Đại Tập 27 · Bộ Bát-nhã X · Số 220 (Quyển 451–500)

Kinh Đại Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa - Quyển 459 - Phẩm 67: Tương Nhiếp

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 459

Phẩm 67: TƯƠNG NHIẾP

Bấy giờ Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật rằng:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú vào pháp Bố thí ba-la-mật-đa mà gồm cả Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào dùng tâm không tham đắm không keo kiệt để tu hạnh bố thí rồi đem phước bố thí này cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí; đối với các hữu tình, họ trụ ở thân, ngữ, ý nghiệp Từ bi, lìa bỏ các tội ác, thì này Thiện Hiện đó là Đại Bồ-tát an trú vào pháp Bố thí ba-la-mật-đa mà gồm cả Tịnh giới ba-la-mật-đa.

Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào dùng tâm không tham đắm, keo kiệt để tu hạnh bố thí rồi đem phước bố thí này cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí. Nếu bị người thọ nhận sự bố thí đó và các hữu tình ác khác chửi mắng, làm hại, lăng nhục một cách phi lý, Bồ-tát này không thay đổi tâm, không giận hờn, không dùng thân miệng để làm hại báo thù mà chỉ sinh tâm Từ bi thương xót và dùng lời thân ái để tạ lỗi một cách hổ thẹn, từ tốn, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào pháp Bố thí ba-la-mật-đa mà gồm cả pháp An nhẫn ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào dùng tâm không tham đắm, keo kiệt để tu hành bố thí rồi đem phước bố thí này cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí. Giả sử bị người nhận sự bố thí đó và các hữu tình ác khác mắng chửi, làm hại, lăng nhục một cách phi lý, Bồ-tát này liền nghĩ rằng: Các hữu tình gây ra các loại nghiệp như vậy thì trở lại tự nhận lấy các loại quả báo như vậy, ta không nên chấp vào

việc làm của họ mà phế bỏ việc tu tập của mình.” Vị ấy lại nghĩ tiếp: “đối với họ và các hữu tình khác, ta nên tăng thêm tâm xả bỏ và tâm bố thí, không có hối tiếc.” Sau khi suy nghĩ, vị ấy phát sinh thân tâm tinh tấn càng dũng mãnh và làm việc bố thí nhiều hơn nữa. Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào Bố thí ba-la-mật-đa mà gồm cả Tinh tấn ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào dùng tâm không tham đắm, không keo kiệt để tu hạnh bố thí rồi đem phước bố thí này cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí. Đối với người nhận và các cảnh giới khác, họ giữ tâm không tán loạn, không cầu các dục lạc ở ba cõi, không cầu quả Nhị thừa, chỉ cầu quả Phật. Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào Bố thí ba-la-mật-đa mà gồm cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào dùng tâm không tham lam keo kiệt tu hạnh bố thí, rồi đem phước bố thí này cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, họ quán thấy người nhận, người bố thí và vật được bố thí đều là huyễn sự, không thấy việc bố thí này có ích lợi hay tổn hại đối với các hữu tình và đạt được thắng nghĩa không của tất cả các pháp thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào Bố thí ba-la-mật-đa mà gồm cả Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú vào Tịnh giới ba-la-mật-đa mà gồm cả việc Bố thí, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Này Thiện hiện, Đại Bồ-tát nào an trú vào Tịnh giới ba-la-mật-đa, tạo ba loại phước nghiệp nơi thân, miệng, ý. Nhờ phước nghiệp này họ lìa bỏ việc giết hại sinh mạng cho đến tà kiến, không cầu quả Thanh văn, Độc giác, chỉ cầu quả vị Giác ngộ cao tột. Bấy giờ, Bồ-tát an trú vào tịnh giới, thực hành việc bố thí một cách rộng rãi tùy theo các hữu tình cần vật gì họ đều bố thí đầy đủ, lại đem căn lành bố thí này cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, không cầu quả Thanh văn, Độc giác. Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tịnh giới ba-la-mật-đa mà gồm cả việc Bố thí ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú vào Tịnh giới ba-la-mật-đa, nếu các hữu tình đua nhau đến chặt cắt chân tay và thân thể của vị ấy mang đi nhưng Bồ-tát không sinh một niệm giận hờn đối với họ mà chỉ nghĩ rằng: “Nay ta đạt được lợi ích rộng lớn là xả bỏ thân hôi hám dơ bẩn mong manh và được thân kim cang trong sạch của Phật.” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tịnh giới ba-la-mật-đa gồm cả An nhẫn ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú vào Tịnh giới ba-la-mật-đa, thân tâm tinh tấn, không gián đoạn, mặc áo giáp đại Bi, phát nguyện rộng lớn: “Tất cả hữu tình chìm đắm, hung ác đáng sợ, khó thoát ra khỏi biển khổ sinh tử, ta phải vớt họ đặt vào cảnh giới bất tử. Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tịnh giới ba-la-mật-đa gồm cả Tinh tấn ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Tịnh giới ba-la-mật-đa, tuy nhập vào bốn Tĩnh lự, hoặc bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc hoặc diệt tận định nhưng không rơi vào địa vị Thanh văn, Độc giác, cũng không chứng thật tế. Nương theo năng lực bản nguyện họ nghĩ rằng: “Tất cả hữu tình chìm đắm, hung ác đáng sợ, khó ra khỏi biển khổ sinh tử, nay ta đã an trú ở phương tiện tịnh giới, làm phát sinh thiền định trong sạch, cần phải vớt họ đặt vào nơi bất tử.” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào Tịnh giới ba-la-mật-đa gồm cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú vào Tịnh giới ba-la-mật-đa, không thấy có pháp nào là thiện hoặc ác, là hữu ký hoặc vô ký, là hữu lậu hoặc vô lậu, hoặc thế gian hoặc xuất thế gian, hữu vi hoặc vô vi, đọa hữu số hoặc đọa vô số, đọa hữu tướng hoặc đọa vô tướng, chỉ quán các pháp không lìa chân như nói rộng cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn. Chân như này cũng chẳng thể nắm bắt được. Do phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa này họ không rơi vào địa vị Thanh văn, Độc giác mà chỉ cầu quả vị Giác ngộ cao tột. Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào Tịnh giới ba-la-mật-đa gồm cả Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa gồm cả Bố thí, Tịnh giới, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa, trong khoảnh thời gian từ lúc mới phát tâm cho đến lúc an tọa ở tòa Bồ-đề vi diệu, trong khoảng thời gian đó giả sử có các loài hữu tình chửi mắng, làm hại lăng nhục một cách phi lý cho đến cắt chặt tay chân vị ấy đem đi. Khi ấy Bồ-tát này hoàn toàn không sân hận, chỉ nghĩ rằng: “Các hữu tình này thật đáng thương xót, bị bệnh quỷ phiền não quấy nhiễu thân tâm, không được tự tại, không nơi nương tựa không người giúp đỡ, bị nghèo, khổ bức ép, ta phải bố thí cho họ đồ ăn uống, y phục và các loại của cải đồ đạc khác tùy theo ý thích và nhu cầu của họ để họ không còn thiếu thốn.” Vị ấy lại đem căn lành của việc bố thí này, lấy vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí. Lúc hồi hướng vị ấy không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng chỗ nào?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa gồm cả Bố thí ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa, trong khoảng thế gian từ lúc mới phát tâm cho đến lúc an tọa ở tòa Bồ-đề vi diệu, nếu vì lý do rất khẩn cấp để cứu mạng mình, vị ấy cũng quyết không làm tổn hại các hữu tình cho đến không phát sinh các tà kiến ác. Lúc tu tịnh giới, Bồ-tát này không cầu địa vị Thanh văn, Độc giác, lại đem căn lành tịnh giới này, dùng vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng chỗ nào?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa gồm cả Tịnh giới ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa phát sinh sự tinh tấn, dũng mãnh, tăng thượng, thường nghĩ rằng: “Nếu một hữu tình ở cách xa một do-tuần hoặc ở cách xa mười, hoặc một trăm cho đến vô lượng do-tuần, hoặc ở cách xa một thế giới, hoặc mười hoặc một trăm cho đến vô lượng thế giới mà có thể độ được thì ta sẽ đến đó tìm cách dạy họ thọ trì hoặc tám học xứ, hoặc năm giới, hoặc mười giới hoặc giới Cụ túc, hoặc làm cho an trú vào Tịnh quán, Chủng tánh thứ tám, quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác Bồ-đề, hoặc làm cho an trú vào các địa vị của Bồ-tát cho đến quả

vị Giác ngộ cao tột còn không mệt nhọc huống gì là dạy vô lượng, vô số, vô biên hữu tình giúp họ đạt được lợi ích, an lạc mà ta lại mỏi mệt sao?” Vị ấy lại đem căn lành của sự tinh tấn này, dùng vô sở đắc làm phương tiện để cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí. Lúc hồi hướng vị ấy không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng chỗ nào?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa gồm cả Tinh tấn ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa, nhiếp tâm không loạn, lìa bỏ pháp dục, ác, bất thiện, có tầm có tứ, ly sinh hỷ lạc nhập Sơ thiền, nói rộng cho đến nhập vào Diệt thọ tưởng định. ở trong các định này, họ tập hợp tất cả tâm, tâm sở pháp và các căn lành được sinh ra, dùng vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí. Lúc hồi hướng vị ấy không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa gồm cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa, trụ trong các pháp để lần lượt quán khắp các pháp, tuy dùng hành tướng xa lìa, hoặc hành tướng vắng lặng, hoặc hành tướng vô tận, hoặc hành tướng vĩnh diệt để quán tất cả các pháp nhưng có thể không chứng đắc đối với sự tịch tĩnh cho đến có thể ngồi tòa Bồ-đề vi diệu, chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, từ tòa này khởi diệu dụng chuyển pháp luân vi diệu, làm lợi ích an lạc các hữu tình, lại đem căn lành và trí tuệ vi diệu này, dùng vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí. Lúc hồi hướng vị ấy không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?”

Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào An nhẫn ba-la-mật-đa gồm cả Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú Tinh tấn ba-la-mật-đa gồm cả Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Tinh tấn ba-la-mật-đa, thân tâm tinh tấn, chưa từng lười biếng, cầu các pháp lành cũng không mệt mỏi, thường nghĩ rằng: “Chắc chắn ta sẽ đạt được trí Nhất thiết

trí.” Vì muốn làm lợi lạc tất cả hữu tình, Đại Bồ-tát này thường phát thệ nguyện: “Nếu có một hữu tình ở cách xa một do-tuần hoặc mười do-tuần, hoặc một trăm cho đến vô lượng do-tuần, hoặc cách một thế giới, hoặc mười hoặc một trăm cho đến vô lượng thế giới mà đáng được độ ta sẽ đến đó tìm cách dạy bảo giúp họ trụ vào Thanh văn thừa, hoặc trụ Độc giác thừa, hoặc trụ Vô thượng thừa hoặc thực hành mười nghiệp lành. Như vậy, ta đem tài sản và Phật pháp cho họ đầy đủ để tìm cách nhiếp phục họ.” Vị ấy lại đem căn lành của việc bố thí này, lấy vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú vào Tinh tấn ba-la-mật-đa gồm cả Bố thí ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trụ Tinh tấn ba-la-mật-đa, trong thời gian từ lúc mới phát tâm cho đến lúc an tọa nơi Bồ-đề vi diệu, vị ấy tự mình lìa bỏ việc giết hại sinh mạng cũng khuyên răn mọi người lìa bỏ việc giết hại sinh mạng, tùy thuận ca ngợi việc lìa bỏ sự giết hại thân mạng hoan hỷ, tán thán người lìa bỏ việc giết hại thân mạng, như vậy cho đến tự mình lìa bỏ tà kiến, cũng khuyên răn người khác lìa bỏ tà kiến, tùy thuận, ca ngợi pháp lìa bỏ tà kiến, hoan hỷ, tán thán người lìa bỏ tà kiến. Lúc thực hành Tịnh giới ba-la-mật-đa này, Đại Bồ-tát ấy không cầu quả báo thuộc ba cõi và quả Nhị thừa, với phương tiện vô sở đắc vị ấy đem phước đức mà mình có cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tinh tấn ba-la-mật-đa gồm cả Tịnh giới ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú vào Tinh tấn ba-la-mật-đa, trong thế gian từ lúc mới phát tâm cho đến lúc an trú ở tòa Bồ-đề vi diệu, bị các hàng người và phi nhân đua nhau đến não hại hoặc lại chặt, đâm, cắt chân tay tùy ý mang đi, lúc ấy Bồ-tát không nghĩ rằng: “Ai chặt đâm ta, ai cắt ta, ai đem đi”, mà chỉ nghĩ: “Nay ta có được lợi ích lớn là để làm lợi ích cho ta các hữu tình kia đã đến chặt cắt các bộ phận của thân thể ta, nhưng chỉ vì các hữu tình mà ta đã nhận thân này vì vậy họ tự đến lấy vật của họ chính là làm thành tựu công việc của ta.” Bồ-tát tư duy sâu sắc về thật ướng của các pháp để tu an nhẫn. Lúc thực hành An nhẫn ba-la-mật-đa này, vị ấy không cầu địa vị Thanh

văn, Độc giác mà chỉ dùng vô sở đắc làm phương tiện, đem phước đức cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng, vị ấy không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tinh tấn ba-la-mật-đa gồm cả An nhẫn ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Tinh tấn ba-la-mật-đa, siêng năng tu tập các định là lìa pháp dục, ác, bất thiện, có tầm, có tứ, ly sinh hỷ lạc nhập vào Sơ thiền, nói rộng cho đến nhập vào tầng Thiền thứ tư, phát sinh ý tưởng ban vui cho các hữu tình, nhập vào Từ vô lượng nói rộng cho đến nhập vào Xả vô lượng, phát sinh ý nghĩ nhàm chán tướng thô của các sắc nên tác ý nhập vào định Không vô biên xứ nói rộng cho đến nhập vào định Diệt thọ tưởng. Tuy tu pháp tĩnh lự nhập vào các định Vô lượng, Vô sắc và Diệt thọ tưởng nhưng Đại Bồ-tát này không nhận lấy quả Dị thục của nó và chỉ sinh vào nơi có các hữu tình mà vị ấy có thể giáo hóa và làm lợi ích cho họ. Sau khi đã sinh vào nơi đó, vị ấy dùng nhiếp sự, để nhiếp hóa họ, tìm cách trấn an làm cho họ siêng năng tu học Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đại Bồ-tát này dựa vào các tĩnh lự để làm phát sinh thần thông thù thắng, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác thân cận cúng dường chư Phật Thế Tôn và thưa hỏi tánh tướng của các pháp sâu xa, siêng năng tạo ra căn lành thù thắng. Với phương tiện vô sở đắc, vị ấy đem căn lành này cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng, không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tinh tấn ba-la-mật-đa gồm cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Tinh tấn ba-la-mật-đa không thấy hoặc danh, hoặc sự, hoặc tánh, hoặc tướng của Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa; không thấy hoặc danh, hoặc sự, hoặc tánh, hoặc tướng của bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; không thấy danh, sự, tánh, tướng của pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh; không thấy danh, sự, tánh, tướng của chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; không thấy danh, sự, tánh, tướng của Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; không thấy danh, sự, tánh, tướng của bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; không thấy danh, sự, tánh, tướng của tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ; không thấy danh, sự, tánh, tướng của bậc Tịnh quán cho đến bậc Như Lai;

không thấy danh, sự, tánh, tướng của bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân; không thấy danh, sự, tánh, tướng của tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa; không thấy danh, sự, tánh, tướng của năm loại mắt, sáu phép thần thông; không thấy danh, sự, tánh, tướng của mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng; không thấy danh, sự, tánh, tướng của ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của bậc Đại sĩ; không thấy danh, sự, tánh, tướng của pháp, không quên mất và tánh luôn luôn xả; không thấy danh, sự, tánh, tướng của trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng; không thấy danh, sự, tánh, tướng của quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề không thấy danh, sự, tánh, tướng của tất cả các hạnh của Đại Bồ-tát, không thấy danh, sự, tánh, tướng của quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật, không thấy danh, sự, tánh, tướng của trí Nhất thiết trí, như vậy cho đến không thấy danh sự, tánh tướng của tất cả các pháp, không phát sinh nhớ nghĩ đối với các pháp và không chấp trước, có thể làm đúng như lời nói. Vị ấy lại đem căn lành tích tụ được và dùng vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình, rồi cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tinh tấn ba-la-mật-đa để thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa gồm cả Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa, đem của cải và Phật pháp bố thí cho các hữu tình lìa pháp dục, ác, bất thiện, có tầm, có tứ, ly sinh hỷ lạc nhập vào Sơ thiền nói rộng cho đến nhập vào Tứ thiền, phát sinh ý nghĩ ban vui cho các hữu tình, nhập Từ vô lượng nói rộng cho đến nhập vào Xả vô lượng, sinh tâm nhàm chán đối với tướng thô của các sắc, nhập định Không vô biên xứ nói rộng cho đến nhập định Diệt thọ tưởng. Đại Bồ-tát này an trú vào Tĩnh lự ba-la-mật-đa, dùng tâm không tán loạn nói chánh pháp cho các hữu tình, thực hành việc bố thí của cải và Phật pháp. Đại Bồ-tát này thường tự thực hành việc bố thí của cải và Phật pháp, cũng thường khuyến

khích người khác thực hành việc bố thí tài sản và Phật pháp thường tùy thuận ca ngợi pháp thực hành bố thí tài sản và Phật pháp, thường hoan hỷ tán thán người thực hành bố thí tài sản và Phật pháp. Với căn lành này, vị ấy không cầu địa vị Thanh văn, Độc giác, chỉ dùng vô sở đắc làm phương tiện để cho các hữu tình rồi cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí. Lúc hồi hướng, vị ấy không có hai ý nghĩ: Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa gồm cả Bố thí ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa, thọ trì tịnh giới, thường không phát sinh các loại tâm đi chung với tham, sân, si, hại, keo kiệt tật đố và tâm hủy phạm tịnh giới, chỉ thường phát sinh tác ý đi chung với trí Nhất thiết trí. Với căn lành tịnh giới này, họ không cầu địa vị Thanh văn, Độc giác, chỉ lấy vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình rồi cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí. Lúc hồi hướng, vị ấy không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa gồm cả Tịnh giới ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa, tu hành an nhẫn, quán sắc như chùm bọt nước, quán thọ như bong bóng nước, quán tưởng như quáng nắng, quán hành như bẹ chuối, quán thức như huyễn hóa. Lúc quán như vậy, ý tưởng về năm thủ uẩn không chắc thật thường hiện ở trước mặt. Vị ấy lại nghĩ các pháp đều không chẳng phải là ta và vật của ta, ai có thể cắt chặt, ai bị cắt chặt, ai có thể chửi mắng, ai bị chửi mắng, ai ở trong pháp không mà phát sinh sân hận, sắc là sắc của ai, thọ là thọ của ai, tưởng là tưởng của ai, hành là hành của ai, thức là thức của ai. Bồ-tát này an trú vào Tĩnh lự ba-la-mật-đa, quán sát kỹ các pháp thì có thể đầy đủ an nhẫn. Vị ấy lại đem căn lành đã tích tụ này, lấy vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình rồi cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng vị ấy không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa gồm cả An nhẫn ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa, siêng năng tinh tấn lìa bỏ pháp dục, ác, bất thiện, có tầm có tứ, ly sinh hỷ lạc nhập vào Sơ thiền và hoàn toàn an trụ trong đó, tịch tĩnh tầm tứ, bên

