Tam tạng Việt · Kinh Luật Luận Đại thừa · Kinh tạng
Kinh Pháp Hoa Chính Văn — Tập 1
- Dịch giả
- Thích Trí Quang dịch
- Thông tin
- Đại Chính số 262Nguồn: Pháp Ảnh Lục — Nhà xuất bản Hồng Đức, 2017
cuốn 4
Ngưỡng bạch Phật Pháp Tăng vô tận tam bảo từ bi chứng minh. Đệ tử chúng con nguyện vì bản thân, vì cha mẹ bà con, vì người thân kẻ thù, vì mọi người và vì chúng sinh, trì tụng kinh đại thừa tên là Pháp hoa.
Mở đầu tụng kinh Pháp hoa, chúng con xin kính lạy :
Kính lạy kinh Diệu pháp liên hoa, bản kinh của tuệ giác bình đẳng vĩ đại, bản kinh dạy cho Bồ tát và được Phật gia trì. Kính lạy tất cả Pháp bảo trong quốc độ này và trong mười phương quốc độ.
Kính lạy đức Thích ca mâu ni, đức Phật giáo chủ bổn sư, , đã tuyên thuyết kinh Pháp hoa. Kính lạy đức Đa bảo, đức Phật đã làm chứng cho kinh Pháp hoa toàn là chân thật. Kính lạy đức Di lạc, đức Phật đương lai, dã phát khởi kinh Pháp hoa và tiếp dẫn những người hành trì Pháp hoa vãng sinh Đâu suất tịnh độ. Kính lạy tất cả Phật bảo trong kinh Pháp hoa, trong quốc độ này và trong mười phương quốc độ.
Kính lạy bồ tát Văn thù, vị pháp sư Pháp hoa. Kính lạy bồ tát Phổ hiền, vị khuyến khích Pháp hoa. Kính lạy bồ tát Quan âm, vị đại sĩ toàn diện. Kính lạy tất cả Tăng bảo là các vị Bồ tát, các vị Duyên giác và các vị Thanh văn trong kinh Pháp hoa, trong quốc độ này và trong mười phương quốc độ.
kinh Pháp hoa
phẩm 8 : Năm trăm đệ tử tiếp nhận thọ ký
Lúc ấy tôn giả Phú lâu na, từ nơi đức Thế tôn, được nghe sự tùy nghi thuyết pháp của tuệ giác và phương tiện, nghe trao cho chư vị đại đệ tử lời ghi thành tựu tuệ giác vô thượng, nghe sự tương quan từ bao đời trước, nghe thần lực đại tự tại của đức Thế tôn, nên được sự chưa từng có, tâm trí trong sáng, phấn chấn, tức thì đứng dậy khỏi chỗ mình ngồi, bước đến trước đức Thế tôn, đầu mặt lạy ngang chân ngài, rồi đứng lui một khoảng, chiêm ngưỡng dung nhan của ngài mà mắt không tạm thời rời ra, trong lòng nghĩ rằng đức Thế tôn rất kỳ lạ, việc ngài làm thật hiếm có. Ngài thích ứng với bao nhiêu thành phần của thế giới, sử dụng tuệ giác và phương tiện mà thuyết pháp cho họ, kéo họ ra khỏi mọi chỗ tham đắm vướng mắc. Đối với đức tính của đức Thế tôn, lời nói chúng ta không thể nói hết. Chỉ có đức Thế tôn mới biết ước nguyện căn bản trong tâm lý sâu xa của chúng ta.
Vào lúc ấy đức Thế tôn bảo, chư vị tỷ kheo, chư vị thấy tôn giả Phú lâu na đây không ? Như lai thường ca tụng tôn giả là người bậc nhất trong những người thuyết pháp, lại thường tán dương công đức của tôn giả tinh tiến duy trì và góp sức tuyên dương đối với chánh pháp của Như lai : có năng lực ở trong bốn chúng mà trình bày, thuyết phục, khuyến khích và tán thương cho họ, giải thích phong phú chánh pháp của Như lai mà ích lợi lớn lao cho những người đồng hành phạn hạnh. Ngoại trừ Như lai, không ai cùng tận được sự biện thuyết của tôn giả. Chư vị đừng nói tôn giả Phú lâu na chỉ có năng lực duy trì và tuyên dương chánh pháp của Như lai mà thôi. Nơi chín mươi ức chư Phật quá khứ, tôn giả cũng đã duy trì và tuyên dương chánh pháp của các ngài. Trong những người thuyết pháp của các ngài, tôn giả cũng đứng bậc nhất. Tôn giả thấu suốt rõ ràng về Không mà chư Phật ấy nói, được bốn trí thông suốt, thường xuyên thuyết pháp một cách xác tín, trong sạch, không còn nghi hoặc. Tôn giả có đủ thần lực bồ tát, và sống lâu bao nhiêu thì thực hành phạn hạnh bấy nhiêu. Người của mọi thời kỳ chư Phật ấy ai cũng nói vị này thật là thanh văn, và tôn giả cũng đem phương tiện như vậy mà ích lợi vô số con số trăm ngàn chúng sinh. Tôn giả lại giáo hóa vô lượng vô số chúng sinh, làm cho họ đưng trong tuệ giác vô thượng. Nói tóm, vì mục đích tịnh hóa quốc độ mà tôn giả thường làm việc Phật làm là giáo hóa chúng sinh. Chư vị tỷ kheo, trong thời kỳ bảy đức Phật, tôn giả Phú lâu na cũng là người đứng bậc nhất trong những người thuyết pháp. Thời kỳ chư Phật đương lai của Hiền kiếp này, tôn giả cũng vẫn là người bậc nhất trong những người thuyết pháp, cũng vẫn duy trì và tuyên dương chánh pháp của chư Phật ấy. Thời kỳ vị lai sau đó nữa, tôn giả cũng duy trì và tuyên dương chánh pháp của vô lượng vô biên chư Phật, cũng giáo hóa ích lợi vô số chúng sinh cho họ đứng trong tuệ giác vô thượng, cũng vì mục đích tịnh hóa quốc độ mà thường xuyên tinh tiến giáo hóa chúng sinh.
Khi hoàn bị dần dần về đường đi như vậy của bồ tát, qua vô lượng thời kỳ vô số rồi, tôn giá Phú lâu na sẽ ở chính nơi quốc độ này mà thành tựu tuệ giác vô thượng, danh hiệu là Pháp minh như lai, đủ mười đức hiệu. Pháp minh như lai lấy những đại thiên thế giới nhiều bằng cát sông Hằng mà làm một cõi Phật của mình, đất là bảy chất liệu quí báu, bằng phẳng như bàn tay, không có núi gò, khe suối, ngòi lạch, hang hóc. Lầu đài bằng bảy chất liệu quí báu thì tràn đầy cõi Phật ấy. Cung điện chư thiên thì ở gần trong không gian, nên người với trời giao tiếp, hai bên thấy nhau được cả. Cõi Phật ấy không có đường dữ, nữ nhân cũng không. Mọi người đều sinh ra bằng sự biến hóa, không có dâm dục. Ai cũng có thần thông quảng đại, thân phát ánh sáng, bay đi tự tại, trí nhớ vững chắc, tinh tiến, trí tuệ. Thân người nào cũng màu hoàng kim, tự trang hoàng bằng ba mươi hai tướng tốt. Cả cõi Phật ấy ai cũng thường ăn bằng hai sự ăn : ăn bằng cái vui chánh pháp và ăn bằng cái vui thiền định. Có chúng chư bồ tát nhiều đến hàng ức trăm triệu, đều được thần thông quảng đại và bốn trí thông suốt, khéo léo giáo hóa các loại chúng sinh. Còn chúng chư thanh văn thì toán số không thể xác định, vị nào cũng trọn vẹn sáu thần thông, ba minh trí và tám giải thoát. Cõi Phật của đức Pháp minh như lai sẽ có vô lượng thành quả trang nghiêm như vậy. Thời kỳ của ngài tên là Bảo minh, cõi Phật của ngài tên là Thiện tịnh, và ngài sống lâu đến vô lượng thời kỳ vô số, giáo pháp tồn tại cũng cực kỳ lâu dài. Ngài nhập diệt rồi, những ngôi tháp bằng bảy chất liệu quí báu được xây dựng lên khắp cả cõi Phật.
Đức Thế tôn muốn lặp lại Ý nghĩa đã nói, nên nói những lời chỉnh cú sau đây.
(1) Chư vị tỷ kheo, hãy nghe cho kỹ : con Phật hoàn thành đường đi của mình với những phương tiện đã khéo học tập, cho nên khó thể nghĩ bàn về họ.
(2) Thấu hiểu chúng sinh thích giáo pháp nhỏ và rất e sợ tuệ giác vĩ đại, nên các vị ấy chính là bồ tát mà làm thanh văn hay làm duyên giác.
(3) Áp dụng vô số cách thức phương tiện, các vị giáo hóa đủ loại chúng sinh, trong khi tự xưng mình là thanh văn cách biệt xa vời tuệ giác của Phật.
(4) Các vị hóa độ vô lượng các chúng, làm cho ai nấy đều được thành thục : dẫu ai lúc đầu ưa thích thấp nhỏ và hơi biếng nhác, nhưng rồi các vị dần dần làm cho sẽ thành Phật cả.
(5) Ở trong cất chứa phẩm chất bồ tát, bề ngoài hiện ra hình dáng thanh văn, các vị tỏ ra ít sự ham muốn chán sự sống chết, nhưng thật các vị tự làm trong sạch cõi Phật của mình.
(6) Lại còn tỏ ra có tham sân si, tỏ ra thích nghi hình thức tà kiến.
(7) Đệ tử Như lai làm đến như vậy để mà phương tiện hóa độ chúng sinh. Như lai nói hết những sự biểu hiện giáo hóa như vậy, chúng sinh nghe đến tất có những kẻ
18-
9) hoài nghi lầm lẫn.
Ngày nay tôn giả
Phú lâu na đây, nơi ngàn ức Phật trong thì quá khứ đã siêng thực hiện đường đi của mình : tuyên dương duy trì chánh pháp chư Phật để cầu đạt được tuệ giác vô thượng. Nên tôn giả đã ở nơi chư Phật làm người đứng đầu trong hàng đệ tử về sự đa văn cùng với trí tuệ, thuyết pháp một cách không có e ngại, có thể làm cho các chúng hoan hỷ. Tôn giả chưa từng chán nản mỏi mệt trong sự hỗ trợ việc làm của Phật.
(10) Tôn giả vượt đến thần thông rộng lớn, lại có đủ cả bốn trí thông suốt, biết rõ mọi người trình độ lanh chậm, rồi thường tuyên thuyết về pháp trong sáng.
(11) Phô bày thích thú
nghĩa của pháp ấy, giáo hóa chúng sinh vô số vạn ức cho họ ngồi vào cỗ xe vĩ đại, và bằng cách ấy mà tôn giả này tự làm trong sạch cõi Phật của mình.
(12) Trong thì vị lai tôn giả lại còn phụng sự vô số chư Phật như lai, duy trì tuyên dương chánh pháp các ngài, cũng để tịnh hóa cõi Phật của mình.
(15-
(13) Thường xuyên vận dụng các cách phương tiện, tôn giả thuyết pháp không ngại gì cả, hóa độ các chúng không thể tính kể cho họ thành đạt tuệ giác hoàn toàn.
(14) Phụng sự chư Phật bằng cách kính giữ kho tàng chánh pháp quí báu bậc nhất, sau đó tôn giả được thành Phật đà với danh hiệu là Pháp minh như lai.
Cõi Phật của ngài
16) tên là Thiện tịnh, do bảy chất quí kết hợp mà thành. Thời kỳ của ngài tên là Bảo minh. Chúng chư bồ tát rất là đông nhiều, số lượng đạt đến vô số vạn ức, toàn đã đạt được thần thông quảng đại, uy đức năng lực hoàn bị đầy đủ, những vị như vậy đầy cõi của ngài.
(17) Chúng chư thanh văn
cũng là vô lượng, đủ ba minh trí và tám giải thoát, lại còn có được bốn trí thông suốt, những vị như vậy lấy làm Tăng bảo.
(18) Toàn cõi Thiện tịnh tất cả mọi người đã đoạn trừ hết những cách dâm dục, thuần nhất như nhau sinh bằng biến hóa, ba mươi hai tướng trang hoàng thân thể.
(19) Vui đẹp về pháp vui đẹp về định, người Thiện tịnh ăn bằng hai sự ấy, không còn tưởng đến những cách ăn khác. Cõi Phật như vậy không có nữ nhân, các nẻo đường dữ cũng không còn có.
(20) Vị đại tỷ kheo Phú lâu na này, mọi phẩm chất Phật thành mãn cả rồi sẽ được cõi Phật trong sạch như vậy. Nơi đó rất nhiều chư vị hiền thánh và vô lượng việc cùng loại như thế, nay đây Như lai chí nói sơ lược.
Lúc ấy một ngàn hai trăm vị La hán, những bậc tâm đã tự tại, đều nghĩ rằng chúng ta rất hoan hý, được sự chưa từng có. Nếu chúng ta được đức Thế tôn thọ ký cho như các vị đại đệ tử của ngài thì thật thích thú. Đức Thế tôn biết rõ Ý nghĩ trong lòng của chư vị ấy nên bảo tôn giả Đại ca diếp, một ngàn hai trăm vị La hán này, Như lai nay tuần tự trao cho họ lời ghi thành tựu tuệ giác vô thượng.
Đại ca diếp, trong chúng La hán này, đại đệ tử của Như lai là tỷ kheo Kiều trần như sẽ phụng sự sáu vạn hai ngàn ức chư Phật, sau đó thành Phật với danh hiệu Phổ minh như lai, đủ mười đức hiệu. Năm trăm vị trong số một ngàn hai trăm vị La hán, đại loại như các tôn giả Tần loa ca diếp, Già da ca diếp, Na đề ca diếp, Ca lưu đà di, Ưu đà di, A nâu lâu đà, Ly bà đa, Kiếp tân na, Bạc câu la, Châu đà, Sa già đà, đều sẽ được tuệ giác vô thượng và cùng một danh hiệu Phổ minh như lai.
Đức Thế tôn muốn lặp lại ý nghĩa đã nói, nên nói những lời chỉnh cú sau đây. (21- 22) Vị đại tỷ kheo Kiều trần như này sẽ gặp vô lượng chư Phật như lai, trải qua thời kỳ nhiều đến vô số mới thành một bậc Biết khắp và đúng.
(23) Thường xuyên phóng ra
ánh sáng rất lớn, đầy đủ hết thảy các thần thông lực, danh tiếng vang động khắp cả mười phương, (24- 25) hết thảy chúng sinh ai cũng tôn kính, và thường tuyên thuyết tuệ giác vô thượng, vì vậy mà được danh hiệu Phổ minh.
Quốc độ trong sạch,
bồ tát dũng mãnh, ai cũng lên ngự lầu đài đẹp đẽ, bay dạo khắp cả mười phương quốc độ, đem những cúng phẩm giá trị tối thượng cung kính hiến lên chư Phật như lai.
(26) Hiến cúng thế rồi
lòng rất hoan hỷ, giây lát về lại quốc độ của mình : thần lực họ có đến như thế ấy.
(27) Phổ minh như lai sống lâu đến số sáu vạn thời kỳ, giáo pháp nguyên chất tồn tại gấp đôi thì gian sống lâu.
(28) Giáo pháp tương tự lại tồn tại đến gấp đôi thì gian giáo pháp nguyên chất. Và khi giáo pháp ẩn mất không còn thì cả trời người đều rất lo buồn.
(29) Còn năm trăm vị tỷ kheo khác nữa đều sẽ tuần tự mà thành Phật đà, và cùng danh hiệu Phổ minh như lai.
(30) Chư Phật như vậy triển chuyển tuần tự thọ ký cho nhau, rằng khi Như lai nhập niết bàn rồi, vị này kế vị làm Phật giáo chủ, giáo hóa thế giới y như Như lai giáo hóa hiện giờ.
(31- 32) Đến như quốc độ
đẹp sạch ra sao, năng lực thần thông quảng đại thế nào, thanh văn bồ tát nhiều đến bao nhiêu, giáo pháp nguyên chất giáo pháp tương tự cùng với đời sống lâu mau thế nào, hết thảy đều như ở trên đã nói.
(33) Này Đại ca diếp, tôn giả đã biết về năm trăm vị Tâm tự tại rồi, còn các vị khác trong chúng thanh văn tất cả cũng được thọ ký như vậy. Vị nào vắng mặt trong đại hội này, tôn giả truyền đạt cho vị ấy biết.
Năm trăm vị La hán đối trước đức Thế tôn được thọ ký rồi, hoan hỷ, phấn chấn, tức thì đứng dậy khỏi chỗ mình ngồi, đến trước đức Thế tôn, đầu mặt lạy ngang chân ngài, hối lỗi, tự trách, bằng cách thưa rằng, bạch đức Thế tôn, chúng con thường có ý nghĩ tự cho đã được niết bàn cuối cùng. Ngày nay mới biết ý nghĩ ấy thật như một kẻ vô trí. Tại sao, vì chúng con phải được tuệ giác của Phật, vậy mà tự cho tuệ giác nhỏ mọn đã là đầy đủ.
Bạch đức Thế tôn, ví như có kẻ đến nhà bạn thân, say rượu năm ngủ. Bấy giờ người bạn sắp đi việc công, nên đem viên ngọc vô giá buộc vào áo trong của người ấy. Cho như vậy rồi đi. Người ấy ngủ say, không hay biết gì cả. Tỉnh dậy thì lang thang đến xứ khác. Vì cơm áo mà ra sức làm lụng rất cực nhọc. Và kiếm được chút ít thì tự cho đã đủ. Về sau người bạn thân gặp lại, thấy mà phải kêu lên, quái lạ cho một kẻ nam nhi, sao lại vì cơm áo mà đến nông nỗi này ! Trước đây, tôi muốn làm cho anh yên vui sung sướng, mặc ý hưởng thụ năm thứ dục lạc, nên ngày tháng năm ấy, tôi đã đem viên ngọc vô giá buộc vào áo trong của anh. Nay đang còn kia. Sao anh không biết, để phải khó nhọc, lo lắng kiếm cách mới sống. Anh thật khờ dại. Bây giờ anh hãy đem viên ngọc ấy đối lấy những thứ cần dùng, thì luôn luôn vừa ý, không còn thiếu thốn gì nữa.
Đức Thế tôn cũng vậy. Khi ngài làm bồ tát, đã giáo hóa chúng con phát ra chí nguyện mong cầu tuệ giác của bậc Toàn giác, nhưng chúng con quên ngay, không hay biết gì hết. Được đạo quả La hán là tự cho đã niết bàn, như kẻ kiếm sống cực nhọc nên chỉ được chút ít mà tự cho đã đủ. Trong khi đó chí nguyện về tuệ giác của bậc Toàn giác vẫn còn y nguyên, không mất đi đâu cả. Ngày nay đức Thế tôn thức tỉnh chúng con, bằng cách dạy rằng, chư vị tỷ kheo, cái mà chư vị được chưa phải niết bàn cuối cùng. Như lai từ xưa đã dạy cho chư vị gieo trồng gốc rễ điều lành của Phật ; chí vì phương tiện nên Như lai nói cái chư vị được là niết bàn, vậy mà chư vị lại cho là thật được niết bàn. Bạch đức Thế tôn, ngày nay chúng con mới biết mình thật là bồ tát, được nhận lời ghi về tuệ giác vô thượng. Do vậy mà chúng con cùng cực hoan hỷ, được sự chưa từng có. Tôn giả Kiều trần như, và các vị đồng đắng, lặp lại Ý nghĩa đã thưa bằng những lời chỉnh cú sau đây.
(34) Chúng con nghe được
âm thanh tối thượng của đức Thế tôn an ủi thọ ký, lòng rất vui mừng được chưa từng có. Chúng con chí thành kính lạy Thế tôn, một bậc Tuệ giác không có giới hạn !
(35) Ngày nay chúng con đối trước Thế tôn xin tự sám hối lầm lỗi ngày xưa. Vàng ngọc Thế tôn thật là vô lượng, chúng con chỉ được ít phần niết bàn, mà đã in như một kẻ vô trí tự cho mình được đầy đủ cả rồi.
(36) Như kẻ nghèo nàn đến nhà bạn thân. Bạn giàu có lớn đãi đủ cỗ bàn ;
(37) đem ngọc vô giá buộc vào áo trong, yên lặng biếu cho để đó mà đi, trong khi người nghèo say ngủ không biết.
(38) Người nghèo thức dậy lang thang xứ khác, tìm kiếm cơm áo để tự nuôi mình. Kiếm sống như vậy rất là cực nhọc.
(39) Và được chút ít đã hài lòng rồi, không còn ước nguyện ưa thích gì nữa. Không biết áo trong có ngọc vô giá.
(40) Người bạn cho ngọc sau gặp người nghèo, trách mắng nghiêm khắc rồi chỉ cho anh viên ngọc vô giá đã buộc áo trong.
(41) Người nghèo được ngọc
lòng rất vui thích. Viên ngọc làm anh giàu có của cải, năm thứ dục lạc mặc sức thụ hưởng.
(42) Chúng con cũng vậy. Thế tôn từ xưa đã thường thương tưởng giáo hóa chỉ dạy, gieo vào chúng con chí nguyện tối thượng.
(43) Chúng con vô trí không hay không biết ; chỉ mới đạt được niết bàn chút ít, đã tự thỏa mãn không cầu gì nữa.
(44) Ngày nay Thế tôn thức tỉnh chúng con : cái chúng con được chưa thật niết bàn ; đạt được tuệ giác vô thượng của Phật, bấy giờ mới là niết bàn chân thật.
(45) Ngày nay chúng con từ đức Thế tôn nghe sự huy hoàng ngài thọ ký cho, nghe sẽ tuần tự thọ ký cho nhau, thì cả thân tâm tràn đầy hoan hỉ.
kinh Pháp hoa
phẩm 9: Thọ ký cho các vị tu học tiếp tục và tu học hoàn tất
Lúc ấy các tôn giả A nan đà và La hầu la đều nghĩ, chúng ta tự xét nếu được đức Thế tôn trao cho lời ghi thành tựu tuệ giác vô thượng thì thích thú biết bao. Các tôn giả ấy liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước đức Thế tôn, đầu mặt lạy ngang chân ngài và cùng thưa, bạch đức Thế tôn, trong việc thọ ký chúng con cũng đáng có phần, chỉ có đức Thế tôn là đấng chúng con nương tựa. Chúng con được thế giới này, kể cả chư thiên, nhân loại và tu la, ai cũng biết đến. Họ biết A nan đà con đây thường làm thị giả của đức Thế tôn, coi giữ kho tàng chánh pháp của ngài ; còn La hầu la con đây là con trai của đức Thế tôn khi ngài chưa xuất gia. Nếu đức Thế tôn trao cho chúng con lời ghi thành tựu tuệ giác vô thượng, thì ước nguyện của chúng con đã đạt mà ước vọng của các chúng cũng thỏa. Bấy giờ hai ngàn vị đệ tử thanh văn của đức Thế tôn mà sự tu học đang tiếp tục hay đã hoàn tất, cũng đều đứng dậy khỏi chỗ mình ngồi, vai bên phải trần pháp y, cùng đến trước đức Thế tôn, chuyên chú mà chắp tay chiêm ngưỡng, cùng biểu lộ sự ước nguyện như ước nguyện của các tôn giả A nan đà và La hầu la, rồi đứng cách một khoảng.
Khi ấy đức Thế tôn bảo tôn giả A nan đà, trong thì vị lai, tôn giả sẽ được thành Phật với danh hiệu Sơn hải tuệ tự tại thông vương như lai, đủ mười đức hiệu. Tôn giả sẽ phụng sự sáu mươi hai ức chư Phật, coi giữ kho tàng chánh pháp của các ngài, sau đó thực hiện tuệ giác vô thượng, giáo hóa bồ tát nhiều bằng nhiều ức hằng sa, làm cho thành thục tuệ giác vô thượng. Quốc độ tên là Ngọn cờ siêu việt thường dựng cao lên, toàn cõi trong sạch, đất bằng lưu ly. Thời kỳ tên là Âm thanh tinh túy vang dội khắp cả. Sơn hải tuệ tự tại thông vương như lai sống lâu vô số thời kỳ vô số, giả sử có ai tính kể trong ngàn vạn ức thời kỳ vô số cũng không biết được. Giáo pháp nguyên chất tồn tại thế giới gấp đôi thì gian sống lâu, giáo pháp tương tự tồn tại thế giới gấp đôi giáo pháp nguyên chất. A nan đà, Sơn hải tuệ tự tại thông vương như lai được nhiều ức hằng sa chu Phật ở khắp mười phương cùng nhau ca tụng tán dương thành quả của ngài.
Đức Thế tôn muốn lặp lại ý nghĩa đã nói, nên nói những lời chỉnh cú sau đây.
(1) Như lai ngày nay nói giữa chư Tăng, rằng A nan đà người giữ chánh pháp, tương lai phụng sự chư vị Phật đà, rồi thành một bậc Biết đúng và khắp.
(2) Bậc ấy tên là Sơn hải tuệ vương. Quốc độ trong sạch và có tên là Ngọn cờ siêu việt thường dựng cao lên.
(3) Ngài giáo hóa cho chư vị bồ tát số lượng nhiều bằng cát của sông Hằng. Uy đức ngài có vô cùng lớn lao, danh tiếng vang động khắp cả mười phương.
(4) Vì thương chúng sinh, ngài sống vô lượng. Giáo pháp nguyên chất gấp đôi sống lâu, giáo pháp tương tự gấp đôi nguyên chất.
(5) Hằng hà sa số vô lượng chúng sinh ở trong giáo pháp của đức Phật ấy gieo trồng nhân tố tuệ giác Phật đà.
Bấy giờ trong đại hội, bồ tát mới phát tâm chí có tám ngàn vị cùng nghĩ rằng, đến như chư vị đại bồ tát mà chúng ta cũng không nghe thấy được thọ ký như vầy, vì nguyên nhân nào mà chư vị thanh văn lại được phán quyết như vậy? Đức Thế tôn biết ý nghĩ ấy của các vị bồ tát mới phát tâm chí nên bảo, chư thiện nam tử, Như lai cùng với tôn giả A nan đà, và các vị đồng hàng với tôn giả ấy, đã từng ở nơi đức Không vương như lai, đồng thời phát ra tâm chí mong cầu tuệ giác vô thượng. Nhưng tôn giả A nan đà thường thích đa văn, còn Như lai thường siêng tinh tiến, nên Như lai thành tựu tuệ giác vô thượng mà tôn giả A nan đà coi giữ kho tàng chánh pháp của Như lai. Tôn giả ấy cũng coi giữ kho tàng chánh pháp của chư Phật vị lai, giáo hóa tác thành chư vị bồ tát. Bản nguyện tôn giả ấy là như vậy nên được thọ ký như trên. Tôn giả A nan đà đối diện đức Thế tôn, đích thân nghe được lời ghi nhận của ngài trao cho, nghe được sự huy hoàng của quốc độ tương lai của mình, thì ước nguyện thỏa mãn, lòng rất hoan hỷ, được sự chưa từng có, tức khắc nhớ được kho tàng chánh pháp của nhiều ức chư Phật quá khứ, thông suốt vô ngại như thể hiện tại mới nghe, lại nhớ được cả bản nguyện của mình. Tôn giả thưa đức Thế tôn với lời chỉnh cú sau đây.
(6) Thế tôn quả thực cực kỳ hiếm có : làm con nhớ lại kho tàng chánh pháp của vô số Phật thuộc thì quá khứ, tựa như mới nghe trong ngày hôm nay.
(7) Nay con không còn nghi hoặc gì nữa ; đứng vững ở trong tuệ giác Phật đà, phương tiện mà làm một vị thị giả để được coi giữ chánh pháp chư Phật.
Khi ấy đức Thế tôn bảo tôn giả La hầu la, trong thì vị lai, tôn giả sẽ được thành Phật với danh hiệu Đạp thất bảo hoa như lai, đủ mười đức hiệu. Tôn giả sẽ phụng sự chư Phật bằng số vi trần của mười thế giới và, y như đời này, tôn giả thường làm trưởng tử của các ngài. Sự huy hoàng của quốc độ, số lượng thời kỳ của sự sống lâu, đệ tử được giáo hóa, giáo pháp nguyên chất và tương tự, tất cả điều này của đức Đạp thất bảo hoa như lai đều giống như của đức Sơn hải tuệ tự tại thông vương như lai, không khác gì cả. Tôn giả cũng sẽ làm trưởng tử của ngài, và qua thì gian ấy rồi sẽ được tuệ giác vô thượng. Đức Thế tôn muốn lặp lại ý nghĩa đã nói, nên nói những lời chỉnh cú sau đây.
(8) Thì gian Như lai còn làm thái tử thì La hầu la là vị trưởng tử, Như lai thành Phật thì La hầu la tiếp nhận chánh pháp mà làm pháp tử.
(9) Trong thì vị lai tôn giả gặp được vô số ức Phật, cũng làm trưởng tử chuyên tâm mà cầu tuệ giác Phật đà.
(10) Hạnh nguyện kín đáo
của La hầu la, chỉ có Như lai mới thấu hiểu được, thị hiện mà làm trưởng tử Như lai là để khải thị cho bao chúng sinh.
(11) La hầu la đây có vô số lượng vạn ức công đức không thể tính kể. Tôn giả sống trong chánh pháp Như lai để cầu đạt được tuệ giác vô thượng.
Đức Thế tôn lại thấy hai ngàn vị tu học tiếp tục và tu học hoàn tất tâm ý của họ mềm dịu, vắng lặng, trong suốt, chuyên chú nhìn ngài, nên ngài bảo tôn giả A nan đà, tôn giả thấy hai ngàn vị còn học và học xong này chăng? Con thấy, bạch đức Thế tôn. A nan đà, các vị này sẽ phụng sự chư Phật nhiều bằng vi trần của năm chục thế giới, cung kính, tôn trọng, coi giữ kho tàng chánh pháp của các ngài, và cuối cùng thì đồng thời thành Phật ở khắp mười phương quốc độ, với danh hiệu đồng nhất là Bảo tướng như lai, đủ mười đức hiệu. Lại cùng sống lâu một thời kỳ. Sự tráng lệ của quốc độ, chúng thanh văn và chúng bô tát, giáo pháp nguyên chất và tương tự, tất cả cũng đồng dẳng. Đức Thế tôn muốn lặp lại ý nghĩa đã nói, nên nói những lời chỉnh cú sau đây.
(12) Hai ngàn thanh văn trước Như lai đây, Như lai phán quyết vị lai thành Phật.
(13) Chư Phật như lai mà các vị ấy sẽ được phụng sự thì như vi trần mà Như lai đã so sánh ở trên. Các vị coi giữ kho tàng chánh pháp của chư Phật ấy, và rồi cuối cùng được thành một bậc Biết đúng và khắp.
(14) Tại các quốc độ khắp cả mười phương, tất cả các vị đồng một danh hiệu, đồng thời cùng ngồi nơi bồ đề tràng, để cùng thành tựu tuệ giác vô thượng.
(15- 16) Danh hiệu Bảo tướng,
quốc độ, đệ tử, giáo pháp nguyên chất, giáo pháp tương tự, tất cả điều này đồng đẳng không khác. Lại cũng đồng đẳng sử dụng thần lực giáo hóa cứu độ mười phương chúng sinh, danh tiếng vang dội lan tràn khắp cả, và rồi dần dần cùng lúc nhập diệt.
Bấy giờ hai ngàn vị tu học tiếp tục và tu học hoàn tất nghe đức Thế tôn thọ ký cho như vậy, ai cũng hoan hỷ, phấn chấn, cùng nói lời chỉnh cú sau đây. (17- 18) Thưa đức Thế tôn,
Ánh sáng đèn tuệ ! Chúng con nghe được tiếng ngài thọ ký, tâm thức chúng con tràn ngập hoan hỷ, y như được rưới với nước cam lộ.
kinh Pháp hoa
phẩm 10 : Người diễn giảng Pháp hoa
Khi ấy đức Thế tôn qua bồ tát Dược vương mà nói với tám vạn đại sĩ, Dược vương, đại sĩ hãy nhìn, đại hội này có vô lượng tám bộ, bốn chúng, những người cầu tuệ giác Thanh văn, cầu tuệ giác Duyên giác hay cầu tuệ giác Phật đà. Các chúng như thế này hiện ở trước Như lai mà nghe kinh Pháp hoa, thì dầu chỉ nghe được một bài chỉnh cú, một câu đủ nghĩa, hay đến nỗi chỉ có được một ý niệm tùy hỷ mà thôi, Như lai cũng thọ ký cho tất cả sẽ được tuệ giác vô thượng. Dược vương, sau khi Như lai nhập diệt, nếu có người nào nghe kinh Pháp hoa, thì dẫu chỉ nghe được một bài chỉnh cú, một câu đủ nghĩa, hay đến nỗi chỉ có được một ý niệm tùy hỷ mà thôi, Như lai cũng thọ ký cho tất cả sẽ được tuệ giác vô thượng.
Nếu có người nào đối với kinh Pháp hoa, dẫu chỉ một bài chỉnh cú mà thôi, mà biết tiếp nhận ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng được thuộc lòng, giảng nói cho người, hay sao chép ấn hành... ; hoặc đối với cuốn kinh Pháp hoa mà thôi mà biết kính và nhìn như kính và nhìn Như lai, hiến cúng bằng các loại hoa, vòng hoa, các hương liệu, lọng dù, tràng phan, vải lụa bao bọc, kịch nhạc, hay đến nỗi chỉ chắp tay tôn kính, thì Dược vương, hãy coi những người này như đã phụng sự mười vạn ức chư Phật và thành tựu đại nguyện nơi chỗ các ngài, nguyện thương chúng sinh mà sinh trong loài người này. Dược vương, nếu ai hỏi người nào vị lai làm Phật, thì nên nói cho họ biết những người này vị lai quyết định làm Phật. Tại sao, vì nếu thiện nam hay thiện nữ nào đối với kinh Pháp hoa, dầu chỉ một câu đủ nghĩa mà thôi, mà biết tiếp nhận ghi nhớ cho đến sao chép ấn hành..., biết hiến cúng cuốn kinh ấy bằng các loại hoa cho đến chắp tay tôn kính, thì người này tất cả thế gian nên chiêm ngưỡng tôn thờ, nên đem đồ hiến cúng Như lai mà hiến cúng. Hãy coi người này như là vị đại bồ tát đang hoàn thành tuệ giác vô thượng, vì thương chúng sinh, nguyện sinh trong loài người này mà diễn giảng rộng rãi về kinh Pháp hoa. Người tiếp nhận ghi nhớ cho đến sao chép ấn hành chỉ một câu kinh Pháp hoa, hay chỉ hiến cúng cuốn kinh ấy mà đã như vậy, huống chi người tiếp nhận ghi nhớ cho đến sao chép ấn hành được cả bộ kinh ấy và hiến cúng đủ cả. Dược vương, hãy coi người này như là người tự bỏ cái chỗ kết quả hành vi trong sạch của mình để, sau khi Như lai nhập diệt, vÌ thương chúng sinh mà sinh trong thời kỳ dữ dội, diễn giảng rộng rãi về kinh Pháp hoa. Lại nữa, sau khi Như lai nhập diệt, trong thời kỳ dữ dội sau này, những thiện nam hay thiện nữ trên đây nếu có thể kín đáo nói cho một người về kinh Pháp hoa, thì dầu chỉ nói được một câu đủ nghĩa mà thôi, cũng nên coi người ấy là sứ giả của Như lai, được Như lai phái đến để làm công việc của Như lai. Kín đáo nói kinh Pháp hoa cho một người và chỉ nói được một câu mà còn như vậy, huống chi có thế công khai ở giữa công chúng mà nói cho mọi người một cách rộng rãi về kinh ấy.
Dược vương, nếu có kẻ độc ác đem tâm độc ác, suốt một thời kỳ đối diện xúc phạm Như lai mãi, tội của kẻ ấy vẫn nhẹ. Nếu có kẻ đem một lời độc ác mà thôi mà phỉ báng người đọc xét văn nghĩa hay tụng được thuộc lòng kinh Pháp hoa, thì không kế người đọc tụng ấy là tại gia hay xuất gia, tội của kẻ này mới rất nặng. Dược vương, ai đọc xét văn nghĩa hay tụng được thuộc lòng kinh Pháp hoa thì nên coi người ấy đem trang phục của Như lai mà trang sức cho mình. Người ấy được Như lai đem vai mang vác. Người ấy đến đâu thì nên hướng theo mà thi lễ, nên chuyên chú chắp tay mà cung kính hiến cúng tôn trọng tán dương, nên đem các loại hoa, vòng hoa, các hương liệu, lọng dù, tràng phan, y phục, cỗ bàn, diễn tấu kịch nhạc, nói tóm, nên đem đồ hiến cúng thượng hạng trong loài người mà hiến cúng ; nên đem ngọc của chư thiên mà tung rải, cả đống ngọc thượng hạng của chư thiên cũng nên đem ra mà phụng hiến. Tại sao, vì người ấy hoan hỷ diễn giảng Pháp hoa thì nghe trong chốc lát cũng mau được trọn vẹn tuệ giác vô thượng.
Khi ấy đức Thế tôn muốn lặp lại ý nghĩa đã nói, nên nói những lời chỉnh cú sau đây :
(1) Muốn đặt mình vào đường đi của Phật để được thành đạt tuệ giác tự nhiên thì phải thường xuyên nỗ lực hiến cúng những người tiếp nhận kính giữ Pháp hoa.
(2) Những ai ước muốn mau chóng đạt được tuệ Biết tất cả thì phải tiếp nhận ghi nhớ Pháp hoa, và nên hiến cúng những người tiếp nhận kính giữ kinh ấy.
(3) Người nào có thể tiếp nhận kính giữ kinh Pháp hoa này, thì hãy nên coi người ấy chính là Như lai phái đến, vì thương chúng sinh mà giảng kinh này.
(4) Người nào có thể tiếp nhận kính giữ kinh Pháp hoa này, thì hãy coi là người tự rời bỏ quốc độ trong sạch, vì thương chúng sinh mà sinh ở đây.
(5) Thì hãy nên coi người ấy là người đã được tự tại chỗ họ muốn sinh, có thể sinh trong thời kỳ dữ dội mà nói rộng rãi Pháp hoa tối thượng.
(6) Nên đem hoa hương cùng với y phục của hàng chư thiên, lại đem cả đống ngọc đẹp thượng hạng cũng của chư thiên, mà hiến cho người diễn giảng Pháp hoa.
(7) Sau khi Như lai nhập niết bàn rồi, trong thời dữ dội người nào có thể tiếp nhận kính giữ kinh Pháp hoa này, thì ai cũng nên chắp tay kính lạy, in như tôn kính đối với Như lai.
(8) Cỗ bàn thượng hạng vật thực cam mỹ y phục đủ loại đều đem hiến cúng con Phật như vậy, và mong chốc lát được nghe người ấy diễn giảng Pháp hoa.
(9) Thời dữ sau này ai có năng lực tiếp nhận kính giữ kinh Pháp hoa này, người ấy là người Như lai phái đến trong loài người này làm việc Như lai.
(10) Suốt một thời kỳ thường mang ác ý xúc phạm Như lai thì tội vô lượng.
(11) Nhưng có người nào đọc xét văn nghĩa tụng được thuộc lòng kính giữ Pháp hoa, mà trong chốc lát đem lời độc ác đổ vào người ấy, thì tội kẻ này hơn cả kẻ ác xúc phạm Như lai.
(12) Có người cầu mong tuệ giác Phật đà, cho nên trải qua trọn một thời kỳ, đứng trước Như lai chắp tay tán dương bằng vô số lượng bài văn chỉnh cú.
(13) Tán dương như vậy được phước vô cùng, nhưng ai tán thưởng người giữ Pháp hoa, thì phước họ được hơn cả người kia.
(14- 15) Trải qua thời kỳ
đến tám mươi ức, đem cả sắc thanh hương vị và xúc loại quí trọng nhất, hiến cúng cho người kính giữ Pháp hoa, và hiến cúng rồi được nghe chốc lát người ấy diễn giảng kinh Pháp hoa này, thì nên tự mừng rằng mình nhận được ích lợi lớn lao. Dược vương đại sĩ, ngày nay Như lai tuyên cáo rõ ràng để chư vị biết : bao nhiêu kinh pháp Như lai tuyên thuyết, trong kinh pháp ấy Pháp hoa hơn cả.
Khi ấy đức Thế tôn lại bảo Dược vương đại sĩ, bao nhiêu kinh pháp của Như lai tuyên thuyết, đã tuyên thuyết đang tuyên thuyết và sẽ tuyên thuyết, có đến hàng vạn hàng ức. Nhưng trong tất cả kinh pháp ấy, kinh Pháp hoa này rất khó tin khó hiểu. Dược vương, kinh này là kho tàng bí yếu của chư Phật, không thể bủa ra mà trao cho người một cách bừa bãi. Kinh này chư Phật giữ gìn, từ trước đến nay Như lai chưa hề nói đến một cách minh bạch. Như lai đang còn mà kinh này vẫn bị nhiều kẻ oán ghét, huống chi sau khi Như lai nhập diệt. Cho nên Dược vương, đại sĩ nên biết, sau khi Như lai nhập diệt, đối với kinh Pháp hoa, ai có năng lực sao chép ấn hành, tiếp nhận ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng được thuộc lòng, tôn kính hiến cúng, giảng nói cho người..., thì người ấy được Như lai đem pháp y mà che phủ, lại được chư Phật hiện tại ở các quốc độ khác cùng gia trì cho, nên người ấy có được sức mạnh của đức tin vĩ đại, sức mạnh của chí nguyện, và sức mạnh của các gốc rễ pháp lành. Nên biết người ấy cư ngụ cùng tăng xá với Như lai, được Như lai đưa tay xoa đầu.
Dược vương, bất cứ chỗ nào có diễn giảng, có đọc tụng, có sao chép đối với kinh Pháp hoa, có đặt để cuốn kinh ấy, thì những chỗ như vậy nên xây dựng ngôi tháp bằng bảy chất liệu quí báu rất cao, rộng và đẹp, mà không cần tôn trí xá lợi vào trong ngôi tháp ấy, vì trong ngôi tháp ấy đã có toàn thân của Như lai. Ngôi tháp ấy nên đem các loại hoa, vòng hoa, hương liệu, lọng dù, tràng phan, kịch nhạc và thi ca mà hiến cúng, cung kính, tôn trọng và tán dương. Ai thấy ngôi tháp ấy mà biết lễ bái hiến cúng, thì người này phải được coi là đến gần tuệ giác vô thượng.
Dược vương, nhiều người, tại gia có xuất gia có, đi theo đường đi của bồ tát mà không được thấy nghe, đọc tụng, sao chép, ghi nhớ và hiến cúng kinh Pháp hoa, thì nên biết những người ấy chưa khéo đi theo đường đi của bồ tát. Nếu được thấy nghe cho đến hiến cúng kinh này mới là khéo đi theo đường đi của bồ tát. Những người cầu tuệ giác Phật đà mà thấy nghe kinh Pháp hoa, thấy nghe rồi tin tưởng, lý giải, tiếp nhận, ghi nhớ, thì nên biết những người ấy đã được đến gần tuệ giác vô thượng. Dược vương, ví như có người đang khát, cần nước, nên ở chỗ cao nguyên đào đất mà tìm. Đào mà còn thấy đất khô thì biết nước còn xa. Ra công liên tục, dần dần thấy đất ướt rồi thấy đất bùn, thì lòng họ biết chắc đã gần đến nước. Bồ tát cũng vậy, chưa nghe, chưa hiểu, chưa được tu tập Pháp hoa, thì nên biết người này còn cách xa tuệ giác vô thượng ; nếu nghe, hiểu, tư duy và tu tập được Pháp hoa, thì nên biết chắc chắn đã đến gần tuệ giác vô thượng. Tại sao, vì tuệ giác vô thượng của hết thảy bồ tát tìm cầu đều ở trong Pháp hoa. Pháp hoa mở cửa phương tiện mà chỉ tính chân thật. Kho tàng Pháp hoa sâu, chắc, kín và xa, không ai thấu được. Như lai ngày nay vì giáo hóa tác thành cho các vị bồ tát mới mở ra, chỉ cho. Dược vương, nếu bồ tát nghe Pháp hoa mà kinh sợ ngờ vực, thì nên biết đó là bồ tát mới phát tâm chí ; còn thanh văn nghe Pháp hoa mà kinh sợ ngờ vực, thì nên biết đó là kẻ tăng thượng mạn.
Dược vương, sau khi Như lai nhập diệt, thiện nam hay thiện nữ nào muốn diễn giảng Pháp hoa cho bốn chúng, thì phải làm sao mới nên diễn giảng ? Dược vương, thiện nam hay thiện nữ ấy phải vào nhà của Như lai, mặc áo của Như lai và ngồi chỗ của Như lai ; phải như vậy mới nên diễn giảng Pháp hoa cho bốn chúng một cách phong phú. Nhà của Như lai là lòng đại từ bi đối với hết thảy chúng sinh. Áo của Như lai là đức tính ôn hòa nhẫn nhục. Chỗ của Như lai là nguyên lý Không của tất cả các pháp. Đặt mình vững vàng vào trong ba pháp như vậy, sau đó mới đem sự không biếng nhác mà diễn giảng một cách phong phú về Pháp hoa cho chư vị bồ tát và tất cả bốn chúng. Dược vương, Như lai dẫu ở thế giới khác, vẫn phái những vị biến hóa tập hợp thính chúng cho người ấy, lại phái bốn chúng biến hóa đến nghe người ấy diễn giảng Pháp hoa. Bốn chúng biến hóa này nghe Pháp hoa của người ấy diễn giảng thì tin nhận, thích ứng, chứ không chống nghịch. Người ấy ở chỗ trống vắng, thì Như lai phái đông đảo tám bộ đến nghe người ấy diễn giảng Pháp hoa. Như lai tuy ở thế giới khác mà thường thường làm cho người ấy được thấy thân Như lai. Đối với Pháp hoa, người ấy quên mất câu nào đoạn nào, thì Như lai nói cho nhớ lại hoàn hảo.
Khi ấy đức Thế tôn muốn lặp lại ý nghĩa đã nói, nên nói những lời chỉnh cú sau đây.
(16) Hãy bỏ biếng nhác mà nghe Pháp hoa. Pháp hoa khó có cơ hội được nghe, nghe mà tin nhận cũng là khó có.
(17- 18)
Như khát cần nước,
đào đất cao nguyên. Đào thấy đất khô biết nước còn xa.
(19) Đào tiếp thấy được đất ướt rồi bùn, thì biết chắc chắn nước đã gần đến.
(20) Dược vương đại sĩ, ví dụ như vậy để biết những người không nghe Pháp hoa thì còn cách xa tuệ giác Phật đà.
(21) Người nào nghe được kinh sâu xa này - bản kinh xác quyết cho các thanh văn, bản kinh chúa tể của các kinh pháp - nghe rồi tư duy một cách chắc chắn ;
(22) đại sĩ nên biết người như thế này đã được đến gần tuệ giác Phật đà.
(23) Người nào chí nguyện diễn giảng Pháp hoa, người ấy cần phải vào nhà Như lai mặc áo Như lai ngồi chỗ Như lai, thì giữa công chúng không sợ gì nữa, phân tích rộng rãi cho họ kinh này.
(24) Nhà của Như lai là đại từ bi, áo của Như lai là đức nhẫn nhục, chỗ của Như lai là các pháp Không. Hãy đặt mình vào trong ba pháp ấy mà nói Pháp hoa cho cả mọi người.
(25) Khi nói Pháp hoa, nếu có những kẻ độc miệng mắng nhiếc dao chém gậy đánh ngói ném đá liệng, thì người ấy nên nghĩ đến Như lai
(27- 28) và cần nhẫn nhịn.
(26) Như lai ở tại vạn ức quốc độ, biểu hiện cái thân trong suốt cứng chắc, trải qua vô số vạn ức thời kỳ, tuyên thuyết chánh pháp cho các chúng sinh.
Tại quốc độ này,
sau khi Như lai nhập niết bàn rồi, ai có năng lực diễn giảng Pháp hoa, thì Như lai phái bốn chúng biến hóa là các tỷ kheo và tỷ kheo ni cùng với nam nữ đức tin trong sáng, cùng đến hiến cúng người diễn giảng ấy, lại còn hướng dẫn bao nhiêu người khác đến nghe Pháp hoa.
(29) Kẻ nào muốn hại người giảng Pháp hoa, sử dụng dao gậy cùng với ngói đá, thì Như lai phái những vị biến hóa làm người hộ vệ hộ vệ người ấy.
(30) Người ấy một mình ở chỗ trống vắng không có tiếng người, đọc xét văn nghĩa tụng được thuộc lòng về kinh Pháp hoa,
(31) Như lai bấy giờ hiện thân trong sáng ; người ấy nếu quên câu nào đoạn nào, Như lai nói cho được thông suốt cả.
(32) Người ấy đủ hết ba pháp nói trên, thì giảng Pháp hoa cho cả bốn chúng, hay ở chỗ vắng đọc tụng Pháp hoa, đều được nhìn thấy thân thể Như lai.
(33) Và khi người ấy ở chỗ trống vắng, thì Như lai phái chư thiên long vương cùng với dạ xoa và các bộ khác đến với người ấy làm người nghe pháp.
(34) Người ấy thích thú diễn giảng Pháp hoa, phân tích rành rẽ không có vướng mắc, là vì thường được chư Phật gia trì, cho nên làm cho các chúng hoan hỷ.
(35) Những ai gần gũi pháp sư như vậy thì chóng trở thành những vị bồ tát, tùy thuận mà học pháp sư như vậy thì sẽ gặp được hằng sa Phật đà.
kinh Pháp hoa
phẩm 11 : Bảo tháp xuất hiện
Vào lúc bấy giờ, trước đức Thế tôn, một ngôi bảo tháp bằng bảy chất liệu quí báu, cao năm trăm do tuần, chu vi hai trăm năm chục do tuần, từ đất vọt lên, đứng trong không gian. Bảo tháp được trang hoàng bằng đủ thứ bảo vật. Có năm ngàn lan can và hàng ngàn hàng vạn khám thất. Trang hoàng bằng VÔ số cờ phan, và mắc rủ xuống là những vòng hoa ngọc. Chuông nhỏ quí báu thì có cả vạn ức, cũng được treo lên. Mọi phía bảo tháp đều phát ra hơi thơm đàn hương, tỏa khắp thế giới này. Bảo cái có mắc phan phướn thì do bạc, vàng, lưu ly, xa cừ, mã não, chân châu và mai khôi, bảy chất liệu quí báu như vậy kết hợp tạo thành, và cao đến cung trời Tứ thiên vương. Chư thiên của tầng trời Đao lợi thì rưới hoa mạn đà của chư thiên mà hiến cúng bảo tháp. Tám bộ và ngàn vạn ức chúng khác cũng hiến cúng, cung kính, tôn trọng và tán dương bảo tháp bằng các loại hoa, hương liệu, vòng hoa, cờ phan, lọng dù và kịch nhạc.
Từ trong bảo tháp xuất ra âm thanh rất lớn, tán dương rằng tốt lắm, thưa đức Thích ca thế tôn, ngài có thể tuyên thuyết cho đại hội các chúng như thế này về kinh Pháp hoa của tuệ giác bình đẳng vĩ đại, bản kinh dạy cho Bồ tát và được Phật gia trì. Thật đúng như vậy, thưa đức Thích ca thế tôn ; những điều ngài tuyên thuyết toàn là chân thật.
Bấy giờ bốn chúng đã thấy bảo tháp vĩ đại đứng trong không gian, lại nghe âm thanh xuất ra từ bảo tháp ấy, thì ai cũng được sự vui đẹp về chánh pháp, và ngạc nhiên thấy là sự chưa từng có, nên cùng đứng dậy khỏi chỗ mình ngồi, cung kính chắp tay mà đứng mãi với một tư thế ấy. Lúc này có vị đại sĩ danh hiệu là Đại lạc thuyết, biết sự hoài nghi của chư thiên, nhân loại, tu la, và bao chúng khác trong thế giới này, nên thưa đức Thích ca thế tôn, rằng bạch ngài, vì lý do nào mà ngôi bảo tháp như vầy từ đất vọt lên, và trong đó phát ra âm thanh vừa rồi ? Đức Thế tôn bảo, Đại lạc thuyết, trong ngôi bảo tháp này có toàn thân của một đức Phật đà. Thì quá khứ, ở phương dưới, trong nhiều con số vô số quốc độ, có một quốc độ tên là Bảo tịnh. Quốc độ ấy có đức Phật giáo chủ danh hiệu là Đa bảo phật đà. Khi còn đi trên đường đi của bồ tát, đức Đa bảo phật đà có phát lời nguyện trọng đại, nguyện rằng nếu được trở thành Phật đà thì sau khi nhập diệt, trong mười phương quốc độ, chỗ nào có Phật nói kinh Pháp hoa, bảo tháp của Như lai cũng sẽ xuất hiện trước chỗ ấy để nghe kinh ấy, và làm chứng cho kinh ấy bằng cách tán dương rằng tốt lắm. Khi thành Phật đà rồi, lúc sắp nhập diệt, đức Đa bảo phật đà ở giữa đại hội chư thiên nhân loại mà tuyên cáo chư vị tỷ kheo, rằng khi Như lai nhập diệt rồi, ai muốn hiến cúng toàn thân của Như lai thì nên chung nhau xây dựng một ngôi bảo tháp cho vĩ đại. Rồi đức Đa bảo phật đà vận dụng sức mạnh thần thông và sức mạnh đại nguyện, bất cứ chỗ nào trong mười phương quốc độ có Phật tuyên thuyết Pháp hoa, bảo tháp của ngài cũng vọt lên, xuất hiện ở trước, và toàn thân của ngài ở trong bảo tháp tán dương rằng tốt lắm. Đại lạc thuyêt, hôm nay đức Đa bảo phật đà nghe Như lai tuyên thuyết Pháp hoa, nên bảo tháp của ngài từ đất vọt lên mà tán dương rằng tốt lắm.
Đại lạc thuyết đại sĩ, lúc ấy, do thần lực của đức Thế tôn nên thưa rằng, bạch đức Thế tôn, chúng con ước muốn được nhìn thấy toàn thân của đức Đa bảo phật đà. Đức Thế tôn bảo, Đại lạc thuyết, đức Đa bảo phật đà còn có lời nguyện sâu xa và trọng đại nữa, nguyện rằng khi bảo tháp của Như lai xuất hiện trước các đức Phật để nghe Pháp hoa, nếu đức Phật nào muốn đem toàn thân của Như lai chỉ cho bốn chúng, thì chư Phật phân thân của đức Phật ấy đang thuyết pháp giáo hóa ở khắp mười phương quốc độ đều qui tụ lại một chỗ, bấy giờ toàn thân của Như lai mới xuất hiện. Đại lạc thuyết, chư Phật phân thân của Như lai hiện đang thuyết pháp giáo hóa ở mười phương quốc độ, hôm nay Như lai cũng nên chiêu tập. Đại lạc thuyết đại sĩ thưa, bạch đức Thế tôn, chúng con cũng ước muốn được nhìn thấy chư Phật phân thân của đức Thế tôn để lễ bái, hiến cúng.
Khi ấy đức Thế tôn liền phóng một đường ánh sáng của tướng lông trắng, chiếu qua hướng đông. Cả đại hội tức thì thấy được chư Phật của cực nhiều hằng sa quốc độ ở hướng ấy. Các quốc độ này toàn là đất bằng pha lê, với những cây ngọc được trang hoàng bằng những dải vải đẹp. Vô số ngàn vạn ức bồ tát tràn đầy trong mỗi quốc độ, và được giăng khắp lên trên là những màn và lưới đính kết các thứ ngọc. Cả đại hội ai cũng nghe thấy chư Phật ở các quốc độ ấy thuyết pháp bằng âm thanh cực kỳ tinh túy, nghe thấy vô số ngàn vạn ức bồ tát khắp trong mỗi quốc độ cũng thuyết pháp cho các chúng. Hướng đông như vậy thì các hướng tây nam bắc, bốn góc và trên dưới, hướng nào ánh sáng của tướng lông trắng cũng chiếu đến, và cả đại hội ai cũng nghe thấy như đã nghe thấy về hướng đông.
Chư Phật phân thân ở mười phương hướng đều bảo các vị bồ tát, chư thiện nam tử, Như lai nay nên đến quốc độ Kham nhẫn, chỗ đức Thích ca thế tôn, để hiến cúng ngài và hiến cúng bảo tháp của đức Đa bảo phật đà. Bấy giờ quốc độ Kham nhẫn tức thì biến thành sạch sẽ, đất bằng lưu ly, cây ngọc trang trí, hoàng kim làm dây phân ranh tất cả đường sá thành những đường ngã tám. Không có thôn xóm, làng mạc, thành phố, thị trấn, sông biển, khe suối, núi non, rừng rú. Đốt lên hương liệu rất quí, và hoa mạn đà bủa khắp mặt đất. Màn lưới đính kết các thứ ngọc thì giăng che ở trên, và mắc vào đó còn có những cái chuông nhỏ quí báu. Chỉ để lại đại hội các chúng này, còn bao nhiêu nhân loại và chư thiên đều dời để ở quốc độ khác.
Bấy giờ chư Phật phân thân ngài nào cũng đem theo một vị đại bồ tát mà làm thị giả, cùng đến quốc độ Kham nhẫn này, và bước đến dưới các cây ngọc. Mỗi cây ngọc cao năm trăm do tuần, nhánh lá hoa quả đều có thứ tự và rất đẹp. Dưới mỗi cây ngọc đều có một tòa sư tử, cao năm do tuần và trang sức bằng ngọc lớn. Chư Phật phân thân mỗi ngài ngồi xếp bằng trên một tòa sư tử ấy. Lần lượt như vậy, đầy cả đại thiên thế giới này mà chư Phật phân thân tại một phương hướng của đức Thích ca thế tôn vẫn chưa hết.
Đức Thích ca thế tôn muốn đủ chỗ ngồi cho chư Phật phân thân, nên cả tám phương hướng, mỗi phương hướng biến hai trăm vạn ức trăm triệu quốc độ thành quốc độ sạch sẽ, không có địa ngục, ngạ quỉ, súc sinh và tu la. Nhân loại và chư thiên cũng được dời để ở quốc độ khác. Tất cả quốc độ đã biến thành quốc độ sạch sẽ này cũng lấy lưu ly làm đất và trang trí bằng cây ngọc. Cây ngọc cũng cao năm trăm do tuần, nhánh lá hoa quả cũng có thứ tự và rất đẹp. Dưới mỗi cây ngọc cũng có một tòa sư tử cao năm do tuần, trang trí bằng các thứ ngọc. Cũng không có sông biển, không có núi Mục chân và Đại mục chân, núi Thiết vi và Đại thiết vi, núi Tu di và những núi lớn cùng loại. Suốt cả một ngàn sáu trăm vạn ức trăm triệu quốc độ ấy thành một cõi Phật, đất ngọc bằng thẳng. Che khắp lên trên là những màn được đính kết các thứ ngọc một cách xen nhau và bủa ra. Bảo cái có phan phướn được treo lên. Đốt lên hương liệu rất quí. Các loại hoa quí của chư thiên rải khắp mặt đất.
Để đủ chỗ ngồi cho chư Phật phân thân sẽ đến nữa, nên cả tám phương hướng, mỗi phương hướng đức Thích ca thế tôn lại biến thêm hai trăm vạn ức trăm triệu quốc độ nữa, cũng thành quốc độ sạch sẽ, cũng không có địa ngục ngạ quỉ súc sinh và tu la. Bao nhiêu nhân loại và chư thiên cũng được dời để ở quốc độ khác. Tất cả quốc độ đã biến thành quốc độ sạch sẽ lần này cũng lấy lưu ly làm đất, cũng trang trí bằng cây ngọc. Cây ngọc cũng cao năm trăm do tuần, nhánh lá hoa quả cũng có thứ tự và rất đẹp. Dưới mỗi cây ngọc cũng có một tòa sư tử cao năm do tuần, trang trí bằng ngọc lớn. Cũng không có sông biển, không có núi Mục chân và Đại mục chân, núi Thiết vi và Đại thiết vi, núi Tu di và những núi lớn cùng loại. Suốt cả một ngàn sáu trăm vạn ức trăm triệu quốc độ này, cùng với số ấy ở trước, thành một cõi Phật, đất ngọc bằng thắng. Che khắp lên trên cũng •là những màn được đính kết các thứ ngọc một cách xen nhau và bủa ra. Bảo cái có phan phướn cũng được treo lên. Cũng đốt lên hương liệu rất quí. Và các loại hoa quí của chư thiên cũng được rải khắp mặt đất.
Lúc ấy phân thân của đức Thích ca thế tôn ở hướng đông, tức chư Phật giáo chủ tại các quốc độ nhiều bằng cực nhiều hằng sa thuộc hướng ấy, ngài nào cũng hiện đang thuyết pháp giáo hóa ở quốc độ của mình, và bấy giờ cùng đến qui tụ ở quốc độ Kham nhẫn này. Lần lượt như vậy, chư Phật phân thân ở mười phương hướng đều đến qui tụ, ngồi vào tám phương hướng. Tám phương hướng này, bấy giờ mỗi phương hướng có đến bốn trăm vạn ức trăm triệu quốc độ, tức là có đến ba ngàn hai trăm triệu quốc độ, và chư Phật phân thân ngồi đầy trong đó. Ngài nào cũng ngồi trên tòa sư tử ở dưới cây ngọc, cùng phái vị đại bồ tát thị giả đến vấn an đức Thích ca thế tôn. Các ngài cầm mà đưa hoa ngọc cho các vị ấy bưng đầy hai tay, bảo rằng Thiện nam tử, hãy đến Linh sơn, chỗ đức Thích ca thế tôn, thưa với ngài đúng như lời của Như lai, rằng đức Thế tôn ít bịnh ít phiền, khí lực yên vui chăng, các chúng thanh văn và bồ tát yên ổn cả chăng. Hãy rải hoa ngọc này mà hiến cúng ngài, và bạch rằng đức Thế tôn của con danh hiệu như vậy, muốn được cùng đức Thế tôn mở cửa bảo tháp của đức Đa bảo phật đà. Tất cả chư Phật phân thân cũng phái vị đại bồ tát với phong cách như vậy.
Khi ấy đức Thích ca thế tôn thấy chư Phật phân thân đã qui tụ, cùng ngồi trên tòa sư tử, lại nghe chư Phật ấy muốn được cùng mở cửa bảo tháp, nên ngài đứng dậy, rời khỏi pháp tòa, đứng trong không gian. Tất cả bốn chúng, vốn đã đứng lên và chắp tay, bây giờ chăm chú mà nhìn đức Thế tôn. Đức Thế tôn liền dùng ngón tay bên phải mở cửa bảo tháp làm bằng bảy chất liệu quí báu, làm phát ra âm thanh lớn như cửa thành lớn được tháo khóa chốt mà mở ra. Tức thì toàn thể đại hội các chúng đều được thấy đức Đa bảo phật đà ngồi trong bảo tháp, trên tòa sư tử, toàn thân không rã, y như đang nhập thiền định. Cả đại hội lại được nghe lời của đức Đa bảo phật đà nói, rằng tốt lắm, thưa đức Thích ca thế tôn, ngài đã tuyên thuyết một cách thích thú về kinh Pháp hoa. Tôi đến đây là để nghe kinh ấy.
Bốn chúng cùng bao bộ chúng khác, nghe thấy đức Phật nhập diệt hàng ức thời kỳ rồi mà nói như vậy thì ai cũng ca tụng là sự chưa từng có. Cả khối hoa quí của chư thiên được họ đem tung rải trên đức Đa bảo phật đà và đức Thích ca thế tôn. Còn đức Đa báo phật đà thì ở trong bảo tháp để một nửa pháp tòa của mình nhường cho đức Thích ca thế tôn mà nói rằng thưa ngài, mời ngài đến ngồi ở đây. Tức thì đức Thích ca thế tôn vào trong bảo tháp, ngồi trên một nửa pháp tòa, cũng theo cách ngồi xếp bằng. Cả đại hội các chúng thấy hai ngài cùng ngồi xếp bằng trên pháp tòa sư tử ở trong bảo tháp, thì nghĩ rằng hai ngài ngồi cao xa quá, xin đức Thế tôn dùng sức mạnh thần thông mà làm cho chúng con cũng được lên ở trên không gian. Tức thì đức Thích ca thế tôn dùng sức mạnh thần thông mà tiếp cả đại hội các chúng cùng lên ở trên không gian, rồi đem âm thanh vĩ đại mà phổ cáo bốn chúng, rằng ai là người có thể ở trong quốc độ Kham nhẫn này mà giảng nói rộng rãi về kinh Pháp hoa, thì bây giờ chính là lúc nên nói ra. Như lai không bao lâu nữa sẽ nhập niết bàn. Như lai muốn có người để phó thác kinh Pháp hoa này.
