Đại Tạng Kinh Nhập Môn

30. Đạt Ma Đa La Thiền Kinh

Yogàcàrabhùmi - sùtra

2 quyển

Do Phật Đà Bạt Đà La (Buddhabhadra) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 618

Đây là kinh điển do Đạt Ma Đa La (Dharmatrata) và Phật Đại Tiên (Buddhasena) viết, và nhan đề đã lấy từ tên của người thứ nhất; họ là hai vị cao tăng đã phổ biến phương pháp Thiền định ở Trung Á vào đầu thế kỷ thứ 5 sau Tây lịch. Nhưng thật ra nội dung của kinh này tập trung vào những lời thuyết giảng của Phật Đại Tiên về những phương pháp Thiền của phái Tiểu Thừa, và các nhà nghiên cứu cho rằng phần thuyết giảng của Đạt Ma Đa La căn cứ vào phái Đại Thừa đã bị thất lạc không thấy nói trong kinh này.

Tuy nhiên, những hướng dẫn dành cho người tu tập được mô tả một cách rất cụ thể, cho nên kinh điển này là một cuốn sách chỉ dẫn phổ thông và thực tiễn. Ngoài ra, cũng vì có người nhầm lẫn giữa tên tác giả Đạt Ma Đa La ở nhan đề sách với Bồ Đề Đạt Ma (Bohhidharma) , người sáng lập môn phái Thiền ở Trung Quốc, cho nên kinh này đã được các tông phái Thiền coi trọng.

31. Nguyệt Đăng Tam Muội Kinh

Samàdhiràjacandrapradìpa-sùtra

10 quyển

Do Na Liên Đề Da Xá (Narendrayasas) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 639

Kinh này là lời đối thoại giữa một người trẻ tuổi tên là Nguyệt Quang (Candragupta) và Đức Phật Thích Ca, trong đó Đức Phật mô tả một phương pháp tu hành bằng cách quán chiếu tất cả mọi vật đều bình đẳng. Chủ đề chính trong kinh nói rằng bằng cách quán sát để thấy rõ mọi vật tồn hữu đều vô thực thể - tương tự như giấc chiêm bao hoặc như ảo tưởng - thì người ta có thể đạt tới cảnh giới giác ngộ, tức là công đức tối thượng. Trong kinh này mô tả tỉ mỉ những phương pháp tu tập để người ta có thể đạt tới trạng này.

32. Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội Kinh

Sùrangamasamàdhi-sùtra

2 quyển

Do Cưu Ma La Thập (Kumarajiva) dịch

Đại Chánh Đại Tạnh Kinh số 642

Kinh này gọi tắt là "Thủ Lăng Nghiêm Kinh," (Sùrangama-sùtra) giảng giải những điều cốt yếu của thiền pháp.

Để trả lời câu hỏi của Bồ Tát Kiên Ý (Drdhamati) hỏi về tam muội (samdhi) thượng đẳng siêu việt để đạt tới giác ngộ của những phương pháp tu tập khác nhau, Đức Phật trả lời rằng "thủ lăng nghiêm tam muội" (surangama-samdhi) là phương pháp tiến bộ nhất trong số tất cả những phương pháp tu tập, nó gồm thâu tất cả những phương pháp tu tập khác, kế đó ngài mô tả chi tiết về phương pháp đó và làm thế nào để tu trì loại tam muội này.

Xét về phương diện lịch sử, tư tưởng trình bày trong kinh này mở đường cho những kinh điển khác như "Hoa Nghiêm Kinh" (Avatạmsaka-sùtra) (số 15) "Duy Ma Kinh" (Vimalakìrtinirdésa-sùtra) (số 27) và "Pháp Hoa Kinh" (Suddharmapụndạrìka-sùtra) (số 12), và được xem là được biên soạn vào khoảng những năm đầu Tây lịch.

33. Kim Quang Minh Tối Thắng Vương Kinh

Suvarnạprabhàsa-sùtra

10 quyển

Do Nghĩa Tịnh (I-ching) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 665

Kim Quang Minh Kinh còn được gọi là "Tối Thắng Vương Kinh," chủ yếu nói rằng việc đọc tụng kinh này sẽ giúp cho một nước được phù trợ bởi các thần linh như các vị Tứ Thiên Vương. Do đó kinh này thời trước ở Nhật Bổn rất được coi trọng, và là một trong "Hộ Quốc Tam Bộ Kinh" (Ba Bộ Kinh Bảo Vệ Đất Nước), cùng với hai bộ khác là Pháp Hoa Kinh (số 12) và Nhơn Vương Kinh (số 10).

Ở Nhật Bổn việc thiết lập ngôi chùa Tứ Thiên Vương Tự (Shitenno-ji) và các ngôi chùa địa phương trên khắp nước gọi là "quốc phân tự," và việc cử hành các lễ hội gọi là "tối thắng hội," đều bắt nguồn từ kinh này. Do đó, có thể nói rằng kinh điển này đã tạo ảnh hưởng rất đáng kể đối với Phật giáo Nhật Bổn ở thời kỳ sơ khai.

34. Nhập Lăng Gìa Kinh

Lankàvatàra-sùtra

10 quyển

Do Bồ Đề Lưu Chi (Bodhiruci) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 671

Đây là một kinh điển tiêu biểu cho Phật giáo Đại Thừa Ấn Độ ở thời kỳ về sau này, bao gồm tư tưởng triết học chú trọng vào "Như Lai Tạng" (tatagatha-garbha), xác định rằng ngay cả tâm trí của một người phàm phu thấp hèn nhất cũng chứa đựng hạt giống của giác ngộ, với lý thuyết "bát chủng thức" (8 thứ tâm thức) đã phân chia các chức năng của trí tuệ thành 8 phương diện và với "a lại da thức" (alaya-vijnana) là tâm thức thứ 8 và căn bản. Vì vậy giáo nghĩa của nó có tầm quan trọng đáng kể.

Tuy nhiên, vì nó giống như một tuyển tập gồm một số những tư tưởng khác nhau của các trường phái Phật giáo thời đó cho nên giáo nghĩa của nó có vẻ có tính cách tổng hợp. Nhưng, người ta có thể nhận ra một giòng tư tưởng nhấn mạnh vào ý nghĩa của chữ "vô phân biệt." Kinh này cũng quan trọng ở điểm nó mở đường cho tư tưởng được trình bày trong "Đại Thừa Khởi Tín Luận" (số 68), và nó cũng đã tạo ảnh hưởng rất lớn đối với tư tưởng của các phái Thiền.

35. Giải Thân Mật Kinh

Sạmdhinirmaocana-sùtra

5 quyển

Do Huyền Trang dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 676

Đây là kinh điển căn bản của Pháp Tướng Tông, nội dung nói về tư tưởng của trường phái Duy Thức (Yogacara hay Vijnanavada), cho rằng tất cả mọi biểu hiện của tâm thức nhân loại. Kinh này thuộc vào thời kỳ giữa của Phật Giáo Đại Thừa Ấn Độ và được soạn thảo vào đầu thế kỷ thứ tư sau Tây lịch. Nó chia thành 8 chương, và nói chi tiết về tư tưởng của Duy Thức Học.

Nếu xét sự kiện phần lớn của kinh này đã được trích dẫn trong "Du Già Sư Địa Luận" (Yogacarabhumi) (số 53), và nhiều câu của nó đã được trích dẫn trong các kinh điển khác như "Nhiếp Đại Thừa Luận" (số 57) và "Thành Duy Thức Luận," kinh này đã tạo ảnh hưởng đáng kể đối với Phật giáo ở những đời sau.

