Kinh Vu Lan Báo Ân

KINH

VU LAN

BÁO ÂN

Trưởng lão tỷ kheo

Trí quang dịch

F Nhà xuất bản Hồng Đức

Vu lan báo ân

kinh Vu lan
kinh Báo ân cha mẹ
phẩm Báo ân

Trưởng lão tỷ kheo
Trí quang dịch
Bản in : 2561-2017

Nhà xuất bản Hồng Đức

Pháp ảnh lục

của Trưởng lão Trí quang

Loại khổ lớn

1. Pháp hoa chính văn

2. Pháp hoa chính văn

3. Pháp hoa lược giải

4. Pháp hoa lược giải

5. kinh Kim cang

6. Tôn kính đức Di đà

7. kinh Địa tạng

8. kinh Dược sư

9. văn Thủy sám

10. Ba ngàn hiệu Phật

11. Lương hoàng sám

12. Lương hoàng sám

13. Vạn Phật

14. Vạn Phật

15. Vạn Phật

16. kinh Ánh sáng hoàng kim

17. Để hiểu đàn Chẩn tế

18. Tổng tập giới pháp Xuất gia

19. Tổng tập giới pháp Xuất gia

20. Tổng tập giới pháp Xuất gia

21. Tổng tập giới pháp Xuất gia

22. Tổng tập Pháp cú

23. Tổng tập Pháp cú

24. Tổng tập Pháp cú

25. Tổng tập Pháp cú

26. Tổng tập Pháp cú

27. Nhiếp luận

28. Khởi tín luận

Loại khổ nhỏ

1. Kinh Di giáo

2. kinh Mười thiện nghiệp

3. phẩm Phổ hiền

4. Tôn kính đức Quan âm

5. Hành pháp Di đà

6. Vu lan báo ân

7. Nghi thức sám hối

8. Tập định Lăng nghiêm

9. Cao tăng Pháp hiển

Tổng cọng : 37 cuốn

(16.285 trang)

Cáo bạch

Nguyên tôi có 2 loại sách là Tâm ảnh lục và Pháp ảnh lục. Tâm ảnh lục là những bài báo viết từ năm 1948. Loại này đã ngưng và hủy bỏ từ lâu.

Pháp ảnh lục là loại dịch thuật kinh sách nên tôi gắn bó nhất, liên tục từ 1944 lúc mới ra trường. Vậy mà đến nay chỉ có 37 cuốn, in lại lần này ! Vì không có thời gian để sửa chữa nên hoàn toàn in lại sách cũ. Lời cáo bạch này ghi nhận những chỗ đáng sửa chữa ấy.

Trong 28 cuốn khổ lớn thì Một, các số 1 - 8 là kinh điển thường đọc tụng. Trong đó số 6 Tôn kính Di đà là nói rõ về đức Bổn tôn, hỗ trợ cho số 5 của loại khổ nhỏ là hành pháp Di đà nói giản dị bao nhiêu thâm thúy bấy nhiêu. Hai, các số 9 - 16, có thể gọi là Tổng tập Sám văn, trong đó Lương hoàng sám kỳ lạ nhất, Ánh sáng hoàng kim đặc biệt nhất. Ba, số 17 Để hiểu đàn Chẩn tế, đàn tràng thịnh hành bao nhiêu càng phải nhận thức bấy nhiêu. Bốn, các số 18 - 21 là Tổng tập giới pháp Xuất gia, thay vì 2 tập nay phân ra 4 tập, với số hiệu trang sách vẫn liên tiếp như cũ : 1 - 2262 tr. Mục lục cả Tổng tập ở tr 6, mục lục riêng của 4 cuốn : cuốn 1 ở tr 21, cuốn 2 ở tr 687, cuốn 3 ở tr 1165, cuốn 4 ở tr 1769. Năm, các số 22 - 26 là Tổng tập Pháp cú, chia ra 2 loại là Pháp cú Nam tông và Pháp cú Bắc tông, với nội dung như sau. Nam tông có 2 cuốn : cuốn 22 là Pháp cú Nam tông, cuốn 23 là trích diễm Pháp cú Nam tông. Bắc tông có 3 cuốn : cuốn 24 là Pháp cú Bắc tông : tr 3 - 91 là mở đầu, tr 93 - 398 là Pháp cú Bắc tông, tr 401 - 752 là Lược truyện Pháp cú Bắc tông. Cuốn 25 là kinh Xuất diệu. Cuốn 26 là Hợp tuyển truyện tích Pháp cú Bắc tông: tr 5 - 188 là trích Pháp cú Bắc tông, tr 289 - 501 là trích kinh Xuất diệu. Sáu, Đặc cách giữ lại 2 luận văn để thấy học lý Duyên sinh là như thế nào. Bảy, nói về 9 cuốn loại khổ nhỏ. Thì trong đó cuốn số 5 quan trọng nhất về học lý Tịnh độ.

Nay nói những điều cần cáo bạch.

