Kinh Trung A-Hàm Tập 1

Hội Đồng Phiên Dịch

ĐẠI TẠNG KINH

VIỆT NAM

ĐẠI TẠNG KINH VIỆT NAM

BỘ A-HÀM

02

KINH TRUNG A-HÀM

TẬP I

中阿含經

Hán dịch:

Tam Tạng TĂNG-GIÀ-ĐỀ-BÀ

(Saṅghadeva)

三藏瞿曇僧伽提婆

ĐẬO TỔ bút thọ

道祖筆受

Việt dịch:

TUỆ SỸ

NHÀ XUẤT BẢN TÔN GIÁO

HỘI ĐỒNG PHIÊN DỊCH

ĐẠI TẠNG KINH VIỆT NAM

Chứng minh

Hòa thượng : THÍCH TRÍ TỊNH

Chủ tịch

Hòa thượng: THÍCH MINH CHÂU

Tổng biên tập

Thượng tọa: THÍCH TRÍ SIÊU

Ủy viên

Hòa thượng: THÍCH ĐỔNG MINH Hòa thượng: THÍCH THANH TỪ

Hòa thượng: THÍCH ĐỨC NGHIỆP Hòa thượng: THÍCH TRÍ QUẢNG

Hòa thượng: THÍCH MINH CẢNH Hòa thượng: THÍCH NHẬT QUANG

Thượng tọa: THÍCH PHƯỚC SƠN Thượng tọa: THÍCH NGUYÊN GIÁC

Thượng tọa: THÍCH PHƯỚC CẨN Thượng tọa: THÍCH GIÁC TOÀN

Mục Lục

MỤC LỤC

PHẨM I: ................................................................................................................... 17

1. KINH THIỆN PHÁP............................................................................................ 19

2. KINH TRÚ ĐỘ THỌ............................................................................................ 25

3. KINH THÀNH DỤ............................................................................................... 29

4. KINH THỦY DỤ (1)............................................................................................ 35

5. KINH MỘC TÍCH DỤ......................................................................................... 39

6. KINH THIỆN NHÂN VÃNG.............................................................................. 47

7. KINH THẾ GIAN PHƯỚC.................................................................................. 51

8. KINH THẤT NHẬT............................................................................................. 55

9. KINH THẤT XA................................................................................................... 61

10. KINH LẬU TẬN................................................................................................ 71

PHẨM 2.................................................................................................................... 77

11. KINH DIÊM DỤ................................................................................................. 79

12. KINH HÒA-PHÁ................................................................................................ 83

13. KINH ĐỘ............................................................................................................ 89

14. KINH LA-HẦU-LA............................................................................................ 93

15. KINH TƯ........................................................................................................... 101

16. KINH GIÀ-LAM.............................................................................................. 105

17. KINH GIÀ-DI-NI............................................................................................. 111

18. KINHSƯ TỬ...................................................................................................... 115

19. KINH NI-KIÊN................................................................................................ 123

20. KINH BA-LA-LAO.......................................................................................... 137

PHẨM 3.................................................................................................................. 151

21. KINH ĐẲNG TÂM.......................................................................................... 153

22. KINH THÀNH TỰU GIỚI............................................................................... 159

23. KINH TRÍ.......................................................................................................... 165

24. KINH SƯ TỬ HỐNG........................................................................................ 173

25. KINH THỦY DỤ (2) ....................................................................................... 179

26. KINH CÙ-NI-SƯ.............................................................................................. 183

27. KINH PHẠM CHÍ ĐÀ-NHIÊN....................................................................... 189

28. KINH GIÁO HÓA BỆNH............................................................................... 201

29. KINH ĐẠI CÂU-HI-LA.................................................................................. 213

30. KINH TƯỢNG TÍCH DỤ................................................................................ 227

31. KINH................................................................................................................. 239

PHẨM 4.................................................................................................................. 251

32. KINH VỊ TẰNG HỮU PHÁP.......................................................................... 253

33. KINH THỊ GIẢ................................................................................................. 261

34. KINH BẠC-CÂU-LA....................................................................................... 275

35. KINH A-TU-LA................................................................................................ 279

36. KINH ĐỊA ĐỘNG............................................................................................ 285

37. KINH CHIÊM-BA............................................................................................ 289

38. KINH ÚC-GIÀ TRƯỞNG GIẢ (I).................................................................. 295

39. KINH ÚC-GIÀ TRƯỞNG GIẢ (II)................................................................. 303

40. KINH THỦ TRƯỞNG GIẢ (I)........................................................................ 309

41. KINH THỦ TRƯỞNG GIẢ (II)....................................................................... 317

PHẨM 5.................................................................................................................. 319

42. KINH HÀ NGHĨA............................................................................................ 321

43. KINH BẤT TƯ.................................................................................................. 325

44. KINH NIỆM...................................................................................................... 327

45. KINH TÀM QUÝ (I)........................................................................................ 329

46. KINH TÀM QUÝ (II)....................................................................................... 331

47. KINH GIỚI (I).................................................................................................. 333

48. KINH GIỚI (II)................................................................................................. 335

49. KINH CUNG KÍNH (I).................................................................................... 337

50. KINH CUNG KÍNH (II).................................................................................. 339

51. KINH BỔN TẾ.................................................................................................. 341

52. KINH THỰC (I)................................................................................................ 345

53. KINH THỰC (II)............................................................................................... 351

54. KINH TẬN TRÍ................................................................................................ 355

55. KINH NIẾT-BÀN............................................................................................. 359

56. KINH DI-HÊ..................................................................................................... 363

57. KINH TỨC VỊ TỲ-KHEO THUYẾT............................................................... 369

PHẨM 6.................................................................................................................. 371

58. KINH THẤT BẢO............................................................................................ 373

59. KINH TAM THẬP NHỊ TƯỚNG.................................................................... 375

60. KINH TỨ CHÂU.............................................................................................. 381

61. KINH NGƯU PHẤN DỤ................................................................................. 389

62. KINH TẦN-TÌ-SA-LA VƯƠNG NGHINH PHẬT......................................... 395

63. KINH TÌ-BÀ-LĂNG-KỲ................................................................................. 403

64. KINH THIÊN SỨ.............................................................................................. 419

PHẨM 7.................................................................................................................. 433

65. KINH Ô ĐIỀN DỤ........................................................................................... 435

66. KINH THUYẾT BỔN...................................................................................... 443

67. KINH ĐẠI THIÊN NẠI LÂM......................................................................... 457

68. KINH ĐẠI THIỆN KIẾN VƯƠNG................................................................ 471

69. KINH TAM THẬP DỤ..................................................................................... 485

70. KINH CHUYÊN LUÂN VƯƠNG.................................................................. 493

71. KINH TÌ-TỨ...................................................................................................... 511

PHẨM 8.................................................................................................................. 539

