh tướng của ta gồm có mười tám ức chúng đều đồng một khí thế. Khí thế và binh tướng như vậy, nếu chúng đi qua thì nguy cho thân mạng ông. Binh tướng quyến thuộc của ta sẽ thắng. Ta dứt khoát không nói lời cứu giúp ông đâu. Hãy mau mau đứng dậy chạy đi.

Bồ-tát trả lời:

– Ta như núi Tu-di không có thể lay động. Tất cả các chúng hội trong mười phương rất đông còn có thể sụp đổ. Nhưng vạn vật cỏ cây đều là chúng sinh không thể nào làm khuynh đảo tâm ta. Dù có ý muốn làm khô cạn biển lớn, nhưng không có thể nào làm tổn hại tâm ta. Không đạt được quả vị Phật, ta quyết không rời khỏi chỗ này.

Ma lại nói:

– Ta làm chủ cõi Dục, tất cả Tứ Thiên vương thiên, Đế Thích, A-tu-luân, Kiền-đà-la, Ca-lưu-la, Chân-đà-la, Ma-hưu-lặc, trong đó ta là chủ, tất cả đều thuộc về ta, không còn ai khác. Ông cũng thuộc về ta, nay muốn tự do theo ý mình hay sao?

Bồ-tát đáp:

– Ngươi là người có địa vị cao trong cõi Dục, tự cho là có oai thần, chứ chắc chắn không phải là bậc đáng tôn quý. Đó là tôn quý phi pháp. Bậc tôn quý theo đạo pháp mới gọi là tôn quý, chẳng những chỉ cõi Dục tôn quý mà tất cả tội nhân trong địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh cũng đều tôn quý. Đạo của ngươi chẳng phải là đạo Chánh chân Vô thượng Thánh tôn vậy! Ta chắc chắn sẽ thành Phật hàng phục tệ ma.

Ma lại bảo:

– Ngày nay Sa-môn chỉ một mình ở chốn rừng sâu, muốn đạt đến chí nguyện ấy thật là khó. Muốn lập hạnh thích đáng mà nay sắp hoại mất, làm sao đắc đạo?

Bồ-tát đáp:

– Ngươi do bỏ mất nghĩa lý cho nên mới bảo là khó đạt được. Ta không trái với thiền định, thần túc, công đức, không mất oai lực, dốc lòng siêng năng tu tập, đó chính là tinh tấn lực, không thành quả Phật ta quyết không đứng dậy.

Ma không biết hại cách nào, đứng ở trước Phật nói những lời thô ác, hoặc cho mình là trên hết, chỉ riêng một mình ở nơi đồng trống. Giống như một ngày đã hết, mười phương đều tối tăm, các ngọn đuốc sẽ chiếu sáng. Nay ta cùng đại chúng ở trước ta mà hiện nguyên hình thì chúng tôi sẽ bức hại ông. Mau đứng dậy chạy đi! Chắc chắn ông sẽ bị hại thôi. Ta sẽ nổi lên các quyền biến, ông sẽ gặp các khổ nạn. Quỉ thần nơi đây có khả năng thành lập quận huyện, do đó việc làm có thể thành tựu tự tại. Vô số các hình dạng Thiên nhân sẽ bức hiếp ông.

Bồ-tát bảo:

– Hư không còn có thể tận, gió còn có thể nắm bắt, mặt trăng không cáu bẩn, ánh sáng của nó diệt tất cả các sự tối tăm còn có thể rơi rụng. Ánh sáng có thể trở thành bóng tối, nhưng không thể nào dời ta rời khỏi gốc cây này. Ngươi muốn thành đạo đức, chỉ phô trương thế lực, không bỏ binh chúng thì chỉ khởi lên tâm thô hại. Ta thường lấy sự nhân từ nhu hòa làm gốc; ngươi quát tháo dọa nạt là trò trẻ con, hủy hoại như thế và không xả bỏ binh chúng thì chẳng thấy có biến đổi gì. Ta ở trong chúng như núi vàng ròng, giống như kho báu lớn, không một ai là không khen ngợi, như tràng hoa đẹp. Ngày nay chắc chắn ta sẽ thắng, giáo hóa chủng loại lớn, khéo léo phá hủy các binh chúng ma, chúng quỉ thần không loài nào là không quy phục. Âm thanh vượt hẳn Phạm thiên, vang khắp cả mười phương, tiếng như chim loan.

– Các thần, ác quỉ và bạn bè của chúng, Thiên thần hiện đến đứng ở trước mặt cùng khắp trong hư không đều cùng nhóm họp, khí thế mạnh mẽ, đồng đi đến chỗ gốc cây muốn phá hoại ông.

– Giả sử trong cõi đại thiên đầy khắp các hình dáng, vô số loài có quyền biến đều cầm kim cang cũng không thể nào làm động đến ta. Dầu ôm lòng ác, nắm giữ năm loại binh, ta cũng không hề sợ ngươi.

Ma cầm dao kiếm:

– Sa-môn! Mau đứng dậy dốc sức mà chạy đi cho lẹ. Nay ta dùng dao bén cắt đứt thân ông ra từng khúc.

– Giả sử ba ngàn cõi đất, nơi có cảnh giới, trong đó đều đầy cả ma, mỗi ma đều cầm kiếm, nhưng ta vẫn như núi Tu-di, không có thể nào lay động được một sợi lông của ta, huống là muốn làm hại ta ư? Tâm ta bền vững hoàn toàn không lay chuyển, thần thông chiếu sáng rực rỡ vô lượng, thân sắc vàng ròng như vàng trong lửa.

Ma vương càng thêm buồn bực, triệu tập bốn bộ binh lớn đến nhóm họp, sức mạnh vô cùng, sẽ đi đến chiến đấu. Từ xưa đến nay chưa từng thấy có việc này. Ma vương nói:

– Các người đều cùng hợp lực và sẽ đánh diệt Bồ-tát.

Bấy giờ bốn bộ binh gồm mười tám ức chúng đều biến làm hình sư tử, gấu, cọp, tê giác, voi, rồng, trâu, ngựa, chó, heo, khỉ, vượn... không thể kể xiết. Thân người đầu trùng, thân rắn hổ mang, đầu của con giải, rùa một mặt có sáu mắt, hoặc một cổ mà có nhiều đầu, răng nanh móng vuốt, vác núi, khạc lửa, sấm chớp bốn bề, cầm xà mâu, kích, giáo.

Bồ-tát từ tâm không kinh không sợ, không lay động một sợi lông, sắc diện sáng chói, càng thêm đẹp đẽ. Binh quỉ không thể đến gần. Ma vương tự đến trước vấn nạn Phật:

Tỳ-kheo cầu gì ngồi gốc cây

Thích ở rừng sâu, giữa thú độc

Mây nổi mù mịt rất đáng sợ

Thiên quỉ vây quanh chẳng hề khiếp?

Xưa có Đức Phật hành chân đạo

Thản nhiên không sợ trừ vô minh

Ngài thành tựu pháp tạng tối thắng

Ta nguyện ngồi đây diệt Ma vương

Ngài sẽ làm vua Chuyển kim luân

Bảy báu tự đến, chủ bốn phương

Hưởng thọ ngũ dục không ai bằng

Nơi đó không đạo, dậy vào cung

Ta thấy dục hại hơn nuốt đồng nung

Bỏ nước như đờm dãi, không tham

Làm vua cũng bị lo già chết

Bỏ điều không lợi, chớ nói dối.

Sao ngồi trong rừng mà lớn lối

Bỏ nước, của, ngôi, chuộng an nhàn

Không thấy ta cùng bốn bộ binh

Voi, ngựa, bộ binh mười tám ức?

Đã thấy mặt khỉ, vượn, sư tử

Hình quỷ, cọp, tê, rắn độc, heo

Đều cầm dao, kiếm và mâu kích

Nhảy vọt, gầm thét đầy hư không

Đủ ức trăm triệu thần võ?

