Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật

Kinh Kim Cang

Bát Nhã Ba La Mật

HT Từ Thông dịch

Mục Lục

LỜI DẪN NHẬP

PHẦN I: VĂN - TƯ - TU

CHƯƠNG MỘT: SINH HOẠT THƯỜNG NGÀY

CHƯƠNG HAI: NHÂN DUYÊN ĐỀ KHỞI

CHƯƠNG BA: HÀNG PHỤC TÂM

CHƯƠNG BỐN: TRỤ TÂM VÀO BỐ THÍ BA LA MẬT

CHƯƠNG NĂM:THẤY THÂN PHẬT CHƯA HẲN ĐÃ THẤY ĐƯỢC NHƯ LAI PHẬT

CHƯƠNG SÁU:GIÁO LÝ DÙ THẬM THÂM SIÊU TUYỆT HẬU THẾ VẪN CÓ NGƯỜI NGHE HIỂU

CHƯƠNG BẢY:QUẢ A NẬU ĐA LA TAM MIỆU TAM BỒ ĐỀCHỈ LÀ DANH NGÔN NHƯ LAI PHƯƠNG TIỆN NÓI

CHƯƠNG TÁM: PHƯỚC ĐỨC CHỈ LÀ DANH NGÔN NHƯ LAI PHƯƠNG TIỆN NÓI

CHƯƠNG CHÍN:BỐN QUẢ THANH VĂN CHỈ LÀ DANH NGÔN NHƯ LAI PHƯƠNG TIỆN NÓI

CHƯƠNG MƯỜI: ĐỪNG THẤY CÓ CHỨNG ĐẮC ĐỪNG KHỞI NIỆM THIẾT LẬP TRANG NGHIÊM CÕI PHẬT

CHƯƠNG MƯỜI MỘT: BỐ THÍ PHÁP TRUYỀN BÁ KIM CANG BÁT NHÃ BA LA MẬT KINH PHƯỚC ĐỨC HƠN BỐ THÍ TÀI

CHƯƠNG MƯỜI HAI: TÊN KINH LÀ PHƯƠNG TIỆN HUYỄN DANH THUYẾT PHÁP LÀ PHƯƠNG TIỆN NHƯ LAI HUYỄN THUYẾT!

CHƯƠNG MƯỜI BA: TRẦN VÀ THẾ GIỚI NÓI MỘT THÌ SAI NÓI HAI KHÔNG ĐÚNG

CHƯƠNG MƯỜI BỐN: THẤY THÂN 32 TƯỚNG CỦA PHẬT CHƯA PHẢI THẤY PHẬT CÀNG CHƯA THẤY BIẾT NHƯ LAI

CHƯƠNG MƯỜI LĂM: THẬT TƯỚNG VẪN PHÓNG XẢ NHƯ PHÓNG XẢ PHÁP HỮU VI!

CHƯƠNG MƯỜI SÁU: TRÌ KINH TIÊU NGHIỆP CHƯỚNG TỨC THÂN THÀNH PHẬT

CHƯƠNG MƯỜI BẢY: VÔ NGÃ, VÔ NHƠN, VÔ CHÚNG SANH, VÔ THỌ GIẢ,VÔ NGÔN, VÔ HÀNH, VÔ ĐẮC, VÔ CHỨNG, VÔ TU LÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC NHƯ LAI TÁI KHẲNG ĐỊNH ... ĐINH NINH...

CHƯƠNG MƯỜI TÁM: NHƯ LAI CHỈ CẦN MỘT ĐÔI MẮT

CHƯƠNG MƯỜI CHÍN: PHƯỚC ĐỨC MỘT DANH NGÔN TRỪU TƯỢNG DANH NGÔN GIẢ LẬP

CHƯƠNG HAI MƯƠI: NHƯỢC KIẾN CHƯ TƯỚNG PHI TƯỚNG TỨC KIẾN NHƯ LAI

CHƯƠNG HAI MƯƠI MỐT: NHƯ LAI CHẲNG CÓ PHÁP RIÊNG ĐỂ THUYẾT

CHƯƠNG HAI MƯƠI HAI: NHƯ LAI KHÔNG HỀ CHỨNG ĐẮC QUẢ VỊ!

CHƯƠNG HAI MƯƠI BA: TRÌ KINH KIM CANG BÁT NHÃ BA LA MẬT PHƯỚC LỚN HƠN BỐ THÍ TÀI

CHƯƠNG HAI MƯƠI BỐN: NHƯ LAI KHÔNG CÓ ĐỘ CHÚNG SANH, VÌ KHÔNG CÓ CHÚNG SANH NHƯ LAI ĐỘ!

CHƯƠNG HAI MƯƠI LĂM: NHỚ TƯỞNG NHƯ LAI KHÔNG NHẬN THỨC NHƯ LAI QUA ÂM THANH VÀ SẮC TƯỚNG

CHƯƠNG HAI MƯƠI SÁU: HIỆN TƯỢNG VẠN PHÁP CHUYỂN BIẾN THAY ĐỔI LƯỢNG, DẦN DẦN THAY ĐỔI CHẤT, CÓ RA HIỆN TƯỢNG MỚI

CHƯƠNG HAI MƯƠI BẢY: LẠI VẤN ĐỀ PHƯỚC ĐỨC

CHƯƠNG HAI MƯƠI TÁM: NHƯ LAI PHÁP THÂN

CHƯƠNG HAI MƯƠI CHÍN: THẾ GIỚI VÀ VI TRẦN KHÔNG PHẢI HAI NHƯNG NÓI MỘT KHÔNG TRÚNG

CHƯƠNG BA MƯƠI: TỨ TƯỚNG MÀ NHƯ LAI ĐỀ CẬP DO TÙY THUẬN NGÔN NGỮ PHÀM PHU

CHƯƠNG BA MƯƠI MỐT: HÃY NHÌN VẠN PHÁP QUA TINH THẦN THẬP NHƯ THỊ CỦA TỰ NÓ

CHƯƠNG BA MƯƠI HAI: LẠI VẤN ĐỀ THÍ PHÁP THÍ TÀI PHƯỚC NHIỀU PHƯỚC ÍT

CHƯƠNG BA MƯƠI BA:(TÂM KINH) VẠN PHÁP GIAI KHÔNG

CHƯƠNG BA MƯƠI BỐN:(TÂM KINH) DUYÊN SANH NHƯ HUYỄN

CHƯƠNG BA MƯƠI LĂM: LỜI KẾT

PHẦN II: THỌ TRÌ - ĐỌC TỤNG

LỜI TỰ THUẬT CỦA THẦY KHẤT SĨ A NAN

BẠT VĂN

LỜI DẪN NHẬP

Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật kinh là hệ tư tưởng Đại thừa tối thượng. Hệ tư tưởng chỉ dành để riêng cho những người CHỦNG TÁNH ĐẠI THỪA. Người Đại thừa nghe là hoan hỷ, là tiếp thu phấn khởi nhẹ nhàng. Chợt bừng tỉnh, tưởng như mình từ ngục tối vô minh dày đặc bỗng được ra và tung tăng dưới ánh trời xuân muôn hồng nghìn tía. Rồi tự thấy mình như đang trút bỏ từng gùi, từng gánh nặng sầu khổ ưu tư. Họ nhận rõ ra căn, trần, thức, giới chỉ là "trò ảo hóa" của kiếp phù sinh. Thân và tâm người con Phật lúc bấy giờ thanh thoát, nhẹ nhàng lạ thường, rồi tự hỏi: có phải chăng đây là hiện tượng "Giải thoát, Niết bàn" mà Phật, tổ đã truyền trao? Dạy bảo?.

Người chủng tánh Tiểu thừa; Thanh văn, Duyên giác nghe nhưng chưa hiểu thấu suốt, chưa tường tận nghĩa lý thẳm sâu trên đường tu học, thiền định quán chiếu, họ chỉ là người NHU THUẬN NHẪN. Nghe giáo lý Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật họ không sợ hãi, không tránh né, không thấy mình tuyệt phận lạc lõng như ngoại đạo phàm phu, nhưng so với trình độ VÔ SANH PHÁP NHẪN của chủng tánh Đại thừa, họ tự thấy mình chưa với tới.

Chủng tánh phàm phu ngoại đạo đem tư tưởng Đại thừa Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật mà thí nghiệm, sẽ thấy và biết rõ y như đem hàn thử biểu vào nơi tòa nhà đã mở máy lạnh (máy điều hòa hàn nhiệt không khí) chỉ số nhiệt độ tăng giảm thấy rõ tức thì. Lại như viêm độ kế thả vào khạp nước muối, chỉ số độ mặn lạt xuống lên từng sát na khi người ta thêm bớt nước.

Người chủng tánh phàm phu ngoại đạo họ rất "sợ" tư tưởng Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đại thừa, họ tối kỵ nguồn giáo lý Bát Nhã như người bị nhặm mắt sợ ánh sáng mặt trời. Trải qua bao nhiêu thế hệ dài lâu cho đến thế kỷ 21 ngày nay, sự hù dọa, sự truyền bá của họ hết sức ngây thơ, hết sức vô lý, vậy mà tác hại của sự đầu độc đó cản trở quá nhiều trên bước đường tu học chánh pháp của Tăng Ni trẻ và Phật tử cư sĩ.

