Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 22

Quyển Thứ 549 - Hội Thứ Tư

Quyển Thứ 549 -

Hội Thứ Tư

Phẩm Chơn Như

Thứ 16 - 2

Bấy giờ, Thiên tử cõi Dục, cõi Sắc cung kính chấp tay đồng thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa rất là sâu thẳm, cực khó tin hiểu. Bạch Thế Tôn! Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng rất sâu thẳm, cực khó tin hiểu. Bạch Thế Tôn! Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề khó tin hiểu, cũng khó chứng được.

Bấy giờ, Phật bảo các Thiên tử rằng: Như vậy, như vậy. Như các ngươi đã nói. Nếu các hữu tình trọn mê ác huệ, tinh tiến thấp kém, thắng giải thấp kém, không phương tiện khéo léo, bị bạn ác thu nhận, thời đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thật khó tin hiểu, đối Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng khó tin hiểu. Bởi đấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng khó chứng được.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Như Thế Tôn nói chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề đã khó tin hiểu, cũng khó chứng được. Vì sao mà Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cực khó tin hiểu cũng khó chứng được? Trong ấy trọn không thể có kẻ chứng được. Vì cớ sao? Vì tất cả pháp rốt ráo không vậy.

Trong không ấy, không có pháp năng chứng pháp khác. Sở dĩ vì sao? Vì tất cả pháp tự tánh đều không. Nếu vì dứt hẳn pháp như thế, nên nói pháp như vậy, pháp đây cũng không. Bởi nghĩa đây nên đối Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, hoặc kẻ năng chứng, hoặc pháp sở chứng, hoặc kẻ năng biết, hoặc pháp bị biết, tất cả đều không. Do nhân duyên đây, tôi khởi nghĩ này:

Chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề dễ dàng tin hiểu, dễ dàng chứng được, chẳng khó tin hiểu, chẳng khó chứng được, vì tất cả pháp không chẳng đều không. Tin biết như thế bèn chứng được vậy.

Phật bảo: Thiện Hiện! Chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, kẻ năng tin hiểu và kẻ chứng được bất khả đắc, nên nói khó tin hiểu và khó chứng được. Chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng phải thật có, nên nói khó tin hiểu và khó chứng được. Chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề không có chứa nhóm, nên nói khó tin hiểu và khó chứng được.

Khi ấy, Xá Lợi Tử bảo Thiện Hiện rằng: Vì tất cả rốt ráo không, nên chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cực khó tin hiểu, rất khó chứng được. Sở dĩ vì sao?

Vì tất cả pháp đều không tự tánh, đều như hư không. Ví như hư không chẳng làm nghĩ này: "Ta đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề phải sanh tin hiểu và phải chứng được". Các pháp cũng vậy, đều như hư không trọn vô tự tánh. Vậy nên, Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cực khó tin hiểu, rất khó chứng được.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề tin hiểu dễ dàng, chứng được dễ dàng, thời chẳng nên có chúng các Bồ tát như cát Căng già phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề lại quay lui lại. Nên biết Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cực khó tin hiểu, rất khó chứng được!

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Xá Lợi Tử rằng: Nơi ý hiểu sao? Sắc đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Nơi ý hiểu sao? Thọ tưởng hành thức đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Nơi ý hiểu sao? Lìa sắc có pháp đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Nơi ý hiểu sao? Lìa thọ tưởng hành thức có pháp đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Nơi ý hiểu sao? Chơn như sắc đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Nơi ý hiểu sao? Chơn như thọ tưởng hành thức đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Nơi ý hiểu sao? Lìa chơn như sắc có pháp đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Nơi ý hiểu sao? Lìa chơn như thọ tưởng hành thức có pháp đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Nơi ý hiểu sao? Sắc năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng năng.

Nơi ý hiểu sao? Thọ tưởng hành thức năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng năng.

Nơi ý hiểu sao? Lìa sắc có pháp năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng năng.

Nơi ý hiểu sao? Lìa thọ tưởng hành thức có pháp năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng năng.

Nơi ý hiểu sao? Chơn như sắc năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng năng.

Nơi ý hiểu sao? Chơn như thọ tưởng hành thức năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng năng.

Nơi ý hiểu sao? Lìa chơn như sắc có pháp năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng năng.

Nơi ý hiểu sao? Lìa chơn như thọ tưởng hành thức có pháp năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng năng.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Nơi ý hiểu sao? Chơn như đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Nơi ý hiểu sao? Lìa chơn như có pháp đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Nơi ý hiểu sao? Chơn như năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng năng.

Nơi ý hiểu sao? Lìa chơn như có pháp năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng năng.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Nơi ý hiểu sao? Vả có pháp chẳng tức sắc thảy chẳng lìa sắc thảy, chẳng tức chơn như chẳng lìa chơn như đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có quay lui chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Nơi ý hiểu sao? Vả có pháp chẳng tức sắc thảy chẳng lìa sắc thảy, chẳng tức chơn như chẳng lìa chơn như năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện bảo Xá Lợi Tử rằng: Nếu tất cả pháp chắc vậy, trụ vậy, trọn vô sở hữu đều bất khả đắc, nói những pháp nào có thể đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề mà có quay lui?

Khi ấy, Xá Lợi Tử bảo Thiện Hiện rằng: Như nhân giả đã nói, trong Vô sanh pháp nhẫn trọn không có pháp, cũng không Bồ tát khá đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề nói có quay lui. Nếu vậy cớ sao Phật nói ba thứ bổ đặc già la trụ Bồ tát thừa? Chỉ nên nói một? Lại như nhân giả nói, lẽ không có Tam thừa Bồ tát sai khác, chỉ nên có một Chánh đẳng giác thừa?

Khi ấy, Mãn Từ Tử bèn bảo cụ thọ Xá Lợi Tử rằng: Nên hỏi Thiện Hiện vì hứa nhận có một Bồ tát thừa chăng, nhiên hậu mới nạn lẽ không Tam thừa kiến lập sai khác, chỉ nên có một Chánh giác thừa.

Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: Vì hứa nhận có một Bồ tát thừa chăng?

Thiện Hiện trả lời hỏi lại: Nơi ý hiểu sao? Trong chơn như vả có ba thừa sai khác chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có. Chơn như hãy không tướng ba khá được, huống với trong ấy có ba thừa riêng.

Nơi ý hiểu sao? Trong chơn như vả có một thừa khá được chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng có. Chơn như hãy không tướng một khá được, huống với trong ấy mà có một thừa.

Nơi ý hiểu sao? Vả trong chơn như thấy có một pháp một Bồ tát chăng? Xá Lợi Tử nói: Thiện Hiện! Chẳng thấy có.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện bảo Xá Lợi Tử rằng: Nếu tất cả pháp chắc vậy, trụ vậy, trọn vô sở hữu bất khả đắc, Bồ tát cũng vậy. Vì sao Tôn giả có thể khởi nghĩ này: Đây là Thanh văn, đây là Độc giác, đây là Bồ tát. Như vậy là ba, như vậy là một?

Xá Lợi Tử! Nếu Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp đều vô sở đắc, đối pháp chơn như cũng vô sở đắc, đối các Bồ tát cũng vô sở đắc, đối các Đức Như Lai cũng vô sở đắc, phải biết đấy là chơn thật Bồ tát.

Xá Lợi Tử! Nếu Bồ tát Ma ha tát nghe thuyết tướng chơn như không sai khác, chẳng kinh chẳng sợ, chẳng chìm chẳng đắm, Bồ tát Ma ha tát ấy mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, ở thời gian giữa quyết định không quay lui.

Bấy giờ, Thế Tôn khen Thiện Hiện rằng: Hay thay, hay thay! Ngươi nay mới năng vì các Bồ tát khéo nói pháp yếu. Lời ngươi đã nói đều là sức oai thần Như Lai!

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát đối tướng bất khả đắc pháp chơn như sanh tin hiểu sâu, biết tất cả pháp không tướng sai khác; nghe thuyết tướng bất khả đắc các pháp chơn như như thế, chẳng kinh chẳng sợ, chẳng chìm chẳng đắm, Bồ tát Ma ha tát này mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Khi ấy, Xá Lợi Tử bèn thưa Phật rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên pháp này mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề ư?

Bấy giờ, Phật bảo Xá Lợi Tử rằng: Như vậy, như vậy. Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên pháp này mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chẳng rơi Thanh văn bậc Độc giác thảy.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn mau chứng được sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề nên trụ thế nào? Nên học thế nào?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn mau chứng được sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, đối các hữu tình nên trụ bình đẳng, đối các hữu tình nên khởi tâm đẳng, tâm từ, tâm bi, tâm hỷ, tâm xả, tâm lợi ích, tâm an vui, tâm mềm điều, tâm cung kính, tâm không tổn, tâm không hại, tâm ngang thẳng chất phác, tâm như cha, tâm như mẹ, tâm như anh em, tâm như chị em, tâm làm nương dựa. Cũng đem các tâm này nên dạy bảo cùng kia.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn mau chứng được sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, đối các hữu tình nên trụ như thế, nên học như vậy.

Hội Thứ Tư

Phẩm Chẳng Lui Thứ 17

Bấy giờ, Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Chúng tôi phải do hành trạng tướng nào biết Bồ tát Ma ha tát ấy chẳng quay lui?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát năng như thật biết hoặc bậc dị sanh, hoặc bậc Thanh văn, hoặc bậc Độc giác, hoặc bậc Bồ tát, hoặc bậc Như Lai. Các bậc như thế tuy nói có khác mà đối trong tánh chơn như các pháp không biến khác, không phân biệt, đều không hai không hai phần. Bồ tát Ma ha tát này tuy thật ngộ vào chơn như các pháp, cũng thật an trụ chơn như các pháp mà không sở phân biệt, lấy vô sở đắc làm phương tiện vậy.

Bồ tát Ma ha tát ấy đã thật ngộ vào chơn như các pháp, mặc dù nghe chơn như cùng các pháp không hai không riêng mà không nghi trệ.

Bồ tát Ma ha tát ấy đã thật an trụ chơn như các pháp; ra khỏi chơn như rồi, tuy nghe các thứ tướng sai khác các pháp, mà đối trong ấy không chỗ chấp trước, cũng không nghi trệ. Chẳng khởi nghĩ này: "Việc này như thật, đây chẳng như thật". Mặc dù không nghĩ này mà đối các pháp năng như thật biết.