Là ma như ngươi đến nhóm họp

Bắn tên, phóng lửa như gió mưa

Nếu không thành Phật không đứng dậy

Ma có bổn ý muốn ta lui

Ta cũng tự thề chẳng về không

Nay phước đức ngươi sao bằng Phật

Như vậy biết rõ ai đắc thắng

Ta từng trọn đời thích bố thí

Nên hộ sáu trời làm Ma vương

Tỳ-kheo biết phước hạnh ta xưa

Ngươi xưng vô lượng ai làm chứng?

Hạnh nguyện ta xưa từ Định Quang

Thọ ký làm Phật Thích-ca Văn

Không còn sợ hãi nên ngồi đây

Ý vững sẽ phá hoại quân ngươi

Ta từng phụng thờ nhiều chư Phật

Của báu, y thực, thường bố thí

Nhân từ, tích đức dày như đất

Không còn vọng tưởng không hoạn nạn

Bồ-tát liền đem sức trí tuệ

Duỗi tay chỉ đất biết rõ ta

Tức thời khắp đất vang động lớn

Ma cùng quan thuộc ngã lăn chiên

Ma vương thất bại buồn mất lợi

Hôn mê ngồi bệt cào trên đất

Sau đó hiểu ra mới tỉnh ngộ

Tức thời tự quy y sám hối

Ta chẳng dùng loại binh khí nào

Bình đẳng, từ tâm, lui ma oán

Đời dùng binh khí động nhân tâm

Ta đem bình đẳng cho chúng sinh

Như điều voi ngựa, tuy đã điều

Nhưng sau thói cũ gặp, lại sinh

Nếu điều rốt ráo như Phật điều

Làm như Phật dạy nhân từ khắp

Chư Thiên thấy Phật bắt chúng ma

Nhẫn, điều vô tưởng, oán, tự hàng

Chư Thiên hoan hỷ dâng hoa đến

Phi pháp vương thua, Pháp Vương thắng

Từ ý bình đẳng, sức trí tuệ

Năng lực trí tuệ dẹp điềm xấu

Hay khiến oan gia làm đệ tử

Xin lạy Bậc chứng đạo tứ đẳng

Diện như trăng tròn sắc bao dung

Danh khắp mười phương, đức như núi

Tìm tướng mạo Phật khó sánh được

Nên cúi lạy Ngài, Tiên độ đời.

Phẩm 19: Thiền Tư Hành Đạo

Phật bảo Tỳ-kheo:

– Bồ-tát ngồi dưới gốc cây Bồ-đề hàng phục xong ma oán, thành bậc giác ngộ chân chánh, tiêu sạch cội rễ, gai góc cội nguồn của ba độc, không còn các loại duyên khởi ấm, cái, vĩnh viễn không còn mê mờ. Các tư tưởng đã định, trong sạch như hư không, mạnh mẽ không còn bị các nạn. Dựng lên ngọn cờ lớn, chỉ bày cho tất cả, giáo hóa mười phương, độ thoát ba cõi, lặng ngồi bên gốc cây hiện bày Tứ thiền, vì kẻ hậu học chỉ rõ con đường tắt để cột cái ngã. Thần thông vi diệu, vứt bỏ các pháp dục xấu ác, không còn trở lại năm triền cái, không nhận năm món dục, các ác tự diệt, nghĩ nhớ phân minh, suy nghĩ vô vi, giống như người khỏe mạnh thắng kẻ oan gia, ý đã thanh tịnh, thành hạnh Nhất thiền.

Tâm tư mở bày, hiểu rõ, khước từ tình dục, không điều nào để loại bỏ. Không còn chấp quán, vắng lặng, thanh thản như hạnh Thánh hiền. Mọi nhớ nghĩ suy tư đã dứt, giống như nước suối từ trên đỉnh núi cao, tự trong đó tràn đầy tuôn chảy ra bên ngoài. Như khe hang tràn đầy nước mưa, không còn có gì vào được nữa, vắng lặng, giữ một lòng chuyên nhất không dời đổi, thành hạnh Nhị thiền.

Lại vứt bỏ tâm vui mừng, chỉ còn tâm vô dục. Bên ngoài tất cả những việc tốt xấu hoàn toàn không vào được, Bên trong cũng không hề sinh khởi. Tâm ngay thẳng, thân an ổn, giống như hoa sen, gốc rễ đều ở trong đất bùn, khi hoa chưa nở, cành, hoa, lá đều thấm nhuần trong nước. Vì tịnh, nên hiện chân, thành hạnh Tam thiền.

Vứt ý vui khổ, không tưởng buồn vui, tâm không nương thiện cũng không vin ác, không tâm khổ vui. Ở bên trong chân chánh như người tắm gội sạch sẽ, lại đem tấm lụa mới tinh đẹp đẽ choàng lên. Trong ngoài đều sạch, không nhơ. Chấm dứt hơi thở, tịch nhiên không thay đổi, thành hạnh Tứ thiền.

Thí như nhà làm đồ gốm pha đều đất thô hòa với đất nhuyễn, trong đó không có cát, đá vụn, muốn làm vật gì cũng được. Hễ tinh tấn khai phá thì không có gì là không làm được. Đã được tịnh ý, gây dựng đại Từ, không bỏ đại Bi, trí tuệ phương tiện khéo léo, xét tìm thấu suốt điều cốt yếu nhiệm mầu. Thông suốt ba mươi bảy phẩm trợ đạo, đó là: bốn Ý chỉ, bốn Ý đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Giác ý, tám Chánh đạo, cứ tuần tự đến cuối cùng rồi trở lại ban đầu. Nhân hiểu rõ ba giải thoát, đắc trí tam đạt. Nay việc tới lui không hề trở ngại. Biến hóa hiển bày pháp. Những điều ưa thích được như ý muốn, không còn phải nghĩ ngợi. Thân có thể bay đi, có thể phân một thân ra làm trăm làm ngàn, cho đến vạn ức vô số thân. Rồi khiến nhập làm một thân. Có thể xuyên vào đất đá, vách tường, đều có thể đi xuyên qua được. Hiện ra ở nơi đây rồi lại ẩn mất, ẩn mất rồi lại hiện, như ra vào nước; trong thân tuôn ra nước, lửa. Lội dưới nước hay đi trên không không bị chìm hoặc bị rơi ngã; nằm ngồi trong hư không như loài chim bay liệng. Ngồi có thể đụng trời, đưa tay sờ nắm mặt trời, mặt trăng. Thân đứng thẳng có thể cao đến Phạm thiên. Thần thông tự tại, mắt nhìn thấy suốt, tai nghe rỗng suốt. Biết trước được lời nói, việc làm, ý nghĩ của các loài Trời, Người, Rồng, Quỷ, Thần, sâu bọ, tất cả đều thấy nghe biết hết. Các kẻ có tham dâm, không tham dâm; có sân hận, không sân hận; có ngu si, không ngu si; có ái dục, không ái dục; có chí hạnh lớn; không chí hạnh lớn, có hạnh trong ngoài, không có hạnh trong ngoài; có nghĩ lành, không có nghĩ lành; có nhất tâm, không có nhất tâm; có ý giải thoát, không có ý giải thoát, tất cả đều biết hết.

Bồ-tát xem xét năm đường trên trời, trong loài người, địa ngục, súc sinh, quỉ thần, cha mẹ đời trước, anh em, vợ con, tên tuổi, dòng họ nội ngoại, tất cả đều phân biệt rõ ràng. Sự việc một đời, mười đời, trăm ngàn ức vô số đời, cho đến thời gian thành trụ hoại không, rồi trở lại thành của trời đất. Có thể biết một kiếp, mười kiếp, cho đến trăm ngàn ức trong vô số ức kiếp về tên tuổi, dòng họ nội ngoại, ẩm thực, y phục, khổ vui, tuổi thọ dài ngắn, chết ở nơi này sinh ra ở nơi kia, qua lại trong các đường, kể từ lúc ban đầu khi mới sinh ra cho đến lúc lớn lên rồi già, chết, hình sắc tốt xấu, hiền ngu, vui khổ ở trong ba cõi, tất cả đều phân biệt biết hết. Thấy thần hồn của con người tùy theo hành động tạo tác của mình mà sinh vào trong năm đường, hoặc đọa vào loài ngạ quỷ, hoặc đọa trong loài súc sinh, hoặc làm quỉ thần, hoặc sinh lên trời, hoặc làm hình người. Có người được sinh trong gia đình giàu sang sung sướng, hoặc có người sinh trong gia đình bần cùng khốn khổ. Biết chúng sinh mê lầm, năm ấm sắc, thọ, tưởng, hành, thức tự ngăn che, đều quen theo năm món dục, mắt thấy sắc, tai nghe tiếng, mũi ngửi mùi, lưỡi nếm vị, thân xúc chạm, bị ái dục lôi kéo; ham mê các thứ tiền của, sắc đẹp, nhớ tưởng, ước mong được an vui sung sướng. Từ đây sinh ra các tội ác; từ tội ác đưa đến khổ đau. Phải luôn đoạn trừ ái tập, không theo tâm dâm đến như lông tóc. Nhận lãnh thực hành Bát chánh đạo thời các khổ đều tiêu diệt. Những gì là tám? Đó là Chánh kiến, Chánh niệm, Chánh nghiệp, Chánh trí, Chánh phương tiện, Chánh ý, Chánh định.