Họ tuyên truyền rằng:

Thọ trì đọc tụng kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật chùa sẽ nghèo nàn không người đến cúng bái, cây cối vườn chùa sẽ khô héo tiêu điều ...

Phật tử cư sĩ đọc tụng kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật trở thành người NGÃ MẠN CỐNG CAO. Thần Kim Cang vận chuyển nhà cửa xào xáo, vườn tược hoa màu khô héo, cây cối tiêu điều, làm ăn sa sút v.v...

Hai thí dụ điển hình nói trên, người có chủng tánh phàm phu ngoại đạo, họ vì lẽ gì xin mọi người tự hiểu. Điểm trọng tâm và chủ đích của họ là họ rất sợ nguồn giáo lý Đại thừa Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật phổ biến trên đời. Bởi vì, giáo lý Đại thừa Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật truyền bá lan rộng, sẽ dập tắt những tư tưởng mê tín dị đoan, huyễn hoặc hoang đường. Cho nên, bộ phận người làm ăn bằng nghề ấy, họ xem Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật kinh là nguồn tư tưởng đối lập với họ, phải một mất một còn, ví như cần bảo vệ nhà tối thì phải hủy diệt bóng đèn cao áp!

CHỦNG TÁNH PHÀM PHU nghe Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật mà tâm không bực bội, không phỉ báng, không cự tuyệt, lòng tự nhủ lòng: "Mình chưa làm được"! Đấy là người có được ÂM HƯỞNG NHẪN, hạt giống đã được nằm trong nền đất ướt, tương lai sẽ thành cây, dây hoa quả!

Đáng thương cho ai tự tạo cho mình là kẻ NHẤT XIỂN ĐỀ!

Viết tại LIỄU LIỄU ĐƯỜNG

Đồi Tà Dương - Lạc Sơn

Lâm Đồng, ngày 02 - 02 - 2009

Mùng 08 - 01 - Kỷ Sửu.

THÍCH TỪ THÔNG lão Hòa thượng

Pháp hiệu : Như Huyễn Thiền sư

PHẦN I: VĂN - TƯ - TU

PHẦN I: VĂN - TƯ - TU

KIM CANG BÁT NHÃ BA-LA-MẬT KINH

MA HA BÁT NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA TÂM KINH

Đời Diêu Tần Tam tạng Pháp sư

CƯU MA LA THẬP Hán dịch

Thế kỷ 21

Pháp sư THÍCH TỪ THÔNG Việt dịch

NHƯ HUYỄN Thiền sư Trực chỉ đề cương

CHƯƠNG MỘT: SINH HOẠT THƯỜNG NGÀY

Lời tự thuật của thầy Khất sĩ A Nan:

Thời điểm này Phật và các đệ tử xuất gia 1.250 thầy Tỳ kheo tạm trú tại vùng lãnh thổ Xá Vệ đại thành.

Hôm nay đến giờ khất thực, đức Thế Tôn đắp y mang bát vào thành Xá Vệ hóa trai, như pháp khất thực, Thế tôn xin thức ăn theo thứ tự của gia cư, mà không có ý niệm lựa chọn. Khất thực xong trở về trụ xứ dùng cơm. Độ ngọ xong Thế Tôn chỉnh sửa y phục, rửa chân rồi trải tọa cụ mà ngồi.

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Đọc kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đa người đệ tử Phật hồi đầu phản tỉnh ra, rằng đức THÍCH CA MÂU NI Phật chỉ là một con người, một con người của đất nước Ấn Độ thời xa xưa ấy và cũng là một con người như một con người trong 8,4 tỷ người, các nhà nhân số học thống kê tổng thể đến thời điểm năm 2008 này.

Trước khi là Phật, người là một hoàng tử, sống trong chế độ xã hội giai cấp nghiệt ngã vì sự phân biệt kỳ thị giữa người và người. Thích Ca, một dòng dõi đứng vào hạng hai (Sát đế lỵ) trong bốn giai cấp.

Hoàng tử Tất Đạt Đa từ khi lọt lòng mẹ cho đến lúc được Tôn là PHẬT, vẫn là một con người không gì thêm bớt, nghĩa là nhân thân của Phật vẫn là một thân thể ngũ quan tứ chi bên ngoài, ngũ tạng lục phủ ở trong... Từ khi mới sanh, vẫn hai mắt, hai tay, hai chân... Nói theo kinh Phật, trước ngày thành Phật, thân ngũ uẩn của người hoàn toàn là một người như tất cả mọi người. Phật không có lúc nào một mắt, ba mắt, bốn mắt, tám mắt, mười sáu mắt, cả trăm mắt, cả ngàn mắt, hay nhiều hơn nữa bao giờ. Phật cũng chỉ một đầu, không có lúc nào hai đầu, bốn đầu, tám đầu, mười một đầu, hay nhiều đầu hơn nữa bao giờ. Phật chỉ có hai tay từ khai sanh ra, rồi xuất gia, rồi học đạo, hành đạo, rồi trở thành Phật, thuyết pháp giáo hóa chúng sanh. Đến lúc viên tịch cũng chỉ là chiếc thân ngũ ấm, thất đại như lúc sơ sanh, không có lúc nào bốn tay, tám tay, mười tám tay, cả trăm tay, cả ngàn tay, hay nhiều tay hơn nữa bao giờ...

Sau khi xuất gia, trước khi thành Phật, Người là một khất sĩ. Hàng đệ tử xuất gia, tại gia tứ chúng nghe thời pháp Bát Nhã Ba La Mật Đa qua bộ kinh này là thành quả HOA TRÁI sau thời điểm SINH HOẠT THƯỜNG NGÀY của Tăng đoàn KHẤT SĨ¹

!

CHƯƠNG HAI: NHÂN DUYÊN ĐỀ KHỞI

Trưởng lão Tu Bồ Đề thỉnh vấn:

Bạch Thế Tôn! Theo con hiểu, Như Lai luôn luôn thương xót chúng sanh và luôn luôn mong muốn dạy bảo nâng đỡ một cách tốt nhất cho các hàng Bồ tát. Vậy con xin hỏi Thế Tôn: Người thiện nam, người thiện nữ họ phát tâm muốn được quả A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, thì phải hàng phục tâm như thế nào? Họ phải trụ tâm cách sao?

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Đệ tử Phật, ngoài danh từ TỨ CHÚNG thông thường, còn thành phần tứ chúng thứ hai, đó là: Phát khởi chúng, Đương cơ chúng, Kiết duyên chúng và Ảnh hưởng chúng.

Trưởng lão Tu Bồ Đề, ở kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Thầy đóng vai "Phát khởi chúng". Thầy là người đại phát đoan, đặt vấn đề, nêu ra câu hỏi.

Tu Bồ Đề: Trung Hoa dịch KHÔNG SANH. Thầy có hạt giống Đại thừa lớn, nhiều, rộng, mạnh đã từng tiếp thu chân lý "KHÔNG", thể KHÔNG của hiện tượng vạn vật (vạn pháp).

Tu Bồ Đề chủng tử Đại thừa, cho nên thay mặt tứ chúng nêu hỏi Phật cách tu hành của Đại thừa Bồ tát. Ở trong kinh này, không đề cập giáo lý các thừa khác.

A NẬU ĐA LA TAM MIỆU TAM BỒ ĐỀ: Trung Hoa dịch VÔ THƯỢNG CHÁNH ĐẲNG CHÁNH GIÁC, tức là quả vị Phật. Tu hành giác ngộ chân lý đến trình độ quả vị này là tột cao không còn trên (vô thượng). Quả vị Phật còn gọi đơn giản là : VÔ THƯỢNG BỒ ĐỀ.

Quả A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề là đích đến của Bồ tát, của mọi người phát tâm đi theo con đường Phật.

Muốn hái quả, tất phải gieo hạt trồng cây. Không gieo nhân, tất không bao giờ có cây và trái, đó là lý sự bình thường. Đạo Phật có nền giáo lý VÔ THƯỢNG THÂM THÂM VI DIỆU PHÁP, nhưng "diệu pháp" cũng không tách rời hiện tượng vạn hữu sanh hóa ở thế gian.

Trọng tâm của chương này, thầy Tu Bồ Đề nêu hai câu hỏi, mà lời giải đáp dạy bảo của Phật gồm tất cả pháp môn tu trong TAM TẠNG GIÁO ĐIỂN "Tam thời ngũ giáo", "Ngũ thời bát giáo". Nói rốt lại: giáo lý kinh này bao hàm, cô đọng, đúc kết trọn tôn chỉ, mục đích tinh yếu mà đức Phật giáo hóa suốt 49 năm!

Hai câu hỏi ấy:

VÂN HÀ ƯNG TRỤ?

VÂN HÀ HÀNG PHỤC KỲ TÂM?

Hàng Bồ tát đệ tử chúng con và chúng sanh đời sau phải:

Trụ tâm như thế nào?

Hàng phục tâm như thế nào?

CHƯƠNG BA: HÀNG PHỤC TÂM

Phật dạy:

Này, Tu Bồ Đề! Chúng sanh đại thể có mười loại sanh, như: Thai, trứng, ẩm ướt, biến hóa, có chất, không chất, có tưởng, không tưởng, không phải có tưởng, không phải không có tưởng. Bồ tát nên giúp đưa chúng đi vào Niết bàn trọn vẹn. Giúp và đưa vô lượng vô số vô biên chúng sanh ấy mà đừng chấp mắc, đừng thấy có chúng sanh nào do mình giúp. Vì sao vậy?