Bồ tát Ma ha tát này trọn chẳng nhẹ phớt mà phát ra lời lẽ, có nói lời nào đều dẫn nghĩa lợi. Nếu không nghĩa lợi trọn chẳng phát lời. Bồ tát Ma ha tát này trọn chẳng xem tốt xấu hay dở của người, bình đẳng thương xót mà vì thuyết pháp. Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát bậc chẳng quay lui trọn chẳng muốn xem hình tướng lời nói các ngoại đạo, Sa môn, Bà la môn thảy. Vì các Sa môn, Bà la môn thảy kia đối pháp sở tri thật biết thật thấy, hoặc có thể thi thiết pháp môn chánh kiến, không có làm được các việc ấy. Bồ tát Ma ha tát này trọn chẳng lễ kính các thiên thần kia, như thế gian ngoại đạo đang thờ. Cũng trọn chẳng đem các thứ tràng hoa, hương bột hương xoa thảy, áo mặc, chuỗi anh lạc, bảo tràng phan lọng, kỹ nhạc đèn sáng cúng dường các thiên thần và các ngoại đạo. Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui, chẳng đoạ ác thú, chẳng thọ thân nữ, cũng chẳng sanh dòng họ hèn tiện; ngoại trừ vì muốn độ thoát hữu tình kia, hiện sanh đồng loại phương tiện nhiếp thọ.

Bồ tát Ma ha tát này thường vui thọ mười thiện nghiệp đạo. Tự lìa hại sanh mạng cho đến tà kiến, cũng khuyên người lìa hại sanh mạng cho đến tà kiến. Tự thọ hành mười thiện nghiệp đạo, cũng khuyên người thọ hành mười thiện nghiệp đạo, chỉ hiện khuyên dẫn khen gắng vui mừng nhiếp thọ hữu tình khiến cho vững vàng.

Bồ tát Ma ha tát ấy cho đến trong mộng cũng chẳng hiện hành mười ác nghiệp đạo, cũng chẳng hiện khởi tâm ác bất thiện; cho đến trong mộng cũng thường thọ học mười thiện nghiệp đạo.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui có thọ trì suy nghĩ đọc tụng các thứ kinh điển khiến cực thông lanh, đều vì lợi vui tất cả hữu tình, hằng khởi nghĩ này: "Ta đem pháp đây vì các hữu tình tuyên nói khai chỉ, phải khiến phát nguyện mãn đủ". Lại đem căn lành pháp thí như thế, cùng các hữu tình bình đẳng chung có hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui đối Phật đã thuyết pháp môn sâu thẳm, trọn chẳng sanh lòng nghi ngờ do dự, cũng chẳng mê ngất, mà vui mừng tín thọ. Phát ra các lời đều vì nhiêu ích, biết lượng mà nói, lời lẽ mềm mại, ngủ thức nhẹ nhàng, phiền não chẳng hiện hành, vào ra qua lại tâm chẳng mê lầm, hằng thời an trụ chánh niệm chánh tri, tiến chỉ oai nghi, đi đứng ngồi nằm, cất chân hạ bước cũng lại như thế. Dạo đi các chỗ tất xem nơi đất, ung dung buộc niệm, xem thẳng mà đi. Vận động nói năng thường không vội bạo. Thọ dụng các vật đồ nằm áo mặc đều thường thơm sạch, không các hôi uế, cũng không mồ hôi rận bọ chét các thứ trùng. Hằng ưa trong sạch, không các bệnh tật. Trong thân không có tám vạn hộ trùng. Sở dĩ vì sao?

Vì Bồ tát Ma ha tát này căn lành tăng thượng vượt khỏi thế gian. Căn lành như như dần dần thêm lớn, như vậy như vậy thân tâm thanh tịnh. Do nhân duyên này, các Bồ tát đây thân tâm vững chắc giống như kim cương, chẳng bị nghịch duyên làm xâm não.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Làm sao biết được Bồ tát Ma ha tát này tâm thường thanh tịnh?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát ấy căn lành như như dần dần lớn thêm. Như vậy, như vậy trong tâm tất cả nịnh dọc, chiều uốn, dối gạt đều hẳn chẳng hiện hành. Do nhân duyên đây, tất cả phiền não và các bất thiện đều dứt mất hẳn, cũng vượt Thanh văn và bậc Độc giác, mau tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vậy nên phải biết tâm thường thanh tịnh.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui chẳng trọng lợi dưỡng, chẳng màng tiếng khen, tâm xa lìa ganh ghét tham lam, thân không lầm lỗi. Đối các thức uống ăn, áo mặc, đồ nằm, thuốc chữa, của cải chẳng sanh say đắm. Nghe pháp sâu thẳm tâm chẳng mê lầm, trí huệ sâu vững, cung kính tín thọ. Tùy pháp đã nghe đều năng hội vào Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Ra làm các sự nghiệp thế gian cũng nương Bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo hội vào pháp tánh, chẳng thấy một việc nào ra ngoài pháp tánh kia. Nếu có chẳng cùng tương ưng pháp tánh, cũng năng phương tiện hội vào lý thú sâu thẳm Bát nhã Ba la mật đa. Do đây chẳng thấy vượt ngoài pháp tánh vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui nếu có ác ma hiện tiền hóa làm tám địa ngục lớn; lại với trong mỗi mỗi địa ngục lớn hóa làm vô lượng trăm ngàn Bồ tát đều bị lửa dữ giao xen đốt cháy, đều chịu đau khổ chua xót độc hại lớn lao. Làm hóa này rồi, bảo các Bồ tát chẳng quay lui rằng:

"Các Bồ tát đây đều nhận ký chẳng quay lui Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề nên đọa trong địa ngục lớn như thế, hằng chịu các thứ khổ dữ dội như đấy! Bồ tát các ngươi đã nhận ký chẳng quay lui Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng sẽ đọa trong địa ngục lớn đây, chịu các khổ dữ dội. Phật trao các ngươi ký chịu cực khổ trong địa ngục lớn, chẳng phải trao ký chẳng quay lui Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vậy nên, các ngươi phải mau vứt bỏ tâm Đại Bồ đề may được thoát khỏi khổ địa ngục đây, sẽ sanh lên trời hoặc sanh trong người hưởng các vui sướng".

Khi ấy, Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui thấy nghe việc ấy, nơi tâm chẳng động cũng chẳng kinh nghi, chỉ khởi nghĩ này: Bồ tát Ma ha tát nhận ký chẳng quay lui, nếu đọa ác thú chịu các khổ não chẳng thể thoát khỏi, tất không lẽ ấy. Nay thấy nghe đây quyết định là ác ma làm ra nói ra, đều chẳng thực có.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui, nếu có ác ma làm tượng Sa môn đi đến chỗ kia nói lời như vầy: "Ngươi trước đã nghe thọ trì đọc tụng kinh điển tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đều là tà thuyết, nên vứt bỏ gấp, chớ bảo là chơn. Các ngươi nếu vứt bỏ mau gấp, ta sẽ dạy ngươi Phật pháp chơn tịnh, khiến ngươi mau chứng Vô thượng Bồ đề. Ngươi trước đã nghe chẳng phải lời chơn Phật, là kẻ văn tụng soạn tập để dối gạt. Lời ta nói là lời chơn Phật".

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát nghe nói như thế, tâm động kinh nghi, phải biết chưa nhận ký chẳng quay lui.

Nếu Bồ tát Ma ha tát nghe nói như thế nơi tâm chẳng động, cũng chẳng kinh nghi, chỉ theo pháp tánh vô tác, vô tướng, vô sanh mà trụ. Bồ tát Ma ha tát này có làm các việc chẳng tin lời người, chẳng theo người dạy mà bèn lay chuyển.

Như A la hán có làm việc gì chẳng tin lời người, hiện chứng pháp tánh, không lầm không nghi, tất cả ác ma chẳng thể nghiêng động được. Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui như thế tất cả Thanh văn, Độc giác, ngoại đạo, các ác ma thảy chẳng thể phá hoại khiến đối Bồ đề mà sanh lui khuất.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui, nếu có ác ma đi đến chỗ kia trá hiện bạn thân nói lời như vầy: "Sở hành các ngươi là pháp sanh tử, chẳng phải hạnh Bồ tát. Các ngươi nay nên tu đạo hết khổ, mau hết các khổ, được vào Niết bàn". Khi đó, ác ma liền vì Bồ tát thuyết đạo pháp tương tự đạo sanh tử, bảo Bồ tát rằng: Đây là chơn đạo, ngươi tu đạo này mau hết tất cả sanh lão bệnh tử, được vào Niết bàn. Thân khổ hiện tại hãy nên chán bỏ, huống lại cầu chịu thân khổ đời sau! Nên tự nghĩ kỹ bỏ đã tin trước".

Bồ tát Ma ha tát này khi nghe lời kia, nơi tâm chẳng động, cũng chẳng sợ nghi, chỉ khởi nghĩ đây: Nói như thế ấy định là ác ma. Khi ác ma kia bảo Bồ tát nữa: "Muốn nghe hạnh Bồ tát vô ích ư? Nghĩa là các Bồ tát trải lâu đại kiếp như số cát Căng già, đem vô lượng thứ đồ cúng hạng tốt cúng dường chư Phật. Lại ở chỗ Phật ngang cát Căng Già tu vô lượng thứ khổ hạnh khó hành, gần gũi vâng thờ chư Phật Thế Tôn như cát Căng già. Thỉnh hỏi vô lượng vô biên đạo Bồ tát nên tu nơi chư Phật Thế Tôn ngang cát Căng già. Như đã thỉnh hỏi thứ lớp vì thuyết. Chúng các Bồ tát Ma ha tát này như lời Phật dạy răn, tinh siêng tu học lâu vô lượng kiếp hãy chẳng năng chứng được sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề; huống nay các ngươi đâu năng chứng được!". Khi ấy, Bồ tát tuy nghe lời kia mà tâm chẳng động, cũng không nghi ngờ.

Lúc ấy ác ma kia lại liền chỗ ấy hóa làm vô lượng hình tượng Bí sô, bảo Bồ tát rằng: "Các Bí sô đây đều ở quá khứ lâu vô lượng kiếp tu vô lượng các thứ khổ hạnh khó hành, mà chẳng năng được Vô thượng Bồ đề, nay đều lui trụ quả A la hán. Các ngươi làm sao năng chứng được Bồ đề?". Các Bồ tát ấy nghe thấy đấy rồi, tức khởi nghĩ này: Quyết định là ác ma vì rối loạn ta làm việc như thế. Định không có Bồ tát tu hành Bát nhã Ba la mật đa đến ngôi viên mãn mà chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lui trụ các bậc Thanh văn, Độc giác.