Giống như không củi, không lửa, không cháy, không tắt. Đó gọi là đạo vô vi độ đời.

Bồ-tát tự biết đã bỏ gốc ác, không còn dâm, nộ, si, sinh tử đã diệt, các gốc rễ đã dứt sạch, không còn mầm móng tai họa; việc làm đã thành, trí tuệ đã đạt. Khi sao mai vừa xuất hiện, Ngài hoát nhiên đại ngộ, đắc đạo Vô thượng Chánh chân, làm Bậc Tối Chánh Giác, được mười lực, bốn vô sở úy, mười tám pháp bất cộng của Phật.

Mười lực của Phật là:

1. Phật thấy biết hết những điều sâu xa nhiệm mầu bí ẩn là đúng hay chẳng đúng, có giới hạn hay không giới hạn, thấy rõ đúng như thật.

2. Phật biết rõ tất cả những việc đã làm và chỗ nhận lãnh quả báo ở quá khứ, hiện tại, vị lai..

3. Phật hay mở bày, chỉ dạy về môn thiền định giải thoát chánh thọ.

4. Phật phân biệt biết rõ các ý nghĩ sai khác của trời, người và chúng sinh.

5. Phật biết rõ bao nhiêu ngôn ngữ của chúng sinh và ngôn ngữ siêu thế gian.

6. Phật biết rõ tất cả các chủng loại và vô lượng hình thái trong thế gian.

7. Phật biết dục trói và biết cần làm những việc để tháo bỏ sự trói buộc dục.

8. Trí của Phật như biển, lời lành vô lượng, biết rõ tất cả những hoạt động trong đời trước.

9. Phật với Thiên nhãn thanh tịnh thấy rõ con người khi mới chết, thần hồn thác sinh thọ quả báo, tùy theo hình động thiện, ác, họa, phước.

10. Phật đã dứt sạch các lậu hoặc, không còn bị trói buộc, dính mắc, tinh thần minh mẫn, trí tuệ sáng suốt, tự biết đã chứng ngộ, đạo hạnh thông suốt cùng tột. Việc làm đã làm xong, không còn sinh tử nữa, trí tuệ sáng suốt.

Đó là mười lực của Phật.

Bốn vô sở úy của Phật là:

1. Phật với thần thông trí tuệ của Bậc Chánh Giác, không có việc gì là Ngài không thấy, không biết, người ngu vì mê lầm nên cho rằng Phật chưa biết hết. Đến như Phạm, Ma, các Thánh còn chưa có thể bàn bạc về trí tuệ của Phật. Ngài một mình đi đến đâu cũng không hề sợ hãi. Đó là điều vô úy thứ nhất.

2. Phật với các lậu đã hết, trí biết khắp tất cả. Người ngu vì mê lầm nên cho rằng Phật chưa hết các lậu. Đến như chư Phạm, Ma các Thánh còn không thể luận bàn về trí tuệ của Phật. Ngài một mình đi đến đâu cũng không hề sợ hãi. Đó là điều vô úy thứ hai.

3. Đức Phật thuyết giới kinh cho mọi người học tập. Người ngu si nói với nhau: Kinh Phật không phổ biến. Đến như chư Phạm, Ma, các Thánh còn chẳng có thể bàn bạc, chê bai chánh kinh của Phật. Ngài một mình đi đến đâu cũng không hề sợ hãi. Đó là điều vô úy thứ ba.

4. Phật biểu hiện đạo nghĩa, nói lời chân thật, cốt yếu là độ mọi người vượt được khổ ách. Người ngu vì mê lầm nên nói với nhau: Lời Phật dạy không có thể vượt được khổ ách. Đến như chư Phạm, ma, các Thánh còn chẳng có thể bàn bạc về đạo nghĩa chân chánh của Phật. Ngài một mình đi đến đâu cũng không hề sợ hãi. Đó là điều vô úy thứ tư.

Mười tám pháp bất cộng từ khi Ngài mới chứng được đạo quả Phật cho đến lúc nhập Niết-bàn:

1. Không mất đạo lý.

2. Không nói suông.

3. Không thất niệm.

4. Không có tâm ý không trong sạch.

5. Không có loạn tưởng.

6. Luôn luôn tỉnh táo.

7. Chí đạt không giảm.

8. Tinh tấn không giảm.

9. Định ý không giảm.

10. Trí tuệ không giảm.

11. Giải thoát không giảm.

12. Giải thoát tri kiến không giảm.

13. Thấy biết hết tất cả những việc trong đời quá khứ.

14. Thấy biết hết tất cả những việc trong đời vị lai.

15. Thấy biết hết tất cả những việc trong đời hiện tại.

16. Lãnh đạo cả chúng, dùng thân hành giáo hóa dắt dìu để chứng đạt được đạo quả.

17. Lãnh đạo cả chúng, dùng ngôn hành giáo hóa dắt dìu để chứng đạt được đạo quả.

18. Lãnh đạo cả chúng, dùng ý hành giáo hóa dắt dìu để chứng đạt được đạo quả.

Đó là mười tám pháp bất cộng.

Phật chứng đắc đạo ý Nhất thiết tri kiến, ngồi dưới gốc cây tự nghĩ: “Thật là hết sức nhiệm mầu, khó biết, khó hiểu, rất khó đạt được. Cao không cùng tột, rộng không giới hạn, sâu thẳm vô cùng, sâu xa không thể lường, lớn bao trời đất, nhỏ không chỗ vào. Xưa kia Đức Phật Đăng Quang thọ ký cho Ta làm Phật hiệu là Thích-ca Văn, ngày nay đạt được quả vị đó. Từ vô số kiếp cần khổ cầu đạt, nay mới đạt được. Tự nhớ nghĩ các việc làm ở đời trước: Đạo đức, từ hiếu, nhân nghĩa, lễ tín, trung chánh, giữ chân, hư tâm, học đạo Thánh hiền, ý thanh tịnh, nhu hòa, tu hạnh lục Độ vô cực: Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Nhất tâm, Trí tuệ. Tu hạnh Tứ đẳng tâm: Từ, Bi, Hỷ, Xả. Đối với bốn ân tùy thời cúng dường. Nuôi dưỡng chúng sinh, thương như con đỏ, làm việc làm của chư Phật, chứa nhóm công đức vô lượng. Nhiều kiếp cần khổ, không hề uổng công, nay nhận được tất cả, vui mừng tự khen:

Nay biết Phật tôn quý

Bỏ dâm, sạch các lậu

Sẽ dẫn đường tất cả

Theo Ngài ắt yên vui

Quả phước vui của trời

Nguyện tốt đã thành tựu

Mau chóng được Thượng Tịch

Ta sẽ vào Niết-bàn.

Phẩm 20: Chư Thiên Chúc Mừng Phật Thành Đạo

Khi ấy Thiên vương cõi Dục đi đến, thấy Đức Như Lai ngồi ở dưới gốc cây, đã đạt thần thông, ước nguyện hoàn mãn, hàng phục ma oán, dựng cờ phướn lớn, Từ bi vô lượng, làm Đại Y Vương chữa trị bệnh hoạn cho chúng sinh, là loài Sư Tử vô song, đối với người sợ sệt, không run sợ, điều hòa tâm ý, diệt trừ tam cấu, thành tựu trí tam đạt, vượt khỏi bốn dòng, giữ gìn mối đạo, cứu giúp ba cõi, phạm hạnh thanh tịnh, dứt trừ các sự xấu ác. Đó là Tỳ-kheo dứt trừ các sự ngu mê tăm tối.