72. KINH TRƯỜNG THỌ VƯƠNG BỔN KHỞI................................................. 541

73. KINH THIÊN.................................................................................................... 567

74. KINH BÁT NIỆM............................................................................................. 571

75. KINH TỊNH BẤT ĐỘNG ĐẠO...................................................................... 577

76. KINH ÚC-GIÀ-CHI-LA.................................................................................. 583

77. KINH SA-KÊ-ĐẾ TAM TỘC TÁNH TỬ........................................................ 587

78. KINH PHẠM THIÊN THỈNH PHẬT.............................................................. 597

79. KINH HỮU THẮNG THIÊN........................................................................... 607

80. KINH CA-HI-NA............................................................................................. 617

81. KINH NIỆM THÂN......................................................................................... 629

82. KINH CHI-LY-DI-LÊ...................................................................................... 641

83. KINHTRƯỞNG LÃO THƯỢNG TÔN THỤY MIÊN................................... 647

84. KINH VÔ THÍCH............................................................................................. 653

85. KINH CHÂN NHÂN....................................................................................... 657

86. KINH THUYẾT XỨ......................................................................................... 661

PHẨM 9.................................................................................................................. 675

87. KINH UẾ PHẨM.............................................................................................. 677

88. KINH CẦU PHÁP............................................................................................ 691

89. KINH TỲ-KHEO THỈNH................................................................................ 699

90. KINH TRI PHÁP.............................................................................................. 703

91. KINH CHU-NA VẤN KIẾN........................................................................... 707

92. KINH THANH BẠCH LIÊN HOA DỤ.......................................................... 713

93. KINH THỦY TỊNH PHẠM CHÍ..................................................................... 715

94. KINH HẮC TỲ-KHEO.................................................................................... 721

95. KINH TRỤ PHÁP............................................................................................. 725

96. KINH VÔ.......................................................................................................... 727

PHẨM 10................................................................................................................ 729

97. KINH ĐẠI NHÂN............................................................................................ 731

98. KINH NIỆM XỨ............................................................................................... 749

99. KINH KHỔ ẤM (I)........................................................................................... 757

100. KINH KHỔ ẤM (II)....................................................................................... 763

101. KINH TĂNG THƯỢNG TÂM....................................................................... 769

102. KINH NIỆM.................................................................................................... 775

103. KINH SƯ TỬ HỐNG...................................................................................... 781

104. KINH ƯU-ĐÀM-BÀ-LA................................................................................ 787

105. KINH NGUYỆN............................................................................................. 805

106. KINH TƯỞNG................................................................................................ 809

PHẨM 11................................................................................................................ 811

107. KINH LÂM (I)................................................................................................ 813

108. KINH LÂM (II)............................................................................................... 817

109. KINH TỰ QUÁN TÂM (I)............................................................................. 821

110. KINH TỰ QUÁN TÂM (II)............................................................................ 825

111. KINH ĐẠT PHẠM HẠNH............................................................................ 827

112. KINH A-NÔ-BA............................................................................................. 833

113. KINH CHƯ PHÁP BỔN................................................................................ 841

114. KINH ƯU-ĐÀ-LA.......................................................................................... 843

115. KINH MẬT HOÀN DỤ................................................................................. 845

116. KINH CÙ-ĐÀM-DI........................................................................................ 853

PHẨM 12................................................................................................................ 863

117. KINH NHU NGUYẾN................................................................................... 865

118. KINH LONG TƯỢNG................................................................................... 869

119. KINH THUYẾT XỨ....................................................................................... 873

120. KINH THUYẾT VÔ THƯỜNG..................................................................... 877

121. KINH THỈNH TỈNH....................................................................................... 881

122. KINH CHIÊM-BA.......................................................................................... 887

123. KINH SA-MÔN NHỊ THẬP ỨC................................................................... 893

124. KINH BÁT NẠN............................................................................................ 899

125. KINH BẦN CÙNG......................................................................................... 903

126. KINH HÀNH DỤC........................................................................................ 909

127. KINH PHƯỚC ĐIỀN..................................................................................... 913

128. KINH ƯU-BÀ-TẮC........................................................................................ 915

129. KINH OÁN GIA............................................................................................. 921

130. KINH GIÁO.................................................................................................... 927

131. KINH HÀNG MA........................................................................................... 935

132. KINH LẠI-TRA-HÒA-LA............................................................................. 947

133. KINH ƯU-BA-LY.......................................................................................... 967

134. KINH THÍCH VẤN........................................................................................ 989

135. KINH THIỆN SANH.................................................................................... 1017

136. KINH THƯƠNG NHÂN CẦU TÀI............................................................ 1033

137. KINH THẾ GIAN......................................................................................... 1043

138. KINH PHƯỚC.............................................................................................. 1047

139. KINH TỨC CHỈ ĐẠO.................................................................................. 1053

140. KINH CHÍ BIÊN.......................................................................................... 1057

141. KINH DỤ...................................................................................................... 1059

PHẨM 13.............................................................................................................. 1063

142. KINH VŨ THẾ............................................................................................. 1065

143. KINH THƯƠNG-CA-LA............................................................................. 1077

144. KINH TOÁN SỐ MỤC-KIỀU-LIÊN.......................................................... 1085

145. KINH CÙ-MẶC MỤC-KIỀU-LIÊN............................................................ 1093

146. KINH TƯỢNG TÍCH DỤ............................................................................ 1103

147. KINH VĂN ĐỨC......................................................................................... 1113

148. KINH HÀ KHỔ............................................................................................ 1119

149. KINH HÀ DỤC............................................................................................ 1125

150. KINH UẤT-SẤU-CA-LA............................................................................. 1127

151. KINH PHẠM CHÍ A-NHIẾP-HÒA............................................................ 1137

Phẩm 1

PHẨM 1:

BẢY PHÁP

TỤNG NGÀY THỨ NHẤT

善法晝度樹 城水木積喻

善人往世福 日車漏盡七

Kệ tóm tắt:

Thiện pháp, Trú độ thọ,

Thành, Thủy, Mộc tích dụ,

Thiện nhân vãng, Thế phước,

Nhật, Xa, Lậu tận bảy

1. KINH THIỆN PHÁP

2. KINH TRÚ ĐẠC THỌ

3. KINH THÀNH DỤ

4. KINH THỦY DỤ

5. KINH MỘC TÍCH DỤ

6. KINH THIỆN NHÂN VÃNG

7. KINH THẾ GIAN PHƯỚC

8. KINH THẤT NHẬT

9. KINH THẤT XA

10. KINH LẬU TẬN

1. Kinh Thiện Pháp

1. KINH THIỆN PHÁP

[421a13] Tôi nghe như vầy:

Một thời Thế Tôn trú tại (1) tại nước Xá-vệ, ở trong rừng Thắng Lâm (2) vườn Cấp Cô Độc.

Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng:

"Tỳ-kheo nào thành tựu bảy pháp tất được hoan hỷ an lạc trong pháp Hiền Thánh, thẳng tiến đến lậu tận. Bảy pháp đó là gì? Đó là biết pháp, biết nghĩa, biết thời, biết tiết độ, biết mình, biết chúng hội và biết sự hơn kém của người. (3).