Một, cuốn 24, tr 73 - 76, có nhiều điều phải xét lại. Cuốn 25, tr 677 (Pc 473), khá quan trọng, xin ghi để nhớ. Cuốn 26, giữa các tr 49 - 60, có nhiều trang trắng, tại sao ?

Hai, Pháp ảnh lục lần này đã không in lại một số không ít như Hai thời công phu, kinh Thắng man, kinh Duy ma, kinh Giải thâm mật, kinh Viên giác, kinh Di lạc thành đạo, luận Chỉ quán. Phải viết lại thì có kinh 42 bài và Dị tông luận.

Ba. Ban đầu không mong Pháp ảnh lục in được như sau này, cho đến khi Phật tử Thái thị Kim lan xuất tiền lương in lần thứ nhất. Sau đó là Dược sĩ Khanh, nhất là Phật tử Nguyễn công Phú, Hòa thượng Hải ấn, Già lam Quảng hương. Lần in lại trọn bộ này là gia đình Phật tử Minh dũng. Bảng công đức của Pháp ảnh lục là như vậy.

Trưởng lão Trí quang Mùa An cư 2561

Tựa

Sách này có ba bài kinh đe đọc tụng trong lễ tiết Vu lan báo hiếu. Sau kinh Vu lan là kinh Báo ân. Tiếp theo là trích dịch phẩm Báo ân của kinh Tâm địa quán. Vu lan là chính, hai bài Báo ân là thêm cho ai muốn đọc muốn tụng.

Riêng kinh Báo ân thì cách nay khá lâu, tôi dịch bằng cách điều chỉnh một bản dịch cổ. Bản dịch này thấy có trong một bản Nhật tụng. Nhưng việc chỉnh lại, lại càng rất cần.

Bản trích dịch phẩm Báo ân thì chính là cơ sở cho tư tưởng báo hiếu của Phật giáo. Từ cơ sở này mà Phật giáo đồng hóa ý nguyện báo ân với chí nguyện tối thượng - chí nguyện hóa độ chúng sinh của Phật giáo, của chính Phật.

Trong một cách nói khác, chữ Phật tử được định nghĩa là "biết ơn và trả ơn". Định nghĩa này có từ tư tưởng cơ sở nói trên.

Tỷ kheo Trí quang

23 . 10

• 2548

Mục lục

Tựa …… 5

Mục lục …… 17

kinh Vu lan …… 19

kinh Báo ân cha mẹ …… 41

phẩm Báo ân …… 89

kinh Vu lan

Tôi nghe như vầy :
Một thời Thế tôn
ở nước Xá vệ,
trong khu lâm viên
Chiến thắng Thiện thí.
Khi ấy tôn giả
Đại mục kiền liên
mới thành tựu được
sáu thứ thần thông
muốn cứu cha mẹ,
đền đáp ân đức
sinh thành dưỡng dục,
nên dùng thiên nhãn
quan sát khắp cả
thế giới luân hồi,
nhìn thấy mẹ mình
sinh trong ngạ quả,
không có đồ ăn,
không được thức uống,
da liền với xương.
Tôn giả thống thiết,
lấy bát đựng cơm
đem hiến cho mẹ.
Bà mẹ nhận được,
tức thì tay trái
che lấy cái bát,
tay phải vốc cơm.
Nhưng mà cơm ấy
chưa vào đến miệng
đã thành than lửa,
nên không ăn được.
Tôn giả kêu lên,
khóc lóc bi thảm,
chạy về bạch rõ
với đức Thế tôn
cảnh tượng như vậy.

*

Đức Thế tôn dạy,
Đại mục kiền liên,
thân mẫu tôn giả
gốc rễ tội chướng
kết đã quá sâu,
không phải năng lực
một mình tôn giả
có thể giải cứu.
Dầu cho tôn giả
hiếu thảo khóc than
vang động trời đất,
nhưng mà những vị
thiên thần địa kỳ,
tà ma ngoại đạo,
các vị đạo sĩ
và bốn thiên vương,
cũng đều không thể
làm gì cho được.
Phải nhờ uy lực
của Thập phương tăng
mới được siêu thoát.
Hôm nay Như lai
chỉ dạy tôn giả
cách thức cứu vớt,
để cho hết thảy
những kẻ khổ nạn
cùng được siêu thoát.

*

Đại mục kiền liên,
Thập phương tăng chúng lấy rằm tháng bảy
làm ngày tự tứ.
Ngày ấy các người
hãy vì tất cả
cha mẹ bảy đời,
cha mẹ hiện tại,
những kẻ đang ở
trong vòng khổ nạn,
mà sắm trai soạn
đủ hết mùi vị,
các thứ trái củ,
bồn chậu múc rưới,
hương dầu đèn nến,
giường có đồ nằm,
đem đồ ngon nhất
đặt vào trong bồn,
hiến cúng Thập phương đại đức tăng chúng.