Thế nào gọi là Sa-môn?

Vượt khỏi sáu đường, học rộng không giới hạn, gọi là học rộng nghe nhiều, đạo đức tiêu diệt trần lao, thành bậc dũng mãnh, vượt qua bờ bên kia, gọi đó là người có năng lực. Tóm thâu mười lực, đầy đủ pháp bảo. Thiên vương thấy Đức Như Lai ngồi ở dưới gốc cây dùng kệ khen ngợi:

Nay dưới cây Bồ-đề

Hàng phục ma quyến thuộc

Vững chắc như Tu-di

Không sợ, không bỏ đi

Từ vô số ức kiếp

Học thí, giới, trí tuệ

Nhóm họp học nghĩa đạo

Cũng vô số ức kiếp

Việc làm trên Thích, Phạm

Vốn mong cầu Phật đạo

Vô số kiếp hành nhẫn

Nhận chịu bao khổ não

Nên sáng màu vàng ròng

Vô số kiếp tinh tấn

Vượt qua nạn sinh tử

Cho nên hàng phục ma

Từ vô số ức kiếp

Hành thiền, thần thông, tuệ

Phụng sự vô số Phật

Cho nên được cúng dường

Từ vô số ức kiếp

Chí thành trí tuệ rộng

Cứu giúp ức chúng sinh

Nên mau được quả Phật

Nhân hàng phục ma thân

Cũng xa lìa ma tử

Trừ bỏ ma dục trần

Nên chẳng còn lo buồn

Đây là trời trong trời

Chỗ chư Thiên phụng sự

Ba cõi kính, cúng dường

Làm ruộng phước vô lượng

Tiêu hết vi tế hoặc

Đắc Phật thành Thế Tôn

Bèn đến ngồi đạo tràng

Tướng đảnh không trông thấy

Tướng giữa mày chiếu sáng

Vô số ức cõi Phật

Làm mờ ánh nhật nguyệt

Khiến gặp ánh sáng đạo

Nhan sắc rất đặc biệt

Nhan sắc đứng hàng đầu

Tướng tốt thương chúng sinh

Ba cõi cùng phụng sự

Mắt Ngài rất thanh tịnh

Thấy vô số chư Phật

Quốc độ các sinh thân

Được nghĩ nhớ trong tâm

Tâm Ngài rất thanh tịnh

Nghe vô số âm thanh

Chư Thiên, dân chúng nói

Âm vang Phật giảng pháp

Nay được lưỡi rộng dài

Biết thời, nói êm ái

Nên nghe chánh pháp này

Đạt cam lộ vô vi

Ngài thấy binh chúng ma

Vui vẻ không sợ hãi

Lại thấy các Thiên nhân

Không vui, như Tu-di

Thấy các binh chúng ma

Ngài vững vàng bất động

Tuy ma ôm lòng hại

Mạnh mẽ hàng phục Ngài

Chỗ ngồi không dời đổi

Thân Ngài không chao động

Không vui cũng không giận

Khi ấy không gặp nạn

Chư Thiên, người thế gian

Chắc chắn được lợi lành

Mau được nghe chánh pháp

Liền chí thành phụng hành

Thường tạo các công huân

Nhờ phước đức tối thắng

Việc làm mau thành tựu

Vắng lặng Bậc tinh anh

Đạo sư quý giữa người

Sẽ mau thành Chánh giác

Chấn động ức cõi nước

Hàng phục các quân ma

Tiếng Ngài như Phạm thiên

Cũng như tiếng chim loan

Là đệ nhất hương thơm

Cù-đàm thuyết kệ này:

Phước báu rất an vui

Trừ tất cả buồn lo

Sở nguyện được thành tựu

Người mà có công đức

Mau đến được Phật đạo

Liền hàng phục chúng ma

Mau được sự mát mẻ

Điềm tĩnh khéo diệt độ

Cho nên người phước gì

Tạo lập hạnh tri túc

Để nghe pháp cam lộ

Ai hiện đang biếng nhác

Ở giữa chốn rừng sâu

Ai có ý thoái lui

Lợi ích cho muôn dân

Thường phụng hành tinh tấn

Ai theo hạnh Bồ-tát

Vì người bèn quay về

Tạo việc làm cúng dường

Đã thành tựu cõi nước

Gương sáng phẳng như tay

Liền ngay nơi cõi ấy

Trăm ngàn hoa lá sen

Tự nhiên cùng sáng chói

Trăm ngàn ức chư Thiên

Đến thấy đạo tràng Phật

Đều do xong công huân

Như biển không giới hạn

Hàng phục thế lực ma

Đạt pháp môn cam lộ

Đều cúi đầu làm lễ

Quy mạng Đức Như Lai

Dùng vô số thanh tịnh

Cùng cầm các lọng thơm

Để nhìn thấy Sư tử

Oai thần Phật biến hóa

Liền phát Bồ-tát ý

Chỗ đứng không thể động

Lời nói có tiếng tăm

Như biển không thể lường

Vững như núi Tu-di

Là vua trong các núi

Chấp hai tay làm lễ

Trên không phát tiếng Phạm

Nhân trung Thánh cũng vậy

Nơi chỗ tòa Sư tử

Trăm ngàn các cây cối

Cúi rạp hướng đạo tràng

Trăm ngàn ánh sáng đó

Chấn động ức cõi nước

Diệt hết các đường ác

Các nạn đều vắng lặng

Người không thể vượt qua

Người bệnh đều được chữa

Chí chân trong loài người

Ngồi nơi tòa sư tử

Oai thần Phật biến hóa

Giống như ánh minh châu

Tự nhiên có ánh sáng

Và ánh sáng nhật nguyệt

Giữa mày phóng hào quang

Làm mờ ánh sáng kia

Chiếu soi khắp ba cõi

Không thể thấy đảnh Phật

Thế Tôn hùng như vậy

Ngồi nơi tòa sư tử

Hiện các loại thần thông

Người đến đều thấy hết

Tự nhiên kính thờ Phật

Đất chấn động sáu cách

Giả sử không bỏ binh

Dùng phương tiện cảm hóa

Nếu không bỏ binh trượng

Sẽ gặp các não hại

Tôn sư tử như vậy

Nơi tòa hiện cảm ứng.

Bấy giờ trời Tịnh cư, trời Phạm Ca-di, trời Thiện Phạm và con của Ma là Kính Đạo đồng đi đến chỗ Phật, cầm lọng báu lớn để dâng lên Phật, liền chắp tay dùng kệ tán thán:

Nhân Tôn ngay trước mắt

Sức tinh tấn, thiền, tuệ

Trước ma hiển hùng biện

Thánh đã hàng phục ma

Tất cả đều an lành

Ngài ngồi, thân bất động

Vô số ức ma đến

Cúi đầu lễ Thế Tôn

Nhiều như cát sông Hằng

Không bằng Đấng Chí Tôn

Không thể làm dao động

Giống như hằng sa kiếp

Thờ vô số ức ngàn

Đạo lý được đặt ra

Không dám phá Năng Nhân

Việc làm không thể kịp

Từng bố thí vợ con

Nam nữ và tôi tớ

Ruộng vườn và quốc ấp

Ngôi vua, đồ trang sức

Tay chân và đầu mặt

Các sở hữu trong thân

Để thực hành đạo vậy

Nhân từ không mê hoặc

Như lời Ngài đã nói

Lời nói không thay đổi

Phật không đắm quả lớn

Sẽ độ vô số chúng

Ức lớp vượt dòng xiết

Sức thiền định, thần túc

Hàng phục, tịnh chánh pháp

Nguyện độ hết chúng sinh

Cho mắt đời tối tăm

Khiến hòa khắp tất cả

Một lòng mong trí lớn

Tập hợp theo Đạo Sư

Chí Ngài rộng không lường

Không ai không khen ngợi

Như vậy hàng quân ma

Sớm thành Nhất thiết trí.