Lại khởi nghĩ này nữa: Nếu các Bồ tát như Phật đã dạy tu hạnh Bồ tát chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chắc chắn không có lẽ ấy. Phải biết nay đây đã thấy đã nghe, định là ác ma làm ra nói ra.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui nếu có ác ma làm tượng Bí sô đi đến chỗ kia muốn khiến chán bỏ Vô thượng Bồ đề, nói lời như vầy: "Nhất thiết trí trí ngang đồng hư không, vô tánh làm tánh, tự tướng bản không. Các pháp cũng vậy, ngang đồng hư không, vô tánh làm tánh. Trong tự tướng không, không có một pháp khá gọi năng chứng, không có một pháp khá gọi sở chứng, chỗ chứng, thời chứng và do đây chứng cũng bất khả đắc. Tất cả pháp đã ngang đồng hư không, vô tánh làm tánh, tự tướng vốn không, vì sao các ngươi luống chịu cần khổ cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Ngươi trước đã nghe chúng các Bồ tát nên cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, đều là ma nói chẳng phải lời chơn Phật. Các ngươi nên bỏ tâm cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng giác, chớ ở đêm dài vì các hữu tình tự chịu siêng khổ. Dù cho hành các thứ khổ hạnh khó hành, muốn cầu Bồ đề quyết chẳng năng được!".

Bồ tát Ma ha tát này khi nghe nói lời quở trách, can gián như thế, năng xem xét kỹ việc ác ma đây muốn lui bại tâm đại Bồ đề của ta, ta nay chẳng nên tin chịu lời kia nói lui mất sở phát tâm đại Bồ đề, nên càng vững vàng hơn, quyết không lay chuyển.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui muốn vào sơ tĩnh lự cho đến tĩnh lự thứ tư, tức tùy ý năng vào. Bồ tát Ma ha tát này tuy vào bốn tĩnh lự mà chẳng thọ quả kia, vì muốn lợi vui các hữu tình vậy. Tùy muốn nhiếp thọ sở ưng thọ thân, tức tùy sở nguyện đều nhiếp thọ được. Làm sở tác rồi, tức năng bỏ liền. Vậy nên, tuy vào các tĩnh lự mà chẳng theo thế lực kia thọ sanh. Vì độ hữu tình sanh lại cõi Dục, tuy sanh cõi Dục mà chẳng nhiễm dục.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui chẳng quí danh tiếng, chẳng ưa khen ngợi. Đối các hữu tình không tâm giận dữ, thường muốn khiến kia lợi ích an vui. Qua lại vào ra không tâm tán loạn, tiến ngưng uy nghi, hằng trụ chánh niệm. Vì các hữu tình, nên dù ở cư gia mà với trong ấy chẳng sanh tham đắm. Tuy hiện thọ dục mà thường chán sợ như qua đường hiểm, lòng hằng kinh sợ. Mặc dù ăn uống mà lo sợ chẳng yên, chỉ nghĩ lúc nào khỏi hiểm nạn đây. Tuy hiện thọ dụng các thứ của cải mà đối với nó chẳng khởi tham yêu. Chẳng dùng tà mạng phi pháp làm kế tự sống. Thà tự hy sinh chẳng làm tổn người.

Sở dĩ vì sao? Vì các Bồ tát này hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là tôn trưởng trong người, thiện sĩ trong người, hào quí trong người, trâu chúa trong người, hoa sen trong người, rồng voi trong người, sư tử trong người, dũng mạnh trong người, điều ngự trong người, anh kiệt trong người. Vốn vì lợi vui tất cả hữu tình hiện ở cư gia phương tiện nhiêu ích, đâu vì tự sống xâm tổn người khác. Sở dĩ vì sao? Các Bồ tát này được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo nắm giữ vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui, có Thần vương Dược xoa cầm kim cương thường theo tả hữu mật vì giữ hộ, chẳng cho tất cả người phi người thảy oai lực tà mị làm tổn hại thân tâm. Nhờ nhân duyên đây, các Bồ tát này cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề thân tâm thư thới, thường không rối loạn, đủ tướng trượng phu, các căn viên mãn, tâm hành điều thiện, hằng tu tịnh mệnh. Chẳng hành huyễn thuật, xem tướng cát hung, chú cấm thần quỉ, hòa hiệp thang thuốc, dụ gạt kẻ hèn, kết hảo người quí, khinh ngạo Thánh Hiền, gần kề nam nữ. Chẳng vì danh lợi khen mình chê người. Chẳng đem nhiễm tâm xem ngó giỡn cười. Giới kiến thanh tịnh, chí tánh thuần chất.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui đối văn chương kỹ nghệ các thế gian tuy được giỏi khéo mà chẳng ưa đắm, vì đạt tất cả pháp bất khả đắc vậy, vì đều nhiếp thuộc lời tạp uế tà mạn vậy. Đối sách luận các thế tục ngoại đạo tuy cũng biết giỏi mà chẳng ưa đắm, vì đạt tất cả pháp bản tánh không vậy. Lại các sách luận thế tục ngoại đạo nói những sự lý có nhiều thêm bớt, đối đạo Bồ tát chẳng tùy thuận vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui còn có bao nhiêu các hành trạng tướng. Ta sẽ vì ngươi phân biệt giải nói.

Nghĩa là Bồ tát kia hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đạt các pháp không, chẳng ưa xem xét luận nói việc chúng, việc vua việc giặc, việc quân việc chiến, thành ấp xóm làng, voi ngựa xe cộ, áo mặc ăn uống, đồ nằm, hương hoa, nam nữ tốt xấu, vườn rừng ao hồ núi biển thảy việc.

Chẳng ưa xem xét luận nói Dược xoa, La sát bà thảy các việc quỉ thần. Chẳng ưa xem xét luận nói đường sá chợ quán, lầu gác buôn bán thảy việc. Chẳng ưa xem xét luận nói hát múa kỹ nhạc, bộ điệu giỡn cợt thảy việc. Chẳng ưa xem xét luận nói cồn bãi cầu cống, thuyền bè ngọc của thảy việc.

Chẳng ưa xem xét luận nói tinh tú gió mưa, lạnh nóng cát hung thảy việc. Chẳng ưa xem xét luận nói các thứ pháp nghĩa trái nhau, văn tụng thảy việc. Chẳng ưa xem xét luận nói việc tương ưng dị sanh, Thanh văn, Độc giác. Chỉ ưa xem xét luận nói việc tương ưng Bát nhã Ba la mật đa.

Thiện Hiện phải biết: Bồ tát Ma ha tát này thường chẳng xa lìa tác ý tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thường chẳng xa lìa tâm Nhất thiết trí trí. Chẳng ưa chống trái vui họa tranh kiện. Thường mong Chánh pháp, chẳng màng tà pháp. Hằng mộ bạn lành, chẳng ưa bạn ác. Muốn nói pháp ngữ, lìa lời phi pháp. Muốn thấy Đức Như Lai, vui mừng chúng xuất gia. Mười phương cõi nước có Phật Thế Tôn tuyên nói pháp yếu, nguyện vãng sanh kia, gần gũi cúng dường, lóng nghe Chánh pháp.

Thiện Hiện phải biết: Bồ tát Ma ha tát này phần nhiều từ trời cõi Dục, cõi Sắc chết sanh thú người trung quốc châu Thiệm Bộ, giỏi các môn kỹ nghệ, chú thuật, kinh thư, địa lý, thiên văn và các pháp nghĩa. Hoặc sanh biên địa thành lớn, người lớn, cùng các hữu tình làm nhiêu ích lớn.

Thiện Hiện phải biết: Bồ tát Ma ha tát này trọn chẳng tự nghi ta bị quay lui hay chẳng quay lui. Đối pháp tự địa cũng chẳng sanh nghi là có hay không. Đối các việc ma khéo hay biết rõ. Như kẻ Dự lưu đối pháp tự địa trọn chẳng sanh nghi. Nếu có các thứ hoặc loạn ác ma chẳng thể làm nghiêng động được. Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui như thế đối pháp tự địa định chẳng sanh nghi, khéo giác việc ma, chẳng theo ma lực.

Như có kẻ gây làm nghiệp vô gián, tâm vô gián kia hằng thường theo dõi cho đến mệnh chung chẳng năng bỏ lìa, nếu khởi tâm khác chẳng thể ngăn dẹp được. Các Bồ tát này cũng lại như thế, tâm chẳng quay lui hằng thường theo dõi an trụ bậc Bồ tát chẳng quay lui; thế gian trời, người, a tố lạc thảy chẳng thể động hoại pháp tự sở đắc. Đối các ma nghiệp khéo năng giác biết. Trong pháp sở chứng thường không nghi lầm. Dù sanh đời khác cũng chẳng phát khởi tâm tương ưng Thanh văn Độc giác. Cũng chẳng tự nghi ta ở đời sau chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề hay chăng. An trụ tự địa chẳng theo duyên người. Đối pháp tự địa không ai phá hoại được. Sở dĩ vì sao? Vì các Bồ tát này trọn trí vô động vô thối chuyển, tất cả ác duyên chẳng năng nghiêng động được, nơi tâm vững chắc hơn nơi kim cương.

Giả sử có ác ma làm hình tượng Phật đi đến chỗ kia nói lời như vầy: "Ngươi nay nên cầu quả A la hán, hết hẳn các lậu, vào Bát Niết bàn. Ngươi chưa kham nhận ký đại Bồ đề, cũng chưa chứng được Vô sanh pháp nhẫn. Ngươi nay chưa có các hành trạng tướng của bậc chẳng quay lui. Như Lai chẳng trao ký Vô thượng đại Bồ đề cho ngươi". Bồ tát Ma ha tát này khi nghe lời kia tâm không biến động, chẳng lui chẳng chìm, không kinh không sợ, chỉ khởi nghĩ này: Đây định ác ma hoặc dòng họ ma hóa làm tượng Phật đi đến chỗ ta nói lời như thế. Nếu thật Phật nói, chẳng nên có khác.

Thiện Hiện phải biết: Nếu khi Bồ tát Ma ha tát nghe lời kia, năng làm xem xét nghĩ nhớ như vầy: "Định là ác ma hóa làm tượng Phật khiến ta xa lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, khiến ta nới bỏ sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vậy ta chẳng nên theo lời kia đã nói". Khi đó ma kinh sợ tức thì ẩn mất.

Bồ tát Ma ha tát này định đã an trụ bậc chẳng quay lui. Chư Phật quá khứ đã lâu trao ký đại Bồ đề cho kia. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này đầy đủ trọn nên các hành trạng tướng bậc chẳng quay lui, nên năng giác biết được sự nghiệp ác ma khiến kia trốn mất chẳng hiện lại nữa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Có các Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui hành Bát nhã Ba la mật đa nhiếp hộ Chánh pháp chẳng tiếc thân mạng, huống các của cải dòng họ bạn bè. Vì hộ Chánh pháp mạnh dũng tinh tiến, hằng khởi nghĩ này:

"Chánh pháp như thế tức là Pháp Thân thanh tịnh chư Phật, tất cả Như Lai cung kính cúng dường. Ta nay nhiếp hộ Pháp Phật quá khứ, vị lai, hiện tại tức là nhiếp hộ Pháp Thân thanh tịnh chư Phật ba đời. Vậy ta nay nên chẳng tiếc thân mạng của cải thân hữu nhiếp hộ Pháp này".

Lại khởi nghĩ nữa: "Chánh pháp như thế thông thuộc chư Phật Thế Tôn ba đời, ta cũng rơi ở số Phật vị lai, Phật đã trao ký Đại Bồ đề. Do nhân duyên đây Chánh pháp chư Phật tức là pháp ta, ta nên nhiếp hộ chẳng tiếc thân mạng của cải thân hữu. Khi ta ở vị lai được làm Phật cũng vì hữu tình tuyên nói pháp này". Bồ tát Ma ha tát đây thấy nghĩa lợi này nhiếp hộ Chánh pháp Như Lai đã thuyết ra chẳng tiếc thân mạng, cho đến Bồ đề thường không lười mỏi.

Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Lại nữa, Thiện Hiện! Có các Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui nghe các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thuyết ra Chánh pháp không ngờ không nghi. Nghe rồi thọ trì được chẳng quên mất, cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì đã được Đà la ni văn trì vậy.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Bồ tát Ma ha tát này chỉ nghe Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thuyết ra Chánh pháp không ngờ không nghi, cho đến Bồ đề thường chẳng quên mất, hay nghe Bồ tát và Thanh văn, các trời rồng dược xoa người phi người thảy thuyết ra Chánh pháp cũng năng đối kia không ngờ không nghi, cho đến Bồ đề thường chẳng quên mất?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này nghe thấy ngôn âm văn tự nghĩa lý tất cả hữu tình đều năng thông suốt được, không ngờ không nghi, thường chẳng quên mất. Sở dĩ vì sao? Vì Bồ tát Ma ha tát này đối trong các pháp được Vô sanh nhẫn, đã khéo thông suốt thật tánh các pháp, nghe đều tùy thuận và không nghi ngờ. Lại được đà la ni văn trì vậy, nên thường năng nhớ nghĩ trọn không quên mất. Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên các hành trạng tướng như thế, định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng còn quay lui.

Thiện Hiện! Phải biết đấy là các hành trạng tướng Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui.

Hội Thứ Tư

Phẩm Tướng Không

Thứ 18 - 1

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui như thế trọn nên công đức rộng lớn hiếm có.

Bạch Thế Tôn! Được như kiếp cát sông Căng già tuyên nói các hành trạng tướng Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui, do Phật đã nói các hành trạng tướng chỉ rõ Bồ tát Ma ha tát chẳng quay lui, trọn nên vô lượng công đức thù thắng. Cúi xin Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác lại vì tuyên nói nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, khiến các Bồ tát an trụ trong ấy tu các công đức mau chóng viên mãn.

Phật bảo: Thiện Hiện! Hay thay! Hay thay! Ngươi nay mới năng vì chúng các Bồ tát Ma ha tát thỉnh hỏi Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, khiến các Bồ tát an trụ trong ấy tu các công đức mau chóng viên mãn.

Thiện Hiện phải biết: Nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là không, vô tướng, vô nguyện, vô tác, vô sanh, vô diệt, chẳng có, vắng lặng, lìa nhiễm, Niết bàn.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vì chỉ pháp ấy gọi nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, hay tất cả pháp đều được gọi nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm?

Phật bảo: Thiện Hiện! Tất cả các pháp cũng được gọi là nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Sở dĩ vì sao? Nghĩa là sắc thọ tưởng hành thức cũng được gọi là nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Thiện Hiện! Vì sao nói tất cả sắc thọ tưởng hành thức cũng được gọi là nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm? Thiện Hiện phải biết: Như chơn như sâu thẳm nên thọ tưởng hành thức cũng sâu thẳm. Vậy nên, tất cả sắc thọ tưởng hành thức được gọi là nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Lại nữa, Thiện Hiện! Như chơn như sắc sâu thẳm nên sắc cũng sâu thẳm. Như chơn như thọ tưởng hành thức sâu thẳm nên thọ tưởng hành thức cũng sâu thẳm. Vậy nên tất cả sắc thọ tưởng hành thức cũng được gọi là nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu chỗ không có sắc, gọi sắc sâu thẳm. Nếu chỗ không có thọ tưởng hành thức, gọi thọ tưởng hành thức sâu thẳm. Vậy nên tất cả sắc thọ tưởng hành thức cũng được gọi là nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Bấy giờ, Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Phương tiện sâu thẳm mầu ngăn khiển các sắc chỉ rõ Niết bàn, ngăn khiển thọ tưởng hành thức chỉ rõ Niết bàn?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát nên đối nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế suy gẫm kỹ chắc, nên khởi nghĩ này: Ta nay nên như Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đã dạy mà trụ. Ta nay nên như Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đã nói mà học.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng đối được nghĩa xứ tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế suy gẫm kỹ chắc, như Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đã dạy mà trụ, như Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đã nói mà học, Bồ tát Ma ha tát này do hay nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế suy gẫm kỹ chắc, tinh siêng tu học cho đến một ngày, chỗ được nhóm phước vô lượng vô biên.

Như người tham dục lại nhiều tìm tòi, cùng kẻ mỹ nữ chung làm hẹn gặp. Nàng kia bị trở ngại chẳng đến chỗ hẹn được. Dục tâm người này sung thịnh chảy rót. Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Lòng dục người kia chuyển động từ chỗ nào?

Bạch Thế Tôn! Lòng dục người ấy đối chỗ kẻ nữ mà động. Là khởi nghĩ này: Kia làm sao phải đến chung hội nơi đây, mừng giỡn vui khoái.

Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Người kia ngày đêm sanh mấy lần nghĩ dục? Bạch Thế Tôn! Người ấy ngày đêm nghĩ dục nhiều lắm.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm suy gẫm kỹ chắc, tinh siêng tu học, cho đến một ngày vượt khỏi kiếp số sanh tử trôi lăn, cùng người tham dục qua một ngày đêm khởi ra nghĩ dục số lượng ngang nhau.

Thiện Hiện phải biết: Bồ tát Ma ha tát này tùy nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế suy gẫm kỹ chắc, tinh siêng tu học, tùy năng giải thoát được bao nhiêu tội lỗi năng chướng ngại Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vậy nên, Bồ tát Ma ha tát nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm suy gẫm kỹ chắc, tinh siêng tu học, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, suy gẫm kỹ chắc, tinh siêng tu học qua một ngày đêm, chỗ được công đức hơn các Bồ tát lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lâu số đại kiếp như cát sông Căng già công đức bố thí vô lượng vô biên.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm suy gẫm kỹ chắc, tinh siêng tu học qua một ngày đêm, chỗ được công đức hơn công đức các Bồ tát lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lâu số đại kiếp như cát Căng già đem các đồ cúng cúng dường bố thí Dự lưu, Nhất Lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác, Bồ tát, Như Lai vô lượng vô biên.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm mà trụ, qua một ngày đêm tinh siêng tu học bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã, chỗ được công đức hơn công đức của các Bồ tát lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lâu số đại kiếp như cát Căng già tinh siêng tu học bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã vô lượng vô biên.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đã nói mà trụ, qua một ngày đêm đem pháp nhiệm mầu thí các hữu tình, chỗ được công đức hơn công đức của các Bồ tát lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lâu số đại kiếp như cát Căng già đem pháp nhiệm mầu thí các hữu tình vô lượng vô biên.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đã nói mà trụ, qua một ngày đêm tu ba mươi bảy Bồ đề phần pháp và các căn lành khác, chỗ được công đức hơn công đức của các Bồ tát lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lâu số đại kiếp như cát Căng già tu ba mươi bảy Bồ đề phần pháp và các căn lành khác vô lượng vô biên.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đã nói mà trụ, qua một ngày đêm tu hành các thứ thí của thí pháp, ở chỗ trống vắng buộc niệm suy nghĩ trước đã tu các thứ phước nghiệp, cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chỗ được công đức hơn công đức của các Bồ tát lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lâu số đại kiếp như cát Căng già tu hành các thứ thí của thí pháp, ở chỗ trống vắng buộc niệm suy nghĩ trước đã tu hành các thứ phước nghiệp, cùng các hữu tình bình đẳng chung có hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề vô lượng vô biên.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đã nói mà trụ, qua một ngày đêm duyên khắp công đức căn lành chư Phật Thế Tôn và các đệ tử ba đời, hòa hợp cân lường, hiện tiền tùy hỷ, cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chỗ được công đức hơn công đức của các Bồ tát lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lâu số đại kiếp như cát Căng già duyên khắp công đức căn lành chư Phật Thế Tôn và các đệ tử ba đời, hòa hợp cân lường, hiện tiền tùy hỷ, cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề vô lượng vô biên.

Quyển Thứ 550 - Hội Thứ Tư

Quyển Thứ 550 - Hội Thứ Tư

Phẩm Tướng Không

Thứ 18 - 2

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Như Thế Tôn nói các hành đều là phân biệt làm ra, sanh từ vọng tưởng đều chẳng thật có. Vì nhân duyên nào các Bồ tát đây chỗ được công đức vô lượng vô biên?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Nhưng các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng nói các hành phân biệt làm ra, không vô sở hữu, hư dối chẳng thật. Sở dĩ vì sao?

Các Bồ tát này khéo học nội không cho đến vô tánh tự tánh không rồi, xem xét các hành không chẳng đều là phân biệt làm ra, không vô sở hữu, hư dối chẳng thật. Bồ tát Ma ha tát này như như xem xét các hành đều là phân biệt làm ra, không vô sở hữu, hư dối chẳng thật, như vậy, như vậy bèn năng được chẳng lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm; như như chẳng lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, như vậy, như vậy chỗ được công đức vô lượng vô biên.

Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Vô lượng với vô biên có sai khác nào?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nói vô lượng ấy là đối chỗ này lượng nó dứt hẳn. Nói vô biên ấy là đối trong đây đếm chẳng thể hết.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vả có nhân duyên sắc cũng thể nói vô lượng vô biên, thọ tưởng hành thức cũng thể nói vô lượng vô biên ư?

Phật bảo: Thiện Hiện! Có nhân duyên nên sắc cũng thể nói vô lượng vô biên, thọ tưởng hành thức cũng thể nói vô lượng vô biên.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Nhân duyên nào nên sắc cũng thể nói vô lượng vô biên, thọ tưởng hành thức cũng thể nói vô lượng vô biên ư?

Phật bảo: Thiện Hiện! Tánh sắc không, nên cũng thể nói là vô lượng vô biên. Tánh thọ tưởng hành thức không, nên cũng thể nói là vô lượng vô biên.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vì chỉ sắc thọ tưởng hành thức không, hay tất cả pháp cũng đều không ư?

Phật bảo: Thiện Hiện! Ta trước đâu chẳng nói tất cả các pháp đều không?

Thiện Hiện thưa rằng: Phật tuy thường nói các pháp đều không, mà các hữu tình chẳng biết thấy giác, nên tôi nay lại phải hỏi lần nữa.

Phật bảo: Thiện Hiện! Chẳng chỉ sắc thọ tưởng hành thức không, Ta nói các pháp không chẳng đều không.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vô lượng vô biên là thêm lời nào? Phật bảo: Thiện Hiện! Vô lượng vô biên là thêm lời cho không, vô tướng, vô nguyện.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vô lượng vô biên vì chỉ là không, vô tướng, vô nguyện hay lại có các nghĩa khác ư?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Ta đâu chẳng nói tất cả pháp môn không chẳng đều không?

Thiện Hiện thưa rằng: Như Lai thường nói tất cả pháp môn không chẳng đều không.

Phật bảo: Thiện Hiện! Không tức vô tận, không tức vô lượng, không tức vô biên, không tức các nghĩa. Vậy nên, Thiện Hiện! Tất cả pháp môn tuy có nhiều thứ lời nói sai biệt mà nghĩa không khác.

Thiện Hiện phải biết: Lý các pháp không, đều chẳng thể nói, Như Lai phương tiện nói là vô tận, hoặc nói vô lượng, hoặc nói vô biên, hoặc nói là không, hoặc nói vô tướng, hoặc nói vô nguyện, hoặc nói vô tác, hoặc nói vô sanh, hoặc nói vô diệt, hoặc nói chẳng có, hoặc nói vắng lặng, hoặc nói lìa nhiễm, hoặc nói Niết bàn. Các như thế thảy vô lượng pháp môn nghĩa thật không khác, đều là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vì các hữu tình phương tiện diễn nói mà thôi.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Thế Tôn rất lạ! Phương tiện khéo léo, thật tánh các pháp chẳng thể tuyên nói mà vì hữu tình phương tiện chỉ rõ. Như tôi hiểu nghĩa Phật đã nói, thật tánh các pháp đều chẳng thể nói.

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Thật tánh các pháp đều chẳng thể nói. Sở dĩ vì sao? Vì tánh tất cả pháp đều rốt ráo không, không có kẻ năng tuyên nói rốt ráo không được.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Nghĩa chẳng thể nói có thêm bớt chăng? Phật bảo: Thiện Hiện! Nghĩa chẳng thể nói không thêm không bớt.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Nếu nghĩa chẳng thể nói không thêm không bớt ấy, thời lẽ bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa cũng không thêm bớt. Nếu sáu thứ Ba la mật đa đây không thêm bớt, thời lẽ sáu thứ Ba la mật đa đều vô sở hữu. Nếu sáu thứ Ba la mật đa đều vô sở hữu, Bồ tát Ma ha tát làm sao tu hành bố thí cho đến Bát nhã Ba la mật đa cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Bố thí thảy sáu Ba la mật đa đều không thêm bớt, cũng vô sở hữu. Nhưng các Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo chẳng khởi nghĩ này: Bố thí cho đến Bát nhã Ba la mật đa như thế có thêm có bớt. Chỉ khởi nghĩ này: Chỉ có danh tướng gọi là bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa.

Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa, đem bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa đây cùng hành tác ý, và nương đấy khởi tâm cùng hành với các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, đúng như Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề thẳm sâu mầu nhiệm mà khởi hồi hướng. Do hồi hướng đây phương tiện khéo léo tăng thượng thế lực năng chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Sao gọi Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo: Thiện Hiện! Chơn như các pháp, đấy gọi Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Thiện Hiện phải biết: Chơn như các pháp không thêm bớt nên chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng không thêm bớt. Nếu Bồ tát Ma ha tát hằng nhiều an trụ tác ý tương ưng chơn như như thế bèn gần Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Như vậy, Thiện Hiện! Nghĩa chẳng thể nói tuy không thêm bớt ma chẳng lui mất tác ý chơn như. Ba la mật đa tuy không thêm bớt mà chẳng lui mất sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tác ý chơn như như thế tu hành bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa bèn gần Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Hội Thứ Tư

Phẩm Thâm Công Đức Thứ 19

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Bồ tát Ma ha tát này vì khởi tâm trước năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, hay khởi tâm sau năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Khi tâm trước khởi, tâm sau chưa khởi, không nghĩa hòa hợp. Nếu khởi tâm sau chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, khi tâm sau khởi tâm trước đã diệt? Như vậy trước sau pháp tâm tâm sở tiến thối gạn tìm không nghĩa hòa hợp, làm sao khá được chứa nhóm căn lành? Nếu các căn lành chẳng thể chứa nhóm, làm sao Bồ tát viên mãn căn lành năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Như khi đốt đèn, vì ngọn lửa trước năng cháy tim hay ngọn lửa sau năng cháy tim?

Thiện Hiện thưa rằng: Như tôi hiểu ý chẳng phải ngọn lửa trước năng cháy tim, cũng chẳng lìa ngọn lửa trước. Chẳng phải ngọn lửa sau năng cháy tim, cũng chẳng lìa ngọn lửa sau.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Tim bị cháy chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Thế gian hiện thấy cái tim thật cháy.

Phật bảo: Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát cũng lại như thế. Chẳng phải tâm trước khởi năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng chẳng phải lìa tâm trước, chẳng phải tâm sau khởi năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng chẳng lìa tâm sau, mà các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, khiến các căn thêm viên mãn, năng chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Lý thú duyên khởi sâu thẳm như thế, nghĩa là các Bồ tát Ma ha tát chẳng tâm trước khởi năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, cũng chẳng lìa tâm trước. Chẳng tâm sau khởi năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, cũng chẳng lìa tâm sau. Chẳng tức các tâm khởi như thế nên năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chẳng lìa các tâm khởi như thế nên năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, mà các Bồ tát Ma ha tát năng chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Nếu tâm diệt rồi sanh lại được chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng được. Tâm ấy diệt rồi chẳng thể sanh lại.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Nếu tâm đã sanh có pháp diệt chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Như vậy. Nếu tâm đã sanh định có pháp diệt.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Tâm có pháp diệt chẳng sẽ diệt chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng được. Tâm có pháp diệt quyết định sẽ diệt.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Tâm không pháp diệt là sanh được chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng sanh. Tâm không pháp diệt không nghĩa sanh được.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Tâm không pháp sanh là diệt được chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng được. Tâm không pháp sanh không nghĩa diệt được.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Tâm không pháp sanh diệt là sanh diệt được chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng được. Tâm không pháp sanh diệt, không nghĩa sanh diệt được.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Nếu pháp đã diệt, diệt nữa được chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng được. Nếu pháp đã diệt, chẳng thể diệt nữa.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Nếu pháp đã sanh, sanh nữa được chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng được. Nếu pháp đã sanh, chẳng thể sanh nữa.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Thật tánh các pháp có sanh diệt chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng có. Thật tánh các pháp không sanh không diệt.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Tâm trụ là như tâm chơn như chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Như vậy. Như tâm chơn như, tâm trụ như thế.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Nếu tâm trụ như chơn như, tâm này là như chơn như thật tế tánh thường trụ chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng thường. Tâm này chẳng như chơn như thật tế tánh ấy thường trụ.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Chơn như các pháp rất sâu thẳm chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Như vậy. Chơn như các pháp rất là sâu thẳm.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Tức chơn như là tâm chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng phải.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Lìa chơn như có tâm chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng có.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Tức tâm là chơn như chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng phải.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Lìa tâm có chơn như chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng có.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Chơn như là năng thấy chơn như chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng thấy.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Ngươi vì thấy có thật chơn như chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng thấy.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Nếu Bồ tát Ma ha tát năng hành như thế là hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Như vậy. Nếu Bồ tát Ma ha tát năng hành như thế là hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Nếu Bồ tát Ma ha tát năng hành như thế là hành chỗ nào?

Thiện Hiện thưa rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng hành như thế đều không chỗ hành. Sở dĩ vì sao? Vì nếu Bồ tát Ma ha tát năng hành như thế, trọn chẳng thấy có năng hành, sở hành, thời hành, chỗ hành, vì các pháp hiện hành đều chẳng chuyển vậy.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Nếu Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là chỗ nào hành? Thiện Hiện thưa rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm hành thắng nghĩa đế, vì trong ấy không có tất cả phân biệt vậy.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Nếu Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối thắng nghĩa đế là lấy tướng chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng lấy.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Nếu Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đối thắng nghĩa đế tuy chẳng lấy tướng mà hành tướng chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng hành.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Bồ tát Ma ha tát ấy đối thắng nghĩa đế là hoại tướng chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng hoại.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Bồ tát Ma ha tát ấy đối thắng nghĩa đế là khiển tướng chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng khiển.

Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát ấy khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đối thắng nghĩa đế nếu chẳng hoại tướng cũng chẳng khiển tướng, làm sao năng dứt được tưởng lấy tướng?

Thiện Hiện thưa rằng: Bồ tát Ma ha tát này khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng khởi nghĩ này: "Ta nay hoại tướng, ta nay khiển tướng, dứt tưởng lấy tướng, cũng chẳng tu học đạo dứt tướng tưởng". Nếu Bồ tát Ma ha tát khi tinh siêng tu hạnh Bồ tát, tu đạo dứt tưởng, bấy giờ tất cả Phật pháp chưa viên mãn, phải rơi Thanh văn hoặc bậc Độc giác.

Bạch Thế Tôn! Bồ tát Ma ha tát này trọn nên phương tiện khéo léo rất thù thắng, mặc dù đối các tướng và tưởng lấy tướng rất biết tội lỗi mà chẳng hoại đoạn, mau chứng vô tướng. Vì cớ sao? Vì tất cả Phật pháp chưa được viên mãn vậy.

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói.

Bấy giờ, Xá Lợi Tử hỏi cụ thọ Thiện Hiện rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát trong mộng tu không, vô tướng, vô nguyện ba môn giải thoát, đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm có thêm ích chăng?

Thiện Hiện đáp rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát khi giác tu ba môn giải thoát đây, đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm có thêm ích ấy, kia tu trong mộng cũng có thêm ích. Vì cớ sao? Vì Phật nói mộng giác không sai khác vậy.

Xá Lợi Tử! Nếu Bồ tát Ma ha tát đã đắc Bát nhã Ba la mật đa, khi giác tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đã gọi an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, Bồ tát Ma ha tát này trong mộng tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng gọi an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Ba môn giải thoát đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng năng tăng ích cũng lại như thế, hoặc mộng hoặc giác nghĩa không khuyết giảm.

Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: Nếu các thiện nam tử thiện nữ nhân thảy trong mộng gây nghiệp vì có tăng ích hoặc tổn giảm chăng?

Thiện Hiện đáp rằng: Phật nói tất cả pháp đều như mộng chỗ thấy. Nếu mộng gây nghiệp không tăng giảm ấy, khi giác sở gây nghiệp cũng lẽ không tăng giảm. Nhưng ở trong mộng sở gây nghiệp không thắng tăng giảm, cần đến khi giác nhớ tưởng phân biệt trong mộng đã gây mới khiến nghiệp kia thành thắng tăng giảm. Như người trong mộng giết mạng người khác rồi, sau khi tỉnh giấc nhớ tưởng phân biệt rất tự mừng vui, nghiệp ấy bèn tăng; hoặc rất ăn năn xấu hổ, nghiệp kia bèn giảm.

Khi ấy, Xá Lợi Tử bảo Thiện Hiện rằng: Có người khi giác giết mạng người khác rồi, sau đến trong mộng hoặc tự mừng khoái, hoặc rất ăn năn khiến nghiệp khi giác có tăng giảm chăng?

Thiện Hiện đáp rằng: Cũng có tăng giảm, nhưng tăng giảm kia chẳng bằng khi giác, trong tâm rõ ràng sở tác hơn vậy.

Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: Việc không sở duyên hoặc nghĩ hoặc nghiệp đều chẳng sanh được, cần có sở duyên nghĩ nghiệp mới khởi. Trong mộng nghĩ nghiệp, duyên nào mà sanh?

Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Hoặc mộng hoặc giác, việc không sở duyên nghĩ nghiệp chẳng sanh, cần có sở duyên nghĩ nghiệp mới sanh. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Cần đối trong pháp thấy nghe hay biết có giác huệ chuyển, do đấy khởi nhiễm hoặc lại khởi tịnh. Nếu không các pháp thấy nghe hay biết, không giác huệ chuyển, cũng không nhiễm tịnh. Do đấy nên biết, hoặc mộng hoặc giác có việc sở duyên nghĩ nghiệp mới khởi, không việc sở duyên nghĩ nghiệp chẳng khởi.

Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: Phật nói sở duyên đều lìa tự tánh, làm sao nói được việc có sở duyên nghĩ nghiệp mới khởi, việc không sở duyên nghĩ nghiệp chẳng khởi?

Thiện Hiện đáp rằng: Mặc dù các nghĩ nghiệp và việc sở duyên đều lìa tự tánh, mà do tự tâm lấy tướng phân biệt, thi thiết thế tục nói có sở duyên. Bởi sở duyên đây khởi các nghĩ nghiệp. Như nói vô minh làm duyên sanh hành, hành làm duyên sanh thức thảy, đều định đối tâm lấy tướng phân biệt nói có sở duyên, chẳng thật có tánh.

Khi ấy, Xá Lợi Tử bảo Thiện Hiện rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát trong mộng hành thí, thí rồi hồi hướng Vô thượng Bồ đề, Bồ tát Ma ha tát này là thật đem thí hồi hướng Vô thượng Phật Bồ đề chăng?

Thiện Hiện trả lời: Từ Thị Bồ tát đã lâu nhận được ký Đại Bồ đề, còn buộc một đời định sẽ làm Phật, khéo giỏi thù đáp tất cả nạn vấn, hiện ở Hội đây nên thỉnh hỏi ngài, Bổ xứ Từ Tôn định sẽ vì đáp.

Khi ấy, Xá Lợi Tử như lời Thiện Hiện, cung kính thỉnh hỏi Từ Thị Bồ tát. Khi đó Từ Thị Bồ tát bảo lại Thiện Hiện rằng: Tôn giả đã nói Từ Thị Bồ tát giải đáp nghĩa đấy, những gì gọi là Từ Thị Bồ tát vì gọi giải đáp? Vì sắc giải đáp hay thọ tưởng hành thức giải đáp? Vì hiển giải đáp hay hình giải đáp? Vì sắc không giải đáp hay thọ tưởng hành thức không giải đáp ư? Vả danh Từ Thị chẳng giải đáp. Sắc cũng chẳng giải đáp, thọ tưởng hành thức cũng chẳng giải đáp. Hiển cũng chẳng giải đáp, hình cũng chẳng giải đáp. Sắc không cũng giải đáp. Sắc không cũng chẳng giải đáp, thọ tưởng hành thức không cũng chẳng giải đáp. Sở dĩ vì sao?

Vì tôi trọn chẳng thấy có pháp năng đáp, có pháp sở đáp, chỗ đáp, thời đáp và do đây đáp đều cũng chẳng thấy. Tôi trọn chẳng thấy có pháp năng ký, có pháp sở ký, chỗ ký, thời ký và do đây ký đều cũng chẳng thấy. Vì cớ sao? Vì tất cả pháp bản tánh đều không, trọn vô sở hữu, không hai không riêng, gạn tìm rốt ráo bất khả đắc vậy.

Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Từ Thị Bồ tát rằng: Pháp nhân giả đã nói là như sở chứng chăng?

Từ Thị Bồ tát nói: Pháp tôi đã nói chẳng phải như đã chứng. Sở dĩ vì sao? Vì pháp tôi đã chứng chẳng thể nói vậy.

Lại, Xá Lợi Tử! Tôi trọn chẳng thấy có tự tánh pháp đã chứng khá được như tâm đã nghĩ, như lời đã nói.

Lại, Xá Lợi Tử! Tự tánh các pháp chẳng thân chạm được, chẳng lời nêu được, chẳng ý nghĩ được. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Vì tất cả pháp không có tự tánh vậy.

Khi ấy, Xá Lợi Tử khởi nghĩ này rằng: Từ Thị Bồ tát giác huệ sâu thẳm, đêm dài tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm mới nói được như thế!

Bấy giờ, Phật bảo Xá Lợi Tử rằng: Lòng ngươi đã nghĩ Từ Thị Bồ tát giác huệ sâu thẳm, đêm dài tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm mới nói được như thế ấy. Xá Lợi Tử! Như ngươi đã nghĩ.

Lại, Xá Lợi Tử! Nơi ý hiểu sao? Ngươi do pháp ấy thành A la hán, vì thấy pháp ấy là nói được chăng? Xá Lợi Tử thưa: Bạch Thế Tôn! Chẳng được.

Phật bảo: Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm sở chứng pháp tánh cũng lại như thế, chẳng thể tuyên nói.

Lại, Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này chẳng khởi nghĩ đây: "Ta do pháp này đối Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề đã được nhận ký, nay được nhận ký, sẽ được nhận ký". Chẳng khởi nghĩ này: "Ta do pháp đây sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề". Nếu Bồ tát Ma ha tát năng hành như thế là hành Bát nhã Ba la mật đa. Nếu Bồ tát Ma ha tát năng hành như thế chẳng sanh nghi ngờ rằng ta đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề là được chẳng được. Chỉ khởi nghĩ này: "Ta siêng tinh tiến quyết định được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì đã đối Bồ đề được thắng lực vậy". Nếu Bồ tát Ma ha tát năng hành như thế là hành Bát nhã Ba la mật đa.

Lại, Xá Lợi Tử! Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nghe pháp thẳm sâu chẳng kinh chẳng e, chẳng sợ chẳng hãi, chẳng chìm chẳng đắm, đối được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng không sợ hãi, quyết định tự biết ta sẽ chứng vậy.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Các Bồ tát này nếu ở chỗ đồng nội có thú dữ cũng không sợ hãi. Sở dĩ vì sao? Các Bồ tát này vì muốn nhiêu ích các hữu tình, nên năng xả tất cả sở hữu nội ngoại, hằng khởi nghĩ này: "Nếu có ác quỉ và ác thú thảy muốn nuốt thân ta, ta sẽ thí cho khiến kia sung túc. Do căn lành đây ta bố thí Ba la mật đa chóng được viên mãn, mau gần Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Ta phải siêng tu chánh hạnh như thế, khi chứng được Vô thượng Chánh đẳng giác, trong cõi Phật ta được không tất cả bàng sanh, quỉ đói".

Lại, Xá Lợi Tử! Các Bồ tát này nếu ở chỗ đồng nội có ác tặc cũng không sợ hãi. Sở dĩ vì sao? Vì các Bồ tát này muốn nhiêu ích các hữu tình nên năng xả tất cả sở hữu nội ngoại vui tu các lành, đối thân mạng của không điều đoái luyến keo rít. Hằng khởi nghĩ này:

"Nếu các hữu tình đua đến cướp đoạt các của cải ta, ta phải cung kính vui mừng thí cho. Hoặc có nhân đây hại thân mạng ta, ta trọn đối kia chẳng sanh giận dữ, cũng chẳng phát sanh ác thân ngữ ý. Do nhân duyên đây khiến ta bố thí, tịnh giới, an nhẫn Ba la mật đa chóng được viên mãn, mau gần Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Ta phải siêng tu chánh hạnh như thế, khi chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, trong cõi Phật ta được không tất cả cướp hại oán tặc, vì cõi Phật ta cực thanh tịnh vậy, cũng không các thứ ác khác.

Lại, Xá Lợi Tử! Các Bồ tát này nếu ở chỗ đồng nội không nước cũng không sợ hãi. Sở dĩ vì sao? Vì lẽ pháp Bồ tát là vậy, không sợ hãi. Hằng khởi nghĩ này:

"Ta phải cầu học pháp dứt khát ái cho các hữu tình, chẳng nên đối đây mà sanh sợ hãi. Giả sử ta vì bởi khát ngặt đây mạng chung, đối các hữu tình tất chẳng bỏ lìa tác ý đại bi thí nước diệu pháp: Lạ thay, bạc phước! Các hữu tình này cư trú thế giới như đây không nước, ta phải siêng tu chánh hạnh như thế, khi chứng được Vô thượng Chánh đẳng giác, trong cõi Phật ta được không tất cả đồng nội cháy khát thiếu nước như thế. Ta phải phương tiện khuyên các hữu tình tu nghiệp thắng phước, tùy ở chỗ nào đều khiến nước đầy đủ tám công đức. Ta do vững mạnh tinh tiến phương tiện giáo hóa tất cả hữu tình, do nhân duyên đây khiến ta tinh tiến Ba la mật đa chóng được viên mãn, mau gần Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề".

Lại, Xá Lợi Tử! Các Bồ tát này ở nước đói kém cũng không sợ hãi. Sở dĩ vì sao? Vì các Bồ tát này mặc áo giáp công đức dũng mạnh tinh tiến, nghiêm tịnh cõi Phật, khởi nguyện này rằng:

"Khi sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng giác, trong cõi Phật ta được không tất cả đói kém như thế, các loại hữu tình đầy đủ vui sướng, tùy ý dùng gì ứng nghĩ tức có, như trên các trời nghĩ gì đều được. Ta phải phát khởi vững mạnh tinh tiến khiến các hữu tình phát nguyện đầy đủ: Tất cả thời xứ, tất cả hữu tình đối tất cả các thứ của cải giúp sự sống không bị thiếu thốn".

Lại, Xá Lợi Tử! Các Bồ tát này gặp thời tật dịch cũng không sợ hãi. Sở dĩ vì sao? Vì các Bồ tát này hằng quán sát kỹ không pháp gọi bệnh, cũng không có pháp khá gọi kẻ bệnh, tất cả đều không, chẳng nên sợ hãi. Ta phải siêng tu chánh hạnh, khi chứng Vô thượng Chánh đẳng giác, trong cõi Phật ta các loại hữu tình được không tất cả tai nạn tật dịch, tinh tiến tu hành chánh hạnh thù thắng".

Lại, Xá Lợi Tử! Các Bồ tát này nếu nghĩ Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề trải lâu mới được, chẳng nên sợ hãi. Sở dĩ vì sao? Vì khoảng trước kiếp số tuy có vô lượng mà nhất tâm vội nhớ nghĩ phân biệt chứa nhóm thành được; kiếp số khoảng sau nên biết cũng vậy. Thế nên, Bồ tát chẳng nên đối trong ấy sanh tưởng lâu xa mà bảo Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cần trải qua thời gian lâu dài mới là chứng được, bèn sanh sợ hãi. Vì cớ sao? Vì kiếp số khoảng trước khoảng sau dài ngắn đều một sát na tâm tương ưng vậy. Như thế, Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát tuy nghe trải lâu mới chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, mà đối trong ấy quán sát kỹ chắc chẳng sanh sợ hãi.

Lại, Xá Lợi Tử! Nếu các Bồ tát tất cả thấy nghe hay biết đối các pháp đáng sợ hãi chẳng sanh sợ hãi, nên biết mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Vậy nên, Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát muốn mau chứng được sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, nên theo Không giáo chơn tịnh của Như Lai, mặc giáp công đức tinh siêng tu học, đối tất cả pháp chẳng nên sợ hãi.

Hội Thứ Tư

Phẩm Trời Căng Già

Thứ 20

Trong hội bấy giờ có một Thiên nữ tên Trời Căng Già, từ tòa đứng dậy cúi đầu chân Phật, lệch che vai tả, gối hữu chấm đất, chấp tây hướng lên Phật thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Tôi ở chỗ đây cũng không sợ hãi, đối trong các pháp cũng không nghi ngờ. Đời vị lai tôi cũng vì hữu tình nói pháp không sợ hãi không nghi ngờ!

Bấy giờ, Thế Tôn tức liền cười mỉm, từ diện môn phóng ra ánh sáng sắc vàng soi khắp mười phương vô biên thế giới, trở lại cõi Phạm thế hiện thần thông lớn, lần đến bên Phật, quanh hữu ba vòng, làm thần biến rồi vào trong đỉnh Phật.

Khi ấy, Trời Căng Già xem việc đây rồi vui mừng nhảy nhót, lấy hoa diệu kim chí thành cung kính rải lên Như Lai. Vì thần lực Phật khiến hoa vàng đây vọt lên trên không, bay rối rít rực rỡ mà trụ.

Khi ấy, A Nan Đà thấy nghe đây rồi, từ tòa đứng dậy đảnh lễ chân Phật, lệch che vai tả, gối hữu chấm đất, chấp tay cung kính thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Nhân nào duyên gì hiện cười mủm mỉm, Phật hiện mỉm cười chẳng phải không có nhân duyên?

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Khánh Hỷ rằng: Nay Thiên nữ này ở đời vị lai sẽ thành Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, kiếp danh Tinh Tú, Phật hiệu Kim Hoa.

Khánh Hỷ phải biết: Nay Thiên nữ đây tức là thọ nữ thân rốt sau. Xả thân đây rồi bèn thọ nam thân, tận đời vị lai chẳng còn làm nữ nữa. Từ đây chết rồi sanh ở thế giới khả ái phương Đông, chỗ Như Lai Bất Động. Ở cõi Phật kia siêng tu phạm hạnh. Đây nữ kia nam danh tự Kim Hoa. Từ thế giới Phật Bất Động chết rồi, lại sanh phương khác thế giới có Phật. Từ một nước Phật tới một nước Phật, thường chẳng xa lìa chư Phật Thế Tôn. Như vua Chuyển luân, từ một đài quán đến một đài quán, cho đến mạng chung chân chẳng đụng đất. Kim Hoa Bồ tát cũng lại như thế, từ một cõi Phật đến một cõi Phật, cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, tùy sanh chỗ nào thường chẳng lìa Phật.

Khi ấy, A Nan Đà khởi nghĩ thầm này: Kim Hoa Bồ tát khi sẽ làm Phật chắc cũng tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Chúng Bồ tát Ma ha tát hội kia số ấy nhiều ít, lẽ như chúng Bồ tát hội Phật nay?

Phật biết kia nghĩ, bảo Khánh Hỷ rằng: Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nghĩ. Kim Hoa Bồ tát khi sẽ làm Phật cũng vì chúng hội tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế. Chúng Bồ tát Ma ha tát hội kia số ấy nhiều ít cũng như chúng Bồ tát hội Phật ngày nay.

Khánh Hỷ phải biết: Kim Hoa Bồ tát khi sẽ làm Phật, đệ tử Thanh văn kẻ được Niết bàn số ấy rất nhiều chẳng thể xưng kể, nghĩa là chẳng thể đếm hoặc trăm hoặc ngàn hoặc trăm ức thảy, chỉ thể nói tổng là vô lượng vô biên.

Khánh Hỷ phải biết: Kim Hoa Bồ tát khi sẽ làm Phật cõi ấy không có ác thú ác quỉ, cũng không nạn oán tặc thiếu nước đói kém tật dịch thảy.

Khánh Hỷ phải biết: Kim Hoa Bồ tát khi sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng giác, hữu tình cõi kia không các sợ hãi và không các thứ tai hoạnh tội lỗi.

Bấy giờ, Khánh Hỷ lại thưa Phật rằng: Nay Thiên nữ đây trước ở Phật nào sơ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, trồng các căn lành hồi hướng phát nguyện?

Phật bảo: Khánh Hỷ! Nay Thiên nữ đây trước ở chỗ Phật Nhiên Đăng quá khứ sơ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, trồng các căn lành hồi hướng phát nguyện. Bấy giờ cũng đem hoa vàng rải lên Phật, cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Khánh Hỷ phải biết: Ta ở chỗ Phật Nhiên Đăng quá khứ, đem năm cọng hoa dâng rải lên Phật kia, hồi hướng phát nguyện. Bấy giờ bèn được Vô sanh pháp nhẫn. Nhiên Đăng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết Ta căn thục, cho Ta nhận ký rằng: "Ngươi ở đời sau sẽ được làm Phật hiệu là Năng Tịch, cõi tên Kham Nhẫn, kiếp hiệu là Hiền".

Bấy giờ, Thiên nữ nghe Phật trao Ta ký Đại Bồ đề, vui mừng nhảy nhót, liền đem hoa vàng dâng rải lên Phật, bèn phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, trồng các căn lành hồi hướng phát nguyện rằng: "Khiến tôi đời sau đối Bồ tát này khi sẽ làm Phật, cũng như nay Phật hiện tiền, trao tôi ký Đại Bồ đề". Nên Ta ngày nay cho kia nhận ký.

Bấy giờ, Khánh Hỷ vui mừng nhảy nhót, lại thưa Phật rằng: Nay Thiên nữ đây lâu phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, trồng các căn lành hồi hướng phát nguyện, nay được thành thục, vậy nên Như Lai trao ký cho kia?

Phật bảo: Khánh Hỷ! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Kia căn lành đã thục, nên Ta trao kia ký Đại Bồ đề.

Hội Thứ Tư

Phẩm Giác Việc Ma

Thứ 21 - 1

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, các Bồ tát Ma ha tát làm sao tập không, làm sao hiện vào Không tam ma địa?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nên quán sắc không, nên quán thọ tưởng hành thức không. Khi khởi quán đây chẳng cho tâm loạn. Nếu tâm chẳng loạn thời chẳng thấy pháp. Nếu chẳng thấy pháp thời chẳng tác chứng.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Như Thế Tôn nói, các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nên quán pháp không mà chẳng tác chứng. Làm sao Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm trụ Không đảng trì mà chẳng tác chứng?

Phật bảo: Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khi quán pháp không, trước khởi nghĩ này: "Ta nên quán pháp các tướng đều không, chẳng nên tác chứng. Ta vì học nên quán các pháp không, chẳng vì chứng quán các pháp không. Nay là thời học chẳng vì thời chứng".

Bồ tát Ma ha tát này khi chưa vào định, buộc tâm nơi cảnh, nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa, chẳng phải vào ngôi định buộc tâm nơi cảnh, nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa.

Bồ tát Ma ha tát này với khi như thế chẳng lui tất cả phần pháp Bồ đề, chẳng chứng lậu tận. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này trọn nên trí huệ rộng lớn như thế, khéo trụ pháp không và tất cả chủng phần pháp Bồ đề, hằng khởi nghĩ này: "Thời nay nên học, chẳng nên tác chứng".

Thiện Hiện phải biết: Nếu khi Bồ tát Ma ha tát trụ Không tam ma địa mà chẳng chứng không, khi ấy Bồ tát Ma ha tát cũng trụ Vô tướng tam ma địa mà chẳng chứng vô tướng. Sở dĩ vì sao? Vì Bồ tát Ma ha tát này trọn nên căn lành bền tịnh thù thắng, thường khởi nghĩ này: "Thời nay nên học, chẳng nên tác chứng. Nay nên nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đối tất cả pháp quán không vô tướng, viên mãn tất cả phần pháp Bồ đề, thời nay chẳng nên chứng nơi thật tế".

Do nhân duyên đây Bồ tát Ma ha tát này chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc giác, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện! Ví như có người oai mãnh mạnh dũng đứng chỗ vững chắc khó nỗi lay động, hình sắc đoan nghiêm nhiều người ưa thấy, đủ nhiều công đức giới hạnh tối thắng, thông huệ khéo lời, giỏi hay thù đối, đủ biện đủ hành, biết chỗ biết thời, đối binh cơ kỹ thuật học đến rốt ráo, chỗ đề phòng vững chắc, năng xô ngã nhiều kẻ địch. Tất cả kỹ năng đều giỏi trọn nên, các chỗ công xảo học đến cùng tận. Đủ nhớ huệ hành, dung nghi mạnh dũng. Đối các kinh điển được không chỗ sợ, đủ từ đủ nghĩa, có thế lực lớn. Nhánh thân thể không thuyết, các căn viên mãn. Dòng họ của cải không chẳng đầy đủ, nhiều người kính phục, thảy đều ngưỡng mộ. Ra làm các việc đều được thành xong. Vì sự nghiệp giỏi nên thi công ít mà thu lời nhiều. Do nhân duyên đây giàu có của báu, năng thiện cấp thí cho nhiều loại hữu tình: kẻ đáng cúng dường, năng cúng dường đó, kẻ nên cung kính năng cung kính đấy, kẻ đáng tôn trọng năng tôn trọng đó, kẻ đáng khen ngợi năng khen ngợi đó.

Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Người kia do đây bội tăng vui mừng nhảy nhót, sung sướng hết lòng, tự mừng thầm chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Như thế. Bạch Thiện Thệ! Như thế.

Phật bảo: Thiện Hiện! Người mạnh dũng kia trọn nên sự nghiệp đại hưng thịnh như: Vì có nhân duyên phải đem cha mẹ vợ con quyến thuộc đi đến phương khác. Giữa đường trải qua đồng nội mênh mông, trong ấy có nhiều hiểm nạn ác thú oán tặc oan gia ẩn núp các việc đáng sợ hãi. Bà con lớn nhỏ không ai chẳng kinh hoàng. Người ấy tự cậy nhiều các kỹ thuật, oai mãnh dũng mạnh, thân ý thản nhiên, yên ủi cha mẹ vợ con quyến thuộc rằng chớ có lời sợ, tất không xảy khổ nạn đâu, mau qua đồng nội đến chỗ yên ổn.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Trong đồng nội đây oán hại hiện khởi, người kia đã đủ mạnh dũng, tài năng, thương yêu tôn thân, sẵn có các khí trượng mà bỏ cha mẹ vợ con quyến thuộc riêng thoát tự thân khỏi hiểm nạn chăng?

Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng bỏ. Sở dĩ vì sao? Kia nhiều tài giỏi, năng ở đồng nội hóa làm binh trượng mạnh dũng tinh bén, gặp các oán địch khiến kia thấy đó tự nhiên lui tan; mà bỏ thân ái riêng thoát tự thân khỏi chỗ hiểm nạn, không có lẽ ấy. Nhưng tráng sĩ kia khi giữa đồng nội đối ác thú oán tặc không ý gia hại. Sở dĩ vì sao? Vì tự cậy oai mạnh, đủ các tài giỏi không sợ hãi vậy. Bạch Thế Tôn! Người kia dùng thuật khéo léo đem các bà con qua đồng nội hiểm, không bị tổn hại, chắc đến làng thành hoặc vương đô lớn là chỗ yên vui.

Phật bảo: Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát cũng lại như thế, thương các loại hữu tình bị khổ sanh tử, buộc niệm an trụ từ bi hỷ xả, nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa căn lành thù thắng, phương tiện khéo léo như Phật đã dạy, đem các công đức hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Mặc dù tu không, vô tướng, vô nguyện mà đối thật tế không tâm tác chứng, chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc giác. Sở dĩ vì sao?

Vì các Bồ tát Ma ha tát này đủ thế lực lớn, tinh tiến vững vàng, nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa căn lành thù thắng, phương tiện khéo léo, thề chẳng nới bỏ tất cả hữu tình. Do đây định yên ổn không khó, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Nếu khi Bồ tát lòng từ thương nghĩ tất cả hữu tình, duyên các hữu tình muốn thí an vui. Khi ấy, Bồ tát vượt loại phiền não, cũng vượt loại ma và bậc Nhị thừa. Mặc dù trụ tam ma địa mà chẳng đến lậu tận. Tuy khéo tập không mà chẳng tác chứng.

Thiện Hiện phải biết: Nếu khi Bồ tát năng khéo an trụ không giải thoát môn, khi ấy Bồ tát đối định vô tướng cũng năng an trụ, mà với trong ấy phương tiện khéo léo chẳng chứng vô tướng. Do nhân duyên đây vượt bậc Nhị thừa, tất tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Như chim sí mạnh bay bổng hư không, liệng quanh tự tại lâu mà chẳng rơi rớt, tuy nương không dạo giỡn mà chẳng trụ không, cũng chẳng bị hư không làm câu ngại. Nên biết Bồ tát cũng lại như thế, tuy tập không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà chẳng trụ không, vô tướng, vô nguyện. Cho đến Phật pháp chưa cực viên mãn, quyết chẳng nương kia hết hẳn các lậu.

Thiện Hiện phải biết: Như có kẻ tráng phu giỏi thạo nghề bắn, muốn tỏ tài mình ngửa bắn hư không. Vì muốn khiến tên trong không chẳng rơi xuống đất, lại đem tên sau bắn đuôi tên trước. Bắn như thế mãi lâu nhiều thời gian tên tên nối nhau chẳng cho rơi xuống. Nếu muốn cho rơi bèn ngưng tên sau. Bấy giờ các tên mới rơi xuống lẹ. Nên biết Bồ tát cũng lại như thế, hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nhiếp thọ phương tiện khéo léo thù thắng, cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, căn lành nhân hạnh chưa đều thành thục quyết chẳng giữa đường chứng nơi thật tế. Nếu khi Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề nhân hạnh căn lành tất cả thành thục, bấy giờ Bồ tát mới chứng thật tế, bèn được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Vậy nên, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nhiếp thọ phương tiện khéo léo thù thắng đều nên như thế, đối pháp tánh sâu thẳm quán sát kỹ chắc, nếu các Phật pháp chưa cực viên mãn chẳng nên tác chứng.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Các Bồ tát Ma ha tát rất là hiếm có, năng làm việc khó. Nghĩa là tuy hành không mà chẳng trụ không, tuy vào định không mà chẳng chứng thật tế.

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Sở dĩ vì sao? Vì các Bồ tát này thề chẳng nới bỏ các loại hữu tình. Nghĩa là phát diệu nguyện thù thắng như vầy: "Nếu các hữu tình chưa được giải thoát, ta quyết chẳng bỏ căn lành gia hạnh".

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát này do khởi tâm rộng lớn như thế, nên vì muốn giải thoát tất cả hữu tình, mặc dù dẫn phát không, vô tướng, vô nguyện ba tam ma địa mà do nhờ nhiếp thọ phương tiện khéo léo chẳng chứng thật tế. Sở dĩ vì sao?

Vì các Bồ tát này được phương tiện khéo léo hộ trì vậy, nên thường khởi nghĩa này: "Ta trọn chẳng bỏ tất cả hữu tình mà tới viên tịch". Nhờ khởi nghĩ phương tiện khéo léo đây, nên ở trung gian chẳng chứng thật tế.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ tát đối chỗ sâu thẳm hoặc đã quán sát, hoặc sẽ quán sát, nghĩa là không, vô tướng, vô nguyện đẳng trì ba môn giải thoát chỗ sở hành, các Bồ tát này hằng khởi nghĩ đây: "Hữu tình đêm dài khởi tưởng hữu tình, hành hữu sở đắc, dẫn sanh các thứ tà ác kiến thú, lộn quanh sanh tử, chịu khổ vô cùng. Ta vì dứt tà ác kiến thú kia nên cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình thuyết không pháp sâu thẳm khiến dứt chấp kia, ra khỏi sanh tử". Vậy nên, tuy học không giải thoát môn mà ở trung gian chẳng chứng thật tế.

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát này nhờ khởi nghĩ phương tiện khéo léo đây, tuy ở trung gian chẳng chứng thật tế mà chẳng lui mất bốn định vô lượng. Sở dĩ vì sao?

Vì các Bồ tát này được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo nhiếp thọ, nên bội tăng bạch pháp, các căn bén dần, nhánh lực giác đạo lại càng tăng thêm.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các Bồ tát này hằng khởi nghĩ đây: "Hữu tình đêm dài hành trong các tướng, khởi nhiều thứ chấp, do đấy lăn quanh chịu khổ vô cùng. Ta vì dứt chấp các tướng kia nên cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình thuyết pháp vô tướng khiến dứt chấp tướng, ra khỏi khổ sanh tử". Do đấy hằng vào vô tướng đẳng trì.

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát này nhờ trước trọn nên phương tiện khéo léo và sở khởi nghĩ, tuy hằng hiện vào vô tướng đẳng trì, mà ở trung gian chẳng chứng thật tế. Tuy ở trung gian chẳng chứng thật tế mà chẳng lui mất từ bi hỷ xả và các định khác. Sở dĩ vì sao?

Vì các Bồ tát này được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo nhiếp thọ nên bội tăng bạch pháp, các căn bén dần, nhánh lực giác đạo lại càng tăng thêm.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các Bồ tát này hằng khởi nghĩ đây: "Hữu tình đêm dài nơi tâm thường khởi tưởng thường, tưởng lạc, tưởng lạc, tưởng ngã, tưởng tịnh. Do đây dẫn sanh điên đảo chấp trước, lộn quanh sanh tử, chịu khổ vô cùng. Ta vì dứt bốn điên đảo kia, nên phải cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình thuyết pháp không điên đảo. Nghĩa là nói sanh tử, vô thường, vô lạc, vô ngã, vô tịnh, duy có Niết bàn nhiệm mầu vắng lặng, đầy đủ các thứ công đức chơn thật". Do đây hằng vào vô nguyện đẳng trì.

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát này nhờ trước trọn nên phương tiện khéo léo và sở khởi nghĩ, tuy hằng hiện vào Vô nguyện đẳng trì mà các Phật pháp chưa cực viên mãn, quyết chẳng ở trung gian chứng thật tế. Tuy ở trung gian chẳng chứng thật tế, mà chẳng lui mất từ bi hỷ xả và các định khác. Sở dĩ vì sao?

Vì các Bồ tát này được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo nhiếp thọ, nên bội tăng bạch pháp, các căn bén dần, nhánh lực giác đạo lại càng tăng thêm.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các Bồ tát này hằng khởi nghĩ đây: "Hữu tình đêm dài trước đã hành hữu sở đắc, nay cũng hành hữu sở đắc. Trước đã hành hữu tướng, nay cũng hành hữu tướng. Trước đã hành điên đảo, nay cũng hành điên đảo. Trước đã hành tưởng hòa hợp, nay cũng hành tưởng hòa hợp. Trước đã hành tưởng hư dối, nay cũng hành tưởng hư dối. Trước đã hành tà kiến, nay cũng hành tà kiến. Do đấy lăn quanh chịu khổ vô cùng. Ta vì dứt tội lỗi như thế kia, nên cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình thuyết pháp sâu thẳm, khiến tội lỗi kia đều dứt trừ hẳn, chẳng còn lộn quanh chịu khổ sanh tử, mau chứng Niết bàn thường vui chơn tịnh".

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát này do rất thương nghĩ tất cả hữu tình, trọn nên phương tiện khéo léo thù thắng, được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nhiếp thọ nên đối pháp tánh sâu thẳm thường muốn quán sát. Nghĩa là không, vô tướng, vô nguyện, vô tác, vô sanh, vô diệt, vô khởi, vô tận, vô tánh, thật tế.

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát này trọn nên trí kiến thù thắng như thế, nếu rơi pháp vô tướng vô tác, hoặc trụ ba cõi, đều không có lẽ ấy.

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát này trọn nên công đức thù thắng như thế, bỏ các hữu tình mà tới viên tịch, chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề nhiêu ích hữu tình, định không có lẽ ấy.

HẾT TẬP 22