(1) "Thế nào gọi là Tỳ-kheo biết pháp? Nghĩa là Tỳ-kheo biết chánh kinh, ca vịnh, ký thuyết, kệ-tha, nhân duyên, soạn lục, bản khởi, thử thuyết, sanh xứ, quảng giải, vị tằng hữu và thuyết nghĩa (4). Ấy là Tỳ-kheo biết pháp.

Nếu Tỳ-kheo không biết pháp, tức không biết chánh kinh, ca vịnh, ký thuyết, kệ tha, nhân duyên, soạn lục, bản khởi, thử thuyết, sanh xứ, quảng giải, vị tằng hữu và thuyết nghĩa. Tỳ-kheo như vầy là không biết pháp.

Tỳ-kheo nào khéo biết rõ pháp, đó là biết chánh kinh, ca vịnh, ký thuyết, kệ tha, nhân duyên, soạn lục, bản khởi, thử thuyết, sanh xứ, quảng giải, vị tằng hữu và thuyết nghĩa. Ấy là Tỳ-kheo khéo biết rõ pháp.

———

(1) Nguyên hán: du 遊. Pl., thành cú tương đương: (¼) viharati, trú tại.

(2) Thắng lâm 勝林, rừng Kỳ đà. Pl.: Jetavana.

(3) Tri pháp, tri nghĩa, tri thời, tri tiết, tri chúng, tri nhân thắng như

知法知義知時知莭知眾知人勝如. Pāli (A. iv. 113): dhammaññū ca hoti atthaññū ca attaññū ca mattaññū ca kālaññū ca parisaññū ca.puggalaparoparaññū ca.

(4) Chánh kinh, ca vịnh, ký thuyết, kệ tha, nhân duyên, soạn lục, bản khởi, thử thuyết, sanh xứ, quảng giải, vị tằng hữu và thuyết nghĩa 正經, 歌詠, 記説, 偈他, 因縁, 撰録, 本起, 此說, 生處, 廣解, 未曾有, 說義. No 27: văn 文, ca 歌, thuyêt 說, tụng 頌, thí dụ 譬喻, bản khởi kỷ 本起紀, sự giải 事解, sanh truyện 生傅, quảng bác 廣博, tự nhiên 自然, hành 行, chương cú 章句. No 215(39.1): khế kinh 契經, kỳ-dạ 祇夜, kệ 偈, nhân duyên 因緣, thí dụ 譬喻, bản mạt 本末, quang bác 廣演, phương đẳng 方等, vị tằng hữu 未曾有, quảng phổ 廣普, thọ quyết 授決, sanh kinh生經. Cả ba bảnđđều liệt kê mười hai bộ. Pāli (A. iv. 113) chỉ có chín: suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ ittivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ.

(2) "Thế nào gọi là Tỳ-kheo biết nghĩa? Nghĩa là Tỳ-kheo biết nghĩa của giáo thuyết này hay giáo thuyết kia, biết điều này có nghĩa như thế kia, biết điều kia có nghĩa như thế này. Đó là Tỳ-kheo biết nghĩa.

Nếu Tỳ-kheo không biết nghĩa tức là Tỳ-kheo không biết nghĩa của giáo thuyết này hay giáo thuyết kia; không biết điều này có nghĩa như thế kia, điều kia có nghĩa như thế này. Tỳ-kheo như vậy là không biết nghĩa.

Tỳ-kheo nào khéo biết rõ [421b] nghĩa, đó là biết nghĩa của giáo thuyết này hay giáo thuyết kia, biết điều này có nghĩa như thế kia, biết điều kia có nghĩa như thế này. Đó là Tỳ-kheo khéo biết rõ nghĩa.

(3) "Thế nào gọi là Tỳ-kheo biết thời? Đó là Tỳ-kheo biết thời nào nên tu phương pháp thấp, thời nào nên tu phương pháp cao, thời nào nên tu phương pháp xả (5) . Ấy là Tỳ-kheo biết thời.

Tỳ-kheo nào không biết thời tức là không biết thời nào nên tu phương pháp thấp, thời nào nên tu phương pháp cao, thời nào nên tu phương pháp xả. Tỳ-kheo như vậy là không biết thời.

Tỳ-kheo nào khéo biết rõ thời, đó là biết thời nào nên tu phương pháp thấp, thời nào nên tu phương pháp cao, thời nào nên tu phương pháp xả. Ấy là Tỳ-kheo khéo biết rõ thời.

(4) "Thế nào là Tỳ-kheo biết tiết độ? Đó là Tỳ-kheo biết tiết độ trong việc ăn, uống, đi, đứng, ngồi, nằm, nói năng, im lặng, giảm bớt ngủ nghỉ, tu tập chánh trí. Ấy là Tỳ-kheo biết tiết độ.

Tỳ-kheo nào không biết tiết độ tức là Tỳ-kheo không biết tiết độ trong việc ăn, uống, đi, đứng, ngồi, nằm, nói năng, im lặng, đại tiểu tiện, giảm bớt ngủ nghỉ, tu tập chánh trí. Tỳ-kheo như vậy là không biết tiết độ.

Tỳ-kheo nào khéo biết rõ sự tiết độ, đó là biết tiết độ trong việc ăn, uống, đi, đứng, ngồi, nằm, nói năng, im lặng, giảm bớt ngủ nghỉ, tu tập chánh trí. Ấy là Tỳ-kheo khéo biết rõ sự tiết độ.

———

(5) Hán: hạ tướng, cao tướng, xả tướng 下相, 高相, 捨相. No 1536 (Đ tr.457b): tu chỉ tướng, tu cử tướng, tu xả tướng. No 27: thời tư duy tịch diệt tương, thời tư duy thọ hành tưởng, thời tư duy sân hộ tưởng. Pāli: ayaṃ kālo uḍessa, ayaṃ kālo paripucchāya, ayaṃ kālo yogassa, ayaṃ kālo paṭisallānassā ti. "Đây là thời để giảng thuyết; đây là thời để hỏi; đây là thời để tu tập, đây là thời để tĩnh chỉ''. Trong bản Hán, đọc uddha(?) hay ucca (cao), thay vì uddesa (giảng giải).

(5) "Thế nào là Tỳ-kheo biết mình? Tỳ-kheo tự biết mình có mức độ ấy tín, giới, thí, tuệ, biện, A-hàm và sở đắc (6). Tỳ-kheo như vậy là biết mình.

Tỳ-kheo nào không biết mình tức là không tự biết mình có mức độ ấy tín, giới, văn, thí, tuệ, biện, a-hàm và sở đắc. Tỳ-kheo như vậy là không biết mình.

Tỳ-kheo nào khéo tự biết rõ mình, đó là biết mình có mức độ ấy tín, giới thí, tuệ, biện, a-hàm và sở đắc. Tỳ-kheo như vậy là khéo biết rõ mình.