Con của Ma khen ngợi Phật như vậy xong rồi lui đứng qua một bên.

Bấy giờ trời Hóa tự tại, trời Vô kiêu lạc, trời Đâu-suất, trời Diễm-ma, trời Đao-lợi và Tứ Thiên vương, trời Hư không, trời Địa thần cúng dường Đức Thế Tôn, hết thảy đều rất trang nghiêm. Tất cả trời đất rải hoa, đốt hương, dựng các cờ, lọng, đều cùng quy mạng Đấng Chí Tôn, dùng kệ khen ngợi:

Các trời Hóa tự tại

Vô kiêu lạc, Đâu-suất

Diễm, Đao-lợi, Tứ vương

Đều đến cúng dường Phật

Vững chắc như kim cang

Ở nơi ba ngàn cõi

Chí vững không thể phá

Ngay nơi Phật đạo tràng

Dầu cho thịt da tiêu

Xương tủy sạch không còn

Nếu không thành Phật đạo

Không bao giờ rời đây

Nhân sư tử tuyên bố

Tất cả ba ngàn cõi

Thề nguyện lập oai thần

Cỏ cây đều làm binh

Hùng mạnh không suy yếu

Đi đến chỗ Bồ-tát

Ta nguyện ức cõi nước

Bằng phẳng không có nạn

Chúng ta, các thần đất

Đều đến, được lợi lành

Và khiến Bậc Tối Tôn

Bước chân đi trên ta

Ngài ở đời dũng mãnh

Không đâu không chiếu sáng

Chiếu sáng khắp tất cả

Giúp đỡ ba ngàn cõi

Huống là với thân ta

Phương dưới trăm ngàn ức

Đều cùng một phẩm loại

Độ khắp các chúng sinh

Dựng xây nên cơ nghiệp

Chúng ta giữ đất này

Và khắp ba ngàn cõi

Đều cùng được nguyện trên

Tùy thích, được ăn uống

Nếu có vượt cảnh giới

Chỗ ở được an ổn

Đệ tử của chư Phật

Chư Thanh văn Cù-đàm

Khi diễn giảng đạo pháp

Nếu có người đến nghe

Tất cả các công đức

Đều khuyến giúp Phật đạo.

Trời Phạm, trời Hóa tự tại, trời Vô kiêu lạc, trời Đâu-suất, trời Diễm-ma, trời Đao-lợi, Tứ Thiên vương, trời Hư không, trời Địa thần, cúng dường tán thán Phật xong, lui đứng một bên.

PHẬT NÓI KINH PHỔ DIỆU

QUYỂN 7

Phẩm 21: Quán Sát Cây

Phật bảo các Tỳ-kheo:

– Khi Bồ-tát đã thành tựu quả vị Chánh giác, chư Thiên đi đến ca ngợi Phật xong, Như Lai ngồi ngay ngắn, nhất tâm chăm chú nhìn cây Bồ-đề, mắt không hề chớp. Thiền duyệt làm thức ăn, giải tuệ làm thức uống, an ổn không hề tổn hại. Suốt bảy ngày đêm nhìn cây Bồ-đề nơi đạo tràng để báo ân cây. Qua bảy ngày xong, Thiên nhân cõi Dục, mỗi người mang theo một vạn bình nước thơm, Thiên nhân cõi Sắc cũng mang theo nước thơm tắm rửa Ngài như vậy, tất cả cùng đi đến chỗ Phật, dùng vô số các loại hương thơm tắm rửa Phật trước tiên. Chư Thiên, Long thần, Càn-đạp-hòa, A-tu-luân, Ca-lưu-la, Chân-đà-la, Ma-hưu-lặc dùng nước thơm tắm thân Như Lai. Nước thơm chảy tràn đầy, văng ướt những người này. Nhờ ân nước thơm, đều phát ý đạo Vô thượng Chánh chân.

Bấy giờ chúng sinh đều nhờ ân hương xông, hương thơm không rời thân thể. Khi ấy các Thiên tử trở vào cung điện, không còn nghe mùi hương thơm nào khác.

Phật bảo các Tỳ-kheo:

– Có một Thiên tử tên là Phổ Hóa, gieo mình sát chân Phật rồi ngồi dậy chắp tay bạch hỏi Phật:

– Phật ngồi bên gốc cây Bồ-đề trong suốt bảy ngày, là ngồi thiền định Tam-muội, vậy định đó tên là gì?

Đức Thế Tôn dạy:

– Định đó tên là Duyệt thực. Đức Như Lai dùng Duyệt thực định ý này suốt bảy ngày đêm nhìn cây Bồ-đề không chớp mắt.

Khi ấy Thiên tử Phổ Hóa dùng kệ khen ngợi:

Luôn phụng hành các hạnh

Thiền duyệt sinh oai lực

Khiến ma mất đường đi

Tự gieo mình lạy Phật

Về nương dưới chân Ngài

Với tâm niệm vui mừng

Bấy giờ các Thiên tử

Cũng vui mừng khôn xiết

Các Thiên nhân tịch định

Nếu biết chủng tánh ấy

Thì hết dâm, nộ, si

Trí tuệ sâu vô cùng

Trừ nghi của Thiên nhân

Cớ sao có mười lực

Biết rõ thấu mười phương

Và các pháp giải thoát

Thương xót, luôn bảy ngày

Ý sạch như hư không

Ngồi yên thật bất động

Nhìn cây không chớp mắt?

Bậc Sư Tử tôn quý

Cớ sao ngồi bảy ngày

Nhìn ngắm mãi cây này

Cho nên lặng dấu vết?

Từ nơi chỗ lập nguyện

Sư tử vì tất cả

Đạt được chỗ bản nguyện

Ngồi yên không đứng dậy

Giúp cho tâm Thế Tôn

Ngay chỗ ngồi an ổn

Đấng Thập Lực như vậy

Vâng hành các lời dạy

Biết gốc ngọn Thiên nhân

Sở nguyện của đời trước

Nghe kinh điển chỉ dạy

Luôn tuân lời dạy bảo

Đấng Thập Lực như vậy

Không sợ, nguyện đầy đủ

Cho nên ngồi bảy ngày

Không hề rời khỏi tòa

Dũng mãnh chỉ quán cây

Hàng phục được tất cả

Bình đẳng ngồi đạo tràng

Diệt trừ các trần lao

Thanh tịnh và sâu xa

Do vậy an chúng sinh

Bởi đó nên xuất gia

Thực hành pháp chân chánh

Xa lìa các tỳ vết

Không còn những sợ sệt

Nên thành tựu Thánh chúng

Không tạo hạnh phi pháp

Năng nhẫn, ân, ái, hữu

Và các vô minh hành

Chặt gốc rễ các kết

Xem chúng như bụi đất

Thấy chúng sinh từ lâu

Vì chấp ngã, ngã sở

Chìm đắm trong ấm cái

Ta biết là trừ hết

Từ xưa chứa hạnh này

Tấp bến bờ mê hoặc

Rốt ráo các ấm cái

Dùng tuệ trừ sạch ngã

Ta đoạn dục sân hận

Chúng sinh trong ngu mê

Như trăng ở trong nước

Ta dẹp khiến không còn

Hạnh ấy không náo loạn

Trong ý tự hiểu rõ

Xưa kia đã hàng phục

Tất cả đều dứt sạch

Hiện tại vì các ngươi

Chứa si, đọa ngục lớn

Phật nhổ sạch tất cả

Không còn trở lại đây

Đã trừ các ấm cái

Giúp diệt gốc ấm cái

Tiêu diệt bốn điên đảo

Chữa sạch hết không còn

Các tưởng này nghĩ quấy

Ta biết gốc kinh pháp

Nên khiến diệt trừ sạch

Không còn chuyển lại nữa

Thân khổ sáu mươi lăm

Lỗi có ba mươi cấu

Hiện tại có bốn mươi

Sinh ra có mười sáu

Hiện tại có mười tám

Như vậy hai mươi lăm

Ở đạo tràng dứt hết

Thánh tài có mười hai

Người sợ, hai mươi tám

Ta do vượt nghiệp đây

Sức tinh tấn vượt qua

Giác ngộ rồi, không lui

Phân biệt năm trăm việc

Ta đã thông suốt hết

Trăm ngàn pháp xưa kia

Dứt sạch các kiết này

Chín mươi tám nguồn gốc

Đầy đủ các nơi chốn

Chỗ chúng sinh nương gá

Dứt nghi các thói quen

Lưới tà kiến ngu tối

Cạn bốn sông trần lao

Khiến không còn tự tại.