*

Chính trong ngày này,
các Hiền thánh tăng
hoặc tu thiền định
ở trong rừng núi,
hoặc đã thành tựu
bốn thứ đạo quả,
hoặc thường kinh hành dưới gốc đại thọ,
hoặc là Thanh văn
hay là Duyên giác
đủ sáu thần thông
giáo hóa tự tại,
hoặc chính những vị
Bồ tát đại sĩ
đã lên thập địa
mà lại phương tiện
hiện tướng tỷ kheo.
Tất cả qui tụ
ở trong Tăng chúng,
đồng đẳng nhất tâm
mà thọ tự tứ.
Vì có đầy đủ
giới pháp thanh tịnh,
cho nên đạo đức
của Tăng chúng ấy
sâu rộng mênh mông.

*

Ai được hiến cúng
Tăng chúng tự tứ
đã nói trên dây,
thì cả cha mẹ
cùng với bà con
trong đời hiện tại
mà đã quá vãng
thì thoát thống khổ
trong ba đường dữ -
thoát được tức thì,
cơm áo tự nhiên ;
cha mẹ bà con
trong đời hiện tại
mà đang sống còn
thì hưởng phước lạc,
sống lâu trăm tuổi.
Đến như cha mẹ
bảy đời quá khứ
thì sinh chư thiên,
tự tại hóa sinh
ở trong thiên giới
hoa lệ chói sáng.

*

Bấy giờ Thế tôn
qui định điều này:
Thập phương tăng chúng

trước hết chú nguyện
cho người trai chủ,
chú nguyện cho đến
cha mẹ bảy đời.
Định ý chú nguyện
rồi mới thọ thực.
Trước đó hãy đặt
mọi thứ trai soạn
trước án thờ Phật
tại chỗ trai tăng
hay trong chùa tháp,
Tăng chúng chú nguyện rồi mới tự thọ.

*

Khi ấy tôn giả
Đại mục kiền liên,
liệt vị đại sĩ,
đều rất hoan hỷ.
Tiếng khóc bi thảm
của ngài Mục liên
tức thì tan biến.
Thân mẫu của ngài
ngay trong ngày ấy
thoát được thống khổ
một kiếp ngạ quỉ.

*

Tôn giả Mục liên
liền đó lại thưa,
bạch đức Thế tôn,
thân mẫu của con
đã được siêu thoát
là nhờ năng lực
công đức Tam bảo,
trong đó gồm có
uy lực Tăng chúng.
Trong thì vị lai,
hết thảy Phật tử
có thể hay là
không thể phụng hành

thắng pháp Vu lan,
cứu độ cha mẹ
trong đời hiện tại
cho đến bảy đời,
bằng cách làm theo
lời đức Thế tôn
đã dạy vừa rồi ?

*

Đức Thế tôn dạy,
Đại mục kiền liên,
lời tôn giả hỏi
rất đúng, rất hay.
Như lai muốn nói,

tôn giả lại hỏi.
Đại mục kiền liên,
các vị tỷ kheo
hay tỷ kheo ni,
quốc vương vương tử,
đại thần tể tướng,
tam công bách quan
cùng toàn dân chúng,
ai muốn thực hành
cái đức từ hiếu,
thì trước nên vì
cha mẹ hiện tại,
kế đó nên vì

cha mẹ bảy đời
trong thì quá khứ,
đến rằm tháng bảy -
ngày Phật hoan hỷ,
ngày Tăng tự tứ -
đặt để trai soạn
đủ các mùi vị
vào bồn Vu lan,
hiến cúng mười phương Tăng chúng tự tứ,
cầu nguyện cha mẹ
đang còn hiện tại
sống lâu trăm tuổi,
không bịnh không khổ;
cha mẹ bảy đời
trong thì quá khứ
thoát khổ ngạ quỉ,
sinh trong nhân loại
hay trên chư thiên,
phước lạc vô cùng.

*

Đệ tử Như lai
thực hành từ hiếu,
thì mỗi ý nghĩ
luôn luôn tưởng nhớ
cha mẹ hiện tại,
cho đến cha mẹ
bảy đời quá khứ.
Hằng năm cứ đến
ngày rằm tháng bảy,
đem lòng từ hiếu
tưởng nhớ song thân,
sắm bồn Vu lan
hiến cúng Phật đà,
hiến cúng Tăng chúng,
báo đáp ân đức
từ ái nuôi dưỡng
của cha của mẹ.
Những ai đã là

đệ tử Như lai,
thì phải tuân giữ
cách thức vừa nói.

*

Khi ấy tôn giả
Đại mục kiền liên,
cùng với bốn chúng
đệ tử Thế tôn,
nghe lời Ngài dạy
ai cũng hoan hỷ
và nguyện phụng hành.

kinh Báo ân cha mẹ

Kinh này tôi nghe
đức Thế tôn dạy
trong lúc Ngài ở
tại khu lâm viên
Chiến thắng Thiện thí,
thuộc thành Vương xá
của nước Xá vệ,
cùng với khá nhiều
các vị Tỷ kheo
các vị Bồ tát.
Lúc ấy Thế tôn
dẫn cả đại chúng
đi về phía nam,
thấy đống xương khô.
Thế tôn cúi xuống
kính lạy sát đất.