Khi ấy đức Thế tôn muốn lặp lại ý nghĩa đã nói, nên nói những lời chỉnh cú sau đây.
(1) Đa bảo phật đà, vị chúa thánh triết nhập diệt từ lâu, thân ở trong tháp, mà vì chánh pháp còn hiện đến đây. Như vậy các người bởi lý do gì không vì chánh pháp mà cố nỗ lực ?
(2) Đa bảo phật đà nhập diệt đến nay thì gian đã có vô số thời kỳ, còn hiện khắp nơi để nghe Pháp hoa, như thế là vì Pháp hoa khó gặp.
(3) Ngài vốn phát nguyện : nhập niết bàn rồi, Như lai vẫn đến tất cả mọi nơi để được thường xuyên nghe nói Pháp hoa.
(4) Và vô số Phật nhiều bằng hằng sa, vốn do Như lai phân thân biểu hiện, cũng đến nơi này để nghe Pháp hoa và để yết kiến Đa bảo phật đà.
(5) Các ngài rời bỏ quốc độ tốt đẹp, các chúng đệ tử, tám bộ thiên long, bao sự hiến cúng, muốn làm chánh pháp tồn tại lâu dài nên cùng đến đây.
(6) Để có đủ chỗ chư Phật ngự tọa, Như lai vận dụng sức mạnh thần thông, di chuyển vô lượng các loại chúng sinh, biến quốc độ này sạch sẽ rộng lớn.
(7) Chư Phật đi đến dưới mỗi cây ngọc, trông như hoa sen
làm đẹp hồ sạch.
(8) Những tòa sư tử dưới mỗi cây ngọc, chư Phật ngự tọa thì sáng đẹp ra, tựa như đêm tối đuốc lớn đốt lên.
(9) Thân của chư Phật phát ra hương thơm tỏa khắp quốc độ trong cả mười phương, làm cho chúng sinh cùng được xông cả, và lòng say sưa không tự chủ nổi, như nhánh cây nhỏ được thổi gió lớn. Bao nhiêu phong cách phương tiện như vậy để làm chánh pháp tồn tại lâu dài.
(10) Như lai phổ cáo toàn thể các chúng, rằng khi Như lai nhập niết bàn rồi, những ai có thể kính giữ Pháp hoa bằng mọi pháp hạnh, trong đó gồm có nghiên cứu, diễn giảng..., thì ngày hôm nay đối trước Như lai hãy tự phát nguyện.
(11) Đa bảo phật đà tuy đã nhập diệt từ lâu lắm rồi, mà do đại nguyện vẫn phát âm thanh như sư tử gầm, chứng minh ca tụng Diệu pháp liên hoa.
(12) Đức Đa bảo ấy, cùng với Như lai, chư Phật phân thân, sẽ cùng chứng biết cho ý nguyện ấy của những con Phật. Vậy những con Phật ai kính giữ được Diệu pháp liên hoa, hãy phát đại nguyện nguyện làm pháp ấy tồn tại lâu dài.
(13) Ai có năng lực kính giữ Pháp hoa thì thế là đã hiến cúng Như lai ; cùng với hiến cúng Đa bảo phật đà - một đức Phật đà ở trong tháp rồi vẫn đến mười phương chỉ vì Pháp hoa.
(14) Cũng là hiến cúng chư Phật phân thân - những đấng làm cho
tráng lệ huy hoàng hết thảy quốc độ khắp cả mười phương.
(15) Ai có năng lực diễn giảng Pháp hoa, thì thế tức là thấy được Như lai, thấy đức Đa bảo thấy Phật phân thân.
(16) Chư thiện nam tử, hãy suy nghĩ kỹ. Đây là trách vụ rất là khó khăn mà các người nên phát nguyện đảm nhận.
(17) Hằng sa kinh điển ngoài kinh Pháp hoa, diễn giảng hết cả chưa đủ là khó ;
(18) đón núi Tu di ném qua vô số thế giới hướng khác cũng chưa đủ khó ;
(19) chỉ dùng ngón chân mà hất đại thiên văng xa cõi khác cũng chưa đủ khó ;
(20) trên đỉnh hiện hữu đứng đó nói cho tất cả bộ chúng về các kinh khác nhiều đến vô lượng cũng chưa đủ khó ;
(21) sau khi Như lai nhập niết bàn rồi, ở trong thời kỳ dữ dội đáng sợ, nói được Pháp hoa như vậy mới khó.
(22) Giả sử có người nắm được hư không mà đem đi dạo cũng chưa đủ khó ;
(23) sau khi Như lai nhập niết bàn rồi, sao chép ấn hành giữ cho còn mãi Diệu pháp liên hoa, và khuyên người khác cũng làm tương tự, như vậy mới khó.
(24- 25)
Đem cả địa cầu
để trên móng chân vọt lên Phạn thiên cũng chưa đủ khó ;
(26) sau khi Như lai nhập niết bàn rồi, trong thời kỳ dữ học được một lúc kinh Pháp hoa này, như vậy mới khó.
(27) Gánh vác cỏ khô vào lửa hoại kiếp mà không bị cháy cũng chưa đủ khó ;
(28) sau khi Như lai nhập niết bàn rồi, ai giữ Pháp hoa kín đáo giảng được cho một người thôi, như vậy mới khó.
(29) Kho tàng chánh pháp đến tám vạn tư, và bao kinh pháp mười hai thể loại, nếu ghi nhớ hết và giảng cho người,
(30) làm cho người nghe được sáu thần thông, dẫu là như vậy cũng chưa đủ khó ;
(31) sau khi Như lai nhập niết bàn rồi, đối với Pháp hoa nếu có năng lực lắng nghe, tiếp nhận, hỏi thấu nghĩa ý, giảng nói cho người, như vậy mới khó.
(32) Có ai thuyết pháp làm cho vạn ức vô số vô lượng hằng sa chúng sinh được thành La hán đủ sáu thần thông, ích lợi đến vậy cũng chưa đủ khó ;
(33) sau khi Như lai nhập niết bàn rồi, ai có năng lực diễn giảng kính giữ Diệu pháp liên hoa như vậy mới khó.
(34) Vì cho chúng sinh được tuệ giác Phật, Như lai ở trong vô lượng quốc độ, từ lúc mở đầu cho đến hiện nay, tuyên thuyết phong phú bao nhiêu kinh pháp.
(35) Trong kinh pháp ấy Pháp hoa bậc nhất : nếu có năng lực giữ được Pháp hoa, tức là giữ được toàn thân Như lai.
(36) Chư thiện nam nữ, sau khi Như lai nhập niết bàn rồi, ai có năng lực tiếp nhận kính giữ Diệu pháp liên hoa bằng mọi pháp hạnh trong đó gồm có đọc xét văn nghĩa, tụng được thuộc lòng..., nay trước Như lai hãy tự phát nguyện.
(37) Diệu pháp liên hoa khó mà giữ nổi ; những ai giữ nổi ít thì gian thôi, Như lai hài lòng, chư Phật cũng vậy.
(38) Những ai giữ nổi Pháp hoa như vậy thì thế là được chư Phật tán dương, thế là dũng mãnh, thế là tinh tiến, thế là giữ giới, tu hạnh đầu đà, thế là chóng được tuệ giác vô thượng.
(39) Thời ác sau này những ai có thể học hỏi kính giữ Diệu pháp liên hoa, người ấy chính là con Phật đích thực, (40- 41) đứng vào ở nơi vị trí Thuần thiện, sau khi Như lai nhập niết bàn rồi vẫn lý giải được nghĩa ý Pháp hoa.
Người ấy chính là con mắt thế giới, trong đó có cả chư thiên nhân loại. Ở trong thời kỳ khủng bố khiếp sợ, người ấy nói được Diệu pháp liên hoa, dầu chỉ có thể nói trong chốc lát, hết thảy trời người đều nên hiến cúng.
kinh Pháp hoa
Nguồn: Kinh · Luật · Luận Đại thừa bản Việt — Không Hoa tập hợp. Bốn bộ A-hàm đã gỡ khỏi gói ngày 8/9/2026: gói Nikāya có đúng bốn bộ ấy, chia theo từng bài và kèm chú thích của dịch giả. Hai mục còn bản quyền đã chuyển sang gói cài tay, không phát hành lại. Tác phẩm của mình có trong gói mà không muốn, xin báo, sẽ gỡ ngay. Đợt 13 (9/2026): thêm các bộ kinh · luật · luận bản Việt phổ biến trên mạng (bộ chưa có trong gói), ghi công theo dịch giả từng bộ. Đợt 20 (10/2026): thêm và thay bản chép một số bộ kinh · luận bản Việt từ ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org), ghi công theo dịch giả từng bộ. Luật tạng (Tứ Phần Luật, Ma-ha Tăng-kỳ Luật): Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu, Bhikkhu Indacanda, HT. Tuệ Sỹ, HT. Thích Đức Thắng, HT. Tịnh Sự, HT. Thích Thanh Từ, HT. Thích Đỗng Minh, HT. Thích Phước Sơn, Nguyễn Văn Ngân, Tỳ kheo Thiện Minh, Tâm An – Minh Tuệ và các dịch giả khác. Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato, Bhikkhu Brahmali, Bhikkhu Bodhi, I.B. Horner, T.W. Rhys Davids, Thanissaro Bhikkhu, Marcus Bingenheimer, Samuel Beal và các dịch giả khác. Dữ liệu từ SuttaCentral, budsas.net (Bình Anson) và tamtangpaliviet.net.