Đức Thế Tôn thuyết pháp ban tuyên ngôn giáo. Ngài dạy phải bỏ tham dục, nịnh hót và cái ngã của mình. Chí của Ngài sáng suốt bao la. Thương xót cuộc đời, Ngài dùng luật chính là để hướng dẫn cách nhổ phăng tất cả tham lam, để cho các hàng đệ tử tiêu trừ hạnh tà vạy, phụng thờ hạnh chân chánh, trừ các tiếng tăm, tinh tấn diệt hết phiền não, vượt qua được bến bờ sinh tử, khiến cho không còn cái ngã của mình. Công huân thiền định đem lại định ý, vượt qua bốn dòng nước dốc, và các nghiệp ưu, kết, tự đại, phóng dật, hàng phục những việc này, làm cho vĩnh viễn không còn. Do chân chánh cho nên đem lại định ý, chế ngự trần lao, tiêu các vọng tưởng, giống như nhổ bậc rễ cây. Ý chí vượt qua bờ bên kia làm cho hết thảy không còn, dứt bỏ nơi chốn, rống tiếng sư tử, sức lực rất lớn. Tự tại trong ba cõi, không phụ thuộc gì, cảnh giới đều diệt, dùng thiền minh trí cắt bỏ oán thù, giống như Thiên đế làm cho các tội lỗi như mạng lưới của mình đều dứt hết.

Ngài dùng ba mươi sáu hạnh tinh tấn, ở ngay giữa cuộc đời dùng binh lực trí tuệ dứt tuyệt hết ái. Đó chính là các cội rễ trần lao trói buộc, dính mắc, là gốc độc khổ cùng tột. Ngài dùng sức trí tuệ sáng suốt cắt sạch không còn. Dùng mắt trí khéo sửa trị làm cho thanh tịnh.

Những người chân chánh, Ngài dùng oai lực của thuốc minh để trị bệnh vô minh, khiến cho cây si to lớn không còn gốc rễ. Ngay nơi cảnh giới này thực hành hết sức chí thành. Ngài dùng tâm phá hủy đất chết sân giận. Tâm ý ưa thích việc khác, thì đó là oán tặc.

Ta múc khô cạn mười hai biển để dập tắt khói lửa của cảnh giới tư tưởng, hiển chiếu tam đạt, diệt các trần cấu, đốt sáng ngọn lửa, thích cửa giải thoát, tiêu sạch tỳ vết cho nên dạy bảo; an ủi tất cả, bỏ tưởng gai góc, rỗng không âm vang. Hiểu rõ tinh tấn, cầu sự thanh tịnh. Giống như cọ cây phát ra lửa sáng.

Lại, như suối nguồn, tâm Ngài vắng lặng. Ngài dùng binh lực trí tuệ dẹp sạch tâm nhơ nhớp, đem lại định ý, gọi đó là cầm cờ, vâng giữ lời dạy bảo. Tự mình có thể hiểu rõ, hàng phục xong mọi việc, đem lại từ tâm. Nhân năm món dục này mà biết được sự giàu sang và trụ nơi các hạnh, vứt đi sự dối trá. Từ nơi gốc mà khởi trần lao, đó là chỗ của các kết chướng ngại, đánh nhau không hòa. Ta rõ suốt tất cả, đạt được định Tam-muội, biết hết những việc bên trong, xây dựng sự hổ thẹn; hữu tưởng, vô tưởng, từ đó mà đạt được; thâu hoạch được tất cả hạnh này, rõ suốt những gì mình có, vứt bỏ hết thảy tư tưởng tất cả sự trói buộc. Người thực hành như vậy, vứt bỏ không còn gì?

Dùng đức tinh tấn mà hàng phục tất cả, đạt được ba môn giải thoát. Do vì lẽ ấy, không vì không có duyên mà tưởng hạ liệt, vui, vô thường, chỉ là cái ngã của mình nhưng cái gốc tạo tưởng, cầu sáu suy thì ở dưới gốc cây Bồ-đề, ta dứt trừ hết. Tất cả những sự vô thường này là sự uế trược rộng lớn. Dùng minh đạt của bậc Thánh tiêu trừ các ái dục, vượt hơn cả ánh sáng mặt trời, mặt trăng. Người ôm lòng ái dục như lơ lửng trên không; hiểu rõ tam đạt, nhan mạo đẹp đẽ tuyệt vời dứt hẳn sinh tử, vượt qua biển lớn. Do sức tinh tấn cho nên vượt qua dâm, nộ, si. Dùng hạnh vi diệu chặt đứt ngã chấp. Sáu độ vô cực, tiêu ức trần lao, ý dứt các khổ trong đường sinh tử. Bấy giờ thích đoạn cả trước sau, không rơi vào nhị biên, bình đẳng đối với tất cả, đã đạt giải thoát. Các chúng tà kiến dị học đạt được cam lộ, không còn một ai, dứt trừ hết gốc rễ sinh tử, bốn đại không còn, cũng hết các nhập, cầu trí tuệ báu được nhiều vô số. Sự sáng suốt quý báu của đạo là đưa đến vô sở úy, là sự an lạc nội tại của vô lượng Phật. Ít mong cầu, làm đúng sự giáo hóa, phân biệt nguồn gốc, những việc làm ở đời trước thì ta biết rõ. Bởi do trong hàng ức kiếp từng bố thí nhiều châu báu và vô số cam lộ cho nên thông suốt môn học này. Ưa hạnh mềm mỏng, nghe vô số lời dạy về pháp ở đời, cũng lại phân tích duyên khởi là cùng sinh, cùng diệt; tâm khởi ý động như ngựa đồng hoang. Mắt ta thanh tịnh sáng đẹp, nhìn thấu mười phương. Xem thấy tất cả chúng sinh như hạt trái cây trong lòng bàn tay. Việc làm ở đời trước lại cũng rõ ràng như thế. Trong hàng ức kiếp đã tu các độ vô cực, hiểu hết cái không thật của niệm; biết bao lần tỉnh giác cái nghiệp điên đảo mà trong quá khứ chư Thiên đã từng tranh cãi, hễ kia có như thế thì đây cũng vậy.

Bấy giờ ta đã đến nơi bất tử. Sở dĩ người có Thập lực thực hành từ tâm, là vì thương nhớ chúng sinh cho nên hành Từ lực. Nay ta đã đạt pháp cam lộ nên với Thập lực, hành Bi lực giáo hóa tất cả. Vì vậy cho nên khiến ta ở trong pháp cam lộ thường thực hành Hộ (xả) lực, hàng phục tất cả. Do sự giáo hóa này ta đi vào cõi bất tử. Sở dĩ thực hành tâm hỷ là làm vui tất cả. Vì vậy Hỷ lực hàng phục tất cả. Thế nên xây dựng và ở trong pháp cam lộ. Nhớ nghĩ mười lực trải qua kiếp số nhiều như cát sông Hằng, gặp chư Phật trong quá khứ và cúng dường các Ngài, vì lẽ ấy được ở trong pháp cam lộ. Ta vốn có lời thề nguyện: “Nếu không hàng phục được ma quân, không giáo hóa tà kiến thì ta không rời chỗ ngồi”. Ta không buông lung, vượt qua bờ bên kia, phá tan mạng lưới si mê từ vô số kiếp, trụ trí Kim cang để đến Thập lực, không hề dính mắc. Hàng phục các lậu hoặc, làm cho không còn. Đạt được lực đó mới rời chỗ ngồi. Tắm rửa sạch sẽ, không còn nhơ nhớp; bấy giờ Đấng Thập Lực Hộ Thế tự tại vượt qua bờ kia của ba ngàn thế giới.

Vững chắc như kim cang, thường tu hạnh bình đẳng. Ngàn ức chư Thiên cúng dường vô lượng và các ngọc nữ không thể kể xiết.

Phật tử như vậy đều có nhân duyên, ngồi tòa Hiền thánh được tự tại lớn.

Ngàn bình báu dưới gốc cây đựng vô số nước thơm để tắm rửa Đấng Hộ Thế. Ba ngàn thế giới do vậy được tự tại. Phật tử như vậy đều có nhân duyên.

Sở dĩ suốt bảy ngày đêm Bồ-tát không rời tòa ngồi, chăm chú nhìn cây, vì bảy ngày đêm đó nhìn cây Bồ-đề, Ngài cảm hóa bảy mươi ức người khiến họ phát khởi đạo tâm. Suy nghĩ vắng lặng. Đất chấn động sáu cách.

Bấy giờ Đức Phật từ tòa sư tử đứng dậy, tâm Ngài an vui, thân Ngài nhẹ nhàng thoải mái, là việc đúng lúc, ngay nơi đạo tràng nhìn cây Bồ-đề, giống như sư tử, không hề có sự sợ hãi, thiền tư pháp môn giải thoát, hạnh của Hiền thánh.

Phẩm 22: Thương Nhân Dâng Bánh

Bấy giờ nhóm Đề-vị-ba-lợi cùng năm trăm thương nhân kết bạn, lúc ấy cây cối, hoa trái sum suê tươi tốt, phát ra âm thanh của Phật bảy ngày không lay không động.

Lúc ấy có một vị Phạm thiên tên là Thức Càn, ở cõi Phạm thiên thấy Phật mới đắc đạo, ngồi yên tịnh trong bảy ngày, chưa có người dâng cúng thức ăn, nghĩ: “Ta phải tìm người khiến dâng thức ăn lên Phật”, liền khiến năm trăm thương gia đều bị trở ngại không đi được.

Thức Càn đời trước là bạn bè của năm trăm thương nhân. Vì muốn độ họ cho nên mới làm ra như vậy.

Đề-vị-ba-lợi rất sợ hãi, cùng với mọi người nhóm họp bàn luận. Chư Thiên ngay khi ấy thuyết kệ:

Như Lai thành Phật đạo

Sở nguyện đã đầy đủ

Các ngươi dâng thức ăn

Nhân đây Phật nói pháp.

Bấy giờ năm trăm người cùng đi đến chỗ Thọ thần. Phạm thiên hóa làm một vị thần phóng ra ánh sáng, hình tượng phân minh, nói với các thương nhân:

– Nay có Đức Phật đang ở tại nước Câu-lưu, bên dòng sông Ni-liên, chưa có ai dâng cúng thức ăn. Các ngươi là những người gặp may mắn trước tiên. Nếu có Thiên ý ấy chắc chắn sẽ được phước báu lớn.

Thương nhân nghe tên Phật đều rất vui mừng, nói:

– Phật chắc là Bậc đặc biệt rất tôn quý, Thiên thần cung kính, không phải hạng phàm phu.

Liền trộn bột với mật ong rồi cùng đem đến dưới gốc cây cúi đầu dâng lên Phật. Đức Phật nghĩ: “Chư Phật trong quá khứ vì thương xót, nhận vật của người cúng dường, pháp của các Ngài đều cầm bình bát, không nên như các đạo nhân khác đưa tay để nhận thức ăn”.

Khi ấy có bốn vị Thiên vương ở trên núi Pha-na được bốn chiếc bát bằng đá xanh muốn dùng chiếc bát đó để chứa thức ăn. Bấy giờ có vị Thiên tử tên là Chiếu Minh bảo với bốn vị Thiên vương:

– Nay có Đức Phật tên là Thích-ca Văn đáng dùng chiếc bát này. Đây không phải là đồ dùng của các vị. Nay Ngài đang nhận thức ăn. Có thể đem đến dâng lên cúng dường Phật.

Khi ấy bốn Thiên vương liền cùng với Thiên tử đem hoa hương, kỹ nhạc, cờ lọng và bát, nhanh chóng như thời gian duỗi cánh tay, hạ xuống đến chỗ Phật và cùng dâng lên cúng dường Phật. Đức Phật nghĩ: “Nếu như ta chỉ nhận một cái thì sẽ không vui lòng những người khác Ta nên nhận hết”.

Đề-đầu-lại vương đem bát dâng lên Phật trước tiên. Phật liền nhận, nhân đó đọc kệ:

Nay dâng bát Thế Tôn

Sẽ được pháp khí báu

Tự được bát vắng lặng

Tâm ý không quên mất.

Tiếp theo Tỳ-lưu-lặc vương dâng bát. Phật liền nhận và nói kệ:

Ai dâng bát Như Lai

Tâm họ được chánh niệm

Tứ Thiên vương giữ an

Cho đến ngộ thanh tịnh.

Kế đến, Tỳ-lưu-la-xoa vương dâng bát. Phật liền nhận và nói kệ:

Người trì bát thanh tịnh

Tâm tịnh dâng Như Lai

Thân tâm thường nhẹ nhàng

Thiên, Long, Thần khen ngợi.

Sau cùng Tỳ-sa-môn vương dâng bát. Phật liền nhận và nói kệ:

Giữ giới không khuyết phạm

Dâng bát lên đầy đủ

Tín thí tâm không loạn

Khiến đức không khuyết giảm.

Phật nhận bát xong, Ngài chồng lên trên bàn tay trái, tay phải đè lên, bốn cái bát liền hiệp lại thành một, hiện ra bốn lằn biên, nhân đó lại khen:

Đời trước Ta cúng bát

Nên có quả báo này

Nay được bốn bát đây

Bốn vương thần đến đủ.

Phật nói kệ khen xong, liền dùng bát này nhận bánh mật ong của thương nhân cúng dường. Ngài chú nguyện cho họ:

– Nay người bố thí muốn cho người thọ thực được đầy đủ khí lực, sẽ khiến cho gia đình thí chủ đời đời đạt mong ước, được sống lâu, sắc đẹp, sức khỏe và được chiêm ngưỡng (chư Phật), được vui vẻ an ổn, không bệnh tật, được trí tuệ biện tài, khỏe mạnh trọn đời. Các tà ác quỉ không thể đến gần nhiễu hại. Do có ý tốt lập được công đức. Các thiện quỉ thần sẽ thường ủng hộ, chỉ dạy nền đạo, được lợi ích, hòa hợp không truân chuyên vất vả, không hoạn nạn khó khăn.

Người có chánh kiến, do có lòng tin ưa cung kính, thanh tịnh không hối hận, cúng dường cho Bậc đạo đức sẽ đưa đến phước đức, lợi ích rất lớn, lần lần tăng thêm sự tốt lành, không còn những điều bất lợi.

Mặt trời, mặt trăng, năm ngôi sao, hai mươi tám tinh tú, Thiên thần, quỉ vương thường theo hộ trợ. Bốn đại Thiên vương riêng khen thưởng người hiền.

Đề-đầu-lại ở phương Đông, Duy-diễm-văn ở phương Nam, Duy-lưu-lặc-xoa ở phương Tây, Câu-câu-la ở phương Bắc, sẽ ủng hộ các ngươi khiến cho không gặp những điều tai nạn, có trí tuệ sáng suốt, học vấn sâu xa, kính thờ Phật, Pháp, Tăng; dứt bỏ pháp ác, không buông lung, hoàn toàn được an lành. Trồng phước được phước, hành đạo được đạo, do đời trước gặp Phật, nhất tâm phụng thờ, thừa sự nên từ đó sẽ đưa đến phước báu đệ nhất, ngay đời này được hộ trì, hiểu rõ được chân lý, luôn được giàu có sung sướng, tự đạt đến Niết-bàn.

Các thương nhân nghe Phật chú nguyện xong đều phát ý đạo Vô thượng Chánh chân. Phật thọ thực xong, Ngài quăng chiếc bát lên hư không. Có vị Thiên tử tên là Thiện Phạm, liền đón lấy chiếc bát đem dâng lên Phạm thiên. Ngàn ức Phạm thiên đều cùng đi nhiễu quanh bát và cúng dường, thờ phụng.