Tu Bồ Đề! Thầy cần lưu ý: Bồ tát mà còn thấy có tướng NGÃ, tướng NHƠN, tướng CHÚNG SANH, tướng THỌ GIẢ không phải là Bồ tát thật!

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Bồ tát phát tâm muốn tu hành thành Phật nên làm hai việc:

Một, Khéo hàng phục tâm

Hai, Học cách trụ tâm

Hàng phục tâm bằng cách nào?

Hàng phục bằng cách "diệt hết" và "độ tận" mười loại chúng sanh. Giúp chúng sanh, đưa chúng sanh, khiến cho mười loại chúng sanh vào cõi Niết bàn tịch diệt. Việc làm đó có khó lắm không?

Khó mà không khó. Có chí thì nên, có phát tâm thì được. Bởi vì, dù mười loại, nhưng chúng vẫn là CHÚNG SANH mượn các duyên mà sanh không có thật tánh.

Xem đồ biểu, ta thấy mười loại chúng sanh chỉ là sản phẩm duyên sanh của bốn loại vật thể. Nói ngược lại, bốn loại vật thể đều là hiện tượng duyên sanh. Mười loại chúng sanh chỉ là nương gá các duyên mà sanh. Nhìn bằng tuệ nhãn, thấy rõ, biết rõ chúng không phải thật có. Rồi Bồ tát tự nhủ lòng, tự quán chiếu tư duy: HỮU TÌNH, VÔ TÌNH gồm trong bốn thứ vật thể, mười loại chúng sanh, đều là duyên sanh giả hợp, đúng như lời dạy của Như Lai: CHÚNG SANH GIẢ NHƯ LAI THUYẾT TỨC PHI CHÚNG SANH THỊ DANH CHÚNG SANH.

Chúng sanh: Lúc thuyết pháp đức Phật thường gọi chúng đệ tử, hay những người nghe pháp với danh xưng CHÚNG SANH. Từ CHÚNG SANH bao hàm chứa đựng ý nghĩa thâm thúy vô biên. Một từ CHÚNG SANH, vừa là một danh xưng thay cho hết thảy đối tượng cả hữu tình lẫn vô tình mà đức Phật đang đối thoại, vừa giới thiệu một nền giáo lý thậm thâm vi diệu, rằng hết thảy thế gian, vũ trụ nhơn sinh cùng chung chân lý GIẢ CHÚNG DUYÊN NHI SANH. Mượn các duyên nương gá các chất, hòa hợp các yếu tố, tích lũy nhiều dữ kiện, cô đọng nhiều tánh khí, hợp thành một chỉnh thể nào đó hiện hữu trước sự thấy nghe hiểu biết của động vật cao cấp được gọi là CON NGƯỜI ! Do vậy cái từ CHÚNG SANH của đạo Phật không ám chỉ cho con người, cho những người đối diện nghe pháp, cũng không phải con người đối thoại trước Phật. Từ CHÚNG SANH của đạo Phật ám chỉ tất cả những gì đã có, đang có, sẽ có trong vũ trụ bao la vô tận này. Tổng quát mà nói, CHÚNG SANH có hai loại:

- Hữu tình chúng sanh

- Vô tình chúng sanh

Từ hai căn bản ấy chuyển biến vận động duyên khởi ra bốn hình thái:

- Động vật thể ; Con người, thượng cầm, hạ thú, thủy, lục, phi, hành...

- Thực vật thể : Cỏ, cây lùm rừng, ngũ quả, lục cốc...

- Khoáng vật thể: Kim, thạch, thủy, hỏa, thổ...

- Phi vật thể : Thanh, hương, vị, xúc, pháp...

Do có nguồn gốc như vậy, cho nên Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật kinh, Phật dạy cho các đệ tử học kỹ CHÂN LÝ của CHÂN LÝ thông qua CHÂN LÝ PHỦ ĐỊNH trong kinh đó là chữ "PHI" Ví dụ: CHÚNG SANH GIẢ NHƯ LAI THUYẾT TỨC PHI CHÚNG SANH.

CHƯƠNG BỐN: TRỤ TÂM VÀO BỐ THÍ BA LA MẬT

Phật dạy:

Tu Bồ Đề! Đối với hiện tượng hữu vi vạn pháp "ƯNG VÔ SỞ TRỤ" nghĩa là buông bỏ hết! Bố thí hết!

Bố thí cách sao?

Tâm ly sắc, buông bỏ vật chất

Tâm ly thanh, buông bỏ âm thanh

Tâm ly hương, buông bỏ hương thơm

Tâm ly vị, buông bỏ vị ngon

Tâm ly xúc, buông bỏ khoái cảm

Tâm ly pháp, buông bỏ niệm lự viễn vong...

Tu Bồ Đề! Hãy trụ tâm bằng cách vô trụ, hãy giữ tâm buông bỏ bằng cách buông bỏ. Bồ tát nên an trụ tâm như vậy. Đó là cách BỐ THÍ BA LA MẬT của Bồ tát. Bố thí Ba la mật phước đức lớn, hư không mười phương không thể sánh bằng. Tu Bồ Đề! Bồ tát nên trụ tâm như vậy mà tu hành!

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Mọi người ai cũng có khả năng thiền định tư duy; sau khi thiền định tư duy người ta thấy rõ nỗi khổ đau của đời người do hai thứ chấp; tên gọi khác nhau, tựu trung tương quang ba cặp phạm trù về chấp:

Chủ thể chấp tên gọi có ba, thật lý không hai. Ba trong một, một trong ba. Đối tượng chấp cũng vậy.

Người đệ tử Phật muốn có một tâm trí (không nên nói "tâm hồn") thanh thoát, an lạc; muốn thọ dụng Niết bàn hãy tu tập pháp xả ly. Vận dụng huyễn tâm LY huyễn cảnh, dùng huyễn trí LY huyễn tâm, dùng huyễn không LY huyễn trí, thành tựu như huyễn tam muội. Lúc bấy giờ tâm cảnh vẫn còn đó mà tâm thiền giả đã viễn LY, thiền giả trở thành người không dính dáng với hiện tượng vạn pháp, thiền giả được thọ dụng Niết bàn bất ly ư đương xứ. "Ngã pháp", "căn trần", "tâm cảnh" không tương quan tác động được nhau. Bấy giờ thiền giả là người "BẤT TRỤ Ư TƯỚNG, NHƯ NHƯ BẤT ĐỘNG.

Đây là pháp tu bố thí của người đệ tử Phật. Bố thí như vậy Phật gọi BỐ THÍ BA LA MẬT. Tu hạnh Bố thí Ba La Mật là hạnh đệ nhất trong lục Ba La Mật.

Chương này, đức Phật đáp câu hỏi thứ hai của ông Tu Bồ Đề. Đức Phật dạy phương cách"An trụ tâm" của Bồ tát: Rằng phải nên bố thí, để đổi lấy Niết bàn vô trụ xứ! Bố thí NGÃ CHẤP, bố thí PHÁP CHẤP, bố thí LỤC CĂN, bố thí LỤC TRẦN, bố thí NỘI TÂM, bố thí NGOẠI CẢNH. Bố thí như vậy gọi là Bố thí BẤT TRỤ Ư TƯỚNG, Bố thí Ba La Mật!

CHƯƠNG NĂM:THẤY THÂN PHẬT CHƯA HẲN ĐÃ THẤY ĐƯỢC NHƯ LAI PHẬT

Đức Phật hỏi:

Tu Bồ Đề! thầy hiểu thế nào? Nhìn thấy tướng mạo qua sắc thân Phật, có thể gọi đó là thấy được Như Lai Phật chăng?

- Tu Bồ Đề thưa: Theo con hiểu, không thể! Thấy tướng mạo qua sắc thân Phật không thể gọi là người thấy Như Lai Phật. Vì sao? Vì Như Lai từng dạy: Sắc thân, tướng mạo là một hợp thể duyên sanh, gọi là thân, tướng vậy thôi, nó không có tự tánh chơn thật!

Phật dạy tiếp: Hể cái gì có tướng mạo có hình dáng, kích thước đều "hư vọng". Rời bỏ tánh thấy hư vọng ấy mới thấy NHƯ LAI PHẬT!

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Nói về thân Phật chỉ có Thiền sư chính hiệu hoặc nhà Phật học thuộc hàng "Cao tăng thạc đức" mới hiểu rõ. Ngoài ra không mấy ai hiểu đúng Phật là người thế nào! Như Lai Phật là thế nào! Thân tướng Phật là thế nào! Sắc thân Phật là thế nào!... Bởi vì muốn biết Phật phải học, phải thiền định tư duy từ một thân đến ba thân, từ ba thân đến mười thân, rồi từ mười thân tư duy thiền định, Thiền sư sẽ thấy và biết về thân Phật vô lượng vô biên thân.