36. Vu Lan Bồn Kinh

Ullambana-sùtra

1 quyển

Do Trúc Pháp Hộ (Dharmaraksa) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 685

Pháp hội "Vu Lan Bồn" được cử hành ở Nhật Bổn, để tưởng niệm tiền nhân đã chết, là căn cứ vào nội dung của kinh này. Nó kể về tôn giả Mục Kiền Liên (Maudgal-yayana), một trong các môn đồ của Đức Phật Thích Ca, đã hỏi đức thế tôn làm cách nào để cứu độ thân mẫu ngài, một người đã gây ra nhiều nghiệp chướng và đã rơi vào cõi ngạ quỷ (preta). Đức Phật bảo Tôn giả Mục Liên hãy cúng dường thức ăn thức uống vào ngày rằm tháng 7 (tức là ngày cuối cùng của thời kỳ tu tập ba tháng trong mùa mưa), nhờ làm như vậy thân mẫu ngài đã được cứu độ.

Chữ "Vu Lan Bồn" trong nhan đề của kinh này là từ chữ Phạn "ullambana" có nghĩa là "treo ngược đầu xuống đất" ngụ ý về sự đau khổ phải trải qua trong cõi của ngạ quỉ.

Khi xét rằng pháp hội Vu Lan Bồn ngày nay vẫn còn được cử hành ở Nhật Bổn, người ta thấy kinh điển này đã tạo ảnh hưởng đáng kể như thế nào.

37. Tứ Thập Nhị Chương Kinh

1 quyển

Do Ca Diếp Ma Đằng (Kasyapamatanga)

Và Trúc Pháp Lan (Chu-fa-lan) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 784

Tứ Thập Nhị Chương Kinh được coi là kinh điển truyền vào Trung Quốc sớm nhất, nhưng một số học giả cho rằng nó là một tác phẩm đã được soạn ra ở Trung Quốc.

Như nhan đề cho thấy, kinh này gồm 42 chương giải thích những giáo nghĩa trọng yếu của Phật giáo, vì vậy được dùng như kinh điển nhập môn của Phật giáo, nói về những ý niệm căn bản như khổ đau, vô thường, vô ngã, và những đề mục liên quan tới việc thực hành Phật giáo, như từ bi, bố thí, v.v...

Vì kinh này được viết bằng ngôn ngữ rất đơn giản cho nên nó rất phổ biến ở Trung Quốc, và có tới 10 phiên bản khác nhau.

38. Đại Phương Quảng Viên Giác Tu Đa La

Liễu Nghĩa Kinh

1 quyển

Do Phật Đà Đa La (Buddhatrata) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 842

Kinh này được gọi tắt là "Viên Giác Kinh" (Kinh Giác Ngộ Hoàn Toàn), viết theo hình thức đối thoại giữa Đức Phật và 12 vị Bồ Tát, mỗi vị đặt ra một câu hỏi, khởi đầu với Văn Thù Bồ Tát. Chủ đề chính là ý niệm về "viên đốn" (giác ngộ tức thì) trong Phật Giáo Đại Thừa Trung Quốc.

Mặc dù có người coi nó là một tác phẩm ngụy tạo, soạn ra ở Trung Quốc, nhưng kinh này vẫn được các tông phái Thiền coi trọng. Tuy nhiên, Đạo Nguyên (Dogen), người sáng lập phái Tào Động (Soto) ở Nhật Bổn, đã bác bỏ kinh này vì lý do rằng nó khác với nội dung của các kinh điển Đại Thừa khác.

39. Đại Tì Lo Giá Na Thành Phật Thần Biến Gia Trì Kinh

Mahàvairocanàbhisambodhivikur Vitàdhisthànavaipulyasùtrendra

Ràja-nàma-dharmaparyàya

7 quyển

Do Thiện Vô Úy (Subhakarasimha)

và Nhứt Hạnh (I-hsing) cùng dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 848

Kinh này là một trong những kinh điển căn bản của Mật giáo, thường được gọi là "Đại Nhựt Kinh" (Mahavairocana-sutra) và được coi là soạn ở miền tây Ấn Độ khoảng giữa thế kỷ thứ 7 sau Tây lịch.

Toàn kinh chia làm 36 chương, nội dung bao gồm các giáo lý Mật giáo và cách thực hành, mô tả những nghi thức cụ thể.

Trong kinh có vẽ đồ án gọi là "Thai Tạng Giới Mạn Đồ La" - được gọi tên như vậy vì hình vẽ là tượng trưng cho tinh thần đại từ bi của Phật Đà, giống như tình thương bao bọc một thai nhi trong bụng người mẹ.

40. Kim Cang Đảnh Nhất Thiết Như Lai Chân Thật Nhiếp Đại Thừa Hiện Chứng Đại Giáo Vương K

40. Kim Cang Đảnh Nhất Thiết Như Lai Chân Thật Nhiếp Đại Thừa Hiện Chứng Đại Giáo Vương Kinh

Sarvatathàgatatattvasamgrahama

Hàyànàbhisamayamahàkalparàya

3 quyển

Do Bất Không (Amoghavajra) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 865

Ở Trung Quốc và Nhật Bổn kinh này và "Đại Nhật Kinh" (số 39) được coi là kinh điển căn bản của Mật giáo và thường được gọi tắt là "Kim Cang Đảnh Kinh."

Chữ "kim cang đảnh" được dùng với ngụ ý đề cao, như thể nó là tột đỉnh trong số các kinh điển, giống như kim cương trong số các loại đá quí. Những nghi thức đặc thù của Mật giáo cần thực hành để đạt tới giác ngộ được mô tả chi tiết, và hình vẽ "Kim Cang Giới Mạn Đồ La" được căn cứ vào kinh này.

41. Tô Tất Địa Yế La Kinh

Susiddhikaramahàtantrasàdhano pàyika-patạla

3 quyển

Do Thâu Ba Ca La (Subhakarasimha) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 893

Kinh này được gọi tắt là "Tô Địa Kinh" (Susiddhikara-sùtra), mô tả các nghi thức khác nhau trong Mật giáo. Ở Nhật Bổn nó được bao gồm trong các nhóm kinh điển gọi là "Tam Bộ Bí Kinh" và "Ngũ Bộ Bí Kinh," và được coi là một trong những kinh điển trọng yếu nhất của Mật giáo.

Chữ Phạn "susiddhikara" trong nhan đề - được phiên âm sang chữ Hán là "Tô Tất Địa Yết La" - có nghĩa là "sự hoàn thành viên mãn của tất cả công đức" được dịch nghĩa sang chữ Hán là "Diệu Thành Tự Tác Nghiệp," nói về sự công hiệu của những nghi thức mô tả trong kinh này.

42. Ma Đăng Già Kinh

Màtangì-sutrà?

2 quyển

Do Trúc Luật Viêm (Chu-lu-yen)

và Chi Khiêm (Chih-ch'ien) dịch

Đại Chánh Đại Taṇg Kinh số 1300

Kinh này đặt trọng tâm vào câu chuyện về một phụ nữ tên là Ma Đăng Già (Matangi) thuộc giai cấp thấp nhất trong xã hội Ấn Độ và đã được Đức Phật Thích Ca thu nhận để quy y theo Phật. Trong kinh, Đức Phật giảng giải từng chi tiết rằng 4 giai cấp trong xã hội đều bình đẳng.

Khi xét rằng hệ thống phân chia giai cấp đã tồn tại trong suốt lịch sử của Ấn Độ, người ta thấy kinh điển này có ý nghĩa rất đáng kể - với sự xác định rằng tất cả các giai cấp đều bình đẳng đối với Phật giáo.

43. Ma Ha Tăng Chỉ Luật

Mahàsàmghika-vinaya?

40 quyển

Do Phật Đà Bạt Đà La (Buddhabhadra)

và Pháp Hiển (Fa-hsien) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1425

Khoảng 100 năm sau khi Đức Phật Thích Ca nhập diệt, cộng đồng Phật giáo đã phân chia thành hai tông phái, vì có sự bất đồng về cách giải thích các nội dung của giới luật. Phái bảo thủ trong cuộc phân hóa này được gọi là Thượng Tọa Bộ (Theravada) và phái cấp tiến được gọi là Đại Chúng Bộ (Mahasam-ghika).

Tên thứ nhì trên đây đã được dùng trong nhan đề Phạn văn của kinh điển này và đã được phiên âm sang Hán văn. Nhan đề của kinh này cũng thường được gọi tắt là "Tăng Chi Luật," nó bao gồm những giới luật tu hành đã được lưu truyền trong phái Đại Chúng Bộ nói trên, và mô tả chi tiết những giới luật của các vị tỳ kheo và tỳ kheo ni.

44. Tứ Phần Luật

Dharmaguptaka-vinaya?

60 quyển

Do Phật Da Xá (Buddhayasas)

và Trúc Phật Niệm (Chu-fo-nien) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1428

Trong việc thực hành Phật giáo có bộ giới luật để tuân thủ những qui luật trong đời sống hằng ngày, được gọi theo chữ Hán là "Tứ Phần Luật" (chữ Phạn là Vinaya), nội dung được chia thành bốn phần; giới luật thánh điển này rất phổ biến ở Trung Quốc.

Tuy rằng con số giới luật có khác nhau giữa mỗi bộ kinh, "Tứ Phần Luật" này bao gồm 250 giới luật dành cho các tỳ kheo và 348 giới luật dành cho các tỳ kheo ni. Ở Nhật Bổn trước khi có những "Giới Luật Đại Thừa" do Tối Đằng (Saico) chủ xướng và trở thành phổ biến, các giới luật này đã được hai chúng tỳ kheo và tỳ kheo ni tuân phụng.

45. Thiện Kiến Luật Tì Bà Sa

Samantapàsàdikà (Pàli)

18 quyển

Do Tăng Già Bạt Đà La (Samghabhadra) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1462

Kinh điển này được gọi tắt là "Thiện Kiến Luật" hay "Thiện Kiến Luận," gồm những lời chú giải của Phật Âm Luận Sư (Buddhaghosa) về những giới luật của các tăng sĩ thuộc phái Thượng Tọa Bộ (Theravada).

Vì vậy, kinh này chủ yếu nói về các giới luật tu hành dành cho tỳ kheo và tỳ kheo ni thuộc phái Thượng Tọa Bộ, nhưng trong phần mở đầu có nói về ba Hội Đồng Tăng Lữ đầu tiên đã ghi chép các bộ kinh điển Phật giáo, và nói về việc truyền bá Phật giáo ở Tích Lan do Ma Sai Đà (Mahinda) con Vua A Dục (Asoka) thực hiện.

46. Phạm Võng Kinh

Brahmajàla-sùtra?

2 quyển

Do Cưu Ma La Thập (Kumarajiva) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1484

Phạm Võng Kinh nói về những giới luật dành cho các vị Bồ Tát trong phái Đại Thừa, và Tối Đằng (Saicho) đã dùng làm nền tảng cho phái Thiên Thai (Tendai) ở Nhật Bổn. Về sau, giới luật của tăng sĩ Nhật Bổn chỉ gồm 10 giới luật trọng yếu và 48 giới luật thứ yếu; kinh này đã tạo ảnh hưởng rất lớn đối với Phật giáo Nhật Bổn.

Điểm đáng nói của các "giới luật Đại Thừa" mô tả trong kinh này, và được coi là "Phạm Võng Giới," là không có sự phân biệt giữa Phật tử tại gia và các tỳ kheo, luật này dạy rằng tất cả các môn đồ Phật giáo đều cần phải tuân hành những giới luật giống nhau.

Ở Trung Quốc và Nhật Bổn, kinh này được coi trọng như là kinh điển hàng đầu, đặt ra những giới luật cho Phật giáo Đại Thừa.

47. Ưu Bà Tắc Giới Kinh

Upàsakásila-sùtra?

7 quyển

Do Đàm Vô Sám (T'an-wu-ch'an) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1488

Kinh này gồm những điều dạy cho một Phật tử tại gia tên là "Thiện Sanh" (Sujata) trưởng giả, nói về giới luật nên gìn giữ đối với cư sĩ tại gia - chữ "Ưu Bà Tắc" là phiên âm từ chữ "upasaka" trong tiếng Phạn có nghĩa là "người hành đạo tại gia thuộc phái nam" và nó còn được gọi là "Thiện Sanh Kinh" (Sujuta-sutra) do tên của nhân vật chính được đề cập trong kinh này.

Những giới luật ghi trong kinh được gọi là "Đại Thừa Giới" hoặc "Bồ Tát Giới" và do đó nó rất được coi trọng ở Trung Quốc, là nơi mà tư tưởng Phật giáo Đại Thừa rất thịnh hành.

Kinh này được coi như là phần mở rộng thêm và mô phỏng theo những nguyên tắc Đại Thừa được ghi trong Trường A Hàm Kinh (số 1) và Trung A Hàm Kinh (số 2). Vì nó chứa đựng những lời trích dẫn từ các kinh điển Đại Thừa khác nhau, cho nên nó cũng là một nguồn tài liệu giá trị để truy cứu lịch sử về sự phát triển của các kinh điển Phật giáo.

48. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Ưu Bà Đề Xá

Saddharmapundarìkopadésa

2 quyển

Do Bà Số Bàn Đậu (Vasubandhu) soạn thảo

Do Bồ Đề Lưu Chi (Bodhiruchi)

và Đàm Lâm (T'an-lin) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1519

Chữ "ưu bà đề xá" là phiên âm từ chữ Phạn "upadesa," có nghĩa là "chú giải," vì vậy kinh này là chú giải về Diệu Pháp Liên Hoa Kinh. Tuy nhiên, bản Liên Hoa Kinh mà nó căn cứ vào đó để chú giải khác với bản Diệu Pháp Liên Hoa Kinh (số 12) do Cưu Ma La Thập dịch sang Hán văn, và nó rất giống với bản tiếng Nepal của Liên Hoa Kinh. Kinh này cũng là cuốn thứ ba và cuối cùng của "Pháp Hoa Tam Bộ Kinh" và nối tiếp vào chương sau cùng của "Diệu Pháp Liên Hoa Kinh" (số 12).

49. Thập Trụ Tì Bà Sa Luận

Dásabhùmika-vibhàsà

17 quyển

Do Long Thọ (Nagarjuna) viết

Do Cưu Ma La Thập (Kumarajiva) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1521

Đây là sách chú giải gồm 35 chương bàn về Thập Địa Phẩm (Dasabhumika), tức là chương quan trọng nhất của Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh (số 15), tuy rằng nó chỉ giảng giải về hai giai đoạn đầu tiên trong việc tu hành quả vị bồ tát. Nó không chú giải đầy đủ về 10 giai đoạn tu hành, nhưng Chương 9 - nhan đề là "Dị Hành" (dễ thực hành) - đã tạo ảnh hưởng rất lớn đối với sự phát triển của phái Tịnh Độ Tông.

Cần lưu ý rằng Cưu Ma La Thập đã dịch chữ Phạn "bhumi" (giai đoạn) sang chữ Hán là "trụ" (thân trụ), nhưng chữ này cũng giống như chữ "địa" cho nên có người gọi kinh này là "Thập Địa." Còn chữ "Tì Bà Sa" là phiên âm chữ Phạn "vibhasa," có nghĩa là "bình luận" hoặc "chú giải."

50. Phật Điạ Kinh Luận

Buddhabhùmisùtra-sàstra?

7 quyển

Do Thân Quang Đẳng (Bandhuprabha) viết

Do Huyền Trang dịch

Giai đoạn trước khi thành Phật được gọi là Bồ Tát. Và địa vị Bồ Tát lại còn được chia thành nhiều giai đoạn khác nhau, giai đoạn thứ 10 và cuối cùng được gọi là "Phật địa" (buddhabhumi). Phật Địa Luận Kinh (Buddhabhumisutra-sutra) tức là sách chú giải về Phật Địa Kinh (Buddhabhumi-sutra).

Nội dung của kinh này mô tả chi tiết về những phương diện khác nhau của "giai đoạn thành Phật" (Phật địa). Để chú giải, nội dung của Phật Địa Kinh đã được chia thành ba phần, đây là một hình thức phân chia đã được dùng làm mẫu mực cho nhiều cuốn sách bình luận về những kinh điển khác.

51. A Ti Đạt Ma Câu Xá Luận

Abhidharmakósa-bhàsya

30 quyển

Do Thế Thân (Vasubandhu) viết

Do Huyền Trang dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1558

Luận này thường được gọi tắt là "Câu Xá Luận," là bản tóm lược cương yếu của A Tì Đạt Ma Tỳ Bà Sa Luận, có thể nói đó là bộ Luận giải thích đầy đủ nhất về Phật giáo Tiểu Thừa (Hinayana), và cung cấp nền tảng giáo lý cho phái Câu Xá Tông, một trong 6 tông phái Phật giáo được truyền vào Nhật Bổn trong thời đại Nại Lương (Nara) ở Nhật, và nó cũng được dùng làm sách giáo lý cơ bản của tông phái Pháp Tướng (Hosso).

Nội dung của nó dùng để phê phán những giáo lý của tông phái "Nhất Thiết Hữu Bộ" (Sarvastivadin) của Phật giáo Tiểu Thừa, nhưng vì tóm lược một cách đầy đủ về những giáo lý đó, cho nên được coi như cuốn sách hướng dẫn về tông phái Hữu Bộ.

Tại Nhật Bổn kinh này là kinh điển căn bản để hiểu biết về những giáo nghĩa của Pháp Tướng Tông, cho nên nó đã trở thành đối tượng để nghiên cứu trong nhiều thế kỷ.

52. Trung Luận

Madhyamaka-sàstrra

4 quyển

Do Long Thọ viết

Do Cưu Ma La Thập dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1564

Bộ Luận này bao gồm 445 thi kệ do Bồ Tát Long Thọ sáng tác để giải thích "Trung Đạo," tức là lập trường căn bản của trường phái Trung Quán (Madhyamika) của Phật giáo Đại Thừa Ấn Độ, và nó cũng bao gồm cả phần chú giải của Thanh Mục (Pingala).

Ở Nhật Bổn bộ luận này được dùng làm thánh điển căn bản của Tam Luận Tông (Sanron), một trong 6 trường phái Phật giáo du nhập vào Nhật Bổn trong thời đại Nại Lương ( Nara ).

Lời chú giải của Thanh Mục chỉ là một trong nhiều sách chú giải về những kệ tụng của Long Thọ, nhưng, chính những câu kệ đó tự nó rất quan trọng, vì chúng đã cung cấp nền tảng về lý thuyết cho Phật giáo Đại Thừa và đã tạo ảnh hưởng lớn lao đối với sự phát triển của tư tưởng Đại Thừa.

53. Du Già Sư Địa Luận

Yogàcàrabhùmi

100 quyển

Do Di Lặc (Maitraya) thuyết giảng

Do Huyền Trang dic̣h

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1579

Đây là luận điển căn bản của phái Du Già (Yogacara) còn được gọi là phái Duy Thức (Vijnanavada), một trong hai chi nhánh chính yếu của Phật giáo Đại Thừa Ấn Độ - chi nhánh kia là phái Trung Quán.

Ngoài sự mô tả A Lại Da Thức (alaya-vijnana), nó cũng nói chi tiết về những giáo lý khác nhau của Phật giáo, cho nên Luận này là một thánh điển trọng yếu không thể bỏ qua trong việc nghiên cứu cả hai phái Tiểu Thừa và Đại Thừa.

Bản dịch nói rằng kinh này do Di Lặc thuyết giảng và do Vô Trước (Asanga) ghi chép, nhưng, theo truyền thuyết Phật giáo Tây Tạng thì Vô Trước mới chính là tác giả.

54. Thành Duy Thức Luận

Vijnãptimàtratàsddhi-sàstra?

10 quyển

Do Hộ Pháp Đẳng (Dharmapala) viết

Do Huyền Trang dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1585

Đây là sách chú giải về cuốn "Duy Thức Tam Thập Tụng" (Trimsika) (số 55) của Thế Thân (Vasubandhu) căn cứ vào những lời chú giải của 10 vị học giả Ấn Độ, tuy rằng nó được soạn thảo từ quan điểm của Hộ Pháp Đẳng và chỉ nói sơ qua về quan điểm của 9 lời bình luận khác. Nội dung trình bày sự giảng giải về tông phái Du Già (Yogacara) hay Duy Thức (Vijnanavada), chủ trương rằng có một ý thức căn bản gọi là "A Lại Da Thức" (alaya-vijnana). Sự tồn tại của tất cả nhân loại đều lấy A Lại Da Thức làm căn bản, trong đó tất cả những hành động trong quá khứ đều được tàng trữ. Và những hành động trong quá khứ đó tái hiện trong những hành động của hiện tại và tương lai, vì vậy tất cả mọi hiện tượng đều chỉ là những biểu hiện của tâm thức.

Luận này không những là thánh điển căn bản của tông phái Pháp tướng ở Trung Quốc và Nhật Bổn mà còn là bộ luận trọng yếu mà những ai muốn tìm hiểu về Phật giáo cần phải nghiên cứu.

55. Duy Thức Tam Thập Luận Tụng

Trimsíkà

1 quyển

Do Thế Thân (Vasubandhu) viết

Do Huyền Trang dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1586

Nhan đề "Duy Thức Tam Thập Luận Tụng" (Ba Mươi Câu Kệ Về Giáo Lý Duy Thức) là do Luận này gồm có 30 thi kệ, và được coi là thánh điểm căn bản của tông phái Pháp Tướng ở Trung Quốc và Nhật Bổn. [Ngoài ra còn có tên gọi khác: "Tam Thập Duy Thức," "Tam Thập Luận" và "Duy Thức Tam Thập Tụng"].

Bộ Luận cũng là chủ trương căn bản của giáo lý Duy Thức, trong đó nói rằng tất cả mọi hiện tượng đều là những biểu hiện của tâm thức. Được coi là bộ luận cuối cùng của Thế Thân, và cuốn "Thành Duy Thức Luận" (Vijnaptimatratasiddhi-sutra) (số 54) là sách chú giải căn cứ vào cuốn này.

56. Duy Thức Nhị Thập Luận

Vimsátikà

1 quyển

Do Thế Thân viết

Do Huyền Trang dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1590

Nhan đề "Duy Thức Nhị Thập Luận" (Hai Mươi Câu Kệ Bàn Luận Về Giáo Lý Duy Thức) là do kinh này gồm có 20 câu kệ, mỗi câu được viết lời chú giải thích về giáo lý Duy thức mà còn đưa ra lời phê phán về những tư tưởng không thuộc Phật giáo và về giáo nghĩa của phái Tiểu Thừa nhìn từ quan điểm của giáo lý Duy Thức, cho rằng tất cả mọi hiện tượng đều chỉ là những biểu hiện của tâm thức (a lại da thức) con người.

Luận điểm này thường được trích dẫn trong "Thành Duy Thức Luận" (Vijnaptimatratasddhi-sutra) (số 54) như là một luận điển trọng yếu.

57. Nhiếp Đại Thừa Luận

Mahayànasamgraha

3 quyển

Do Vô Trước (Asanga) viết

Do Chân Đế (Paramartha) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1593

Bộ luận này có tên là "Nhiếp Đại Thừa" là vì muốn hệ thống hóa tư tưởng Phật giáo thành một cuốn tổng luận từ quan điểm của phái Duy Thức. Những điều cốt yếu của Phật giáo Đại Thừa được sắp đặt và phân loại theo 10 tiểu đề, dưới mỗi tiểu đề là một chương luận thuyết.

Đây là Luận điển căn bản của tông phái Nhiếp Luận (She-lun) ở Trung Quốc. Và nhan đề của nó cũng được gọi tắt là Nhiếp Luận.

58. Biện Trung Biện Luận

Madhyàntavibhàga

3 quyển

Do Thế Thân (Vasubandhu) viết

Do Huyền Trang dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1600

Đây là sách chú giải về tác phẩm "Biện Trung Biên Luận Tụng" của Di Lặc (Maitreya). Bản dịch của Chân Đế (Paramartha) được gọi là "Trung Biên Phân Biệt Luận."

Luận này hệ thống hóa giáo lý của phái Du Già, tức là phái Duy thức, từ quan điểm của "Trung" (tức Trung Đạo), là lập trường căn bản của Phật giáo Đại Thừa. Còn chữ "Biên" dùng để chỉ những tư tưởng mâu thuẫn hoặc những quan niệm cực đoan, mà muốn xa lìa chúng thì phải dùng tới "Trung," và đó là lập trường căn bản của Luận điển này.

59. Đại Thừa Trang Nghiêm Kinh Luận

Mahàyànasùtralamkàra

13 quyển

Do Vô Trước (Asanga) viết

Do Ba la Pha Mật Đa La (Prabhakaramitra) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1604

Luận này bao gồm những câu kệ của Di Lặc (Maitreya) và những lời chú giải của Vô Trước. Nội dung trình bày những giáo nghĩa Đại Thừa vừa là giáo lý thượng đẳng vừa là thích hợp nhất để cứu độ chúng sanh. Trên quan điểm đó, luận này mô tả chi tiết về những đường lối tu hành của các vị Bồ Tát.

Bản dịch Hán văn nói rằng kinh này do Vô Trước viết, nhưng sự thật có thể những lời chú giải do những câu kệ của Di Lặc là do Thế Thân (Vasubandhu) viết căn cứ vào những lời giảng bằng miệng của Vô Trước - là anh của Thế Thân.

60. Đại Thừa Thành Nghiệp Luận

Karmasiddhiprakarana

1 quyển

Do Thế Thân viết

Do Huyền Trang dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1609

Luận này muốn chứng minh rằng tất cả những hành vi của nhân loại - thân nghiệp, khẩu nghiệp và ý nghiệp - đều là những biểu hiện của "tâm thức tàng trữ" (tạng thức) tức A Lại Da Thức (alaya-vijnana) mà phê phán những quan niệm về sự chiêu cảm của "nghiệp" (karma) của phái Tiểu Thừa (Hinayàna). Vì vậy có thể nói rằng luận này có ý định dùng quan niệm A Lại Da Thức - tâm thức căn bản của ý thức nhân loại - để hệ thống hóa những lý thuyết khác nhau về nghiệp và về ý thức.

61. Cứu Cánh Nhất Thừa Bảo Tánh Luận

Ratnagotravibhàgamahayànottaratantra-sàstra

4 quyển

Do Nặc Na Ma Đề (Ratnamati) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1611

Là tác phẩm tiêu biểu của phái Như Lai Tạng (Tathagatagarbha) thuộc Phật giáo Đại Thừa, Luận này đưa ra sự giải thích có hệ thống về ý niệm cho rằng tiềm năng trở thành Phật tiềm tàng ngay cả trong những con người tầm thường trong xã hội. Nội dung bao gồm nhiều câu trích dẫn từ những kinh điển khác bàn về ý niệm này, và, do đó nó là một chìa khóa quan trọng để hiểu về những giai đoạn sơ khởi của sự phát triển của thuyết Như Lai Tạng.

Luận điển này không nói tên tác giả, nhưng theo truyền thuyết ở Trung Quốc thì do Kiên Huệ (Saramti) viết, nhưng theo Phật giáo Tây Tạng thì Di Lặc (Maitreya) là tác giả và do Vô Trước (Asanga) viết lời chú giải.

62. Nhơn Minh Nhập Chánh Lý Luận

Nyàyapravésa

1 quyển

Do Thương Kiết La Chủ (Sankarasvamin) viết

Do Huyền Trang dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1630

Nhơn Minh là dịch từ chữ Phạn "Nyana" có nghĩa là "luận lý" và nhan đề Luận này là "dẫn nhập vào luận lý học," là sự giới thiệu đơn giản và ngắn gọn về những lý thuyết của Trần Na (Dignaga), người sáng lập tông phái Phật giáo "Tân Nhơn Minh", do đệ tử của Trần Na là Thương Kiết La Chủ viết.

Trong khi tác phẩm của chính Trần Na là "Nhơn Minh Chánh Lý Môn Luận" (Nyayamukha) (ngưỡng cửa của luận lý) là một luận điển rất khó hiểu, cuốn sách này của Thương Kiết La Chủ được viết bằng ngôn ngữ giản dị, vì vậy bộ luận này thường được các học giả Trung Quốc và Nhật Bổn tham khảo để nghiên cứu.

63. Đại Thừa Tập Bồ Tát Học Luận

Síksàsamuccaya

25 quyển

Do Pháp Xứng (Dharmakirti) soạn

Do Pháp Hộ (Dharmapala) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1636

Đây là bộ Luận tập đại thành những giáo lý để tu tập hạnh Bồ Tát, tức là người thực hành Phật giáo Đại Thừa. Nội dung bao gồm ba phần - những câu kệ tụng, những trích dẫn từ các kinh điển khác, và, những lời chú giải đơn giản của tác giả - và là một nguồn tư liệu quí giá đối với những ai muốn tìm hiểu về giáo chính thống Ấn Độ ở vào thời hậu kỳ.

Bản Hán dịch nói rằng Pháp Xứng (Dharmakìrti) là tác giả, nhưng theo bản chữ Phạn thì Luận này do Tịch Thiên (Sàntideva) biên soạn.

64. Kim Cang Châm Luận

Vajrasùcì

1 quyển

Do Pháp Xứng (Dharmakirti) viết

Do Pháp Thiên (Dharmadeva) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1642

Nhan đề Luận có nghĩa là "cây kim bằng kim cương," nội dung phê phán nghiêm khắc về thẩm quyền của kinh điển Vệ Đà và địa vị tối thượng của Đấng Phạm Thiên (Brahman) trong Bà La Môn giáo, tôn giáo truyền thống của Ấn Độ, xét từ quan điểm Phật giáo, Kinh này cũng bác bỏ hệ thống phân chia giai cấp của Bà La Môn giáo, nêu ra những giai cấp đều bình đẳng, và đả kích bất cứ điều gì dung dưỡng một hệ thống như vậy.

Bản Hán dịch nói rằng tác giả là Pháp Xứng, nhưng trong bản gốc Phạn văn nói rằng kinh này do Mã Minh (Asvaghosa) viết.

65. Chương Sở Tri Luận

quyển

Do Phát Hợp Tư Ba (hPhags-pa) viết

Do Sa La Ba (Sha-lo-pa) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1645

Luận này do Phát Hợp Tư Ba (hPhags-pa), người Tây Tạng, viết vào triều đại nhà Nguyên, dành cho vị thái tử đương thời, như là một cuốn sách cương yếu tổng quan về tư tưởng Phật giáo, và đề cập những vấn đề như nhân sinh quan và vũ trụ quan của Phật giáo.

Xét tổng quát, giáo lý trong kinh này căn cứ vào "Câu Xá Luận"

(Abbidharmakosabhasya) (số 51), nhưng cũng có những tư tưởng đặc thù của riêng nó.

Nhan đề "Chương Sở Tri Luận" có nghĩa là "luận về chuyện làm sáng tỏ những gì được biết," ý nói rằng tất cả những giáo lý cần biết đều được làm sáng tỏ trong nội dung sách này.

66. Bồ Đề Hành Kinh

Boddhicaryàvatàra

4 quyển

Do Long Thọ (Nagarjuna) viết

Do Thiên Tức Tai (Devasanti) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1662

Nhan đề kinh có thể dịch nghĩa là "đi vào con đường giác ngộ," gồm 8 chương viết bằng hình thức thi kệ và mô tả những phương pháp tu hành để đạt tới giác ngộ, tức là mục đích tối hậu của Phật giáo, và những công đức gặt hái được nhờ thực hành những giáo lý này.

Đặc biệt trong chương thứ nhất nhấn mạnh sự quan trọng của việc phát "bồ đề tâm" (boddhicitta), tức là quyết tâm cố gắng đạt tới giác ngộ.

Bản Hán dịch nói rằng kinh này do Long Thọ viết, nhưng cả hai bản Phạn ngữ lẫn bản Tây Tạng ngữ đều nói rằng tác giả là Tịch Thiên (Santideva); và ngay cả trong bản Hán dịch người ta thấy những nhóm chữ như "Thánh Long Thọ Bồ Tát." Vì vậy các học giả xét rằng khó có chuyện tác giả lại tự xưng mình là "Thánh," do đó họ tin rằng Tịch Thiên mới thật sự là tác giả kinh này.

67. Kim Cang Đỉnh Du Già Trung Phát a Nậu Đa La Tam Miệu Tam

Bồ Đề Tâm Luận

1 quyển

Do Bất Không (Amoghavajra) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1665

Tại Nhật Bổn, phái Chơn Ngôn (Shingon), một tông phái Mật giáo, coi kinh này là trọng yếu mà mọi tín đồ của họ cần phải đọc, và nó thường được gọi vắn tắt là "Bồ Đề Tâm Luận" hoặc "Phát Bồ Đề Tâm Luận."

Nội dung bàn về "phát khởi ý tưởng giác ngộ," nghĩa là tập trung tâm trí và phát nguyện rằng sẽ phải đạt tới giác ngộ, và "đạt tới Phật tánh trong nhục thân này," nghĩa là đạt tới giác ngộ trong thể xác này (tức thân thành Phật), và, nó cũng bàn luận về những khác biệt giữa Hiển giáo và Mật giáo.

Luận này được gán cho Long Thọ là tác giả, nhưng nhiều học giả từ trước tới nay thường nghi ngờ về điều đó.

68. Đại Thừa Khởi Tín Luận

Mahàyànásraddhotpàda-sàstra?

1 quyển

Do Mã Minh (Asvaghosa) viết

Do Chân Đế (Paramartha) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1666

Nhan đề có nghĩa là "luận về sự phát khởi niềm tin vào Đại Thừa," nội dung tóm lược cả phương diện lý thuyết lẫn phương diện thực hành của những tư tưởng trọng yếu trong Phật giáo Đại Thừa, vì vậy từ trước tới nay nó được phổ biến rộng rãi trong đại chúng như là kinh điển nhập môn của Phật giáo Đại Thừa. Luận này không dài, nhưng nó rất quan trọng trong lịch sử ở Trung Hoa và Nhật Bổn đối với các tông phái khác nhau, như các phái Hoa Nghiêm, Thiên Thai, Tịnh Độ, Chơn Ngôn.

Tuy nhiên, vẫn còn có nhiều nghi vấn liên quan tới tác giả và xuất xứ; cho tới nay người ta không biết nó được soạn ở Ấn Độ hay ở Trung Hoa, và không rõ tác giả Mã Minh sống trước hay sau Long Thọ.

69. Thích Ma Ha Diễn Luận

10 quyển

Do Long Thọ (Nàgàrjuna) viết

Do Phạt Đề Ma Đa (Vrddhimata) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1668

Chữ "Ma Ha Diễn" trong nhan đề là do phiên âm từ chữ Phạn "Mahayana," vì vậy nhan đề có nghĩa là "Chú Thích Về Đại Thừa Khởi Tín Luận" (và "Đại Thừa Khởi Tín Luận" là sách số 68 trên đây).

Giống như cuốn "Đại Thừa Khởi Tín Luận," cuốn này cũng đã có nhiều ý kiến khác nhau liên quan tới tác giả và xuất xứ, nhưng thường được cho là soạn thảo vào thế kỷ thứ 6 hay thứ 7 ở Trung Hoa hoặc ở Đại Hàn.

Vì nó được Không Hải (Kuhai), người sáng lập phái Chơn Ngôn (Shingon) ở Nhật Bổn, nhìn nhận là tác phẩm đích thực của Long Thọ cho nên Luận này đã được phái Chơn Ngôn coi là Luận điển quan trọng để nghiên cứu.

70. Na Tiên Tỳ Kheo Kinh

Milindapãnhà

2 quyển

Không biết tên dịch giả

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1670

Tuy bản Hán dịch gọi là "kinh" nhưng sách này không phải là ghi chép lại những lời thuyết giảng của chính Đức Phật Thích Ca, mà là chuyện thuật lại một cuộc đối thoại về tư tưởng Phật giáo giữa Vua Di Lan Đà (Milinda), vị vua của Hy Lạp cai trị vùng tây bắc Ấn Độ ở hậu bán thế kỷ thứ hai trước Tây lịch, và một vị tỳ kheo Ấn Độ tên là Na Tiên (Nagasena). Kinh này kết thúc với chuyện Vua Di Lan Đà qui y phật pháp, và đây là một nguồn tư liệu rất quý giá trong việc nghiên cứu những khác biệt giữa các tư tưởng đông phương và tây phương.

Trong kinh điển tiếng Pa-li kinh này không được liệt vào Tam Tạng Kinh, nhưng về phương diện văn học Phật giáo nội dung của nó có một giá trị rất quan trọng. Tuy nhiên, bản Hán dịch hơi khác biệt về nội dung đối với bản Pa-li ngữ, và bút pháp dịch thuật cũng không được lưu thoát.

PHẦN II - KINH ĐIỂN TRUNG HOA

PHẦN II - KINH ĐIỂN TRUNG HOA

71. Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh U Táng

2 quyển

Do Khuy Cơ (K'uei-chi) soạn

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1710

Bát Nhã Ba La Mật Đa U Táng là sách chú giải đầu tiên bằng Hán văn về "Bát Nhã Tâm Kinh" (số 11) do Huyền Trang dịch, và nhan đề sách này cũng được gọi tắt là "Tâm Kinh U Táng."

Nội dung của sách này chú giải từng mỗi chữ trong "Bát Nhã Tâm Kinh" căn cứ vào những giáo nghĩa của tông phái Pháp Tướng, đồng thời cũng thêm vào những giáo nghĩa của tông phái Tam Luận

72. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Huyền Nghĩa

20 quyển

Do Trí Khải (Chih-i) thuyết giảng

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1716

Nhan đề sách này có nghĩa là "ý nghĩa thâm sâu mầu nhiệm của Diệu Pháp Liên Hoa Kinh,' và cùng với hai cuốn "Ma Ha Chỉ Quán" (số 79) và "Pháp Hoa Văn Cú" (Đại Chánh Đại Tạng số 1718) nó là một trong "Tam Đại Bộ" của tông phái Thiên Thai, và thường được gọi là "Pháp Hoa Huyền Nghĩa."

Sách này giải nghĩa tường tận về 5 chữ Hán nhan đề của "Diệu Pháp Liên Hoa Kinh" (số 12), đồng thời giảng giải chi tiết về những giáo nghĩa của phái Thiên Thai - những giáo nghĩa đó đã dùng tư tưởng Pháp Hoa làm cơ sở. Vì vậy sách này là Luận điểm trọng yếu không thể thiếu trong thời kỳ thành lập của phái Thiên Thai ở Trung Quốc và thật sự nó đã được dùng làm cái sườn để xây dựng tư tưởng của phái này.

Nó là bộ sách ghi lại những lời thuyết giảng của Trí Khải do môn đồ của ngài là Quán Đỉnh (Kuan-ting) ghi chép, và, không chỉ kiến giải trên lý thuyết mà còn căn cứ vào kinh nghiệm thực chứng tôn giáo của chính Trí Khải đại sư.

73. Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Sớ

4 quyển

Do Thiện Đạo (Shan-tao) soạn

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1753

Đây là sách chú giải về "Quán Vô Lượng Thọ Kinh" (số 18), và thường được gọi tắt là "Quán Kinh Sớ," nhưng ở Nhật Bổn thường được gọi là "Tứ Thiếp Sớ," vì nội dung được chia làm 4 phần.

Sách này là cốt lõi của tư tưởng Tịnh Độ tông của Thiện Đạo, và nó đã tạo ảnh hưởng rất lớn đối với Tịnh Độ tông ở Nhật Bổn. Pháp Nhiên (Hònen), vị tổ sư của phái Tịnh Độ Nhật Bổn, nhờ được biết kinh sớ này qua "Vãng Sanh Yếu Tập" (số 131) của Nguyên Tín (Genshin) nên đã từ bỏ tất cả pháp môn đã tu hành trước kia để tu pháp môn Tịnh Độ. Kể từ đó bản kinh sớ này đã được coi là vô cùng quan trọng đối với phái Tịnh Độ ở Nhật Bổn.

74. Tam Luận Huyền Nghĩa

1 quyển

Do Cát Tạng (Chi-t'sang) soạn

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1852

Nhan đề "Tam Luận Huyền Nghĩa" có nghĩa là "ý nghĩa sâu xa vi diệu của Tam Luận," sách này do Đại Sư Gia Tường Cát Tạng trước tác, ngài là người đã đặt nền móng lý thuyết cho tông phái Tam Luận Tôn, và, đây là luận thuyết căn bản của phái đó, và đã được dùng làm quyển sách nhập môn cho tư tưởng Trung Quán Phật giáo.

"Tam Luận" là ba bài luận thuyết nói về "Trung Luận" (Madhyamaka-sastra) (số 52), "Bách Luận" (Sata-sastra) ̣(Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1509) và "Thập Nhị Môn Luận" (Dvadasamukha-sastra) (dc số 1568); và trong sách này Cát Tạng giải thích tại sao ba bài luận thuyết đó, cùng với "Đại Trí Độ Luận" (Mahaprajnaparamita-sastra) (Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1509), đã được phái Luận Tôn coi trọng như vậy; kế đó ngài giải thích thêm về những đặc tính của mỗi kinh luận đó cũng như những tương quan lẫn nhau của chúng.

Sự thật là phái Tam Luận của Nhật Bổn đã coi trọng cuốn "Tam Luận Huyền Nghĩa" này hơn cả chính "Tam Luận" (ba cuốn luận thuyết nói trên).

75. Đại Thừa Huyền Luận

5 quyển

Do Cát Tạng (Chi-tsang) soạn

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1853

Đây là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của Đại Sư Gia Tường Cát Tạng - người đã nâng cao giáo lý của phái Tam Luận lên tột đỉnh. "Đại Thừa Huyền Luận" - có nghĩa là "luận về ý nghĩa thâm sâu của Đại Thừa" - cố gắng hệ thống hóa những giáo lý từ lập trường triết học Trung Quán mà phái Tam Luận chủ trương.

Trong sách này Cát Tạng bàn luận về những giòng tư tưởng chính tìm thấy trong những kinh điển Đại Thừa được nghiên cứu ở Trung Hoa vào thời của ngài, và nêu ra những tương phản trong nội dung của chúng khi so sánh với những giáo lý của phái Tam Luận. Vì vậy, cùng với cuốn "Tam Luận Huyền Nghĩa" (số 74), "Đại Thừa Huyền Luận" được coi là một trong những thánh điển quan trọng nhất của phái Tam Luận.

76. Triệu Luận

1 quyển

Do Tăng Triệu (Sheng-chao) soạn

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1858

Nhan đề có nghĩa là "Luận văn của Tăng Triệu," bao gồm bốn bài bình luận của Tăng Triệu - một đệ tử của Cưu Ma La Thập - cùng với một bài viết ngắn thêm vào đó để tóm lược những quan điểm căn bản của tác giả về Phật giáo. Cuốn sách này đã tạo ảnh hưởng đáng kể đối với Phật giáo Trung Hoa sau này, và cùng với cuốn "Chú Duy Ma Cật Kinh" (Chú Giải Kinh Duy Ma Cật) (Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1775) cũng do ngài viết, đây là một trong những tác phẩm tiêu biểu của Tăng Triệu.

Điểm đặt biệt của sách này là dùng lối tư duy và lý giải đặc thù của Trung Hoa về Phật giáo. Một điều đáng kể nữa là những phương diện trọng yếu của giáo lý Phật giáo đã được lý giải qua sự viện dẫn triết học truyền thống Trung Quốc. Vì vậy, đay là một tác phẩm rất quan trọng đối với quá trình phát triển của Phật giáo ở Trung Hoa.

77. Hoa Nghiêm Nhất Thừa

Giáo Nghĩa Phân Tề Chương

1 quyển

Do Đàm Vô Mật Đa (Dharmamitra) dịch

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 277 q

Sách này thường được gọi tắt là "Hoa Nghiêm Ngũ Giáo Chương" (Luận Về Năm Giáo Lý) hoặc "Ngũ Giáo Chương," nó vừa là một khái luận về Phật giáo nhìn từ lập trường của tông phái Hoa Nghiêm, nhưng đồng thời có thể coi như là kinh điển nhập môn của phái Hoa Nghiêm.

Trong sách này Pháp Tạng phân chia Phật giáo thành "Ngũ giáo," và coi Kinh Hoa Nghiêm (số 15) là kinh điển tối thượng, nhưng đồng thời tác giả không quên rằng Phật giáo là một tổng thể gồm nhiều bộ phận, vì vậy ngài đã trình bày một hệ thống bao quát về những giáo nghĩa của tông giáo này.

78. Nguyên Nhơn Luận

1 quyển

Do Tôn Mật (Tsung-mi) soạn

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1886

Bộ Luận này còn được gọi là "Hoa Nghiêm Nguyên Nhơn Luận," trong đó Tôn Mật - người đề xướng hợp nhất hai tông phái Thiền và Hoa Nghiêm - bàn luận về vấn đề "căn nguyên của sự tồn hữu của nhân loại."

Tác giả mở đầu bằng sự phê phán về Khổng Giáo và Lão Giáo, đồng thời từ chối phái Tiểu Thừa và loại Đại Thừa "tạm thời," sau đó ngài giảng về loại Đại Thừa đích thực, và kết luận rằng tất cả mọi lập trường và tư tưởng mà ngài đã phê phán thật ra là những thành tố giúp đưa tới sự biểu hiện căn nguyên đích thực của sự tồn hữu của nhân loại. Có thể nói rằng trong tác phẩm này Tôn Mật đã nổ lực gồm thâu tất cả các giáo lý vào trong một toàn thể thống nhất.

79. Ma Ha Chỉ Quán

20 quyển

Do Trí Khải (Chih-i) thuyết giảng

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1911

Là một trong "Tam Đại Bộ" (số 72) của phái Thiên Thai, tác phẩm này là một tuyển tập gồm những bài thuyết giảng của Trí Khải, người sáng lập phái Thiên Thai ở Trung Hoa, do đệ tử của ngài là Quán Đỉnh ghi chép lại, và còn được gọi là "Thiên Thai Ma Ha Chỉ Quán" hoặc giản dị là "Chỉ Quán."

Sách này là kinh điển cơ bản về những phương pháp thực hành của phái Thiên Thai, và mô tả những phương pháp tu trì để quan sát bản chất của trí tuệ. Nó được chia thành 10 chương, nhưng từ chương thứ 8 đến chương thứ 10 đã bị thất truyền. Tuy nhiên, nó là một tác phẩm đã tạo ảnh hưởng đáng kể đối với sự phát triển sau này của Phật giáo ở Trung Hoa và Nhật Bổn.

Vì nó căn cứ vào những kinh nghiệm tôn giáo và sự tu trì của Trí Khải, cho nên tác phẩm này được đánh giá rất cao, và, chính nhờ cuốn sách này mà Trí Khải đã được coi là vị tổ sư vĩ đại nhất trong lịch sử Phật giáo Trung Hoa.

80. Tu Tập Chỉ Quán Tọa Thiền Pháp Yếu

1 quyển

Do Trí Khải (Chih-i) soạn

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1915

Sách này còn được gọi là "Đồng Mông Chỉ Quán" hoặc "Tiểu Chỉ Quán," nội dung trình bày những yếu nghĩa căn bản của phương pháp tọa thiền thuộc phái Thiên Thai, dành cho những người mới bắt đầu học thiền.

Sách này do Đại Sư Trí Khải, người sáng lập phái Thiên Thai ở Trung Hoa, soạn ra để cho người anh ngài là Trần Giảm (Ch'en-chen) học thiền; vì vậy, đây là cuốn sách chỉ dẫn rất đơn giản về phương pháp thực hành môn tọa thiền mà tất cả các tăng sĩ mới gia nhập phái Thiên Thai Nhật Bổn phải đọc.

81. Thiên Thai Tứ Giáo Nghi

1 quyển

Do Đế Quán (Cheg-gwan) ghi chép

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1931

Sách này còn được gọi tắt là "Tứ Giáo Nghi" (Khái Lược Về Bốn Giáo Lý) hoặc "Đế Quán Lục" (Đế Quán Ghi Chép), nội dung trình bày đại cương về những giáo lý của phái Thiên Thai, cùng với một khái lược về những phương pháp tọa thiền dùng trong tông phái này. Vì vậy, có thể coi như đây là sách nhập môn về giáo nghĩa của phái Thiên Thai, đồng thời cũng là sách nhập môn về Phật giáo nói chung.

Đế Quán đã tới Trung Hoa từ Hàn Quốc, và sách này được tìm thấy sau khi ngài đã qua đời.

82. Quốc Thanh Bách Lục

4 quyển

Do Quán Đỉnh (Kuan-ting) thu thập

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1934

Sau khi Đại Sư Trí Khải của phái Thiên Thai viên tịch, một đệ tử của ngài là Quán Đỉnh đã thu thập 104 tài liệu và những văn kiện khác liên quan tới ngài. Chữ "Quốc Thanh" trong nhan đề là tên của Quốc Thanh Tự, ngôi chùa chính yếu phái Thiên Thanh ở Trung Hoa, và chữ "Bách Lục" là dùng con số chẵn 100 để chỉ 104 tài liệu trong sách này.

Nội dung của sách cung cấp những tài liệu căn bản để nghiên cứu về tiểu sử của đại sư Trí Khải, có cả những chiếu chỉ của hoàng đế Trung Hoa, những thư từ gửi cho đại sư Trí Khải, và những văn tự khắc vào bia, v.v... Do đó, đây là nguồn tài liệu phong phú để cung cấp những sử liệu đương thời, và chứa đựng những dữ kiện quan trọng liên quan tới thời kỳ sơ khai trong lịch sử của phái Thiên Thai ở Trung Hoa.

83. Trấn Châu Lâm Tế Huệ Chiếu Thiền

Sư Ngữ Lục

1 quyển

Do Huệ Nhiên (Hui-jan) thu thập

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 1985

Sách này thường được gọi là "Lâm Tế Lục," ghi chép những lời thuyết giảng của Lâm Tế Nghĩa Huyền, vị tổ sư của phái Lâm Tế thuộc Thiền tông, và do một đệ tử của ngài là Huệ Nhiên thu thập thành sách. Phái Lâm Tế coi đây là kinh sách quan trọng nhất ghi chép lại những lời giảng của một vị tổ sư Thiền tông.

Chữ "Trấn Châu" trong nhan đề là tên của một huyện ở Trung Hoa, và "Lâm Tế" là địa danh nơi cư trú của Tổ Sư Lâm Tế ở Trấn Châu. Chữ "Huệ Chiếu Thiền Sư" là danh hiệu mà vị hoàng đế đời Đường sắc phong cho ngài sau khi Lâm Tế đã viên tịch.

84. Phật Quả Viên Ngộ Thiền Sư Bích Nham Lục

10 quyển

Do Trùng Hiển (Ch'ung-hsien) thu thập

Và Khắc Cầu (K'o-ch'in) bình luận

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 2003

Sách này còn được gọi là "Bích Nham Lục" hoặc "Bích Nham Tập" (chữ "bích nham" có nghĩa là "vách đá màu xanh"), bao gồm 100 công án do Trùng Hiển lựa ra từ 1700 công án của sách "Truyền Đăng Lục" (chữ "truyền đăng" là "truyền cây đèn") (Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 2076). Trùng Hiển đã thêm vào những câu thi kệ cho mỗi công án; và sau này những lời bình luận của Khắc Cầu được ghi thêm vào sách.

Phái Lâm Tế coi sách này hết sức quan trọng và dùng làm kinh điển chỉ nam để truyền giảng về cách thực hành tham thiền.

Cũng nên nói thêm rằng chữ "công án" dùng để chỉ những ghi chép về ngôn ngữ và hành động của các thiền giả kiệt xuất, có thể giúp cho những người mới học thiền dùng làm đề tài trầm tư.

85. Vô Môn Quan

1 quyển

Do Tông Chiếu (Tsung-chao) thu thập

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 2005

Nhan đề có nghĩa là "quan ải không có cổng." Sách này bao gồm 48 công án do Thiền Sư Vô Môn Huệ Khai đời nhà Tống tuyển chọn và thêm vào mỗi công án một câu kệ tụng và lời bình luận. Sách này được phái Thiền Tông coi trọng nhất từ trước tới nay.

Khi so sánh với các sách công án khác thì cuốn này có số lượng ít hơn; vì ngắn gọn và là một cuốn sách thuộc loại nhập môn cho nên nó đã được phái Thiền tông đem ra thực hành nhiều hơn sách khác.

Chữ "Vô Môn" trong nhan đề có ý nói rằng tuy không có cổng để đi qua khi nhập vào cảnh giới khai ngộ, nhưng có một cái cổng vô hình gọi là "Vô Môn."

86. Lục Tổ Đại Sư Pháp Bảo Đàn Kinh

1 quyển

Do Tông Bảo (Tsung-pao) thu thập;

Do Pháp Hải (Fa-hai) ghi chép

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 2008

Sách này còn có vài tên gọi vắn tắt: "Lục Tổ Đàn Kinh," "Đàn Kinh," hoặc "Pháp Bảo Đàn Kinh," gồm những lời thuyết giảng của Huệ Năng, vị tổ sư thứ sáu của phái Thiền tông ở Trung Hoa, do đệ tử của Huệ Năng là Pháp Hải ghi chép.

Trong sách có ghi lại tuyên ngôn của phái Thiền Nam tông tuyên bố độc lập với phái Thiền Bắc tông, và bàn về những vấn đề như "đốn ngộ" (giác ngộ tức thời) và sự biểu hiện bên ngoài của bản tánh, gọi là "kiến tánh."

87. Tín Tâm Minh

1 quyển

Do Tăng Sán (Seng-ts'an) viết

Đại Chánh Đại Tạng Kinh số 2010

Sách này do Tăng Sán, vị tổ sư thứ ba của Thiền Tông Trung Hoa biên soạn, nói về trạng thái tối cao của Thiền. Đây là một tác phẩm ngắn, chỉ gồm có 146 dòng, mỗi dòng là một thi kệ 4 chữ (tứ ngôn nhất cú), tổng cộng là 584 chữ Hán. Nội dung nói rằng chân lý tối thượng của Thiền cũng giống như an trụ trong trạng thái bình đẳng và tự do tuyệt đối, không vướng mắc vào những thứ như: khác biệt và mâu thuẫn, đúng và sai, còn và mất.

Những câu thi kệ này từ xưa tới nay được rất nhiều thiền tăng học thuộc lòng và tụng niệm; và nhờ sự phát triển của Thiền tông trong hàng chục thế kỷ qua, chúng đã ăn sâu và bắt rễ vào đời sống của các Thiền viện.