(6) "Thế nào là Tỳ-kheo biết chúng hội? Tỳ-kheo biết đây là chúng hội Sát-lị, đây là Bà-la-môn, đây là chúng hội Cư sĩ, đây là chúng hội Sa-môn. Ở nơi các chúng hội ấy, ta nên đi như vậy, đứng như vậy, ngồi như vậy, nói như vậy, im lặng như vậy. Ấy là Tỳ-kheo biết chúng hội.

Tỳ-kheo nào không biết chúng hội tức là không biết đây là chúng hội Sát-lị, đây là chúng hội Bà-la-môn(7) , đây là chúng hội Cư sĩ, (8) đây là chúng hội Sa-môn. Ở nơi các chúng hội ấy, ta nên đi như vậy, [421c] đứng như vậy, ngồi như vậy, nói như vậy, im lặng như vậy. Tỳ-kheo như vậy là không biết chúng hội.

Tỳ-kheo nào khéo biết rõ chúng hội, đó là biết đây là chúng hội Sát-lị, đây là Bà-la-môn, đây là chúng hội Cư sĩ, đây là chúng hội Sa-môn. Ở nơi các chúng hội ấy, ta nên đi như vậy, đứng như vậy, ngồi như vậy, nói như vậy, im lặng như vậy. Ấy là Tỳ-kheo khéo biết rõ chúng hội.

(7) "Thế nào là Tỳ-kheo biết sự hơn kém của người (9) ? Đó là Tỳ-kheo biết có hai hạng người: có tín và có bất tín, người có tín là hơn,

———

(6) Hán: tín, giới, văn, thí, tuệ, biện, a-hàm, sở đắc 信戒聞施慧辯阿舍所得. No 27: sửo tín, sở giới, sở văn, sở thie, sở tuệ, sở giải, sở chí, sở nhập 所信所戒所聞所施所慧所解所至所入No 1536 (tr.457c): tín, giới, văn, xả, tuệ, giáo, chứng, niệm, tộc tánh, biện tài 信戒聞捨慧証念 族姓辯才. Pāli: saddha (tín), sīla (giới), suta (văn), cāga (thí xả), paññā (tuệ), paṭibhāna (biện tài).

(7)Nguyên bản: Phạm chí 梵志. Những nơi khác, từnày thường ịch từ tương đương Pāli: parribbājaka: phổ hành giả, ngoại đạo xuất gia. Nhưng đây chỉ Bà- la-môn.

(8)No 27: chúng quân tử 君子眾 (Sát-lị) hay chúng lý gia (cư sỹ) 理家眾.

(9)Hán: tri nhân thắng như 知人勝如. No 125(39.1): tri chúng nhân căn nguyên 知眾人根元. No 1536, đã dẫn: tri nhân thắng liệt 知人勝劣.

người bất tín là kém.

Người có tín lại có hai hạng: Thường đến gặp Tỳ-kheo và không thường đến gặp Tỳ-kheo. Người đến gặp thấy Tỳ-kheo là hơn, người không thường đến gặp Tỳ-kheo là kém.

Người thường đến gặp Tỳ-kheo lại có hai hạng: có lễ kính và không lễ kính. Người có lễ kính là hơn; người không lễ kính là kém.

Người có lễ kính lại có hai hạng: có hỏi Kinh và không hỏi Kinh. Người có hỏi Kinh là hơn, người không hỏi Kinh là kém.

Người có hỏi Kinh lại có hai hạng: nhất tâm nghe Kinh và không nhất tâm nghe Kinh. Người nhất tâm nghe Kinh là hơn, người không nhất tâm nghe Kinh là kém.

Người nhất tâm nghe Kinh có hai hạng: nghe rồi thọ trì pháp và nghe rồi không thọ trì pháp. Người nghe rồi thọ trì pháp là hơn, người nghe rồi không thọ trì pháp là kém.

Người nghe rồi thọ trì pháp lại có hai hạng: nghe pháp có quán sát nghĩa và nghe pháp không quán sát nghĩa. Người nghe pháp có quán sát nghĩa là hơn, người nghe pháp không quán sát nghĩa là kém.

Hạng nghe pháp quán sát nghĩa lại có hai: biết pháp, biết nghĩa, hướng đến pháp tùy pháp, (10)tùy thuận pháp, thực hành đúng như pháp; và hạng không biết pháp, không biết nghĩa, không hướng về pháp và thứ pháp, tùy thuận pháp và thực hành đúng như pháp.

Người biết pháp, biết nghĩa, hướng về pháp và thứ pháp, tùy thuận pháp, thực hành đúng như pháp là hơn; người không biết pháp, không biết nghĩa, không hướng đến pháp tùy pháp, không tùy thuận pháp, không thực hành đúng như pháp là thấp kém.

Hạng biết pháp, biết nghĩa, hướng đến pháp tùy pháp, tùy thuận pháp, thực hành như pháp lại có hai hạng: Tự làm ích lợi cho mình và cũng làm ích lợi cho người khác, làm ích lợi cho mọi người, xót thương thế gian, [422a] cầu nghĩa lợi và lợi, an ổn khoái lạc cho trời và người; và hạng không tự làm lợi ích cho mình và cũng không làm lợi ích cho người, không xót thương thế gian, không cầu nghĩa lợi và lợi, an ổn khoái lạc cho trời và người.

———

(10)Nguyên hán: hướng pháp thứ pháp向法次法, tức pháp tùy pháp hành, tu tập theo pháp và tùy pháp, hay theo tùy pháp của pháp, theo thuận tự của pháp. Pl.: dhammānudhammapaṭipannna.

Nếu người nào tự làm lợi ích, cũng làm lợi ích cho người, làm lợi ích cho mọi người, xót thương thế gian, cầu nghĩa lợi và lợi, an ổn và khoái lạc cho trời người, người ấy là bậc nhất, là lớn, là trên, là tối cao, là hơn hết, là tôn quí, là tuyệt diệu giữa mọi người khác.

Ví như từ bò có sữa, từ sữa có lạc, từ lạc có sinh tô, từ sinh tô có thục tô, từ thục tô có tô tinh(11). Tô tinh là thứ bậc nhất, là lớn, là trên, là tối cao, là hơn hết, là tôn quí, là tuyệt diệu đối với những loại kia. Cũng vậy, nếu người nào tự làm lợi ích cho mọi người, xót thương thế gian, cầu nghĩa lợi và lợi, an ổn khoái lạc cho trời người, trong hai hạng người như trên đã nói, đã phân biệt, đã thi thiết, người ấy là bậc nhất, là lớn, là trên, là tối cao, là hơn hết, là tôn quí, là tuyệt diệu. Ấy là Tỳ-kheo biết sự hơn kém của người.

Phật thuyết như vậy. Các vị Tỳ-kheo sau khi nghe những điều Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.