trong hoàn toàn thanh tịnh hướng đến nhất tâm không tầm không tứ, định sinh hỷ lạc nhập vào tầng Thiền thứ hai và hoàn toàn an trụ trong đó, lìa hỷ trụ vào xả, chánh niệm tỉnh giác, toàn thân cảm thọ Thánh lạc, ở trong đó có thể nói có thể xả, đầy đủ niệm diệu lạc và an trú hoàn toàn trong tầng Thiền thứ ba, dứt vui, dứt khổ, vui buồn trước đây đều lặng mất, không còn khổ vui, xả niệm thanh tịnh an trú hoàn toàn vào tầng Thiền thứ tư. Như vậy Bồ-tát này, tu tất cả các loại định giải thoát đẳng trì, đẳng chí và không nắm giữ tướng của nó khi ở trong định, phát sinh các loại Thần cảnh trí thông (Thần túc thông), có thể làm vô số các việc đại thần biến, hoặc lại phát sinh Thiên nhĩ trí thông, siêu phàm thanh tịnh rõ ràng hơn hẳn trời, người, có thể nghe đúng như thật các loại âm thanh của các loài hữu tình phi tình ở mười phương thế giới, hoặc lại phát sinh Tha tâm trí thông có thể biết như thật tâm và tâm sở pháp của các hữu tình ở mười phương thế giới, hoặc lại phát sinh Túc trụ trí thông, có thể biết như thật về các việc đời trước của những hữu tình ở mười phương thế giới, hoặc lại phát sinh Thiên nhãn trí thông, sáng suốt, trong sạch hơn mắt của trời, người, có thể thấy biết như thật về hình sắc và nghiệp quả của các loài hữu tình ở mười phương thế giới. Đại Bồ-tát này an trú vào năm Thần thông thù thắng này đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, thân cận cúng dường chư Phật Thế Tôn, thưa hỏi Như Lai về ý nghĩa sâu xa của pháp, trồng vô số căn lành vi diệu, làm đem lại sự thành tựu cho hữu tình, làm nghiêm tịnh cõi Phật, siêng năng tu các thắng hạnh của Bồ-tát. Với căn lành này, vị ấy không cầu địa vị Thanh văn, Độc giác, chỉ dùng vô sở đắc làm phương tiện, cho các hữu tình rồi cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa gồm cả Tinh tấn ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa, quán sắc, thọ, tưởng, hành, thức đều chẳng thể nắm bắt được; quán nhãn xứ cho đến ý xứ chẳng thể nắm bắt được; quán sắc xứ cho đến pháp xứ chẳng thể nắm bắt được; quán nhãn giới cho đến ý giới chẳng thể nắm bắt được; quán sắc giới cho đến pháp giới chẳng thể nắm bắt được, quán nhãn thức giới cho đến ý thức giới chẳng thể nắm bắt được; quán nhãn xúc cho đến ý xúc chẳng thể nắm bắt được; quán các thọ do nhãn

xúc làm duyên sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra chẳng thể nắm bắt được; quán địa giới cho đến thức giới chẳng thể nắm bắt được; quán nhân duyên cho đến tăng thượng duyên chẳng thể nắm bắt được; quán vô minh cho đến lão tử chẳng thể nắm bắt được; quán Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng thể nắm bắt được; quán pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh chẳng thể nắm bắt được; quán chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn chẳng thể nắm bắt được; quán Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo chẳng thể nắm bắt được; quán bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo chẳng thể nắm bắt được; quán bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc chẳng thể nắm bắt được; quán tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ chẳng thể nắm bắt được; quán pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện chẳng thể nắm bắt được; quán bậc Tịnh quán cho đến bậc Như Lai chẳng thể nắm bắt được; quán bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân chẳng thể nắm bắt được; quán tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa chẳng thể nắm bắt được; quán năm loại mắt, sáu phép thần thông chẳng thể nắm bắt được; quán mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng chẳng thể nắm bắt được; quán ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp của bậc Đại sĩ chẳng thể nắm bắt được; quán pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả chẳng thể nắm bắt được; quán trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng chẳng thể nắm bắt được; quán quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề chẳng thể nắm bắt được; quán tất cả các hạnh của Đại Bồ-tát chẳng thể nắm bắt được; quán quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật chẳng thể nắm bắt được; quán trí Nhất thiết trí chẳng thể nắm bắt được; quán cảnh giới hữu vi chẳng thể nắm bắt được; quán cảnh giới vô vi chẳng thể nắm bắt được; do Đại Bồ-tát này quán tất cả các pháp đều chẳng thể nắm bắt được nên không làm, do không làm nên không tạo dựng, do không tạo dựng nên không sinh, do không sinh nên không diệt, do không diệt nên không chấp giữ, do không chấp giữ nên hoàn toàn thanh tịnh thường trụ không thay đổi. Vì sao vậy? Bởi vì Phật xuất thế hay không xuất thế thì tất cả các pháp đều an trú vào pháp giới, pháp tánh, pháp trụ, không sinh, không diệt, thường không biến đổi. Đại Bồ-tát này tâm thường không loạn động, thường an trú vào tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, quán sát như thật thấy tánh các pháp

đều không sở hữu. Vị ấy lại đem căn lành tích tụ được, dùng vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình rồi cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng, không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Tĩnh lự ba-la-mật-đa gồm cả Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú vào Bát-nhã ba-la-mật-đa gồm cả Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự ba-la-mật-đa?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa, quán tất cả các pháp là không và không sở hữu.

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa, quán tất cả các pháp là không, không sở hữu?

–Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa quán thấy pháp không bên trong và tánh pháp không bên trong chẳng thể nắm bắt được; pháp không bên ngoài và tánh của pháp không bên ngoài chẳng thể nắm bắt được; pháp không cả trong ngoài và tánh pháp không cả trong ngoài chẳng thể nắm bắt được; pháp không không và tánh pháp không không chẳng thể nắm bắt được; pháp không lớn và tánh pháp không lớn chẳng thể nắm bắt được; pháp không thắng nghĩa và tánh pháp không thắng nghĩa chẳng thể nắm bắt được; pháp không hữu vi và tánh pháp không hữu vi chẳng thể nắm bắt được; pháp không vô vi và tánh pháp không vô vi chẳng thể nắm bắt được pháp không rốt ráo và tánh pháp không rốt ráo chẳng thể nắm bắt được; pháp không không biên giới và tánh pháp không không biên giới chẳng thể nắm bắt được; pháp không tản mạn chẳng đổi khác và tánh pháp không tản mạn chẳng đổi khác chẳng thể nắm bắt được; pháp không bản tánh và tánh pháp không bản tánh chẳng thể nắm bắt được; pháp không tự tướng cộng tướng và tánh pháp không tự tướng cộng tướng chẳng thể nắm bắt được; pháp không nơi tất cả pháp và tánh pháp không nơi tất cả pháp chẳng thể nắm bắt được. Đại Bồ-tát nay an trú vào mười bốn pháp không như vậy không chấp nhận: sắc là không hoặc chẳng không; không chấp nhận thọ, tưởng, hành, thức là không hoặc chẳng không; không chấp nhận nhãn xứ cho đến ý xứ là không hoặc chẳng không;

không chấp nhận sắc xứ cho đến pháp xứ là không hoặc chẳng không; không chấp nhận nhãn giới cho đến ý giới là không hoặc chẳng không; không chấp nhận sắc giới cho đến pháp giới là không hoặc chẳng không; không chấp nhận nhãn thức giới cho đến ý thức giới là không hoặc chẳng không; không chấp nhận nhãn xúc cho đến ý xúc là không hoặc chẳng không; không chấp nhận các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra là không hoặc chẳng không; không chấp nhận địa giới cho đến thức giới là không hoặc chẳng không; không chấp nhận nhân duyên cho đến tăng thượng duyên là không hoặc chẳng không; không chấp nhận vô minh cho đến lão tử là không hoặc chẳng không; không chấp nhận Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là không hoặc chẳng không; không chấp nhận pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh là không hoặc chẳng không; không chấp nhận chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn là không hoặc chẳng không; không chấp nhận Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo là không hoặc chẳng không; không chấp nhận bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo là không hoặc chẳng không; không chấp nhận bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc là không hoặc chẳng không; không chấp nhận tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ là không hoặc chẳng không; không chấp nhận pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện là không hoặc chẳng không; không chấp nhận bậc Tịnh quán cho đến bậc Như Lai là không hoặc chẳng không; không chấp nhận bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân là không hoặc chẳng không; không chấp nhận tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa là không hoặc chẳng không; không chấp nhận năm loại mắt, sáu phép thần thông là không hoặc chẳng không; không chấp nhận mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng là không hoặc chẳng không; không chấp nhận ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của bậc Đại sĩ là không hoặc chẳng không; không chấp nhận pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả là không hoặc chẳng không; không chấp nhận trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng là không hoặc chẳng không; không chấp nhận quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề là không hoặc chẳng không; không chấp nhận tất cả các hạnh của bậc Đại Bồ-tát là không hoặc chẳng không; không chấp nhận quả vị Giác ngộ cao tột của

Phật là không hoặc chẳng không; không chấp nhận cảnh giới hữu vi là không hoặc chẳng không; không chấp nhận cảnh giới vô vi là không hoặc chẳng không. Đại Bồ-tát này an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa, quán tất cả đồ ăn, uống và các vật dụng khác mà mình đã bố thí cho các hữu tình đều là không, quán người thí, người nhận, vật thí và phước đức của việc bố thí đều là không. Lúc ấy, nhờ Bồ-tát an trú trong phép quán không nên tâm tham đắm, keo kiệt không có cơ hội phát sinh. Vì sao vậy? Đại Bồ-tát này tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, từ lúc mới phát tâm cho đến lúc an tọa trên tòa Bồ-đề vi diệu thì sự phân biệt này đều không thể phát sinh, giống như các vị Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không bao giờ phát sinh tâm tham lam và keo kiệt, Đại Bồ-tát này cũng như vậy, nhờ thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nên tâm tham lam keo kiệt không bao giờ phát sinh. Nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa là thầy của các vị Đại Bồ-tát, có thể giúp cho các Đại Bồ-tát không phát sinh vọng tưởng phân biệt, không đắm nhiễm vào việc làm bố thí, Đại Bồ-tát này đem căn lành đó, dùng vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình rồi cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa gồm cả Bố thí ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa, thọ trì tịnh giới thì tất cả tâm cầu Thanh văn, Độc giác không bao giờ phát sinh được. Vì sao vậy? Đại Bồ-tát này quán địa vị của các Thanh văn, Độc giác đều chẳng thể nắm bắt được; tâm hồi hướng kia cũng chẳng thể nắm bắt được; luật nghi nơi thân, miệng để hồi hướng địa vị ấy cũng chẳng thể nắm bắt được. Đại Bồ-tát này an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa, trong khoảng thời gian từ lúc mới phát tâm cho đến lúc an tọa nơi tòa Bồ-đề vi diệu lìa bỏ việc giết hại sinh mạng, cũng khuyên răn người khác lìa bỏ việc giết hại sinh mạng, tùy thuận ca ngợi pháp lìa bỏ việc giết hại sinh mạng, hoan hỷ ngợi khen người lìa bỏ việc giết hại sinh mạng, như vậy cho đến tự lìa bỏ tà kiến cũng khuyên răn người khác lìa bỏ tà kiến, tùy thuận ca ngợi pháp lìa bỏ tà kiến hoan hỷ ngợi khen người lìa bỏ tà kiến. Với căn lành nhờ tịnh giới này sinh ra, Đại Bồ-tát này không cầu quả báo ở trong ba cõi và pháp Nhị thừa, mà chỉ dùng vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình và cùng nhau hồi

hướng về trí Nhất thiết trí. Lúc hồi hướng vị ấy không có hai ý nghĩ là ai hồi hướng và hồi hướng cho ai.

Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa gồm cả Tịnh giới ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa phát sinh tâm nhẫn nhục tùy thuận. Sau khi đạt được sự nhẫn nhục này họ thường nghĩ rằng: “Trong tất cả các pháp không có một pháp nào là phát sinh hoặc tiêu diệt, hoặc sinh, hoặc già, hoặc bệnh, hoặc chết, hoặc người chửi mắng, hoặc người bị chửi, hoặc người hủy báng, hoặc người bị hủy báng, hoặc người cắt, chặt, đâm, đánh, trói, não hại, hoặc người bị cắt, chặt, đâm, đánh, trói, não hại, tánh tướng của tất cả các pháp như vậy đều không, không nên ở trong pháp không mà sinh vọng tưởng phân biệt.” Do Đại Bồ-tát này đạt được sự nhẫn nhục ấy nên trong khoảng thời gian từ lúc mới phát tâm cho đến lúc an tọa nơi tòa Bồ-đề vi diệu, giả sử tất cả hữu tình đều đến chửi mắng, phỉ báng, lăng nhục, dùng các loại dao gậy, gạch ngói, đá để làm hại, đánh đập cắt chặt đâm chém cho đến mổ xẻ các bộ phận trong thân thể thì lúc ấy tâm Bồ-tát cũng không biến đổi. Vị ấy chỉ nghĩ rằng: “Thật là kỳ lạ, trong các pháp tánh hoàn toàn không có việc chửi mắng, phỉ báng, lăng nhục, làm hại nhưng các hữu tình vọng tưởng phân biệt chấp là thật có nên phát sinh đủ loại nghiệp ác phiền não, phải chịu các nỗi khổ kịch liệt trong hiện tại và vị lai.” Đại Bồ-tát ấy đem căn lành này dùng vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình rồi cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa gồm cả An nhẫn ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa, nói chánh pháp cho các hữu tình giúp họ trụ vào Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, giúp họ trú vào bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo, hoặc giúp họ chứng đắc quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, hoặc giúp họ chứng đắc Độc giác Bồ-đề, hoặc giúp chứng đắc trí Nhất thiết trí. Tuy làm việc đó nhưng Đại Bồ-tát này không trụ ở cảnh giới hữu vi, không trụ ở cảnh giới vô vi, lại đem căn lành đã tích tụ được, dùng vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng không có hai ý nghĩ: “Ai

hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa gồm cả Tinh tấn ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa, trừ đẳng trì của Phật còn tất cả các đẳng trì của Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát vị ấy đều có thể tùy ý ra vào một cách tự tại. Đại Bồ-tát này an trú vào đẳng trì tự tại của Bồ-tát có thể tự do ra vào thuận nghịch đối với tám Giải thoát. Những gì là tám? Một là tự có sắc, quán sát các sắc giải thoát. Hai là bên trong không có sắc, quán tưởng các sắc bên ngoài giải thoát. Ba là hiểu rõ sự thanh tịnh của thân tác chứng giải thoát. Bốn là vượt qua tất cả tưởng về sắc, diệt trừ tất cả tưởng hữu đối, không tư duy về các loại tưởng, nhập vào vô biên không, Không vô biên xứ giải thoát. Năm là vượt qua tất cả Không vô biên xứ nhập vào vô biên thức, Thức vô biên xứ giải thoát. Sáu là vượt qua tất cả Thức vô biên xứ nhập vào vô sở hữu, Vô sở hữu xứ giải thoát. Bảy là vượt qua tất cả Vô sở hữu xứ nhập vào phi hữu tưởng phi vô tưởng, Phi tưởng phi phi tưởng xứ giải thoát. Tám là vượt qua tất cả Phi tưởng phi phi tưởng xứ nhập vào diệt tưởng thọ định, Diệt tưởng thọ giải thoát.

Đại Bồ-tát này lại có thể tự tại vào ra theo chiều thuận nghịch đối với chín Định thứ đệ. Những gì là chín? Đó là bốn Tĩnh lự, bốn Định vô sắc và Diệt tưởng thọ định. Sau khi đã hoàn toàn thành thục trong việc ra vào thuận nghịch đối với tám Giải thoát và chín Định thứ đệ, Đại Bồ-tát này có thể nhập vào định Sư tử phấn tấn. Thế nào là định Sư tử phấn tấn? Thiện Hiện, đó là Bồ-tát lìa pháp dục, ác, bất thiện, có tầm có tứ, ly sinh hỷ lạc nhập vào Sơ thiền lần lượt cho đến vượt qua tất cả Phi tưởng phi phi tưởng xứ nhập vào định Diệt tưởng thọ, lại từ định Diệt tưởng thọ nhập trở lại định Phi tưởng phi phi tưởng xứ, lần lượt cho đến nhập vào Sơ thiền. Đó là định Sư tử phấn tấn. Thiện Hiện, sau khi đã hoàn toàn thành thục đối với định Sư tử phấn tấn này. Đại Bồ-tát lại nhập vào định siêu việt của Bồ-tát. Thế nào là định siêu việt của Bồ-tát? Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát lìa pháp dâm dục, bất thiện có tầm có tứ, sinh hỷ lạc nhờ xả ly nhập vào Sơ thiền, từ Sơ thiền lần lượt cho đến nhập vào định Diệt tưởng thọ, từ định Diệt tưởng thọ nhập trở lại Sơ thiền, từ Sơ thiền nhập vào định Diệt tưởng thọ; từ định Diệt tưởng thọ nhập trở vào Nhị thiền từ Nhị thiền nhập vào định Diệt tưởng thọ; từ định Diệt tưởng thọ nhập trở vào Tam

thiền, từ Tam thiền nhập vào định Diệt tưởng thọ; từ định Diệt tưởng thọ nhập trở vào Tứ thiền, từ Tứ thiền nhập vào định Diệt tưởng thọ; từ định Diệt tưởng thọ nhập trở vào định Không vô biên xứ, từ định Không vô biên xứ nhập vào định Diệt tưởng thọ; từ định Diệt tưởng thọ nhập trở vào định Thức vô biên xứ, từ định Thức vô biên xứ nhập vào định Diệt tưởng thọ; từ định Diệt tưởng thọ nhập trở vào định Vô sở hữu xứ, từ định Vô sở hữu xứ nhập vào định Diệt tưởng thọ; từ định Diệt tưởng thọ nhập trở vào định Phi tưởng phi phi tưởng xứ, từ định Phi tưởng phi phi tưởng xứ nhập vào định Diệt tưởng thọ; từ định Diệt tưởng thọ nhập trở vào định Phi tưởng phi phi tưởng xứ, từ định Phi tưởng phi phi tưởng xứ rơi vào tâm bất định; từ tâm bất định nhập trở lại diệt tưởng thọ định, từ định Diệt tưởng thọ trụ vào tâm bất định; từ tâm bất định nhập vào định Phi tưởng phi phi tưởng xứ, từ định Phi tưởng phi phi tưởng xứ trụ vào tâm bất định; từ tâm bất định nhập vào định Vô sở hữu xứ, từ định Vô sở hữu xứ trụ vào tâm bất định; từ tâm bất định nhập vào định Thức vô biên xứ, từ định Thức vô biên xứ trụ vào tâm bất định; từ tâm bất định nhập vào định Không vô biên xứ, từ định Không vô biên xứ nhập vào tâm bất định; từ tâm bất định nhập vào Tứ thiền, từ Tứ thiền trụ vào tâm bất định; từ tâm bất định nhập vào Tam thiền, từ Tam thiền trụ vào tâm bất định; từ tâm bất định nhập vào Nhị thiền, từ Nhị thiền nhập vào tâm bất định; từ tâm bất định trụ vào Sơ thiền, từ Sơ thiền trụ vào tâm bất định. Đó là định siêu việt của Bồ-tát. Đại Bồ-tát nào an trú vào định siêu việt này thì chứng đắc thật tánh bình đẳng của tất cả các pháp, vị ấy lại đem căn lành tích tụ được dùng vô sở đắc làm phương tiện cho các hữu tình và cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí, lúc hồi hướng không có hai ý nghĩ: “Ai hồi hướng và hồi hướng cho ai?” Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát an trú Bát-nhã ba-la-mật-đa gồm cả Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Kinh Đại Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa - Quyển 460 - Phẩm 68: Xảo Tiện (1)

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 460

Phẩm 68: XẢO TIỆN (1)

Bấy giờ Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát thành tựu năng lực phương tiện thiện xảo như vậy thì đã phát Bồ-đề tâm trải qua thời gian bao lâu?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đại Bồ-tát này đã phát Bồ-đề tâm trải qua vô số trăm ngàn, trăm ức, muôn ức kiếp.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát nào thành tựu năng lực phương tiện thiện xảo như vậy thì đã từng thân cận cúng dường bao nhiêu Đức Phật?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đại Bồ-tát này đã từng thân cận cúng dường hằng hà sa số chư Phật.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát thành tựu năng lực phương tiện thiện xảo như vậy thì đã trồng những căn lành thù thắng nào?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Từ khi Đại Bồ-tát này phát Bồ-đề tâm đến nay, không có căn lành nào do Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa tạo ra mà vị ấy không siêng năng tu học cho viên mãn. Nhờ vậy, vị ấy đã thành tựu năng lực phương tiện khéo léo này.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát nào thuần thục năng lực phương tiện thiện xảo như vậy thì thật là hiếm có phải không?