*

Tôn giả A nan
thấy vậy thưa rằng,
Ngài là đại sư
của cả ba cõi,
và là từ phụ

của cả bốn loài.
Bao nhiêu chúng sinh
cùng tôn kính Ngài.
Sao Ngài lại lạy
đống xương khô ấy ?
Đức Thế tôn dạy,
tôn giả tuy là
đệ tử Như lai
vào hàng thượng túc,
xuất gia đã lâu
nhưng biết chưa rộng.
Tôn giả nên biết
đống xương khô này
hoặc là tổ tiên
hay là cha mẹ
trong bao kiếp trước
của chính Như lai,
vì vậy Như lai
thương cảm kính lạy.

*

Tôn giả hãy đem
đống xương khô này
chia ra sẽ thấy
hai loại khác nhau:
nếu là người nam
thì trắng mà nặng,
nếu là người nữ
thì đen mà nhẹ.
Tôn giả A nan
kính bạch Thế tôn,
nam cũng như nữ
trong lúc còn sống
thì nhờ hình dáng
mà phân biệt được.
Nay đã chết rồi,
xương khô như nhau,
chỉ do trắng đen
cùng với nặng nhẹ
mà phân biệt được

nam nữ hay sao ?
Đức Thế tôn dạy,
tôn giả A nan,
phân biệt như vậy
là có nguyên do.
Vì nếu người nam
thì khi còn sống,
có người vào chùa
được nghe hoặc tụng
kinh điển Như lai,
hoặc được kính lạy
Phật và Phật pháp
cùng Tỷ kheo tăng,

lại còn trì niệm
hồng danh chư Phật,
nên sau khi chết
xương trắng mà nặng.
Còn những người nữ
nếu sống bình thường
thì phải mang thai,
lại phải sinh sản.
Sinh rồi phải nuôi,
dầu trai hay gái.
Sinh thì tổn huyết
đã là quá nhiều,
nuôi lại mất sữa

còn nhiều hơn nữa,
nên sau khi chết
xương đen mà nhẹ.

*

Tôn giả A nan
nghe Thế tôn dạy,
đau lòng rơi lệ
mà kính bạch Ngài,
ân đức cha mẹ
sâu nặng dường ấy,
chúng con làm sao
báo đáp cho được ?
Đức Thế tôn dạy

hãy nghe cho kỹ,
Như lai sẽ nói
cho cả đại chúng.
Mẹ mang thai con
qua mười tháng trời,
trong thời gian ấy
khổ có ít đâu ?
Thai mang một tháng
chỉ như giọt sương.
Thai mang hai tháng
chỉ như váng sữa.
Thai mang ba tháng
mới như huyết đọng.

Thai mang bốn tháng
mới tượng hình người.
Thai mang năm tháng
nhú đầu, tay chân.
Thai mang sáu tháng
nhú sáu giác quan.
Thai mang bảy tháng
mới có xương, lông.
Thai mang tám tháng
mới đủ phủ tạng.
Thai mang chín tháng
hút nguyên khí mẹ.
Thai mang mười tháng

bắt đầu chuyển sinh.
Nếu con hiếu thuận
thì ra êm xuôi,
mẹ không đau đớn
hay thương tổn gì.
Con mà ngỗ nghịch
thì cào thì đạp,
làm mẹ đau đớn
như xé như cắt.
Mẹ khổ vô vàn
mới sinh thân con.
Cho nên thân người
mà có ra được,

thật là may mắn
lắm phước lắm đức.

*

Đức Thế tôn bảo,
tôn giả A nan,
ân đức cha mẹ
tạm kể có mười.
Tôn giả thưa hỏi
về mười điều ấy.
Ngài bảo, các người,
nên nghe cho kỹ.

Ân đức đứng thứ nhất

là mang thai giữ gìn.
Vì quan hệ đời trước,
đời này vào thai mẹ.
Mấy tháng có ngũ tạng,
nhiều tuần có giác quan.
Thân mẹ nặng như núi,
đi đứng ngại gió mưa.
Áo quần không sửa soạn,
trang điểm còn kể chi.
Ân đức đứng thứ hai
là sinh sản khổ sở.
Mang thai tháng thứ mười
là sắp đến sản nạn.

Đêm đêm như bịnh nặng,
ngày ngày tợ hôn mê.
Khiếp sợ biết tính sao,
lệ sầu đầy vạt áo.
Khóc lóc với bà con,
chỉ sợ tử thần đến.

Ân đức đứng thứ ba
là sinh rồi lại lo.
Mẹ hiền trong ngày sinh
ruột gan như xé rách.
Tâm thần như ngất xỉu,
máu huyết tuôn dầm dề.
Nhưng nghe con yên ổn,
lòng mẹ mừng bội phần.
Mừng đó lại lo đó,
lo lắng buốt ruột gan.