———

(11) Hán: nhũ, lạc, sinh tô, thục tô, tô tinh 乳酪生酥熱酥酥精. Pāli: khīra (sữa), dadhi (sữa đông hay sữa chua), takka (bơ lỏng, ¼ nước ), navanīta (bơ đặc), sappi (dầu bơ hay bơ tinh, đề hồ). Bản Pāli tương đương không có thí dụ này.

2. Kinh Trú Độ Thọ

2. KINH TRÚ ĐỘ THỌ

Tôi nghe như vầy:

Một thời Phật trú tại nước Xá-vệ, ở tại Thắng Lâm trong vườn Cấp Cô Độc.

Bấy giờ Phật nói với các Tỳ-kheo:

"Nếu lá cây Trú độ(1) ở Tam Thập Tam Thiên úa vàng (2), lúc đó thiên chúng ở Tam thập thiên vui mừng hớn hở, cho rằng lá cây Trú độ chẳng bao lâu nữa sẽ rụng.

"Rồi thì lá cây ở Tam Thập Tam Thiên đã rụng. Lúc đó Chư Thiên ở Tam Thập Tam Thiên vui mừng hớn hở cho rằng lá cây Trú độ chẳng bao lâu nữa sẽ mọc lại.

"Rồi thì lá cây Trú độ ở Tam Thập Tam Thiên đã mọc lại, lúc đó Chư Thiên ở Tam Thập Tam Thiên vui mừng hớn hở cho rằng cây Trú độ chẳng bao lâu nữa sẽ kết ra mạng lưới (3).

"Rồi thì cây Trú độ ở Tam Thập Tam Thiên đã kết mạng lưới.

Lúc đó Chư Thiên ở Tam Thập Tam Thiên vui mừng hớn hở cho rằng cây Trú độ chẳng bao lâu nữa sẽ nở nụ giống như mỏ chim(4).

"Rồi thì cây Trú độ ở Tam Thập Tam Thiên đã nở nụ giống như mỏ chim.

"Lúc đó Chư Thiên ở Tam Thập Tam Thiên cho rằng cây Trú độ chẳng bao lâu nữa sẽ nở hoa giống như cái bát (5).

———

(1) Hán: trú độ thọ 晝 度 樹. Pāli: pārichattaka (Skt. pārijāta: viên sinh thọ 圓生樹. Cây san hô (Erythmia Indica) trên trời Đao-lị (Pl. Tāvatiṃsa), làm chuẩn để tính ngày; đồng hồ của trời Đao-lị. No.125 ( 39.2 ) mô tả: gốc cây lớn năm mươi do tuần, cao một trăm do tuần, bóng mát phủ bốn phía, mỗi phía năm mươi do tuần. Các Thiên thần cõi trời Tam Thập Tam Thiên, vào tiết tháng tư thường tụ tập đến đó thưởng ngoạn. No.28 cũng mô tả tương tự.

(2) No.28: cây ấy tức sinh ra bán nổ-bá- la-xá 半努缽羅舍. Pāli: paṇḍupālasa: (lá cây) héo úa.

(3) Hán: sinh võng 生網. Pāli: jālakajāta: nảy mầm chồi non. Bản Hán phân tích: jālaka: màng lưới + jāta: đã sinh. No. 28: bảo võng 寳 網. phân tích: jālaka, lưới; + jāta = jātarūpa (?): vàng (hoàng kim).

(4)Hán: điểu trác 鳥 啄. Pāli: khāraka, chồi hay lộc.

(5) No.28, hai giai đoạn: câu-châm-ma-la-ca 俱砧摩羅迦. Pāli: kuḍumalaka, nụ hoa vừa

[422b] "Rồi thì cây Trú độ ở Tam Thập Tam Thiên đã nở hoa như cái bát. Lúc đó Chư Thiên ở Tam Thập Tam Thiên hớn hở cho rằng cây Trú độ chẳng bao lâu hoa sẽ nở tròn trịa. Khi cây Trú độ nở hoa tròn trịa, nó chiếu ra ánh sáng, màu sắc và tỏa ra mùi thơm trong chu vi trăm do-tuần (6). Lúc bấy giờ vào tháng tư mùa hạ, các vị Tam Thập Tam Thiên vui đùa với năm món dục lạc cõi trời. Đó là Tam Thập Tam Thiên tập trung dưới cây Trú độ mà hưởng thọ sự hoan lạc.

"Theo ý nghĩa như thế, vị Thánh đệ tử cũng vậy. Khi suy nghĩ đến việc xuất gia, lúc đó vị Thánh đệ tử như là chiếc lá úa vàng, cũng giống như lá cây Trú độ ở cõi Tam Thập Tam Thiên vàng úa.

"Lại nữa, khi vị Thánh đệ tử cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, với chí tín, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, học đạo; lúc đó vị Thánh đệ tử được gọi là lá rụng, như lá cây Trú độ ở Tam Thập Tam Thiên rụng xuống.

"Lại nữa, khi vị Thánh đệ tử ly dục, ly pháp ác bất thiện, có tầm có tứ(7), có hỷ và lạc phát sinh do viễn ly (8) , thành tựu và an trụ(9) Sơ thiền; lúc đó vị Thánh đệ tử được gọi là sanh trở lại như lá cây ở Tam Thập Tam Thiên sanh trở lại.

"Lại nữa, khi vị Thánh đệ tử tầm và tứ đã dứt, nội tĩnh, nhất tâm không tầm không tứ, có hỷ lạc do định sanh (10) thành tựu và an trụ Nhị thiền. Lúc đó Thánh đệ tử được gọi là sanh màng lưới như cây Trú độ ở Tam Thập Tam Thiên sanh mạng lưới. "

Lại nữa, khi vị Thánh đệ tử lìa hỷ dục, an trụ xả vô cầu (11) với chánh niệm chánh trí, thân cảm giác lạc; điều mà Thánh nói (12) là an trú lạc có

———

lú); và ca-ca-tả 迦迦寫. Pāli, koraka, nụ hoa).

(6)Nguyên bản: do-tuần 由延 (Pl.: yojana); nhưng phổ thông quen với âm do- tuần.

(7)Hán: hữu giác hữu quán有覺有觀. Pāli: sa vitakkaṃ savicāraṃ, câu hữu với tầm (suy tầm) và câu hữu với tứ (tư sát).

(8) Hán: ly sanh hỷ lạc 離生喜樂. Pāli: vivekajaṃ pītisukhaṃ, hỷ và lạc phát sinh từ sự viễn ly (ẩn cư).

(9)Hán: thành tựu du 成就遊. Pāli: upasampajja viharati, sau khi chứng nhập, vị ấy an trụ (sống trong trạng thái).

(10) Hán: định sanh hỷ lạc 定生喜樂. Pāli: samādhijaṃ pītisukhaṃ.