Phật bảo:

–Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Đại Bồ-tát

này thật là hiếm có! Thiện Hiện nên biết, như mặt trời, mặt trăng quay quanh và chiếu khắp bốn đại châu thế giới làm các sự nghiệp, tất cả các loài hữu tình và phi tình ở trong đó nương theo năng lực chuyển hóa của ánh sáng ấy mà thành tựu mọi việc của mình; cũng vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa chiếu soi khắp năm pháp Ba-la-mật-đa làm các sự nghiệp, năm pháp Ba-la-mật-đa như Bố thí… nương theo năng lực chuyển hiện của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đều thành tựu mọi việc của mình.

Thiện Hiện nên biết, như Chuyển luân vương nếu không có bảy báu thì không gọi là Chuyển luân vương, phải có bảy báu mới gọi là Luân vương, năm pháp Ba-la-mật-đa như Bố thí… cũng lại như vậy, nếu lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không được gọi là Ba-la-mật-đa, không lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa mới được gọi là Ba-la-mật-đa.

Thiện Hiện nên biết, giống như người nữ xinh đẹp, giàu có nếu không được người chồng mạnh khoẻ bảo vệ thì sẽ bị kẻ ác lăng nhục còn nếu được người chồng khoẻ mạnh bảo vệ thì không bị kẻ ác lăng nhục. Năm pháp Ba-la-mật-đa như Bố thí cũng lại như vậy, nếu không được năng lực của Bát-nhã ba-la-mật-đa bảo vệ thì dễ bị Thiên ma và quyến thuộc của chúng ngăn cản phá hoại, nếu có năng lực Bát-nhã ba-la-mật-đa bảo vệ thì tất cả Thiên ma và quyến thuộc của chúng không thể ngăn cản phá hoại.

Thiện Hiện nên biết, giống như tướng quân mạnh thông thạo binh pháp khéo trang bị các loại áo giáp và vũ khí bền chắc, nên quân địch ở nước lân cận không thể làm hại. Năm pháp Ba-la-mật-đa như Bố thí… cũng lại như vậy, nhờ không lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa nên Thiên ma và quyến thuộc của chúng, những người tăng thượng mạn cho đến Bồ-tát, Chiên-đà-la… đều không thể phá hoại.

Thiện Hiện nên biết, như các vua nhỏ ở châu Thiệm-bộ tùy thời mà triều cống phục dịch Chuyển luân thánh vương và nương theo Luân vương ấy để đến nơi tốt đẹp. Cũng lại như vậy, năm pháp Ba-la-mật-đa như Bố thí… theo hỗ trợ Bát-nhã ba-la-mật-đa và nhờ năng lực Bát-nhã ba-la-mật-đa dẫn dắt mà chúng mau chứng đắc trí Nhất thiết trí.

Thiện Hiện nên biết, như các dòng sông ở phía Đông châu Thiệm-bộ đều chảy vào sông lớn Căng-già

và theo sông Căng-già chảy vào biển lớn, cũng như vậy, năm pháp Ba-la-mật-đa như Bố thí… đều được Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa dẫn dắt mới có thể đạt được trí Nhất thiết trí.

Thiện Hiện nên biết, như tay phải của người có thể làm mọi việc, cũng vậy Bát-nhã ba-la-mật-đa có thể tạo ra tất cả pháp lành thù thắng.

Thiện Hiện nên biết, như tay trái của người làm việc không được tiện lợi, cũng vậy, năm pháp Ba-la-mật-đa trước không thể làm phát sinh các pháp lành thù thắng.

Thiện Hiện nên biết, giống như các dòng sông dù lớn hay nhỏ hễ chảy vào biển thì đều có vị mặn; cũng vậy năm pháp Ba-la-mật-đa trước phải nhập vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mới có thể đến bờ kia.

Thiện Hiện nên biết, giống như Chuyển luân vương muốn đến chỗ nào thì có bốn đạo quân đi theo sau và bánh xe báu đi trước, vua và bốn loại quân muốn ăn uống thì bánh xe báu liền dừng. Sau khi đã ăn uống, vua muốn đi, bánh xe liền đi trước. Bánh xe ấy đi hay dừng là tùy theo ý muốn của vua. Khi đã đến nơi thì nó không còn đi trước nữa. Cũng như vậy, năm pháp Ba-la-mật-đa và các pháp lành muốn đến quả vị Giác ngộ cao tột thì phải nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa đi trước dẫn đường cùng tiến và dừng, không được rời bỏ nhau, nếu đến quả vị Giác ngộ cao tột thì Bát-nhã ba-la-mật-đa không còn đi trước nữa.

Thiện Hiện nên biết, giống như Chuyển luân vương muốn đến nơi nào thì có bốn loại quân, bảy báu đi theo ở phía trước và sau. Bấy giờ tuy bánh xe báu đi đầu nhưng nó không phân biệt tướng trước sau. Cũng vậy năm pháp Ba-la-mật-đa trước và các pháp lành muốn đến quả vị Giác ngộ cao tột phải nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa đi trước dẫn đường, nhưng Bát-nhã ba-la-mật-đa này không nghĩ rằng: “Ta đi đầu dẫn đường cho năm pháp Ba-la-mật-đa trước, chúng đều đi theo ta.” Năm pháp Ba-la-mật-đa như Bố thí… không nghĩ rằng: “Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa ở trước chúng ta và chúng ta theo pháp ấy.” Vì sao vậy? Vì tự tánh của sáu pháp Ba-la-mật-đa này và tất cả pháp đều tinh mật, không gì có thể tạo ra, không có chủ tể hư vọng không thật, trống rỗng, không sở hữu, tướng không tự tại, giống như sĩng nắng, như bóng trong gương, như ảnh, như trăng dưới nước, như việc huyễn, như giấc mộng…

ở trong đó không có phân biệt và tác dụng của tự thể chân thật.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu tự tánh của tất cả các pháp đều không, không có tướng và dụng chân thật thì vì sao các Đại Bồ-tát tu hạnh Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa cầu chứng quả vị Giác ngộ cao tột?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, lúc tu hành sáu pháp Ba-la-mật-đa này, các Đại Bồ-tát thường nghĩ rằng: “Các hữu tình ở thế gian tâm thường điên đảo, chìm đắm trong sinh tử không thể tự thoát, nếu ta không tu hạnh thù thắng, thiện xảo thì không thể cứu vớt họ ra khỏi nỗi khổ sinh tử. Nay ta phải vì các loài hữu tình mà siêng tu hạnh thù thắng khéo léo là Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, hướng đến việc chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột giải thoát các hữu tình ra khỏi biển lớn sinh tử. Sau khi nghĩ như vậy, Đại Bồ-tát này bố thí tất cả các vật ở trong lẫn ngoài cho các hữu tình. Sau khi đã bố thí vị ấy lại nghĩ: đối với bên trong lẫn bên ngoài ta đều không có bố thí gì cả. Vì sao vậy? Các vật ở trong ngoài này đều không có tự tánh, không thể xả thí, chẳng phải chỉ thuộc về ta.” Do quán sát như vậy, Đại Bồ-tát này tu hành Bố thí ba-la-mật-đa sớm được viên mãn và mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Vì muốn giải thoát các hữu tình ra khỏi biển khổ sinh tử, Đại Bồ-tát này trọn không phạm giới. Vì sao vậy? Đại Bồ-tát này thường nghĩ rằng: “Vì muốn giải thoát tất cả hữu tình ra khỏi nỗi khổ sinh tử, cầu đạt đến quả vị Giác ngộ cao tột, ta quyết định không nên giết hại sinh mạng cho đến tà kiến, cũng quyết định không nên cầu cảnh dục vi diệu, cầu sự giàu có vui vẻ của cõi trời, cầu làm Đế Thích, Ma vương, Phạm vương, cũng nhất định không nên cầu làm Thanh văn, Độc giác mà chỉ tự giải thoát.” Nhờ quán sát như vậy nên Đại Bồ-tát này tu hành Tịnh giới ba-la-mật-đa mau được viên mãn và mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Vì muốn cứu các hữu tình thoát khỏi nỗi khổ sinh tử, Đại Bồ-tát này không bao giờ phát sinh tâm sân hận. Giả sử thường bị hủy báng lăng nhục, quở mắng chua cay đau đớn thấu tim, tủy vị mà cũng không bao giờ phát sinh một niệm sân hận; giả sử thường bị các vật