Vì vậy, thấy sắc thân ngũ uẩn của Phật không phải thấy Phật; thấy sắc thân 32 tướng cũng không phải thấy Phật, thấy Phật cốt làm bằng đồng, đất, gỗ, đá, xi măng cốt thép hoặc vẽ hoặc thêu càng không tương quan chút nào với Phật.

"Mời ông bà lên chùa lễ Phật" "Lên chùa lễ Phật đi con"!

Hởi ôi! thật đáng thương!

Người mời lễ Phật cũng như người được lễ Phật vĩnh viễn không hề biết, không hề thấy Phật, càng không hề biết Như Lai là thế nào!

CHƯƠNG SÁU:GIÁO LÝ DÙ THẬM THÂM SIÊU TUYỆT HẬU THẾ VẪN CÓ NGƯỜI NGHE HIỂU

Tu Bồ Đề thưa:

Bạch Thế Tôn! Cú nghĩa Như Lai vừa dạy quá cao sâu. Biết đâu chúng sanh đời sau họ không đủ sức tiếp thu và tin nhận thì sao?

Phật dạy:

Tu Bồ Đề! Thầy chớ lo điều đó. Sau Như Lai diệt độ, một trăm, hai trăm, ba, bốn, năm trăm năm về sau vẫn có người nghe hiểu tiếp thu tốt, thậm chí rất tốt! Nhưng này, Như Lai nói cho thầy biết: Những chúng sanh ấy do họ đã trồng gốc rễ cây lành rồi, không phải họ trồng trong một đức Phật hoặc hai, ba, bốn, năm Phật mà họ đã trồng trong vô lượng ngàn muôn ức đức Phật rồi. Cho nên, nghe là họ đã tin liền.

Này Tu Bồ Đề! Những chúng sanh có khả năng tin hiểu như vậy, Như Lai đều biết hết, thấy hết và biết rằng phước đức mà họ được, lớn nhiều vô lượng vô biên. Vì sao vậy? Vì chúng sanh ấy không bị mắc vào bốn tướng: Chấp ngã, chấp nhơn, chấp chúng sanh và chấp thọ giả, cho nên họ mới tin nỗi điều đó. Và người ấy cũng không vướng mắc vào ý niệm chấp, pháp này là đúng, pháp kia không đúng!

Vì sao vậy? Tu Bồ Đề! Bởi nếu chúng sanh bảo thủ chấp một tướng thì đương nhiên trở thành chấp đủ bốn tướng NGÃ, NHƠN, CHÚNG SANH, THỌ GIẢ.

Chấp pháp đó là đúng cũng tức là chấp NGÃ, NHƠN, CHÚNG SANH, THỌ GIẢ.

Chấp pháp kia là sai cũng là chấp NGÃ, NHƠN, CHÚNG SANH, THỌ GIẢ.

Thế nên, Như Lai dạy: Pháp sai không chấp thủ đã đành mà pháp đúng cũng không nên bảo thủ.

Này, Tu Bồ Đề và tất cả các thầy Tỳ kheo đệ tử của ta! Giáo pháp mà Như Lai dạy ví như thuyền bè, người trí nương thuyền bè để qua sông, qua đến bờ kia rồi thì tự tại thong dong, người trí không khư khư ôm giữ thuyền bè nữa.

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Hậu thế vẫn không hiếm người nghe hiểu tu tập theo giáo lý thậm thâm: Bát Nhã Ba La Mật Kinh. Vì cớ sao?

Bởi vì chúng sanh quá khứ đã có tri kiến Phật, có khả năng thành Phật, có Phật tánh; chúng sanh hiện tại cũng có tri kiến Phật, có khả năng thành Phật, có Phật tánh, cho nên nghe hiểu được kinh này. Chúng sanh hậu thế cũng có tri kiến Phật, có khả năng thành Phật, có Phật tánh, vì vậy vẫn có người thọ trì đọc tụng tin hiểu được kinh này.

Tuy nhiên, người nghe hiểu ham mộ kinh này, nên biết rằng người đó đã có trồng sâu gốc rễ cây lành chớ chẳng phải bỗng dưng mà được. Do họ trồng sâu căn lành với nhiều đời, nhiều Phật, cho nên người này viễn ly nhiều thứ chấp. Họ xa lìa tướng NGÃ, NHƠN, CHÚNG SANH, THỌ GIẢ. Họ xa lìa chấp đây đúng kia sai, đây nên lấy kia nên bỏ... Do vậy mà họ tin hiểu ái mộ kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật nầy. Bởi vì, nếu người nào còn chấp một tướng thì hiển nhiên bị vướng vào bốn tướng chấp, người đó sẽ không thể nghe hiểu và ái mộ kinh này.

Thế cho nên học Phật, tu Phật, pháp sai bỏ đã đành mà pháp đúng cũng không để lòng bảo thủ! Ví như dùng thuyền bè để qua sông, lên bờ rồi người trí không cất giữ thuyền bè nữa.

CHƯƠNG BẢY:QUẢ A NẬU ĐA LA TAM MIỆU TAM BỒ ĐỀCHỈ LÀ DANH NGÔN NHƯ LAI PHƯƠNG TIỆN NÓI

Đức Phật hỏi:

Tu Bồ Đề! Thầy hiểu thế nào? Như Lai có đắc quả A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề chăng? Như Lai có thuyết pháp chăng?

Tu Bồ Đề thưa: Theo chỗ hiểu của con qua quá trình tu học thì không có cái danh vị cố định tên A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề và cũng không có pháp nào cố định trong những pháp Như Lai đã thuyết. Vì sao vậy? Bởi lẽ pháp mà Như Lai thuyết đều không nên bảo thủ hoặc phân biệt chấp nê rằng: đây là phi pháp (sai), kia là không phi pháp (đúng). Tại sao? Tại vì chỉ một pháp vô vi Phật thuyết ra cho hàng đệ tử tu hành, vậy mà kẻ thì chứng quả Thánh, người chỉ đến bậc hiền!

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Quả Vô thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, nói giảng lược Quả Vô Thượng Bồ Đề. Người Phật tử bình thường, hay hạng Tu sĩ tầm thường, ai cũng tưởng rằng: có cái "QUẢ" tên ấy để cho Phật "CHỨNG ĐẮC". Không phải vậy, Phật không có CHỨNG, không có ĐẮC gì cả. Người đệ tử Phật nói Phật có CHỨNG có ĐẮC người đó không xứng đáng là đệ tử Phật, mà còn là người phỉ báng Phật dù họ không có ác ý!

Bởi lẽ: Phật mà thấy rằng mình có CHỨNG QUẢ thì không còn là Phật nữa rồi, vì phạm vào "chấp"!"ta đã...thành Phật"...

CHƯƠNG TÁM: PHƯỚC ĐỨC CHỈ LÀ DANH NGÔN NHƯ LAI  PHƯƠNG TIỆN NÓI

CHƯƠNG TÁM: PHƯỚC ĐỨC CHỈ LÀ DANH NGÔN NHƯ LAI PHƯƠNG TIỆN NÓI

Phật hỏi:

Tu Bồ Đề! thầy nghĩ thế nào? Giả sử ai đó có thất bảo thật nhiều, đầy cả tam thiên đại thiên thế giới, đem hết ra làm việc bố thí. Theo ý thầy, người đó phước đức có được nhiều không?

Tu Bồ Đề thưa: Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Theo chỗ hiểu của con; tại vì phước đức không tự tánh cố định, cho nên Như Lai nói người ấy phước đức nhiều.

Phật dạy:

Đúng vậy, Tu Bồ Đề!

Này, Tu Bồ Đề! nếu có người nào thọ trì đọc tụng kinh này mà không nhớ được nhiều, chỉ nhớ chừng một bài kệ bốn câu nào đó, rồi vì người khác mà truyền đạt diễn nói, thì phước đức của người này nhiều hơn người dùng thất bảo bố thí như đã nói trên.

Bởi vì sao? Tu Bồ Đề, bởi vì tất cả chư Phật và pháp A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề Phật, đều từ kinh này có ra.

Này, Tu Bồ Đề! nói là "Phật pháp" sự thật chẳng có Phật pháp gì cả, mà gọi là "Phật pháp" vậy thôi!

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Người thế gian biết đến chùa, được qui y Tam bảo thì không một ai không ham mê, không mong cầu phước đức. Chỉ có bậc chân Thiền sư, những bậc thạc đức cao Tăng mới vượt ra sự ham mê sự mong cầu ấy.

Bởi vì phước đức không có tự tánh chơn thật, nó chỉ là một "biểu ngôn" phương tiện của Như Lai! Đố ai chỉ ra nó? Hình dáng? Không có. Kích thước?

Không. Qui mô? Không. Vĩ mô? Không. Màu sắc? Không. Trọng lượng? Không! Không và không tất cả!

Vậy mà ai thọ trì đọc tụng, rồi vì người truyền bá ý thú kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật này chừng bốn câu kệ nào đó, phước đức của người này nếu lấy sự rộng lớn của hư không cũng không thể so sánh. Bởi vì tất cả chư Phật và pháp của chư Phật diễn đạt truyền bá đều từ kinh này mà ra.

Nói là nói vậy thôi, chứ nếu nói đúng chân lý thì chẳng có Như Lai nào thành Phật, cũng chẳng có Phật nào nói pháp, dù được gọi là "chánh pháp" Tu Bồ Đề ạ! Bởi vì ... thôi ... không ... nói ... nữa...!