(11) Hán: ly ư hỷ dục, xả, vô cầu du 離於喜欲捨無求遊. Pāli: pītiyā ca virāgā ca uppekkako ca viharati: vị ấy sống (an trú) trong trạng thái xả, không còn hỷ.

(12) Thánh sở thuyết Thánh sở xả 聖所說聖所捨. No 1537 (tr. 484b): Thánh nói là cần

xả, và niệm, (13) thành tựu an trụ Tam thiền. Lúc đó Thánh đệ tử được gọi là nở nụ như mỏ chim, cũng như cây Trú độ ở Tam Thập Tam Thiên nở nụ như mỏ chim.

"Lại nữa, khi Thánh đệ tử diệt lạc, diệt khổ; ưu và hỷ từ trước cũng đã diệt, không khổ không lạc, xả và niệm thanh tịnh (14) thành tựu an trụ Tứ thiền. Vị Thánh đệ tử lúc đó được gọi là nở hoa như cái bát vậy, cũng như cây Trú độ ở Tam Thập Tam Thiên nở hoa như cái bát.

"Lại nữa, khi Thánh đệ tử các lậu đã được diệt tận, tâm giải thoát, tuệ giải thoát, ngay trong đời hiện tại này mà tự tri, tự giác, tự tác chứng, thành tựu an trụ; vị ấy biết một cách như thật rằng 'Sanh đã hết, phạm hạnh đã vững, điều cần làm đã xong, không còn tái sanh nữa (15). Lúc đó vị Thánh đệ tử được gọi là hoa nở tròn trịa, cũng giống như cây Trú độ ở Tam Thập Tam Thiên nở hoa tròn trịa.

Đó là vị Tỳ-kheo lậu tận A-la-hán được Tam Thập Tam Thiên tập hội tại chánh điện Thiện pháp hỏi han khen ngợi rằng: 'Vị Thánh đệ tử tôn quý đó, ở tại thôn [422c] ấp kia, đã cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín, lìa bỏ gia đình, sống không gia đình, học đạo, các lậu đã hết, tâm giải thoát, tuệ giải thoát, ngay trong đời hiện tại này tự tri, tự giác, tự tác chứng, thành tựu an trụ, biết một cách như thật rằng, sự sanh đã hết, phạm hạnh đã vững, điều cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa'. Đó là sự tập hội của các A-la-hán lậu tận, như chư thiên Tam Thập Tam Thiên cùng tập hội dưới cây Trú độ vậy".

Phật thuyết như vậy, các vị Tỳ-kheo sau khi nghe những điều Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.

———

phải xả, tức là xả lạc được cảm giác bởi thân. Sớ giải Pāli: yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti¼ kinti? upekkhako satimā sukhaviharati, điều mà các Thánh nói, đó là gì? an trú lạc có xả và (chánh) niệm.

(13)Hán: xả niệm lạc trụ không 捨念樂住空, nên đọc đúng: (¼) lạc trụ thất 樂住室, Pl. sukhaviharati. Từ tương đương Pl. viharati (vihāra, vihārī): an trú, cư ngụ. Danh từ của nó, Hán thường dịch là trụ; nhưng cũng có bản hán hiểu là đường hay thất (cái nhà) như (bốn) Phạm đường hay Phạm thất mà Pāli tương đương là brahma-vihāra, tức bốn Phạm trụ. Vây, owr đay hán dịch: lạc tru thất, chính xác cần hiểu là lạc trú hay an trú lạc.

(14)Hán: xả niệm thanh tịnh 捨 念 淸 淨. No 1537 (tr.485a): "Lúc bấy giờ, hoặc xả, hoặc niệm, thảy đều được thanh tịnh". Pāli: upekkāsatiparisuddhiṃ.

(15)Hán: bất cánh thọ hữu 不更受有.

3. Kinh Thành Dụ

3. KINH THÀNH DỤ

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Phật trú nước Xá-vệ, ở trong Thắng Lâm vườn Cấp Cô Độc.

Bấy giờ Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo:

"Như vương thành ở biên giới có đầy đủ điều kiện(1) và bốn thứ lương thực sung túc dễ tìm không khó; do đó vương thành không bị ngoại địch đánh phá, ngoại trừ tự phá hoại từ bên trong.

"Những gì là bảy điều kiện mà Vương thành có đầy đủ? Đó là vương thành ở biên giới xây cất vọng gác (2) , đắp đất cho chắc không thể phá vỡ, để bên trong được an ổn, chế ngự oán địch bên ngoài. Đó là việc đầy đủ thứ nhất của vương thành.

"Lại nữa, vương thành ở biên giới, đào hào vét ao cho thật sâu rộng, sửa sang cụ bị để có thể nương tựa, làm cho bên trong được an ổn, chế ngự oán địch bên ngoài. Đó là việc đầy đủ thứ hai của vương thành.

"Lại nữa, như đường giao thông chung quanh vương thành ở biên giới được dọn dẹp cho bằng phẳng, rộng rãi, để bên trong được an ổn, chế ngự oán địch bên ngoài. Đó là việc làm đầy đủ thứ ba của vương thành.

"Lại nữa, như ở vương thành biên giới tập trung bốn binh quân: quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ, để bên trong được an ổn, chế ngự oán địch bên ngoài, đó là việc làm đầy đủ thứ tư của vương thành.

"Lại nữa, như vương thành ở biên giới dự bị binh khí, cung, tên, mâu, kích, để bên trong được an ổn, chế ngự oán địch ở bên ngoài. Đó là việc làm đầy đủ thứ năm của vương thành.

"Lại nữa, như vương thành ở biên giới lập vị đại tướng trấn thủ, sáng suốt, thao lược, cơ trí, tháo vác, dũng mãnh, cương nghị, giỏi mưu chước, người lành thì cho vào, kẻ không lương thiện thì ngăn cấm, để bên trong được an ổn, chế ngự oán địch bên ngoài. Đó là việc làm đầy

———

(1)Hán: thất sự cụ túc 七事具足. Pāli: sattehi nagaraparikkārehi, với bảy tư cụ bảo vệ thành trì.

(2)Hán: lâu lỗ 樓 櫓. Pāli: esika, cột trụ bằng đá, thạch trụ.

đủ thứ sáu của vương thành.

"Lại nữa, như vương thành ở biên giới xây đắp tường cao cho thật kiên cố, trét bùn, tô đất, để bên trong được an ổn, chế ngự oán địch bên ngoài. Đó là việc làm đầy đủ thứ bảy của vương thành.

"Bốn thứ lương thực (3)dễ tìm không khó là gì? Đó là vương thành ở biên giới nước, cỏ, [423a] củi, gỗ có sẵn, có dự bị, để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch bên ngoài. Đó là loại lương thực thứ nhất sung túc, dễ tìm không khó ở vương thành.

"Lại nữa, như vương thành ở biên giới thu nạp nhiều lúa gạo và chứa cất lúa mạch, để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch ở bên ngoài. Đó là loại lương thực đầy đủ, dễ kiếm không khó ở vương thành.