như dao gậy, ngói, đá, đất cục… đánh đập thân thể cắt, chặt, đâm chém mổ xẻ các bộ phận vị ấy cũng không phát sinh một tâm niệm ác. Vì sao vậy? Đại Bồ-tát này quán tất cả âm thanh như tiếng vang, sắc như chùm bọt nước, không nên vọng khởi sân hận đối với chúng làm hư hoại các phẩm chất tốt. Nhờ quán sát như vậy, Đại Bồ-tát này tu hạnh An nhẫn ba-la-mật-đa sớm được viên mãn và mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Vì muốn giải thoát nỗi khổ sinh tử cho các hữu tình, Đại Bồ-tát này siêng năng cầu tất cả các pháp lành thù thắng. Trong thời gian từ lúc phát tâm cho đến khi đạt quả vị Giác ngộ cao tột vị ấy thường không biếng nhác. Vì sao vậy? Đại Bồ-tát này thường suy nghĩ rằng: “Nếu ta giải đãi thì không thể cứu vớt tất cả hữu tình giúp họ vĩnh viễn lìa khỏi nỗi khổ lớn sinh tử, cũng không thể đạt được trí Nhất thiết trí.” Do quán sát như vậy, Đại Bồ-tát này tu hạnh Tinh tấn ba-la-mật-đa sớm được viên mãn và mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Vì muốn cứu các hữu tình thoát khỏi khổ sinh tử, Đại Bồ-tát này tu các định thù thắng cho đến khi đạt được quả vị Giác ngộ cao tột vị ấy không bao giờ phát sinh tâm loạn tưởng tương ưng với tham, sân, si. Vì sao vậy? Đại Bồ-tát này thường nghĩ rằng: “Nếu ta phát sinh tâm loạn tưởng tương ưng với tham, sân, si… thì không thể thuần thục việc lợi lạc người khác, cũng không thể chứng Phật quả mà ta mong cầu.” Do quán sát như vậy, Đại Bồ-tát này tu hành Tĩnh lự ba-la-mật-đa sớm được viên mãn và mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Để cứu hữu tình thoát khỏi khổ sinh tử, Đại Bồ-tát này không lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến khi đạt được quả vị Giác ngộ cao tột, vị ấy luôn siêng năng tu học trí tuệ thù thắng vi diệu của thế gian và xuất thế gian. Vì sao vậy? Đại Bồ-tát này thường nghĩ rằng: “Nếu lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa thì ta không thể đem lại sự thành tựu cho hữu tình, cũng không thể đạt được trí Nhất thiết trí.” Do quán sát như vậy, Đại Bồ-tát này tu hạnh Bát-nhã ba-la-mật-đa mau được viên mãn và mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Thiện Hiện, vì lý do đó, tuy tất cả các pháp không có tướng dụng chân thật tự tánh đều rỗng không nhưng các Đại Bồ-tát siêng năng tu sáu pháp Ba-la-mật-đa không biếng nhác giải đãi để cầu chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Bấy giờ, Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu tất cả các pháp Ba-la-mật-đa có tánh không sai khác đều là chỗ Bát-nhã ba-la-mật-đa dung nhiếp, đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tu tập được thành tựu, lẽ ra nên hợp thành một Ba-la-mật-đa là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao lại có thể nói đối với năm pháp Ba-la-mật-đa thì Bát-nhã ba-la-mật-đa là hơn hết, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là diệu, là vi diệu, là ở trên, là không gì trên, là không gì bằng, là không gì sánh bằng?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Sáu pháp Ba-la-mật-đa này có tánh không sai khác, đều được Bát-nhã ba-la-mật-đa nắm giữ nếu không có Bát-nhã ba-la-mật-đa thì năm pháp Ba-la-mật-đa như Bố thí… không được gọi là Ba-la-mật-đa, phải nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa năm pháp Ba-la-mật-đa như Bố thí… mới được gọi là Ba-la-mật-đa. Vì vậy năm pháp Ba-la-mật-đa trước thuộc vào Bát-nhã ba-la-mật-đa, do đó chỉ có một Ba-la-mật-đa được gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Cho nên tất cả Ba-la-mật-đa có tánh không sai khác.

Thiện Hiện nên biết, như loài hữu tình tuy có các loại sắc thân khác nhau nhưng nếu có loài nào ở gần núi Tu-di thì đều có cùng một màu sắc, cũng vậy năm pháp Ba-la-mật-đa tuy có các phẩm loại khác nhau nhưng đều thuộc vào Bát-nhã ba-la-mật-đa nắm giữ, đều dựa vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tu thành tựu, đều nhập vào Bát-nhã ba-la-mật-đa, không thể bày ra danh tánh riêng khác.

Lại nữa, các Ba-la-mật-đa như Bố thí… nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mới được nhập vào trí Nhất thiết trí, mới được gọi là đến bờ bên kia. Do đó sáu pháp Ba-la-mật-đa đều đồng một vị, tánh không sai khác, không thể bày ra đây là Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Sáu pháp Ba-la-mật-đa này đều cùng hướng đến trí Nhất thiết trí, đều đến bờ kia, tánh không sai khác. Vì lý do này sáu pháp như Bố thí… không thể bày ra là có danh, tánh khác nhau.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu theo thật nghĩa thì Ba-la-mật-đa và tất cả các pháp đều không có đây kia, hơn kém khác nhau, vì sao lại nói đối

với năm pháp Ba-la-mật-đa, Bát-nhã ba-la-mật-đa là hơn hết, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là diệu, là vi diệu, là ở trên, là không gì trên, là không gì bằng, là không gì sánh bằng?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!

Nếu theo thật nghĩa thì Ba-la-mật-đa và tất cả các pháp đều không có đây kia, hơn kém khác nhau, chỉ y theo thế tục mà nói có tác dụng, nói có đây kia hơn kém khác nhau, bày ra Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là vì muốn độ thoát các loài hữu tình ra khỏi tác dụng thế tục và sinh, già, bệnh, chết, nhưng sinh, già, bệnh, chết của hữu tình đều chẳng thật có, chỉ là giả tạo. Vì sao vậy? Do hữu tình là không, nên biết các pháp cũng không sở hữu. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thông đạt tất cả các pháp đều không sở hữu, có thể vớt hữu tình ra khỏi tác dụng thế tục và sinh, già, bệnh, chết. Do vậy nên nói: “Đối với năm pháp Ba-la-mật-đa, Bát-nhã ba-la-mật-đa là hơn hết, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là diệu, là vi diệu, là ở trên, là không gì trên, là không gì bằng, là không gì sánh bằng.”

Thiện Hiện nên biết, giống như so với phái nữ của loài người, nữ báu của vua Chuyển luân vương là hơn hết, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là diệu, là vi diệu, là ở trên, là không gì trên, là không gì bằng, là không gì sánh bằng; cũng vậy, đối với Bố thí ba-la-mật-đa, Bát-nhã ba-la-mật-đa là hơn hết, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là diệu, là vi diệu, là ở trên, là không gì trên, là không gì bằng, là không gì sánh bằng.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, vì sao Ngài thường ca ngợi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa so với các Ba-la-mật-đa là hơn hết, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là diệu, là vi diệu, là ở trên, là không gì trên, là không gì bằng, là không gì sánh bằng?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, do Bát-nhã ba-la-mật-đa này dùng vô sở đắc làm phương tiện, có thể nắm giữ tất cả pháp lành hòa hợp nhập vào trí Nhất thiết trí, an trú bất động nên ta thường ca ngợi Bát-nhã ba-la-mật-đa. Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa có nắm giữ, có xả bỏ đối với các thiện pháp không?

Phật nói:

–Không, Bát-nhã ba-la-mật-đa không có nắm giữ, hoặc xả bỏ đối với các pháp. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp đều không thể nắm giữ và không thể xả bỏ.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không nắm giữ, không xả bỏ đối với những pháp gì?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa không nắm giữ, không xả bỏ đối với sắc, thọ, tưởng, hành, thức; không nắm giữ, không xả bỏ đối với nhãn xứ cho đến ý xứ; không nắm giữ, không xả bỏ đối với sắc xứ cho đến pháp xứ; không nắm giữ, không xả bỏ đối với nhãn giới cho đến ý giới; không nắm giữ, không xả bỏ đối với sắc giới cho đến pháp giới; không nắm giữ, không xả bỏ đối với nhãn thức giới cho đến ý thức giới; không nắm giữ, không xả bỏ đối với nhãn xúc cho đến ý xúc; không nắm giữ, không xả bỏ đối với các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra; không nắm giữ, không xả bỏ đối với địa giới cho đến thức giới; không nắm giữ, không xả bỏ đối với nhân duyên cho đến tăng thượng duyên; không nắm giữ, không xả bỏ đối với vô minh cho đến lão tử; không nắm giữ, không xả bỏ đối với Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa; không nắm giữ, không xả bỏ đối với pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh; không nắm giữ, không xả bỏ đối với chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; không nắm giữ, không xả bỏ đối với Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; không nắm giữ, không xả bỏ đối với bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; không nắm giữ, không xả bỏ đối với bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; không nắm giữ, không xả bỏ đối với tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ; không nắm giữ, không xả bỏ đối với pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; không nắm giữ, không xả bỏ đối với bậc Tịnh quán cho đến bậc Như Lai; không nắm giữ, không xả bỏ đối với bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân; không nắm giữ, không xả bỏ đối với tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa; không nắm giữ,