CHƯƠNG CHÍN:BỐN QUẢ THANH VĂN CHỈ LÀ DANH NGÔN NHƯ LAI PHƯƠNG TIỆN NÓI

Phật hỏi:

Tu Bồ Đề! Theo ý thầy hiểu thế nào? Người Tu Đà Hoàn họ có nghĩ rằng họ chứng được quả Tu Đà Hoàn không?

Bạch Thế Tôn! Không. Bởi vì Tu Đà Hoàn gọi là "Nhập lưu" nhưng sự thật không có gì gọi là nhập lưu cả.

Tư Đà Hàm gọi là "Nhất vãng lai" sự thật không có vãng lai gì, mà gọi là "Nhất vãng lai" vậy thôi.

A Na Hàm gọi là "Bất lai" nhưng sự thật họ chẳng nghĩ rằng họ được quả Bất lai. Bởi vì họ không hề có bất lai, bất khứ gì. Họ biết đó là danh ngôn giả đặt, là phương tiện của Như Lai gọi vậy thôi.

Đến như hàng A La Hán, họ cũng chẳng có ý niệm rằng mình chứng đạo A La Hán. Bởi vì không có đạo pháp nào cố định là A La Hán cả. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì nếu người A La Hán có ý nghĩ rằng mình được quả A La Hán, thì ngay ý nghĩ đó, đã bị vướng mắc vào bốn đối tượng chấp: NGÃ, NHƠN, CHÚNG SANH, THỌ GIẢ và cũng ngay lúc đó họ không còn là A La Hán được nữa rồi!

Bạch Thế Tôn! Tự thân con được Phật khen là Tỳ kheo đắc "Vô tránh tam muội", là người đứng đầu trong các Tỳ kheo, là người ly dục bậc nhất trong hàng A La Hán.

Bạch Thế Tôn! Nếu con có khởi ý niệm rằng con chứng đạo quả A La Hán, chắc hẳn thế Tôn chẳng khen Tu Bồ Đề là Tỳ kheo ưa tịch tĩnh, thích sống một mình. tại vì con không có ý nghĩ về con như vậy cho nên Như Lai mới khen Tu Bồ Đề là người ưa thích tịch tĩnh, thích sống một mình.

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Tu Đà Hoàn, Tư Đà Hàm, A Na Hàm, A La Hán đó là bốn quả vị nói lên sự thành công của người đệ tử Phật trên quá trình học đạo, hành đạo và "đắc đạo". Bốn quả vị đó kinh điển gọi "TỨ QUẢ THANH VĂN" thành phần này chủ yếu "nghe pháp" mà ngộ đạo đắc quả.

Ngộ đạo, đắc đạo, chứng quả là những danh từ ngôn thuyết phương tiện tạm mượn để khi thì ám tỷ, khi thì hiển thị, khi thì khai đạo ... một pháp môn, một đường lối tu tập. Thế cho nên danh ngôn chỉ là giả lập, chỉ là phương tiện là ngón tay chỉ trăng, ngón tay không bao giờ là trăng được.

Đệ tử Phật, nếu người tâm cởi mở thì tu tập tiến mau, còn người tâm chấp chặt thì tu tiến chậm. Chấp thị phi nhơn ngã cần cởi mở xả bỏ đã đành, mà chấp ta là người tu giỏi, tu kỹ, ta ngộ đạo, ta đắc đạo, ta đã chứng quả cũng phải xả bỏ. Bởi vì Chấp một tiếng TA là vướng mắc NGƯỜI, TỤI NÓ, CHÚNG BÂY rồi.

Thế cho nên, người học đạo tu hành cẩn thận giáo lý Bát Nhã Ba La Mật Đa này.

Đương cơ và đối tượng thời pháp Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đa này là Bồ tát đại thừa. Dù vậy, học Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đa thì lại không phải vậy. Vì Thế Tôn dạy: "Vô hữu định pháp Như Lai khả thuyết". "Nhất thiết thánh hiền giai dĩ, vô vi pháp nhi hữu sai biệt"! Người Thanh văn TỨ QUẢ càng phải khắc kỹ về ý niệm: "Tu", "hành", "chứng", "đắc" của mình!

CHƯƠNG MƯỜI: ĐỪNG THẤY CÓ CHỨNG ĐẮC ĐỪNG KHỞI NIỆM THIẾT LẬP TRANG NGHIÊM CÕI PHẬT

Phật hỏi:

Tu Bồ Đề! theo ý thầy, thầy nhận hiểu thế nào? Xưa kia ở vào thời Phật Nhiên Đăng, ta tu hành đối với quả vị ta có chứng đắc gì chăng?

Tu Bồ Đề thưa: Bạch Thế Tôn! Theo con hiểu; lúc Như Lai ở chỗ Phật Nhiên Đăng, Như Lai không hề thấy có chứng đắc.

Phật hỏi:

Tu Bồ Đề! thầy hiểu thế nào? Bồ tát có thiết lập và trang nghiêm cõi Phật cho mình chăng?

Tu Bồ Đề thưa:

Bạch Thế Tôn! Không. Vì sao vậy? Bởi vì gọi là thiết lập trang nghiêm, thực ra Bồ tát không có thiết lập trang nghiêm gì cả, mà gọi là thiết lập trang nghiêm vậy thôi.

Vì vậy cho nên, này Tu Bồ Đề! các Bồ tát cũng như hàng đại Bồ tát nên khởi tâm thanh tịnh như vậy, không nên sanh tâm dính mắc sắc, không nên sanh tâm dính mắc thanh, hương, vị, xúc, pháp. Mà nên kích khởi sanh tâm "vô sở trụ" đừng cho dính mắc

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Đời quá khứ cũng như hiện tại và tương lai, trên đường tu học, hành đạo không được nghĩ rằng ta có ĐẮC ĐẠO, ta được CHỨNG QUẢ ... Bởi vì có ý nghĩ như vậy tức là ta đã vướng mắc CHẤP NGÃ rồi...

Trên bước đường học đạo, hành đạo cũng không nên khởi tâm niệm thiết lập cõi Phật trang nghiêm cho TA. Không nên có ý nghĩ xây dựng cho TA cõi TỊNH ĐỘ ... Bởi vì mười phương cõi nước không có một khoảnh đất nào thanh tịnh để cho TA xây hay thiết lập.

Khởi ý niệm "ta thiết lập" trang nghiêm cõi Phật cho TA, ngay khi đó không còn là Thanh văn, mất chất Bồ tát rồi, vì đã rơi vào bốn tướng CHẤP.

CHƯƠNG MƯỜI MỘT: BỐ THÍ PHÁP TRUYỀN BÁ KIM CANG BÁT NHÃ BA LA MẬT KINH  PHƯỚC ĐỨC HƠN BỐ THÍ TÀI

CHƯƠNG MƯỜI MỘT: BỐ THÍ PHÁP TRUYỀN BÁ KIM CANG BÁT NHÃ BA LA MẬT KINH PHƯỚC ĐỨC HƠN BỐ THÍ TÀI

Phật bảo:

Tu Bồ Đề! Như Lai hỏi thật thầy: Giả sử có người thiện nam hay thiện nữ dùng thất bảo nhiều như số cát sông Hằng, và đầy khắp cả tam thiên đại thiên thế giới mà bố thí. Thầy nghĩ sao? Người đó phước đức có nhiều không? Tu Bồ Đề thưa: Rất nhiều, bạch Thế Tôn

Phật dạy:

Này, Tu Bồ Đề! Nếu có thiện nam hay thiện nữ nào ở trong kinh này tâm đắc và thọ trì chừng bốn câu kệ... rồi vì người giảng nói, phước đức của người này nhiều hơn người bố thí thất bảo như đã nói trên.

Lại nữa, này Tu Bồ Đề! tùy sự ghi nhớ kinh nhiều hay ít, thậm chí diễn giải bài kệ chừng bốn câu. Nên biết, trụ xứ đó, tất cả thế gian; trời, người, A Tu La v.v... đều nên cúng dường như cúng dường tháp điện của Phật. Huống chi người tín thọ, hành trì giáo nghĩa của toàn kinh. Tu Bồ Đề! thầy nên biết, người ấy đã thành tựu pháp tu, tối thượng hy hữu! Và kinh KIM CANG BÁT NHÃ BA LA MẬT này ở nơi nào có, thì nơi ấy có Phật và hàng đệ tử đạo cao đức lớn của Phật quang lâm.

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Bố thí tiền tài vật dụng, cứu ngặt chứ không thể cứu nghèo. Nếu cho nhiều tiền có vốn làm giàu thì cứu nghèo chứ không thể cứu khổ. "Nhà giàu cũng khóc..." là chuyện có thật.

Truyền bá kinh Kim Cang Bát Nhã là trừ khổ, cứu khổ, giải khổ cho con người là việc có thật. Thế cho nên giáo lý kinh này rất là quí hiếm. Chẳng những trừ khổ, cứu khổ, giải khổ mà còn cho sự an vui, nếu tu hành tốt sẽ đạt đến đỉnh cao Bồ đề, Niết bàn vô thượng!