Do đức của Đức Thế Tôn không ai sánh bằng, mà Ngài lại khen ngợi công huân kia, do vậy nhờ công đức này, các thương nhân trong đời sau đều sẽ được làm Phật hiệu là Mật Thành Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn.

Khi ấy, Đức Đạo Sư thọ ký xong, sau đó Ngài giáo hóa vô số Bồ-tát. Người được thọ ký đối với Phật đạo không còn bị thoái chuyển. Nghe Phật thọ ký, họ vui mừng hớn hở. Khi ấy huynh đệ của họ đồng chắp tay quy y, đem hết thân mạng hướng về Đức Như Lai.

Phật bảo các Tỳ-kheo:

– Như Lai thành tựu quả vị Chánh giác xong, liền dùng thần thông dời tòa ngồi đến động đá. Nhớ đến nguyện xưa, muốn độ chúng sinh, Ngài suy nghĩ: “Sinh tử vốn từ nơi mười hai nhân duyên; duyên từ pháp khởi liền có sinh tử. Nếu pháp diệt thời sinh tử diệt. Do tự gây ra như thế nên tự nhận lấy như thế. Nếu không khởi lên thì liền tự chấm dứt. Tất cả chúng sinh lấy ý làm tinh thần. Tinh thần mù mịt, mơ màng không có hình tướng, tự khởi thức tưởng, theo hành thọ thân. Thân vô thường không có chủ, thần vô thường không có hình. Tâm thần thay đổi, vẩn đục khó lắng trong, tự sinh, tự diệt chưa từng chấm dứt, niệm này trôi qua, niệm khác đến, như cây cỏ trôi trong nước, như bọt trong nước mất đi liền sinh lại ngay. Đến như ba cõi: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, chín địa của tinh thần, cũng đều hệ thuộc nơi thức, không tránh khỏi khổ, mờ mịt tối tăm không thể tự biết, cho nên gọi là si, đâu biết cầu đạo. Đạo rất nhiệm mầu, rỗng lặng, vô niệm, không thể dùng ý phàm để biết được.

Đạo thuật của thế gian có chín mươi sáu loại đều tin việc cúng tế, ai biết đó là sai lầm. Họ đều ưa sống cầu an, ham muốn mùi vị, ưa sắc đẹp, âm thanh, cho nên không thể ưa thích Phật đạo.

Phật đạo thanh tịnh, vô sở hữu. Xét bản thân và vạn vật đều vô thường. Giả sử ta vì họ nói thế gian vô thường, thế gian đều khổ, thân này không phải là của ta, rỗng không, không sở hữu thì có ai tin?

Ngài muốn yên lặng, không nói pháp cho thế gian, liền nhập định ý. Hào quang giữa chặng mày của Đức Phật chiếu sáng lên Thiên đế. Thiên đế biết Phật không muốn thuyết kinh, thương nghĩ ba cõi sẽ bị thiệt thòi không biết được đạo xuất thế, chết liền bị đọa trong ba đường ác, biết lúc nào mới thoát ra được! Thiên hạ lâu xa mới được gặp Phật ra đời. Phật khó được gặp, giống như hoa Linh thoại. Ta nay phải vì mọi người cung thỉnh, cầu xin Đức Phật thuyết pháp”, liền cùng với Bàn-già-thức hạ xuống hang đá thì khi ấy Phật vừa định ý. Ông liền bảo Bàn-già-thức đánh đàn cầm ca ngợi công đức bản nguyện của Phật bằng bài kệ:

Nghe khen ngợi thập lực

Diệt ngăn che, tịch lặng

Hào quang thấu bảy trời

Đức thơm hơn chiên-đàn

Thượng đế thần diệu đến

Khen ngợi muốn thấy Phật

Phạm, Thích đem lòng kính

Cúi lạy muốn được nghe

Phật vốn có hạnh nguyện

Trăm kiếp siêng tinh tấn

Bố thí khắp bốn loài

Mười phương thọ ân lớn

Giữ giới rất thanh tịnh

Thương xót giúp chúng sinh

Dõng tuệ nhập thiền trí

Đại Bi mở dạy kinh

Chứa vô số khổ hạnh

Hôm nay được công đức

Sức giới, nhẫn, định, tuệ

Hàng ma đất vang động

Đức che khắp trời đất

Thần trí hơn linh vương

Tướng tốt không thể sánh

Bát thanh rúng mười phương

Chí cao như Tu-di

Sạch đẹp không ai bằng

Lìa hẳn dâm, nộ, si

Không còn hoạn già chết

Cầu xin Ngài xuất định

Thương xót các Thiên nhân

Giúp cho tạng pháp báu

Giảng tuệ báu cam lộ

Khiến giải hết buồn lo

Hết nguy, được an ổn

Mê hoặc thấy Chánh đạo

Tà nghi thấy lời đúng

Tất cả đều nguyện ưa

Muốn nghe nhận không chán

Sẽ mở pháp bất tử

Thương xót dạy tất cả.

Bấy giờ Đức Thế Tôn xét theo tập tục của người đời, Ngài tự nghĩ: “Pháp này rất sâu xa, chứng nhập không bờ bến, thành Tối chánh giác, tịch tịnh vi diệu, khó đạt khó biết. Không phải dùng tâm để suy nghĩ, không thể dùng lời nói mà có thể trình bày. Không phải là chỗ phàm thánh có thể đạt được. Tất cả những lời dạy bảo không có thể học theo, bảo tồn căn nguyên đạt đến diệt độ vậy. Tất cả chỗ đạt được hoàn toàn không đắm trước mới đến chỗ hoàn toàn vô sinh, vô cực, mát mẻ, không đạt được chỗ nào hết, hoàn toàn không có sở hữu, vượt qua sáu cõi, không tưởng, không nguyện, không tóm thâu, không luận bàn, không có dạy bảo, không có âm vang, không hữu, không tập vắng lặng các hành, đến nghiệp vô đoạn vô vi. Ví dầu ta vì mọi người mà chỉ dạy gốc ngọn của nghĩa này: Vạn vật vô thường, có thân đều có khổ. Thân không phải là thân, rỗng không, vô sở hữu. Mọi người không hiểu trần lao, hư dối, khổ đau. Các sở hữu về gia đình, quyến thuộc, thân thích đều không phải của con người. Lời nói đúng nhưng giống như phản ngược thì ai có thể tin. Chẳng bằng ta im lặng”.

Bấy giờ Đức Thế Tôn nói kệ:

Sâu xa điềm đạm

Sáng chói không nhơ

Ta đã đến được

Cam lộ vô vi

Nay Ta nói ra

Mọi người không hiểu

Như vậy chẳng bằng

Nay Ta im lặng

Trừ bỏ ngôn từ

Không nghĩ không đắc

Như vậy tự nhiên

Giống như hư không

Tâm tư pháp ý

Để thần thức thoát

Vô niệm đứng đầu

Biết được người khác

Đây không thể dùng

Văn tự nói được

Vì vào đạo nghĩa

Không vào chuyên môn

Chư Phật quá khứ

Đều vì chúng sinh

Tri thức các Ngài

Theo nhân duyên ấy

Nói theo nghiệp này

Đều không có pháp

Kia cũng không có

Hoặc có hoặc không

Đều do nhân duyên

Mà có sinh già

Kia cũng không nghĩ

Hoặc có hoặc không

Trăm ngàn ức kiếp

Không thể tính kể

Ta trong đời trước

Tự theo chư Phật

Chưa từng đạt được

Pháp nhẫn như vậy

Không ngã không nhân

Cũng không thọ mạng

Giả sử đã đạt

Được pháp nhẫn này

Thì không có sinh

Chúng sinh không chết

Đây là gốc tịnh

Ngã pháp đều không

Khi Phật Đăng Quang

Thọ ký cho Ta

Ta vì thương xót

Vô lượng chúng sinh

Không để chúng sinh

Đến cầu thỉnh Ta

Nay vì chúng sinh

Cảm động Phạm thiên

Khiến xuống khuyên Ta

Nên chuyển pháp luân

Nay chánh pháp Ta

Thanh tịnh như thế

Phạm thiên xuống đây

Để khuyến trợ Ta

Chuyển pháp chân chánh

Vi diệu ly cấu

Chúng sinh nhờ hiểu

Giải thoát thần thức.