Ân đức đứng thứ tư
là nuốt đắng nhả ngọt.
Tình cha mẹ rất dày,
thương con thật đúng lúc.
Nhả ngọt đâu có tiếc,
nuốt đắng không nhăn mày. Tình nặng đã khó bỏ,
lo sâu càng xót xa.
Miễn sao con no ấm,
đói khát mẹ nào từ.

Ân đức đứng thứ năm
là nhường khô nằm ướt.
Mẹ nằm chỗ ướt át,
đặt con nơi ráo khô.
Vú mẹ no đói khát,
tay mẹ che gió sương.
Yêu thương quên ngủ nghỉ, sủng ái hết buốt lạnh.
Chỉ mong con ấm mát,
mẹ hiền không cầu yên.
Ân đức đứng thứ sáu
là bú mớm chăm nuôi.
Mẹ hiền ơn như đất,
cha nghiêm đức bằng trời. Như trời che đất chở,
cha mẹ nỡ tính chi.
Không ghét không mắt mũi, không hiềm què tay chân.
Con sinh từ bụng mẹ,
còn đổi dạ thương ai.

Ân đức đứng thứ bảy
là tắm rửa dơ bẩn.
Vốn đẹp như phù dung,
vốn thơm như hương phấn. Mày xanh hơn liễu xanh,
má hồng hơn sen hồng.
Vì chăm sóc cho con,
nay đã biến đổi rồi.
Chỉ mong con đẹp sạch,
tóc mẹ kệ rối bù.
Ân đức đứng thứ tám
là xa cách nhớ thương.
Tử biệt đành bấm bụng,
sinh ly quá xót xa.
Con đi đường xa cách,
lòng mẹ bóng theo hình.
Ngày đêm không thư dạ,
sớm tối nào tạm quên.
Khóc như vượn khóc con,
thương nhớ nát can tràng.

Ân đức đứng thứ chín
là làm ác vì con.
Khổ cực đủ mọi bề,
bữa ăn vẫn khó có.
Chật vật mà nuôi con,
cưới gả để yên lòng.
Dành cơm cho con no,
để áo cho con ấm.
Kho nấu bao sinh mạng,
đủ cách ngon miệng con.

Ân đức đứng thứ mười
là thương xót trọn kiếp.
Ân đức của cha mẹ
như trời cao đất dày.
Làm gì cũng theo dõi,
ở đâu cũng không rời.
Mẹ già cả trăm tuổi
vẫn thương con tám mươi.
Thương nhớ có ngừng chăng, đến chết mới dành chịu.

*

Đức Thế tôn dạy
tôn giả A nan,
Như lai nhìn người
thấy có bao kẻ
tuy làm thân người
mà lại ngu ngơ.
Không nghĩ cha mẹ
có ân đức lớn.
Không biết kính mến,
vong ân bội nghĩa.
Bất hiếu bất thuận,
nhân từ ở đâu.
Mẹ mang thai con
trong mười tháng trời,
đi đứng không yên
như gánh gánh nặng,
ăn uống không xuống
như bịnh liên miên.
Đến tháng sinh con
thì đủ khổ sở.
Chỉ sợ tử thần
bất ngờ ập đến.
Máu huyết tuôn ra

như vật bị hại.
Khổ sở mức ấy
mới sinh thân con.

Sinh thân con rồi
hết lòng nuôi dưỡng.
Nuốt đắng nhả ngọt
bồng ăm chăm nom,
tắm rửa dơ bẩn
không nài mệt nhọc.
Chịu nóng chịu lạnh
chẳng từ đắng cay.
Khô ráo con nằm

ẩm ướt mẹ lăn.
Trong ba năm trời
toàn nhờ sữa mẹ,
tuổi thơ bé bỏng
mới thành thanh niên.
Giáo dục lễ nghĩa,
cưới gả chu tất.
Lại lo sản nghiệp,
bất kể gian nan.
Khổ trọn một đời
vẫn không kể lể.
Con cái bị bịnh,
cha mẹ bịnh theo.

Con cái lành rồi,
cha mẹ mới lành.
Nuôi dưỡng dường ấy
mong sớm nên người.

Nhưng nên người rồi
có kẻ bất hiếu.
Nói với cha mẹ
đối đáp hỗn hào.
Trợn mắt trừng ngươi
khinh khi chú bác.
Đánh em chưởi anh
làm xấu ruột thịt.
Không lễ không nghĩa,
không tuân lời thầy.
Cha mẹ nói gì
toàn không y cứ.
Nói với anh em
cũng cố gây gổ.
Đi ở ra vào
không thưa người trên.
Nói, làm sơ suất,
tự chuyên manh động.
Cha mẹ quở phạt,
chú bác quở trách,
thì nghĩ tuổi trẻ,
người lớn hay binh.
Lần hồi thành tật,
khó thể thuần hóa.
Không nhận lỗi mình,
còn sinh tức giận.
Ruồng bỏ bạn tốt,
hùa theo kẻ xấu.
Huân tập thành tánh,
trở thành cuồng bạo.

Nghe lời dụ dỗ,
trốn bỏ mẹ cha.
Đi buôn đi lính
lẩn quẩn xứ người.
Rồi tù rồi ngục,
rồi bịnh rồi chết,
hết còn trở về
cha mẹ bà con.
Trong khi cha mẹ
lòng mãi thương lo,
khóc đến mờ mắt
thương đến phát bịnh.
Đến nỗi đến chết
hồn còn theo con.
Hoặc chưa đến chết
nhưng nghe tin con

cuồng tín, vô lại,
gian phi, phạm pháp,
cha mẹ đành phải
chịu bao liên lụy.

Kẻ bất hiếu khác
không bỏ trốn đi,
nhưng lại lang thang
từ sáng đến tối,
gây cho cha mẹ
bao nỗi lo nghĩ.
Cha mẹ thế nào
chẳng cần quan tâm,

hôm sớm ra sao
chẳng thèm phục dịch.
Đâu còn nghĩ đến
sửa soạn giường gối,
đâu còn hỏi đến
đứng ngồi thế nào.
Cha mẹ già yếu
hình dáng tiều tụy,
chúng thấy xấu hổ
mắng nhiếc cấm đoán.
Cha cô mẹ góa
một mình một bóng,
thì chúng hất hủi
đem bỏ túc xá.
Mặc đói, kệ lạnh,
chúng không hỏi đến,
làm cho cha mẹ
mặc sức khóc than.
Mang đồ nuôi nấng
cho cha cho mẹ,
thì chúng xấu hổ
sợ người nhìn thấy.
Tiền của vật thực
cung phụng vợ con,
cù đày đến mấy
chúng không biết xấu.
Vợ chính vợ phụ
kềm chế thế nào,
chúng tuân răm rắp ;
cha mẹ van nài
chúng tức chúng mắng,
hết cả e dè.

Ấy là con trai,
nay nói con gái.
Lấy ai chưa lấy
thì còn hiếu thuận.
Lấy rồi là rồi
bất hiếu còn hơn.
Cha mẹ hơi tức
chúng liền oán hận,
chồng đánh chồng mắng chúng cam chịu cả.
Khác dòng khác họ
mà tình sâu nặng,
xương mình thịt mình
lại thấy dửng dưng.
Lẽo đẽo theo chồng
lưu lạc đất khách,
bỏ cha bỏ mẹ
không chút bận tâm.
Cắt đứt tin tức

dứt bặt liên lạc,
làm cho cha mẹ
treo ruột phơi gan.
Ân đức cha mẹ
vô lượng vô biên,
tội lỗi bất hiếu
vô biên vô lượng.

*

Đại chúng hiện diện
rúng động cả người,
khi nghe Thế tôn
nói về ân đức
của mẹ của cha

sâu nặng như vậy.
Tất cả chân lông
tựa như xuất huyết.
Lớn tiếng kêu lên
với đức Thế tôn :
khổ thay cha mẹ !
khốn thay chúng con !
Chúng con quả thật
lỗi sâu tội nặng.
Hồi nào đến giờ
sống trong mù quáng.
Ngày nay mới biết,
lòng rất xúc cảm.

Cầu xin Thế tôn
thương mà chỉ cho
biết cách báo đáp
ơn sâu cha mẹ.
Bấy giờ Thế tôn
dùng tám sắc thái
phạn âm thâm viễn
bảo cả đại chúng,
các vị gắng nghe
và nghĩ cho kỹ.
Rồi Ngài nói đến
tám sự giả sử,
cho thấy hy sinh
đau đớn đến mấy
cũng không thể báo
ân sâu cha mẹ.

Thế tôn lại dạy,
này, các Phật tử,
ân sâu cha mẹ
mà muốn báo đáp,
thì nên làm theo
sáu pháp hạnh này -
làm với tâm nguyện
cho mẹ cho cha.
Đó là ấn hành,
đọc tụng kinh này,
bái sám tội lỗi,
hiến cúng Tam bảo,
thọ trì trai giới,
bố thí tu phước.
Làm theo sáu điều
pháp hạnh như vậy
thì là hiếu tử.
Sáu pháp hạnh này
mà không làm theo
là giống địa ngục.
Những kẻ bất hiếu
thì chết thân này
là sa vào trong
địa ngục Vô gián.
Địa ngục như vậy
chết đi sống lại
liên miên giờ khắc,
không có gián đoạn.
Ấy chính là vì
sống trong đời này
mà làm tội nghịch
bất hiếu mẹ cha.

Thế tôn lại dạy,
bất cứ thiện nam
hay thiện nữ nào
biết vì cha mẹ
mà tạo kinh này
mới là báo hiếu.
Tạo được một bản
được một đức Phật,
tạo bao nhiêu bản
được bấy nhiêu Phật.
Chính nhờ cái lực
tạo bản kinh này
mà được chư Phật
thường xuyên hộ trì,
làm cho cha mẹ
của người tạo kinh
mau sinh chư thiên
thoát khổ não lớn -
[cái khổ vì con
mà đã tạo ra l.

*

Vào lúc bấy giờ
tôn giả A nan,
và cả đại chúng
những người hiện diện,
trong đó gồm có
thiên long thiện thần,
nghe Thế tôn nói
ai cũng phát nguyện,
nguyện tận biên cương
thì gian vị lai,
tan xương nát thịt
cũng không làm sai
lời Thế tôn dạy
trong bản kinh này;
I nguyện hết sức lực
hộ trì kinh này,
hộ trì hiếu tử
làm theo kinh này l.

*

Tôn giả A nan
kính bạch Thế tôn,
bản kinh như vầy
nên đặt tên gì?
chúng con cần phải
phụng trì thế nào ?
Đức Thế tôn dạy
bản kinh như vầy
nên được đặt tên
Báo ân cha mẹ.
Đúng như cái tên
được đặt như vậy,
tất cả các vị
hãy phụng trì theo.
Bấy giờ đại chúng
nghe Thế tôn dạy
cùng đại hoan hỷ
tin tưởng ghi nhớ,
và lạy Thế tôn
mà xin cáo thoái.

Kinh Báo ân này vốn là một

bản dịch Hoa Việt song hàng,
khắc gỗ bằng thủ công, được dịch
và lưu hành khá xưa tại cố đô
Huế. Khi đang học tại Phật học
viện, tôi đã được biết đến, nhưng
khá lâu sau đó mới làm việc cho
kinh này, bằng cách đem bản
dịch nói trên, phần lớn để
nguyên, cố giữ sự cổ kính dễ
mến, phần nhỏ mới điều chỉnh
những gì cần làm như vậy. Kết
quả là bản kinh Báo ân này đây.

Tháng 8.2554

Trí quang

Phẩm Báo ân

Trích dịch kinh Tâm địa quán

Bấy giờ Thế tôn
thung dung xuất định,
nói với đại sĩ
Di lạc từ tôn :
Chúng sinh không chịu
phát bồ đề tâm,
không nguyện chịu khổ
trong chốn sống chết,
là vì không biết
ân đức sâu nặng
của mẹ của cha
trong đời hiện tại,
cũng không biết đến
ân đức cha mẹ
trong bao đời kiếp
của thời quá khứ.
Nên pháp thoại này
Như lai nói đến
ân đức cha mẹ
hiện tại quá khứ,
để cho chúng sinh
thống thiết biết đến.
Biết ơn trả ơn
mới là Phật tử.

Di lạc đại sĩ,
đối với con cái,
cha mẹ chính là
biểu tượng từ bi.
Chỉ riêng ơn mẹ,
Như lai nói đến
trọn một đời này
cũng khó đầy đủ.
Tình thương của mẹ
ví dụ thế nào
cũng không nói hết
không hình dung được.
Mẹ mà thương con
là thương từ lúc
con chưa thành hình
thân thể con người.
Cái khổ mang thai
mà mẹ phải chịu
thì miệng con người
không đủ để nói ;
cái khổ sinh sản
thì mẹ như bị
mũi nhọn dao sắc
tranh nhau hành hạ.
Thế nhưng nghe được
tiếng khóc đầu đời
của con phát ra
thì như tiếng nhạc,
vực mẹ tỉnh lại
sau bao đau đớn
tưởng như khó thể
sống được với con.
Thế rồi bụng mẹ
là nệm ấm êm,
ngực mẹ là nguồn
sữa ngọt cam lộ.
Mẹ thương, thương đều,
càng xấu càng thương ;
con bị khuyết tật
mẹ càng xót xa.

Cao như núi cao,
tình mẹ cao hơn;
dày như đất dày,
tình mẹ dày hơn.
Nên con bất hiếu,
làm mẹ than van,
thì mau như gió,
nó phải sa đọa.
Còn con hiếu thảo
thì được chư thiên
cùng nhau hộ trì
cả ngày lẫn đêm,
vì nó chính là
dòng giống cao sang
ở trên chư thiên
và trong nhân loại.

Đối với con cái
mẹ có mười đức.

Thứ nhất "như đất" :
mẹ giữ trong dạ
nghiệp chủng của con
ký thác ở đó.

Thứ hai "sinh ra" :
mẹ sinh thân con
sau khổ mang thai,
sau đau sinh sản.

Thứ ba "chữa được" :
chính bàn tay mẹ
chỉnh hình đầu tiên
cho thân thể con.
Thứ tư "nuôi lớn" :
cần cù nuôi con
đúng lúc con cần
đúng điều con muốn.

Thứ năm "khôn ngoan" :
tế nhị, công phu,
dạy con từ nhỏ
phong cách làm người.