Do vậy, kinh nói: Chỗ nào có kinh này, trời người nên cúng dường xem như cúng tháp điện Phật. chỗ nào có kinh này là có Phật và hàng đại đệ tử của Phật quang lâm ngự ở nơi đó. Thật đấy, thiền định đi, rồi sẽ thấy biết rõ điều đó.

CHƯƠNG MƯỜI HAI: TÊN KINH LÀ PHƯƠNG TIỆN HUYỄN DANH THUYẾT PHÁP LÀ PHƯƠNG TIỆN NHƯ LAI HUYỄN THUYẾT!

Bấy giờ thầy Tu Bồ Đề thưa hỏi: Bạch Thế Tôn! Kinh Phật đang dạy đây, tên gọi là gì? Để chúng con biết mà phụng trì?

Phật dạy: Tu Bồ Đề! Kinh này tên gọi KIM CANG BÁT NHÃ BA LA MẬT, thầy nên phụng trì danh tự ấy. Vì cớ sao? Tu Bồ Đề, thầy nên hiểu: Phật nói"Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật " sự thật rõ ra, không có "Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật gì cả, mà huyễn gọi "Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật" vậy thôi.

Phật dạy: Tu Bồ Đề! Thầy hiểu thế nào? Như Lai có thuyết pháp không?

Tu Bồ Đề thưa: Bạch Thế Tôn! theo chỗ hiểu của con, Như Lai không có thuyết pháp!

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Kim cang hay Kim cương, một khoáng chất cứng hơn sắt thép và các thứ đá khác.

Bát nhã là trí tuệ, thứ trí tuệ trên hết các thứ trí tuệ khôn ngoan hiểu biết về vật chất hữu vi ở trần thế. Thứ trí tuệ của con người GIẢI THOÁT hoàn toàn mọi vướng bận khổ đau trên thế cuộc.

Ba La Mật có nghĩa hoàn bị, tuyệt đỉnh, là rốt ráo, ví như dụng cụ viên qui quay lấy vòng tròn rồi thì không có cái gì tròn hơn nữa được.

Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật là kinh dạy cho con người bồi dưỡng trí tuệ, tư duy thiền định, quán chiếu nội tâm, suy nghiệm ngoại vật, nhận thức sự vật một cách tinh tường viên mãn, không còn thứ trí tuệ, thứ hiểu biết nào trên. Đó là KIM CANG BÁT NHÃ BA LA MẬT KINH. Các đệ tử Phật nên phụng trì kinh này, bồi dưỡng cho mình trí tuệ GIẢI THOÁT VIÊN MÃN ấy.

Nói là nói vậy thôi! Chứ lời nói của Như Lai cũng chỉ là một huyễn ngôn huyễn thuyết như các ngôn thuyết khác. Nói Như Lai thuyết pháp đúng lý chơn mà suy, có pháp nào riêng của Như Lai đâu! Tại vì sự vật hiện tượng nó sanh như vậy, nó trụ như vậy, nó dị như vậy và nó diệt như vậy, Như Lai cũng nói nó sanh như vậy, nó trụ như vậy, nó dị như vậy và nó diệt như vậy. Thế thôi!

CHƯƠNG MƯỜI BA: TRẦN VÀ THẾ GIỚI NÓI MỘT THÌ SAI NÓI HAI KHÔNG ĐÚNG

Phật hỏi:

Tu Bồ Đề! Theo ý thầy, thầy hiểu thế nào? Số vi trần của thế giới tam thiên đại thiên có nhiều chăng?

Tu Bồ Đề thưa: Bạch Thế Tôn! Rất nhiều.

Phật dạy: Này, Tu Bồ Đề! Những vi trần ấy Như Lai nói không phải vi trần, gọi đó là vi trần vậy thôi. Thế giới cũng vậy. Như Lai gọi thế giới nhưng không có gì thế giới cả mà gọi là thế giới vậy thôi.

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Hãy học thiền, học tư duy, học quán chiếu. Đối tượng thiền; Một thật to là thế giới là lục địa là quả cầu. Hai thật nhỏ: là vi trần, là thủy trần, là lân hư trần. Vậy mà chúng nó làm "trở thành" nhau được qua chân lý NHÂN DUYÊN SANH.

Do nhân duyên thế giới hoá thành vi trần. Do nhân duyên vi trần đóng khối thành thế giới.

Do nhân duyên từ con người có phân người. Do nhân duyên phân người thành dinh dưỡng nuôi con người xuyên qua cải rau hoa quả!...

Đệ tử Phật hãy học tham thiền đi..! Rồi các vị sẽ có AN LẠC TỰ TẠI không bao giờ bị cướp mất!...

CHƯƠNG MƯỜI BỐN: THẤY THÂN 32 TƯỚNG CỦA PHẬT CHƯA PHẢI THẤY PHẬT CÀNG CHƯA THẤY BIẾT NHƯ LAI

Đức Phật bảo:

Tu Bồ Đề! Thầy hiểu thế nào? Có thể nhìn vào thân 32 tướng của Phật, gọi là thấy Như Lai chăng?

Tu Bồ Đề thưa: Không! Bạch Thế Tôn, không thể nhìn thân 32 tướng mà cho là thấy Như Lai Phật. Tại sao vậy? Vì Như Lai dạy: 32 tướng không phải tướng chắc thật, tại vì thầy tướng số họ gọi 32 tướng vậy thôi.

Phật dạy tiếp:

Này, Tu Bồ Đề! Giả sử có kẻ thiện nam, người thiện nữ nào đem thân mạng nhiều như số cát sông Hằng để bố thí, nhưng nếu có người ở nơi kinh này nghe hiểu thọ trì, rồi vì người giảng nói truyền đạt rộng ra, khoảng chừng bài kệ bốn câu nào đó, phước đức người này nhiều không thua người bố thí thân mạng nói trên.

Thầy Tu Bồ Đề nghe Phật dạy đến đây, nhận thức rõ nghĩa thú sâu xa mầu nhiệm của kinh này, rơi nước mắt, không cầm được khóc, rồi bạch Phật rằng: Thưa Thế Tôn! Rất hy hữu! Phật nói KIM CANG BÁT NHÃ BA LA MẬT kinh, nghĩa lý thậm thâm vô cùng. Từ khi tu học cho đến khi con được tuệ nhãn, con chưa từng được nghe kinh điển thậm thâm như vậy.

Bạch Thế Tôn! Nếu người nào nghe kinh này mà lòng tin trong sáng, thì chắc chắn tỏ ngộ được THẬT TƯỚNG! Và nên biết rằng, người ấy thành tựu công đức hy hữu bậc nhất.

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Theo giáo lý Đạo Phật, thân ngũ ấm là thân phàm phu, thân của tất cả mọi con người. Thân ngũ uẩn thất đại cũng chẳng có gì là Phật. thế thì tại sao thân 32 tướng lại là Như Lai? Giã sử thân ai đó 30, 31 hoặc 33, 34 tướng có thể là Như Lai được không? Trên tinh thần của Đạo Phật, không có rắc rối về vấn đề thân và tướng như vậy. Đạo Phật không chấp nhận thầy tướng, thầy số, thầy bói, thầy cúng ... Thế cho nên, dạy các hàng đệ tử Phật, muốn thấy Phật biết Như Lai. Không được nhìn Phật, Như Lai qua tướng 29, 30, 32, 34,... gì ráo. Giả sử thấy người nào đó có 80, 90, 120 tướng đi nữa cũng không vì thầy tướng nói có nhiều tướng mà là Phật là Như Lai! Phật, Như Lai căn cứ trí giác ngộ, hạnh giải thoát, không căn cứ ở thân và tướng.

Có một số người ngoại đạo họ tưởng tượng, họ chạm trổ những thân tướng hơn chục đầu, cả ngàn tay, cả ngàn con mắt... Như Lai không có vậy! Người đệ tử chân chính của Phật nghĩ sao?

Do lẽ đó, người đệ tử Phật, tại gia cũng như xuất gia muốn thấy biết Như Lai, Phật không y cứ nơi Thân và Tướng.

"Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng

Nhược kiến chư tướng phi tướng tức kiến NHƯ LAI"

Vì vậy ở chương này, đức Phật mượn một đối trọng lạ thường vô tiền khoáng hậu, để so sánh công lao và phước đức.

Đem thân mạng của chính mình như số cát sông Hằng bố thí để cầu phước, so với người nghe hiểu giáo nghĩa kinh này, rồi diễn đạt truyền bá giảng giải, đánh đổ mổ xẻ gột rửa những bộ óc có hạt giống mê tín, dị đoan huyễn hoặc hoang đường về đức Phật về đạo Phật về Thế Tôn Như Lai ... Người làm được việc này, truyền bá tư tưởng Bát Nhã Ba La Mật kinh, phước đức nhiều hơn người bố thí thân mạng nhiều như cát sông Hằng.

Do vậy khi nghe đoạn này, thầy Tu Bồ Đề rơi nước mắt khóc trước Phật. Rằng từ khi con được tuệ nhãn đến nay con mới nghe giáo lý thậm thâm Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật này. Người nghe mà hiểu được hành được rõ là hạng người hy hữu ở trần gian. Chắc chắn người đó là người thâm ngộ THỰC TƯỚNG các pháp!

CHƯƠNG MƯỜI LĂM: THẬT TƯỚNG VẪN PHÓNG XẢ  NHƯ PHÓNG XẢ PHÁP HỮU VI!

CHƯƠNG MƯỜI LĂM: THẬT TƯỚNG VẪN PHÓNG XẢ NHƯ PHÓNG XẢ PHÁP HỮU VI!

Tu Bồ Đề thưa: Bạch Thế Tôn! Theo con hiểu "Thật tướng" cũng chỉ là "VÔ TƯỚNG" không có tự tánh chơn thật, vì vậy Như Lai gọi là THẬT TƯỚNG!

Bạch Thế Tôn! Hôm nay nghe kinh điển này, con tin hiểu và thọ trì không lấy làm khó; Bốn, năm trăm năm về sau, nếu có chúng sanh nghe mà tin hiểu thọ trì, ấy là người hy hữu bậc nhất! Vì sao vậy? Vì người đó không còn chấp tướng NGÃ, NHƠN, CHÚNG SANH và THỌ GIẢ. Do đâu biết? Do vì người đó biết Ngã tướng, Nhơn tướng, Chúng sanh tướng, Thọ giả tướng đều "phi tướng" (huyễn vọng). Nói thế nghĩa là sao? Nghĩa là hễ ai ly hết thảy Tướng, thì những người đó chính là Phật!

Đức Phật khen: Đúng vậy! Đúng vậy! Này, Tu Bồ Đề! Nếu có người nghe kinh này mà lòng không ngỡ ngàng, không sợ hãi. Nên biết, đó là thành phần hy hữu trên đời!

Tu Bồ Đề! Thầy nên nhớ: Như Lai nói Bố thí ba la mật, sự thật không bố thí ba la mật gì cả, mà gọi bố thí ba la mật.

Này, Tu Bồ Đề! Nhẫn nhục ba la mật, Như Lai nói chẳng nhẫn nhục ba la mật, mà gọi nhẫn nhục ba la mật. Vì sao nói như thế?

Phật bảo:

Này, Tu Bồ Đề! Nhớ kiếp xưa kia, ta bị vua Ca Lợi cắt xẻo từng phần thân thể. Lúc bấy giờ, ta không có tướng ngã, tướng nhơn, tướng chúng sanh, tướng thọ giả. Vì sao biết? Vì lúc đó thân thể ta bị cắt xẻo từng phần mà thân tâm ta bất động. Nếu ta còn tướng ngã, tướng nhơn, tướng chúng sanh, tướng thọ giả, thì lúc đó ta đã khởi tâm sân hận rồi!

Tu Bồ Đề! Lại nhớ thuở quá khứ, một giai đoạn cả năm trăm năm, ta là một ông tiên tu hạnh nhẫn nhục. Thời gian dài đó ta không có tướng ngã, tướng nhơn, tướng chúng sanh, tướng thọ giả.

Thế cho nên, Tu Bồ Đề! Bồ tát nên ly tất cả tướng, phát tâm A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Không nên sanh tâm trụ sắc, không sanh tâm trụ thanh, hương, vị, xúc, pháp; nên sanh tâm "vô trụ". Tâm có trụ tức là đã phạm sai lầm!

Thế cho nên Như Lai dạy: Người phát tâm Bồ tát, tu bố thí không sanh tâm trụ sắc. Tu Bồ Đề! Bồ tát vì lợi ích chúng sanh nên bố thí như vậy. Bởi Như Lai nói: Tất cả chúng sanh không phải thật có chúng sanh! Như Lai cũng lại nói: Tất cả các tướng không phải thật có các tướng. Tu Bồ Đề! Lời nói của Như Lai là chơn ngữ, thật ngữ, bất dị ngữ, bất cuống ngữ (chơn chánh, thật lý không thay đổi, trước sau khoảng giữa cũng vậy, không dối gạt phỉnh phờ).

Này, Tu Bồ Đề! Pháp A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề Như Lai được, pháp ấy không thật, không hư. Tu Bồ Đề! Nếu tâm Bồ tát trụ chấp ở pháp làm việc bố thí, như đi vào hang tối không thấy được gì. Nếu Bồ tát tâm không trụ chấp ở pháp mà làm việc bố thí, như người sáng mắt đi dưới ánh mặt trời, vạn vật đều thấy rõ hết.

Tu Bồ Đề! Hiện tại cũng như tương lai, nếu có thiện nam hay thiện nữ ở nơi kinh này thọ trì đọc tụng, Như Lai dùng trí tuệ Phật biết rõ người đó, thấy rõ người đó, rằng họ có được công đức vô lượng vô biên.

Tu Bồ Đề! Hãy suy gẫm lời dạy của Như Lai! Giả sử có kẻ thiện nam hay người thiện nữ, buổi sáng đem thân mình nhiều như số cát sông Hằng bố thí; ban trưa lại đem thân mình nhiều như số cát sông Hằng bố thí; buổi chiều lại cũng đem thân mình nhiều như số cát sông Hằng bố thí. Bố thí như thế trải qua trăm kiếp, ngàn muôn ức kiếp. Nhưng nếu có người nghe kinh này mà tín tâm không chao động, không chống trái, không sợ hãi, nghi ngờ, phước đức của người này hơn người bố thí thân mạng đã nói trên. Còn nói chi người nghe rồi tâm đắc, thọ trì, đọc tụng, vì người giảng thuyết, phước đức của họ ngôn từ không sao nói hết được!

Này, Tu Bồ Đề! Bất luận ở đâu, xứ nào có kinh này, tất cả thế gian trời, người, A Tu La hãy nên cúng dường. Và xem chỗ ấy như tháp điện Phật, cung kính, đãnh lễ, nhiễu quanh, dùng hương hoa tung rải cúng dường nơi đó!

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Theo giáo lý đạo Phật dạy: Hiện tượng sự vật ngàn sai muôn khác, không ai biết hết tên của chúng, dù tên đó cũng chỉ là ai đó đặt ra. Đến thế kỷ 21 này, các nhà khoa học khái quát phân loại chúng thành bốn thể: Động vật thể, Thực vật thể, Khoáng vật thể và Phi vật thể.

Giáo lý đạo Phật gọi chung các vật thể ấy là Pháp hữu vi, mà hữu vi pháp thì không thật, toàn bộ đều như mộng, như ảo... Người tu hành không tinh tiến, không khéo thiền định tư duy quán chiếu, dù 95 hay 120 tuổi cũng không nhận biết "thật tướng" của hữu vi là thế nào?

Thế cho nên, thiền giả nhận biết thật tướng đã là khó, CHỨNG NHẬP "Thật tướng lại là một việc khó hơn nhiều, vậy mà khi đã chứng được thật tướng rồi lại cũng phải xả bỏ như xả bỏ các pháp hữu vi. Vì thật tướng tức thị PHI TƯỚNG! "Trụ vào THẬT TƯỚNG vẫn là trụ một cách sai lầm như trụ pháp hữu vi vậy (nhược tâm hữu trụ tắc vi phi trụ).

Đức Phật kể lại chuyện xưa, rằng hồi đó người bị vua Ca Lợi cắt xẻo từng phần thân thể mà người không giận không oán thù. Thời gian tu tiên cả 500 năm nhẫn nhục ... thiền định đến nỗi chim lót ổ trên đầu ... Nhìn bằng nhục nhãn ai cũng nói tiền thân Phật tu hạnh bố thí ba la mật, thí cả thân mạng, người tu hạnh nhẫn nhục ba la mật, cam chịu sự khổ đau cùng cực mà không sân hận, không tham tiếc ...

Đức Phật đã từng dạy: Người nào nghe kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật này mà tâm ưa thích, lòng không chống trái ngỡ ngàng, dùng tuệ nhãn, tuệ nhĩ để thấy nghe sẽ nhận rõ ra rằng, tiền thân Phật lúc ấy chẳng tu BỐ THÍ BA LA MẬT gì đâu! Người chỉ tu hạnh Bồ tát là VÔ NGÃ TƯỚNG, VÔ NHƠN TƯỚNG, VÔ CHÚNG SANH TƯỚNG và VÔ THỌ GIẢ TƯỚNG vậy thôi! Vã lại khi tu Bồ tát hạnh người đã ý thức rõ: Tất cả chúng sanh PHI chúng sanh, tất cả các tướng PHI tướng. Cho nên giữ gìn chánh niệm ƯNG VÔ SỞ TRỤ mà vẫn ly TỨ TƯỚNG vậy thôi! Tất cả ý tứ nói trên là chơn ngữ, thật ngữ của Như Lai.

Cho đến như Quả A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề của Phật chứng đắc vẫn không được gọi là THẬT. Tuy nhiên, cũng không được nói HƯ! Tại vì những gì thuộc về Hữu vi pháp, có nói gì cũng không trúng!

Thế cho nên, ai nghe hiểu, tin nhận, thọ trì, truyền đạt. Phước đức lớn, ngôn từ không nói được.

Kinh này ở đâu coi như tháp miếy Phật ở đó, nên kính ngưỡng tôn trọng cúng dường.

CHƯƠNG MƯỜI SÁU: TRÌ KINH TIÊU NGHIỆP CHƯỚNG  TỨC THÂN THÀNH PHẬT

CHƯƠNG MƯỜI SÁU: TRÌ KINH TIÊU NGHIỆP CHƯỚNG TỨC THÂN THÀNH PHẬT

Đức Phật bảo: Này nữa, Tu Bồ Đề! Nếu có kẻ thiện nam, người thiện nữ thọ trì đọc tụng kinh này mà bị người ta xem thường khinh rẻ, là tại vì túc nghiệp của người ấy nặng quá, đáng đọa đường ác, nhưng do hiện nay bị người đời xem thường, khinh rẻ mà túc nghiệp được tiêu hết và sẽ tiến tới chứng quả A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ đề.

Tu Bồ Đề! Nhớ chuyện xa xưa cách nay vô luợng vô biên a tăng kỳ kiếp, trước thời Phật Nhiên Đăng, ta từng gặp cả tám trăm bốn ngàn vạn ức na do tha (vô số kể) chư Phật, ta đã cúng dường, phụng sự không hề bê trễ sơ suất. Nhưng nếu đời sau có người nào nghe kinh này tâm đắc, hoan hỷ thọ trì đọc tụng, công đức của ta trước kia đem so sánh, không bằng một phần trăm, ngàn, ức, triệu, cho đến không có con số để so sánh được.

Này, Tu Bồ Đề! Thiện nam tử, thiện nữ nhơn ở đời sau, ai thọ trì đọc tụng kinh này, công đức của họ nếu ta nói rõ và đầy đủ e có người nghe rồi, tâm họ sanh cuồng loạn, hồ nghi không tin nỗi! Tu Bồ Đề! Thầy nên học và nhớ! Kinh này nghĩa lý vượt ngoài sự nghĩ bàn, cho nên quả báo không thể nghĩ bàn!

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Đã là nghiệp chướng thì nghiệp chướng hiện đời hay nghiệp chướng đời trước chẳng khác gì nhau, chỉ là kết quả sai trái vặt vãnh của thân khẩu ý. Còn cái thứ xem thường khinh rẻ của người đời chỉ là gió thoảng bên tai, không thể là một đối trọng khổ đau đối với thứ trí tuệ Ba La Mật!

Nghe kinh này mà tâm đắc, mà ái mộ, mà ưa thích đọc tụng thọ trì thì những thứ "nghiệp chướng" tức PHI NGHIỆP CHƯỚNG; những thứ "khinh tiện" tức PHI KHINH TIỆN kia, như tuyết đá bỏ vào chảo nước sôi tiêu tan không còn xác gợn. Lúc bấy giờ ví như nhà tối mở toang cửa dưới ánh sáng ban trưa. Lật chậu úp lên thì chốn chốn một thứ ban ngày rạng rỡ.

"Thực tánh vô minh tức Phật tánh

Ảo hóa không thân tức pháp thân"

Nghe kinh tiêu nghiệp chướng, tức thân thành Phật là một chân lý có chân lý!

CHƯƠNG MƯỜI BẢY: VÔ NGÃ, VÔ NHƠN, VÔ CHÚNG SANH, VÔ THỌ GIẢ,VÔ NGÔN, VÔ HÀNH, VÔ ĐẮC, VÔ CHỨNG, VÔ T

CHƯƠNG MƯỜI BẢY: VÔ NGÃ, VÔ NHƠN, VÔ CHÚNG SANH, VÔ THỌ GIẢ,VÔ NGÔN, VÔ HÀNH, VÔ ĐẮC, VÔ CHỨNG, VÔ TU LÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC NHƯ LAI TÁI KHẲNG ĐỊNH ... ĐINH NINH...

Bấy giờ thầy Tu Bồ Đề lại bạch với đức Phật rằng:

Bạch Thế Tôn! Người thiện nam, người thiện nữ họ phát tâm A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề phải trụ tâm như thế nào? Phải hàng phục tâm như thế nào?

Phật dạy! Này, Tu Bồ Đề! Kẻ thiện nam hay người thiện nữ phát tâm A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề nên khởi tâm niệm rằng: Ta sẽ hóa độ hết thảy chúng sanh. Hóa độ hết thảy chúng sanh rồi, mà không thấy mình là người hóa độ. Tại sao thế? Tu Bồ Đề! Thầy nên nhớ: Nếu Bồ tát mà còn chấp tướng ngã, tướng nhơn, tướng chúng sanh, tướng thọ giả thì không phải Bồ tát.

Này, Tu Bồ Đề! Thật ra, không có pháp A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề để cho ai đó phát tâm.

Tu Bồ Đề! Thầy hiểu thế nào? Như Lai ở vào thời Phật Nhiên Đăng xa xưa ấy, có "Pháp" A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề để cho Như Lai đắc chăng?

Bạch Thế Tôn: Không, Tu Bồ Đề thưa. Theo chỗ con hiểu ý nghĩa Phật nói; thời điểm Như Lai ở chỗ Phật Nhiên Đăng, không có "Pháp" hay "Quả" A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề để cho Như Lai đắc.

Phật dạy: Đúng vậy! Đúng vậy, Tu Bồ Đề! Quả thật không có "Pháp" hay "Quả" A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề nào Như Lai chứng đắc cả!

Này, Tu Bồ Đề! Nếu có pháp A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề để Như Lai chứng đắc, ắt hẳn Phật Nhiên Đăng chẳng thọ ký cho ta rằng: Đời tương lai thầy sẽ thành Phật hiệu Thích Ca Mâu Ni. Sự thật, do không có gì chứng đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Thế cho nên Nhiên Đăng Phật thọ ký cho ta rằng: thầy ở hậu thế sẽ thành Phật hiệu Thích Ca Mâu Ni .

Tu Bồ Đề! Như Lai không hề chứng đắc quả A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề.

Phật dạy:

Tu Bồ Đề! Thầy hãy lắng nghe, khéo suy nghĩ! Như Lai có nghĩa là "bản thể như như" của vạn pháp. Nếu ai nói Như Lai đắc quả A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề là không đúng. Thật tế, không có pháp hay quả vị A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề Như Lai chứng đắc. Vì sao vậy? Vì quả A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề Như Lai được, không thật cũng không hư. Vì thế cho nên Như Lai nói: Tất cả các pháp đều là Phật pháp.

Này, Tu Bồ Đề! Nói tất cả pháp, thật lý không có tất cả pháp, gọi là tất cả pháp vậy thôi! Ví như con người khôn lớn vậy.

Tu Bồ Đề thưa: Bạch Thế Tôn! Như Lai nói con người khôn lớn, thật lý không có con người khôn lớn, gọi khôn lớn vậy thôi.

Tu Bồ Đề! Bồ tát cũng như vậy. Nếu Bồ tát khởi niệm rằng: "Ta sẽ tế độ chúng sanh"; khởi tâm như thế, không gọi là Bồ tát. Vì cớ sao?

Tu Bồ Đề! Thật lý, không có chức danh, không có "pháp" gọi là Bồ tát. Vì vậy, cho nên Phật nói: Tất cả pháp không NGÃ, không NHƠN, không CHÚNG SANH, không THỌ GIẢ.

Tu Bồ Đề! Nếu Bồ tát khởi niệm: rằng Ta sẽ thiết lập và trang nghiêm cõi Phật; khởi tâm niệm như thế, không thể gọi là Bồ tát. Tại sao vậy? Tại vì Như Lai dạy: Người thiết lập trang nghiêm cõi Phật, không thấy mình trang nghiêm thiết lập, gọi là thiết lập trang nghiêm vậy thôi.

Này, Tu Bồ Đề! Nếu người hiểu kỹ thông suốt "Vô ngã" "Vô pháp" (không ngã, không pháp) Như Lai gọi đó "Bồ tát Thật nghĩa"²!

TRỰC CHỈ ĐỀ CƯƠNG

Hàng phục tâm, không chấp ta hàng phục.

Đã trụ tâm, không trách ta có cách trụ tâm tốt.

Diệt độ chúng sanh, không chấp ta giúp họ.

Chúng sanh diệt độ, không chấp ta đã thi ân.

Sinh hoạt ngang rộng, không chấp không gian chứa đựng.

Trưởng thành nhỏ lớn, không chấp thời gian dưỡng nuôi.

Dù nói chân lý, không chấp ta đã nói gì.

Hành các hạnh lành, không chấp có phước đức.

Dù đã giải thoát, không chấp ta đắc Niết bàn.

Dù giác ngộ không trên, không chấp ta chứng quả Phật.

Dù gọi Như Lai, không chấp có "ông" NHƯ LAI qua tướng mạo.

Dù gọi "Qủa" A NẬU ĐA LA TAM MIỆU TAM BỒ ĐỀ, không chấp đó là một cảnh ... một nơi ... một sự vật ...

Dù nói vạn PHÁP, không chấp pháp một.

Dù nói các PHÁP đều là PHẬT PHÁP, không chấp PHẬT PHÁP là PHÁP có thật.

Nói núi kia cao rộng, không chấp cao rộng của núi.

Thằng A khôn lớn, không chấp cái khôn lớn của thằng A.

Ở chương này khái quát lại một số ý tứ Phật vừa dạy bảo, khẳng định dặn dò những điểm trên đường tu tập Bồ tát phải ghi nhớ.

Nói gì cũng không trúng, là trúng Viết gì cũng không trúng, là trúng

Nghĩ gì cũng không trúng, là trúng.

N.H.T.S