không xả bỏ đối với năm loại mắt, sáu phép thần thông; không nắm giữ, không xả bỏ đối với mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng; không nắm giữ, không xả bỏ đối với ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của bậc Đại sĩ; không nắm giữ, không xả bỏ đối với pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả; không nắm giữ, không xả bỏ đối với trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng; không nắm giữ, không xả bỏ đối với quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề; không nắm giữ, không xả bỏ đối với tất cả các hạnh của Bồ-tát; không nắm giữ, không xả bỏ đối với quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật; không nắm giữ, không xả bỏ đối với trí Nhất thiết trí.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, vì sao Bát-nhã ba-la-mật-đa không nắm giữ, không xả bỏ đối với sắc cho đến không nắm giữ, không xả bỏ đối với trí Nhất thiết trí?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không tư duy về sắc cho nên không nắm giữ, không xả bỏ đối với sắc cho đến không tư duy về trí Nhất thiết trí nên không nắm giữ, không xả bỏ đối với trí Nhất thiết trí.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, vì sao Bát-nhã ba-la-mật-đa không tư duy về sắc cho đến không tư duy về trí Nhất thiết trí?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, do Bát-nhã ba-la-mật-đa này không tư duy tất cả tướng của sắc cũng không tư duy tất cả sở duyên của sắc cho nên không tư duy về sắc cho đến không tư duy về tất cả tướng của trí Nhất thiết trí, không tư duy về tất cả sở duyên của trí Nhất thiết trí cho nên không tư duy về trí Nhất thiết trí.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu Đại Bồ-tát không tư duy về sắc cho đến không tư duy về trí Nhất thiết trí thì làm sao để phát triển các căn lành đã trồng; nếu không làm phát triển các căn lành đã trồng thì làm sao viên mãn Ba-la-mật-đa, nếu không viên mãn Ba-la-mật-đa thì làm sao chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột mà mình mong cầu?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát không tư duy về sắc cho đến không tư duy về trí Nhất thiết trí thì Đại Bồ-tát liền có thể phát triển căn lành đã gieo trồng. Do căn lành đã trồng được phát triển nên liền có thể viên mãn Ba-la-mật-đa, nhờ Ba-la-mật-đa được viên mãn nên liền có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột mà mình mong cầu. Vì sao vậy? Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát không tư duy về sắc cho đến không tư duy về trí Nhất thiết trí mới có thể tu tập trọn vẹn các hạnh của Đại Bồ-tát và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, vì sao Đại Bồ-tát phải không tư duy về sắc cho đến không tư duy về trí Nhất thiết trí mới có thể tu tập đầy đủ các hạnh của Đại Bồ-tát và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, nếu các Đại Bồ-tát tư duy về sắc cho đến tư duy về trí Nhất thiết trí thì chấp giữ sắc tướng; do chấp giữ sắc tướng nên họ liền đắm trước Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu đắm trước Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới thì không thể tu đầy đủ các hạnh của Đại Bồ-tát và không thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Nếu Đại Bồ-tát không tư duy về sắc cho đến không tư duy về trí Nhất thiết trí thì liền được vô sở đắc, do vô sở đắc nên họ không đắm nhiễm Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Nếu không đắm nhiễm Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới mới có thể tu tập đầy đủ các hạnh của Đại Bồ-tát và chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Vì vậy, này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào muốn tu hành đầy đủ các hạnh của Đại Bồ-tát, muốn mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột mà mình mong cầu thì phải siêng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không nên tư duy, chấp trước các pháp.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Đại Bồ-tát nào siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì phải trụ nơi nào?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì không nên trụ vào sắc cho đến không nên trụ vào trí Nhất thiết trí.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Vì sao Đại Bồ-tát nào siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không nên trụ vào sắc cho đến không nên trụ vào trí Nhất thiết trí?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, do không chấp trước đối với các pháp nên không được trụ vào sắc cho đến không được trụ vào trí Nhất thiết trí. Vì sao vậy? Thiện Hiện, Đại Bồ-tát không thấy có pháp nào mà ta có thể phát sinh chấp trước và an trú trong đó. Thiện Hiện, Đại Bồ-tát này dùng sự không chấp trước và không an trú làm phương tiện để siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Lại nữa Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào nghĩ như vầy: “Nếu có thể không chấp trước vật gì, không an trú vào đâu và siêng năng tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa, là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, tôi có thể không chấp trước vật gì để tu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và tôi có thể không chấp trước việc gì để hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế là tôi đã hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.” Thiện Hiện, do suy nghĩ như vậy và nắm giữ tướng chấp trước nên Đại Bồ-tát này xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa thì cũng xa lìa Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa; cũng xa lìa pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh, cũng xa lìa chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; cũng xa lìa Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo, cũng xa lìa bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; cũng xa lìa bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc, cũng xa lìa tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ; cũng xa lìa ba pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; cũng xa lìa bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân; cũng xa lìa tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa; cũng xa lìa năm loại mắt, sáu phép thần thông; cũng xa lìa mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng; cũng xa lìa pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả; cũng xa lìa trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng; cũng xa lìa tất cả các hạnh của Đại Bồ-tát; cũng xa lìa quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật, cũng xa lìa trí Nhất thiết trí. Vì sao vậy? Đó là vì: Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không có chấp trước đối với tất cả các pháp, chẳng phải Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có sự chấp trước và có tánh chấp trước. Vì sao vậy? Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hoàn toàn

không có tự tánh, không thể có việc chấp trước đối với các pháp.

Vì vậy này Thiện Hiện, lúc thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, Đại Bồ-tát nào phát sinh ý tưởng như vầy: “Đây là Bát-nhã ba-la-mật-đa, ta hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì Đại Bồ-tát này tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa hoàn toàn không chấp trước đối với tất cả các pháp và Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.”

Lại nữa Thiện Hiện, lúc tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, Đại Bồ-tát nào phát sinh ý tưởng như vầy: “Đây là Bát-nhã ba-la-mật-đa, ta thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa tức là thực hành toàn bộ thật tướng của các pháp.” Do tưởng như vậy, Đại Bồ-tát này liền bị thoái lui đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu bị thoái lui đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì bị thoái lui tất cả bạch pháp thù thắng. Vì sao vậy? Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là gốc rễ của tất cả các loại bạch pháp nếu thoái thất Bát-nhã ba-la-mật-đa tức là thoái thất tất cả bạch pháp.

Lại nữa Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào nghĩ như vầy: “Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa bao gồm Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự ba-la-mật-đa cho đến bao gồm trí Nhất thiết trí”, thì Đại Bồ-tát này thoái thất đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu thoái thất Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không thể nắm giữ Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự ba-la-mật-đa cho đến không thể nắm giữ trí Nhất thiết trí. Vì sao vậy? Thiện Hiện, chẳng phải lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể nắm giữ hết pháp phần Bồ-đề và có thể chứng đắc trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào nghĩ như vầy: “An trú Bát-nhã ba-la-mật-đa thì chắc chắn liền được thọ ký quả vị Giác ngộ cao tột”, Đại Bồ-tát này bị thoái thất Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu thoái thất Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không được thọ ký đối với quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao vậy? Này Thiện Hiện, chẳng phải lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể được thọ ký đối với quả vị Giác ngộ cao tột.

Lại nữa Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào nghĩ như vầy: “An trú Bát-nhã ba-la-mật-đa thì có thể phát sinh Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Tĩnh lự ba-la-mật-đa, như vậy cho đến có thể làm phát sinh đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả”, thì Đại Bồ-tát này liền thoái thất Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu thoái thất Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không thể làm phát sinh Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Tĩnh lự ba-la-mật-đa, như vậy cho đến không thể làm phát sinh đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả. Vì sao vậy?

Thiện Hiện, chẳng phải lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có thể làm phát sinh pháp an trú thù thắng.

Lại nữa Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào nghĩ như vầy: “Đức Phật biết các pháp không có tướng cầm nắm và tự chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, sau khi đã đắc quả Bồ-đề, Ngài vì hữu tình mà giảng nói, khai thị thật tướng các pháp cho các hữu tình nghe thì Đại Bồ-tát này liền thoái thất Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Vì sao vậy? Thiện Hiện, Như Lai không biết, không giác ngộ, không giảng nói, không khai thị các pháp. Vì sao vậy? Thật tánh các pháp không thể hiểu biết giác ngộ và không thể tạo ra thì làm sao có việc hiểu biết, giác ngộ, giảng nói chỉ bày tất cả các pháp. Nếu nói thật có việc hiểu biết, giác ngộ, giảng nói, khai thị tất cả các pháp thì thật là phi lý.

Bấy giờ Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa phải làm sao để được xa lìa những lỗi lầm này?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa nghĩ như vầy, tất cả các pháp đều không sở hữu, không thể nắm giữ. Nếu pháp đã không sở hữu không thể nắm giữ thì không có người có thể chứng Đẳng giác ngay hiện tại, cũng không có người có thể giảng nói, khai thị. Nếu thực hành như vậy là hành Bát-nhã ba-la-mật-đa và được xa lìa các lỗi lầm. Đại Bồ-tát nào chấp trước pháp không sở hữu, không thể nắm giữ thì xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không có chấp trước và nắm giữ các pháp, nếu chấp trước và nắm giữ các pháp thì xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa là xa lìa hay không xa lìa đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa? Cho đến ố thí ba-la-mật-đa là xa lìa hay không xa lìa đối với Bố thí ba-la-mật-đa? Như vậy cho đến trí Nhất thiết trí là xa lìa hay không xa lìa đối với trí Nhất thiết trí. Bạch Thế Tôn, nếu Bát-nhã ba-la-mật-đa hoặc xa lìa hoặc không xa lìa đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa thì vì sao Đại Bồ-tát có thể không chấp trước để làm phát sinh Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến nếu Bố thí ba-la-mật-đa hoặc xa lìa hoặc không xa lìa đối với Bố thí ba-la-mật-đa

thì vì sao Đại Bồ-tát có thể không chấp trước để làm phát sinh Bố thí ba-la-mật-đa; như vậy cho đến nếu trí Nhất thiết trí hoặc xa lìa hoặc không xa lìa đối với trí Nhất thiết trí thì vì sao Đại Bồ-tát có thể không chấp trước để làm phát sinh trí Nhất thiết trí.

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng xa lìa, chẳng không xa lìa đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến trí Nhất thiết trí chẳng xa lìa, chẳng không xa lìa đối với trí Nhất thiết trí. Vì vậy Đại Bồ-tát có thể không chấp trước để làm phát sinh Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến làm phát sinh trí Nhất thiết trí. Vì sao vậy? Chẳng phải chính tự tánh chẳng phải lìa tự tánh mà có thể an trú và dẫn phát tự tánh.

Lại nữa Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không chấp trước sắc, không cho rằng đây là sắc này, đây là sắc kia, cũng không chấp trước đây là thọ, tưởng, hành, thức, không cho rằng đây là thọ, tưởng, hành, thức này, đây là thọ, tưởng, hành, thức kia, như vậy cho đến không chấp trước trí Nhất thiết trí, không cho rằng đây là trí Nhất thiết trí này, trí Nhất thiết trí kia.

Thiện Hiện, do Đại Bồ-tát này không chấp trước đối với tất cả các pháp nên liền phát sinh Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến Bố thí ba-la-mật-đa cho đến làm phát sinh trí Nhất thiết trí. Vì sao vậy? Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, có sự chấp trước đối với các pháp cho rằng đây là pháp này, đây là pháp kia thì không thể tùy ý phát sinh công đức an trú thù thắng.