Sáu là "trang sức" :
trau dồi hết mức,
thân con xinh đẹp

lòng mẹ nở hoa.

Bảy là "an toàn" :
an toàn cho con
không đâu sánh bằng
mẹ với lòng mẹ.

Tám là "dạy bảo" :
tìm cách cho con
học biết nghề nghiệp,
kiến thức, đạo đức.

Chín là "răn dạy" :
khéo làm cho con
không nhiễm ác tánh
xa lánh thói hư.

Mười là "cho hết":
chia cấp, gầy dựng
sản nghiệp cho con,
dạy con biết giữ.

Giàu nhất là gì,
là mẹ còn sống.
Nghèo nhất là gì,
là mẹ mất rồi.

Mẹ còn thì như
mặt trời đứng bóng,
mẹ mất thì như
đêm tối đổ xuống.
Vầng trăng vằng vặc
là mẹ còn đó,
đêm tối âm u
là mẹ mất rồi !

Đã là con người
đã là Phật tử
thì phải hiếu dưỡng
cha mẹ hiện tại.
Hiếu dưỡng cha mẹ
điều đó khác gì
chân thành hiến cúng
đối với Như lai.
Vì đó là cách
báo ơn cha mẹ
mà chính Như lai
khuyến khích mọi người.

Đó là báo ân
cha mẹ thân sinh.
Còn ơn chúng sinh
thì như thế nào ?
Vô thỉ đến giờ
ai cũng lưu chuyển
trong các nẻo đường
của chốn sống chết.
Vì vậy chúng sinh
nhiều đời nhiều kiếp
ai cũng từng làm
cha mẹ cho nhau.
Cái ơn chúng sinh
là ở điều này.
Và ở điều này
mà quan sát xem,
sẽ biết phong cách
làm cha làm mẹ
trong thời quá khứ
khác gì hiện tại.
Vì tư duy này,
Phật tử thấy ra
cái ơn cha mẹ
bao kiếp quá khứ
cũng là cái ơn
bao loại chúng sinh
mà chính Như lai
mới nói ở trên.
Do đó chớ có
mù quáng gây oán,
mà hãy tương quan
ích lợi cho nhau.
Đó là báo ơn
cha mẹ quá khứ,
tức là báo ơn
bao loại chúng sinh.

Nay nói ân đức
chư Phật thế tôn,
ân đức của bậc
Đại từ bi phụ.
Phật có ba đức:
một, đại đoạn đức,
hai, đại trí đức,
ba, đại ân đức.
Thứ nhất diệt trừ
những gì phải diệt.
Thứ hai giác ngộ
những gì phải giác.
Thứ ba bất tận
hóa độ chúng sinh.
Do ba đức này
mà Phật là bậc
Đại từ bi phụ
của cả trần gian.
Muốn báo ơn Phật
thì hãy chân thành
báo hiếu cha mẹ
báo ơn chúng sinh.

Hồi hướng

Đệ tử chúng con
hết lòng chân thành
tụng kinh Vu lan
và kinh Báo ân
cùng phẩm Báo ân
trì pháp Bát nhã
niệm hiệu bổn tôn
A di đà phật.
Hồi hướng công đức
thù thắng như vậy
nguyện cầu cha mẹ
cùng với bà con
trong đời hiện tại,
bao kiếp quá khứ,
được nhờ thần lực
bất khả tư nghị
của đức Bổn tôn
A di đà phật,
của Phật Pháp Tăng
tam bảo vô thượng
đại phóng oai quang
bí mật gia trì.
Làm cho cha mẹ
bà con chúng con
cùng với pháp giới
hết thảy chúng sinh
bao nhiêu vọng nghiệp nơi thân miệng Ý
hết còn sức lực
gây nhân quả khổ,
ở trong đời ác
gặp ma hóa Phật
sống trong lục đạo
Cực lạc hiện tiền.

Lại nguyện cùng nhau
đời đời kiếp kiếp
kết thành từ bi
bồ đề quyến thuộc.

Kinh Vu lan - Báo ân - Trưởng lão tỷ kheo Trí quang dịch. Nhà xuất bản Hồng Đức, số 65 Tràng Thi, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Chịu trách nhiệm xuất bản: GĐ. Bùi Việt Bắc. Chịu trách nhiệm nội dung: TBT. Lý Bá Toàn. Biên tập: Phan Thị Ngọc Minh. Sửa bản in: Quảng Tuân. In sô lượng 3.000 cuốn, tại Xí nghiệp in FAHASA, 774 Trường Chinh, Q. Tân Bình, Tp. HCM. Sô XNĐKXB: 3502 - 2017/CXBIPH/21 - 77/HĐ. Số QĐXB của NXB: 737/QĐ-NXBHĐ, cấp ngày 28 - 12 - 2017. In xong và nộp lưu chiểu năm 2018. Mã sô sách tiêu chuẩn quốc tế (ISBN) 978-604-89-1329-8.