"Lại nữa, như vương thành ở biên giới chứa nhiều đậu niêm, đại đậu, tiểu đậu (4)để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch bên ngoài. Đó là loại lương thực thứ ba sung túc, dễ tìm không khó ở vương thành.

"Lại nữa, như vương thành ở biên giới, chứa để dầu bơ, mật, đường mía, cá, muối, thịt khô, tất cả đầy đủ, để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch bên ngoài. Đó là loại lương thực thứ tư sung túc, dễ tìm không khó ở vương thành.

"Như vậy, Vương thành bảy việc đầy đủ, bốn thứ lương thực sung túc, dễ tìm không khó, nên không bị ngoại địch đánh phá, chỉ trừ bên trong tự phá hoại.

"Cũng vậy, nếu Thánh đệ tử cũng được bảy thiện pháp và bốn tăng thượng tâm (5), dễ được không khó, vì thế Thánh đệ tử không bị ma vương lung lạc (6) cũng không theo pháp ác bất thiện, không bị ô nhiễm bởi phiền não, không còn thọ sanh trở lại.

"Bảy thiện pháp mà Thánh đệ tử có được là những gì? Đó là Thánh đệ

———

(3) Hán: thực 食. Pāli (A.iv. 105): āhāra. TNM: sự 事.

(4)Hán: niêm đậu, đại tiểu đậu 黏豆大小豆.Pāli: tila-mugga-māsāparaṇaṃ, mè

(vừng), đậu đỏ, và các loại đậu khác.

(5)Bảy thiện pháp và bốn tăng thượng tâm 七善法四增上心. Pāli: satta-

saḍhammā (bảy pháp vi diệu), và catu-jhāna-abhicetasikā (bốn Thiền tăng thượng tâm).

(6)Hán: bất vị Ma vương chi sở đắc tiện 不為魔王之所得便. Pāli: akaraṇīyo marassa, không bị Ma vương chinh phục.

tử có tín kiên cố, tin sâu nơi Như Lai (7), tín căn đã vững, trọn không tin theo Sa-môn, Bà-la-môn, ngoại đạo, cũng như Thiên ma, Phạm thiên, và các hạng thế gian khác. Đó là Thánh đệ tử được thiện pháp thứ nhất.

"Lại nữa, Thánh đệ tử luôn sống biết tàm(8), điều đáng xấu hổ thì biết xấu hổ, xấu hổ pháp ác bất thiện, phiền não cấu uế, là thứ khiến thọ các ác báo, gây nên gốc rễ sanh tử. Đó là thiện pháp thứ hai mà Thánh đệ tử có được.

"Lại nữa, Thánh đệ tử luôn sống biết quý (9), điều đáng xấu thẹn biết xấu thẹn, xấu thẹn pháp ác bất thiện, phiền não cấu uế là thứ khiến thọ các ác báo, tạo gốc sanh tử. Đó là thiện pháp thứ ba mà Thánh đệ tử có được.

"Lại nữa, Thánh đệ tử thường thực hành tinh tấn (10), đoạn trừ các ác bất thiện pháp, tu các thiện pháp, luôn gắng sức bền chí, chuyên nhất kiên cố, làm các điều thiện, không bỏ phương tiện (11). Đó là thiện pháp thứ tư mà Thánh đệ tử có được.

"Lại nữa, Thánh đệ tử học rộng nghe nhiều, ghi nhớ không quên, tích lũy sự học rộng. Các pháp nào là toàn thiện ở khoảng đầu, toàn thiện ở khoảng giữa, toàn thiện ở khoảng cuối, có nghĩa có văn, thanh tịnh trọn đủ, phạm hạnh hiển hiện (12), học rộng nghe nhiều các pháp như vậy; học đến cả ngàn lần, chú ý chuyên tâm quán sát, thấy rõ hiểu sâu. Đó là thiện pháp thứ năm mà Thánh đệ tử có được.

"Lại nữa, Thánh đệ tử luôn sông với chánh niệm, thành tựu chánh niệm; những điều đã học tập từ lâu, [423b] đã từng nghe từ lâu, nhớ luôn không quên. Đó là thiện pháp thứ sáu mà Thánh đệ tử có được.

"Lại nữa, Thánh đệ tử tu hành trí tuệ, quán sát pháp hưng suy (13) . Do

———

(7) Hán: thâm trước Như Lai 深著如來. Pāli: saddahati Tathāgatassa bodhiṃ, tin

(8) Hán: tàm sỉ 慚 恥. Pāli: hirīmā.

(9) Hán: tu quỷ 羞 愧. Pāli: ottappī.

(10) Pāli: āraddha-viriya, nỗ lực tinh cần.

(11) Pāli: anikkhittadhuro kusalesu dhammesu, không từ bỏ gánh nặng trong các thiện pháp.

(12) Hán cụ túc thanh tịnh, hiển hiện phạm hạnh 具足淸淨顯現梵行. Pāli, thành cú: kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, (các pháp ấy) tán thán phạm hạnh viên mãn và thanh tịnh.

(13) Hán: quán hưng suy pháp 觀興衰法. Pāli: udayatthagātaminiyā paññāya samannāgato,

có tưởng sâu sắc sự giác ngộ của Như Lai. trí như vậy, bằng sự phân biệt tỏ tường và thấu suốt của trí tuệ bậc Thánh (14) mà chân chánh diệt tận khổ. Đó là thiện pháp thứ bảy mà Thánh đệ tử có được.

"Những gì là bốn tăng thượng tâm, dễ được không khó mà Thánh đệ tử đạt được? Đó là Thánh đệ tử ly dục, ly pháp ác bất thiện, có tầm có tứ, có hỷ và lạc phát sinh do viễn ly, thành tựu và an trụ Sơ thiền. Đó là tăng thượng tâm thứ nhất dễ được không khó mà Thánh đệ tử đạt đến.

"Lại nữa, Thánh đệ tử tầm và tứ đã dứt, nội tâm tịch tịnh, không tầm không tứ, có hỷ lạc do định sanh, thành tựu và an trụ Nhị thiền. Đó là tăng thượng tâm thứ hai dễ được không khó mà Thánh đệ tử đạt đến.

"Lại nữa, Thánh đệ tử lìa hỷ dục, an trụ xả vô cầu với chánh niệm chánh trí, thân cảm giác lạc; điều mà Thánh nói là an trú lạc có xả, và niệm, thành tựu an trụ Tam thiền. Đó là tăng thượng tâm thứ ba dễ được không khó mà Thánh đệ tử đạt đến.

"Lại nữa, Thánh đệ tử diệt lạc, diệt khổ; ưu và hỷ từ trước cũng đã diệt, không khổ không lạc, xả và niệm thanh tịnh, thành tựu an trụ Tứ thiền. Đó là tăng thượng tâm thứ tư dễ được không khó mà Thánh đệ tử đạt đến.

"Như vậy, Thánh đệ tử được bảy thiện pháp, đạt đến bốn tâm tăng thượng dễ được không khó, không bị Ma vương lung lạc, cũng không theo pháp ác bất thiện, không bị nhiễm bởi nhiễm ô, không còn thọ sanh trở lại.

"Như vương thành ở biên giới xây cất vọng gác, đắp đất cho chắc không thể phá vỡ, để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch bên ngoài. Cũng vậy, Thánh đệ tử có tín kiên cố, tin sâu nơi Như Lai, tín căn đã lập, trọn không theo Sa-môn, Bà-la-môn, Ngoại đạo, cũng như Thiên ma, Phạm thiên và các hạng thế gian khác. Đó là Thánh đệ tử có vọng gác tín tâm để trừ ác và bất thiện, tu các thiện pháp.

"Như Vương thành ở biên giới đào hào vét ao thật sâu rộng, sửa sang thật vững chắc, để có thể nương tựa, làm cho bên trong được an ổn, và chế ngự oán địch bên ngoài. Cũng thế, Thánh đệ tử luôn sống biết tàm, điều đáng xấu hổ biết xấu hổ, xấu hổ pháp ác, bất thiện, phiền não cấu

———

thành tựu trí tuệ về sự sinh khởi và hoại diệt (của các pháp).

(14) Hán: Thánh tuệ minh đạt phân biêt hiểu liễu 聖慧明達分別曉了. Pāli, thành cú: ariyā nibbedhikāya, bằng sự quyết trạch của Thánh, Thánh quyết trạch.

uế, là thứ khiến thọ các ác báo, tạo gốc rễ sanh tử. Đó là Thánh đệ tử có hồ ao tàm sỉ, trừ ác và bất thiện, tu các thiện pháp.

"Như vương thành ở biên giới dọn dẹp những con đường nối liền chung quanh cho bằng thẳng rộng rãi để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch bên ngoài. Cũng vậy, Thánh đệ tử luôn sống [423c] biết quý, điều đáng thẹn biết thẹn, thẹn pháp ác, bất thiện, phiền não cấu uế là thứ khiến thọ các ác báo, tạo gốc rễ sanh tử. Đó là Thánh đệ tử có con đường bằng thẳng hổ thẹn để trừ ác và bất thiện, tu các thiện pháp.

"Như vương thành ở biên giới tập trung bốn binh chủng: tượng quân, mã quân, xa quân, bộ quân, để bên trong được an ổn và chế ngự địch quân ở bên ngoài. Cũng vậy, Thánh đệ tử thường thực hành hạnh tinh tấn, đoạn trừ ác bất thiện, tu các thiện pháp, luôn gắng sức bền chí, chuyên nhất kiên cố, làm các điều thiện, không bỏ phương tiện, đoạn trừ ác bất thiện, tu các thiện pháp, hằng tự sách tấn, chuyên nhất, kiên cố, làm các gốc rễ thiện, không bỏ phương tiện. Đó là Thánh đệ tử có quân lực tinh tấn để trừ ác và bất thiện, tu các thiện pháp.

"Như vương thành ở biên giới, chuẩn bị binh khí, cung tên, mâu kích, để bên trong được an ổn, và chế ngự oán địch bên ngoài. Cũng vậy, Thánh đệ tử học rộng nghe nhiều, ghi nhớ không quên, tích lũy sự nghe rộng. Các pháp nào là toàn thiện ở khoảng đầu, toàn thiện ở khoảng giữa, toàn thiện ở khoảng cuối, có nghĩa có văn, thanh tịnh trọn đủ, phạm hạnh hiển hiện, học rộng nghe nhiều các pháp như vậy; học đến cả ngàn lần, chú ý chuyên tâm quán sát, thấy rõ hiểu sâu. Đó là Thánh đệ tử có binh khí đa văn, để trừ ác và bất thiện, tu các thiện pháp.

"Như vương thành ở biên giới lập vị đại tướng trấn thủ sáng suốt, thao lược, cơ trí, tháo vác, dũng mãnh, cương nghị, giỏi mưu chước, người hiền thì cho vào, kẻ bất lương thì ngăn cấm, để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch bên ngoài. Cũng vậy, Thánh đệ tử luôn sống chánh niệm, thành tựu chánh niệm, những gì đã từng thực tập từ lâu, đã từng nghe từ lâu, nhớ luôn không quên. Đó là Thánh đệ tử có đại tướng trấn thủ niệm để trừ ác và bất thiện, tu các thiện pháp.

"Như vương thành ở biên giới xây đắp tường cao cho thật kiên cố, trét bùn tô đất, để bên trong được an ổn, và chế ngự oán địch bên ngoài. Cũng vậy Thánh đệ tử tu hành trí tuệ, quán pháp hưng suy. Bằng Thánh tuệ phân biệt tỏ tường và thấu suốt mà chân chánh diệt tận khổ. Đó là Thánh đệ tử có bức tường trí tuệ, để trừ ác và bất thiện, tu các thiện pháp.

"Như vương thành ở biên giới có chuẩn bị sẵn nước, cỏ, củi, gỗ, để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch bên ngoài. Cũng vậy, Thánh đệ tử ly dục và ác bất thiện pháp, có tầm có tứ, có hỷ lạc do viễn ly, thành tựu an trụ Sơ thiền, sống an lạc không thiếu thốn, an ổn khoái lạc, tự mình đi đến Niết-bàn.

"Như vương thành ở biên giới thu nạp nhiều lúa gạo và chứa nhiều cây lúa mạch, để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch bên ngoài. Cũng vậy, Thánh đệ tử đã dứt tầm tứ, nội tĩnh nhất tâm, không tầm không tứ, hỷ lạc do định sanh, [324a] thành tựu an trụ Nhị thiền, lạc trụ không thiếu thốn, an ổn, khoái lạc, tự mình đi đến Niết-bàn.

"Như vương thành ở biên giới chứa nhiều niêm đậu, đại đậu, và tiểu đậu, để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch bên ngoài. Cũng vậy, Thánh đệ tử lìa hỷ dục, an trụ xả vô cầu với chánh niệm chánh trí, thân cảm giác lạc; điều mà Thánh nói là an trú lạc có xả, và niệm, thành tựu an trụ Tam thiền, sống an lạc không thiếu thốn, an ổn khoái lạc, tự mình đi đến Niết-bàn.

"Như vương thành ở biên giới chứa cất bơ, dầu, mật mía, đường, cá, muối, thịt khô, tất cả đầy đủ. Để bên trong được an ổn và chế ngự oán địch bên ngoài. Cũng vậy, Thánh đệ tử diệt lạc, diệt khổ; ưu và hỷ từ trước cũng đã diệt, không khổ không lạc, xả và niệm thanh tịnh, thành tựu an trụ Tứ thiền, sống an lạc không thiếu thốn, an ổn khoái lạc, tự mình đi đến Niết-bàn".

Phật thuyết như vậy. Các Thầy Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.