Lại nữa Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không quán sắc là thường hoặc vô thường, lạc hoặc khổ, ngã hoặc vô ngã, tịnh hoặc bất tịnh, vắng lặng hoặc không vắng lặng, xa lìa hoặc hông xa lìa, cũng không quán thọ, tưởng, hành, thức là thường hoặc vô thường, là lạc hoặc khổ, là ngã hoặc vô ngã, là tịnh hoặc bất tịnh, là vắng lặng hoặc không vắng lặng, là xa lìa hoặc không xa lìa cho đến không quán trí Nhất thiết trí là thường hoặc vô thường, là lạc hoặc khổ, là ngã hoặc vô ngã, là tịnh hoặc bất tịnh, là vắng lặng hoặc không vắng lặng, là xa lìa hoặc không xa lìa. Do không quán sát đối với tất cả các pháp như vậy nên Đại Bồ-tát này liền có thể phát sinh Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến Bố thí ba-la-mật-đa như vậy cho đến có thể phát sinh trí Nhất thiết trí. Vì sao vậy? Thiện Hiện, nếu ĐạiBồ-tát tu hành

Bát-nhã ba-la-mật-đa mà quán sát các pháp là thường hoặc vô thường, lạc hoặc khổ, ngã hoặc vô ngã, tịnh hoặc bất tịnh, vắng lặng hoặc không vắng lặng, xa lìa hoặc không xa lìa thì không thể tùy ý phát sinh công đức an trú thù thắng.

Lại nữa Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa tức là tu hành Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa; cũng là an trú pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh; cũng là an trú chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; cũng là an trú Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; cũng là tu hành bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; cũng là tu hành bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; cũng là tu hành tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ; cũng là tu hành pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; cũng là tu hành mười địa của Bồ-tát; cũng là tu hành tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa; cũng là tu hành năm loại mắt, sáu phép thần thông; cũng là tu hành mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng; cũng là tu hành pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả; cũng là tu hành trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng; cũng là tu hành tất cả hạnh của Đại Bồ-tát; cũng là tu hành quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật; cũng là tu hành trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đi ở nơi nào thì tất cả các Ba-la-mật-đa và tất cả pháp phần Bồ-đề đều đi theo; Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đến đâu thì tất cả Ba-la-mật-đa và tất cả pháp phần Bồ-đề khác đều theo đến đó.

Thiện Hiện, giống như vua Chuyển luân đi ở chỗ nào thì bốn loại quân mạnh đều đi theo, vua Chuyển luân đến chỗ nào thì bốn loại quân mạnh đều đến đó; cũng vậy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đi theo đường nào và đến đâu thì tất cả Ba-la-mật-đa và tất cả các pháp phần Bồ-đề đều đi theo đến chỗ rốt ráo là trí Nhất thiết trí.

Thiện Hiện, như người đánh xe giỏi, điều khiển xe tứ mã tránh đường hiểm, đi vào đường chính và có thể đến nơi cần đến theo ý muốn; cũng vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa khéo điều khiển tất cả Ba-la-mật-đa và tất cả các pháp phần Bồ-đề tránh xa đường hiểm sinh tử và Niết-bàn, đi theo đường chánh tự lợi, lợi tha để đạt đến trí Nhất thiết trí mà mình mong cầu.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là đường, thế nào là chẳng phải đường của các Đại Bồ-tát?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, đường hữu tình, đường Thanh văn, đường Độc giác chẳng phải là đường đi của các Đại Bồ-tát bởi vì nương theo đó thì không thể đạt đến trí Nhất thiết trí. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa làm phát sinh sáu pháp Ba-la-mật-đa là đường của các Đại Bồ-tát bởi vì nương vào đó thì chắc chắn có thể đạt đến trí Nhất thiết trí.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa xuất hiện ở thế gian có thể làm được việc lớn, đó là thị hiện tướng đạo và chẳng phải đạo giúp cho các Đại Bồ-tát biết đó là đạo hay chẳng phải đạo và có thể sớm chứng đắc trí Nhất thiết trí?

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa xuất hiện ở thế gian có thể làm được việc lớn là chỉ bày tướng đạo hoặc chẳng phải đạo cho các Đại Bồ-tát giúp các Đại Bồ-tát biết đó là đạo hay chẳng phải đạo và có thể mau chứng đắc trí Nhất thiết trí.

Lại nữa Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa xuất hiện ở thế gian có thể làm được việc lớn là độ thoát vô lượng, vô biên hữu tình giúp họ an lạc, lợi ích thù thắng.

Thiện Hiện nên biết, tuy làm vô số việc lợi ích an vui cho người nhưng Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa hông chấp trước việc này.

Lại nữa Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tuy có thể thị hiện việc làm của sắc nhưng không chấp trước việc đó, tuy có thể thị hiện việc làm của thọ, tưởng, hành, thức nhưng không chấp trước việc đó. Như vậy cho đến tuy có thể thị hiện việc làm của trí Nhất thiết trí nhưng không chấp trước việc đó, tuy có thể thị hiện việc làm của Thanh văn, Độc giác nhưng không chấp trước việc đó.

Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tuy có thể dẫn dắt tất cả Đại Bồ-tát, giúp họ đạt quả vị Giác ngộ cao tột, xa lìa địa vị Thanh văn, Độc giác nhưng không sinh, không diệt đối với các pháp vì lấy tánh pháp trụ làm định lượng.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bát-nhã ba-la-mật-đa không sinh, không diệt đối với các pháp vậy tại sao lúc thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa Đại Bồ-tát phải vì các hữu tình mà thực hành Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã?

Phật bảo:

–Thiện Hiện, lúc tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, vì muốn đạt được trí Nhất thiết trí mà các Đại Bồ-tát phải thực hành Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã. Thiện Hiện, Đại Bồ-tát đó đem căn lành này cho các hữu tình rồi cùng nhau hồi hướng về trí Nhất thiết trí. Hồi hướng về trí Nhất thiết trí như vậy chính là tu sáu pháp Ba-la-mật-đa mau được viên mãn, cũng là tu Từ, Bi, Hỷ, Xả của Bồ-tát mau được viên mãn cho đến khi an tọa nơi tòa Bồ-đề vi diệu, vị ấy thường không xa lìa sáu pháp Ba-la-mật-đa này. Ai không xa lìa sáu pháp Ba-la-mật-đa này thì không xa lìa trí Nhất thiết trí.

Vì vậy, này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào muốn mau chứng đắc trí Nhất thiết trí thì phải tinh tấn tu học sáu pháp Ba-la-mật-đa. Đại Bồ-tát nào siêng năng tu học, hành trì sáu pháp Ba-la-mật-đa này thì tất cả căn lành mau được viên mãn và có thể mau chứng đắc trí Nhất thiết trí. Vì vậy, này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát phải thường tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa, chớ có lìa bỏ nhau.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát phải làm sao để có thể thường tương ưng với sáu pháp Ba-la-mật-đa, không lìa bỏ nhau?

Phật bảo:

–Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát quán sát như thật sắc chẳng phải tương ưng, chẳng phải không tương ưng, quán sát như thật thọ, tưởng, hành, thức chẳng tương ưng, chẳng phải không tương ưng cho đến quán sát như thật trí Nhất thiết chẳng phải tương ưng chẳng phải không tương ưng thì Đại Bồ-tát này có thể thường tương ưng với sáu pháp Ba-la-mật-đa, không lìa bỏ nhau.

Lại nữa Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào thường nghĩ rằng: “Ta không nên trụ vào sắc, cũng không nên trụ vào chẳng phải sắc; ta không nên trụ vào thọ, tưởng, hành, thức, cũng không nên trụ vào chẳng phải thọ, tưởng, hành, thức cho đến ta không nên trụ ở trí Nhất thiết trí cũng

không nên trụ nơi chẳng phải trí Nhất thiết trí.” Vì sao vậy? Vì sắc chẳng phải là năng trụ, chẳng phải sở trụ, thọ, tưởng, hành, thức chẳng phải là năng trụ chẳng phải là sở trụ, như vậy cho đến trí Nhất thiết trí cũng chẳng phải năng trụ, chẳng phải sở trụ. Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào nghĩ như vậy thì có thể thường tương ưng với sáu pháp Ba-la-mật-đa không lìa bỏ nhau.

Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào có thể dùng phương tiện vô trụ này tu hành sáu pháp Ba-la-mật-đa thì Đại Bồ-tát ấy mau có thể chứng đắc trí Nhất thiết trí. Thiện Hiện, giống như có người muốn ăn trái xoài hoặc quả mãng cầu thì trước tiên phải đem hột của nó trồng nơi đất màu mỡ, tùy thời tưới nước, bón phân giữ gìn chăm sĩc. Dần dần nó sinh ra mầm, thân, nhánh, lá, trải qua thời gian liền có hoa quả và khi quả đã chín thì hái ăn. Này Thiện Hiện, cũng như vậy, Đại Bồ-tát nào muốn đạt được quả vị Giác ngộ cao tột thì trước tiên phải học sáu pháp Ba-la-mật-đa, lại dùng việc Bố thí, hoặc Ái ngữ, hoặc Lợi hành, hoặc Đồng sự để bảo bọc hữu tình. Sau khi đã bảo bọc họ rồi lại dạy họ an trú vào Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Sau khi đã giúp họ an trú lại giúp họ giải thoát tất cả sinh, già, bệnh, chết và chứng đắc sự an lạc thường trụ rốt ráo. Bồ-tát nào làm như vậy sẽ đạt được quả vị Giác ngộ cao tột, chuyển Pháp luân vi diệu, độ vô số chúng sinh.

Vì vậy, này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào muốn tự hiểu rõ các pháp không cần nương nhờ và các duyên bên ngoài, muốn có thể đem lại sự thành tựu cho hữu tình, muốn làm nghiêm tịnh cõi Phật một cách hoàn hảo, muốn mau an tọa nơi tòa Bồ-đề vi diệu, muốn làm hàng phục tất cả ma quân, muốn mau chứng đắc trí Nhất thiết trí, muốn chuyển Pháp luân giải thoát các hữu tình ra khỏi sinh, già, bệnh, chết và đạt được sự an lạc thường trú, rốt ráo thì nên học sáu pháp Ba-la-mật-đa, dùng phương tiện bốn Nhiếp pháp để bảo bọc hữu tình. Sau khi đã bảo bọc nên giúp họ an trú vào Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Khi siêng năng tu học như vậy Bồ-tát thường siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa.