Luật Ma Ha Tăng Kỳ - Tập 3

Phép An Cư

đ) Chưa điểm danh;

e) Vì vấn đề hòa hợp;

g) Sự hòa hợp chưa hoàn toàn.

Đó gọi là bảy trường hợp nên ngăn cản khi Bố-tát.

34/ Khi Bố-tát có hai trường hợp nên ngăn cản:

a) Nếu thực hiện Bố-tát thì (450c) Tăng sẽ đấu tranh nhau;

b) Tăng bị phá.

Đó gọi là hai trường hợp nên ngăn cản.

Tóm lại, trên đây là vấn đề Bố-tát, gởi dục và nhận dục.

PHÉP AN CƯ.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, các Tỳ-kheo du hành vào mùa mưa, dẫm đạp làm hại nhiều sinh vật, bị người đời chê trách rằng:

- Chín mươi sáu loại người xuất gia còn biết an cư, như chim ẩn mình nơi tổ, còn Sa-môn Thích tử tự cho mình là tốt đẹp mà không an cư.

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền dạy:

-Như thế thật đáng bị người đời chê trách. Từ nay về sau, vào mùa mưa nên an cư. Phép an cư, cứ đến ngày 16 tháng tư, Tỳ-kheo nên trật vai áo bên phải, quỳ gối, chắp tay, nói với Tỳ-kheo khác như sau: - Xin trưởng lão ghi nhớ cho, tôi là Tỳ-kheo mỗ giáp, sẽ an cư ba tháng đầu mùa mưa tại Tăng già lam này. (nói như vậy ba lần). Nếu Tỳ-kheo đang đi đường chưa đến trú xứ mà tới ngày an

cư thì nên thọ an cư ở bên lề đường, hoặc nơi gốc cây, hoặc trên xe, rồi rạng đông hôm sau sẽ đến trú xứ.

Khi đến sau ngày an cư, nên trật vai áo bên phải, quỳ gối, chắp tay, nói như sau:

- Xin trưởng lão ghi nhớ cho, tôi là Tỳ-kheo mỗ giáp, an cư ba tháng sau mùa mưa tại Tăng già lam này. (nói như vậy ba lần).

Nếu Tỳ-kheo đi đường, đến ngày an cư mà không thọ tiền an cư thì phạm một tội Việt-tỳ-ni. Khi đến trú xứ tới ngày hậu an cư mà không thọ an cư thì phạm hai tội Việt-tỳ-ni. Thế là người đó đã phá an cư, không được nhận y cúng dường.

Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, bấy giờ có Tỳ-kheo nương tựa Thôn xóm để an cư mùa mưa, rồi người đàn việt trông coi công việc của Tăng cần xả nước vào ruộng, bèn nhờ Tỳ-kheo đến xin vua tháo nước.

Lúc ấy, Tỳ-kheo mang theo y bát bên mình, đến cửa vua mấy lần mà không được yết kiến. Hơn nữa, đường sá lại xa xôi, nên thầy càng sợ trễ thời gian an cư. Đức Thế Tôn thấy thế, tuy biết, nhưng vẫn hỏi:

- Ông là khách Tỳ-kheo phải không?

- Thưa không phải, bạch Thế Tôn.

- Ông là Tỳ-kheo ra đi phải không?

- Thưa không phải, bạch Thế Tôn.

- Thế thì vì sao mang theo y bát?

Tỳ-kheo bèn đem sự kiện kể trên bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền dạy:

Phép Tự Tứ

- Từ nay về sau, khi an cư mùa mưa, nếu có người bận công việc của Tháp, của Tăng thì nên làm Yết-ma cầu thính. Người làm Yết-ma nên bạch:

- Xin Đại đức Tăng lắng nghe. Tỳ-kheo mỗ giáp an cư mùa mưa tại đây. Nếu thời gian của Tăng đã đến, Tăng cho Tỳ-kheo mỗ giáp an cư mùa mưa tại đây - Vì công việc của Tháp của Tăng được đi ra ngoài cương giới lo công việc rồi trở về lại trú xứ này.

Xin Đại đức Tăng lắng nghe. Tỳ-kheo mỗ giáp vì công việc của Tháp, của Tăng đi ra ngoài cương giới lo công việc rồi trở về lại trú xứ này an cư. Vì Tăng đã bằng lòng nên im lặng. Tôi ghi nhận việc này như vậy.

Nếu có trường hợp như trên vì tháp (415a), vì Tăng, đi tìm kiếm các thứ như y, bát, bát nhỏ, tô, dây thắc lưng và tất cả các vật khác, thì ít nhất cũng phải tìm được một vật. Nếu không được gì cả, thì phạm tội Việt-tỳ-ni. Khi công việc xong nên trở về, hoặc nửa tháng, một tháng, hai tháng, cho đến sau khi Tự-tứ phải trở về. Nếu không trở về thì phạm tội Việt-tỳ-ni. Nếu trên đường có bọn cướp nguy hiểm vì sợ mất mạng, phải Tự-tứ ở đó, thì không có tội.

Đó gọi là phép An cư.

PHÉP TỰ TỨ.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ các Tỳ-kheo du hành đến nước Câu-tát-la, thấy một khu rừng ở gần sông Cừ-ma-đế. Trong rừng có một cây Tát-la to lớn, rổng ruột, tàng cây rậm rạp sum sê, dưới cây bằng phẳng rộng rãi, cách Thôn xóm không xa,

không gần. Thấy thế, các Tỳ-kheo thầm nghĩ: "Ở đây an cư rất tốt". Kẻ trước, người sau, ai nấy trông thấy cũng đều nghĩ thế. Đến ngày an cư, một Tỳ-kheo đến đó trước, dọn dẹp xung quanh cây khoảng khoát, đặt y bát, rồi trải cỏ mà ngồi. Trong chốc lát lại có Tỳ-kheo khác đến, hỏi:

- Trưởng lão muốn an cư ở đây sao?

Thầy đáp:

- Vâng, ở đây rất tốt.

Cứ tiếp tục như vậy đến sáu mươi người. Thế rồi, người đến trước hỏi các Tỳ-kheo đến sau:

- Các trưởng lão đều muốn an cư ở đây cả sao?

Họ đáp:

- Vâng, ở đây rất tốt. Trong cây này có thể cất được y bát, còn xung quanh bên trái bên phải thì đủ chỗ để an cư.

Khi thọ an cư xong, họ bàn nhau:

- Thưa các Trưởng lão, chúng ta nên quy định điều gì để được sống an lạc?

Mọi người đáp:

- Đời sống phải lo âu khổ não đều do thân và miệng. Chúng ta đã được nơi yên tịnh thế này hãy cùng nhau yên lặng, vậy hãy cam kết không được nói chuyện.

Sau khi cam kết không nói chuyện, họ tuân thủ suốt ba tháng, rồi an cư xong họ trở về thành Xá-vệ, đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, đứng hầu một bên. Phật biết nhưng vẫn hỏi:

- Này các Tỳ-kheo, các ông an cư ở đâu?

- Bạch Thế Tôn, tại mỗ xứ.

- Có ít bệnh, ít khổ não, khất thực không khó khăn, hành đạo đúng pháp, sống an lạc không?

- Bạch Thế Tôn, ít bệnh, ít khổ não, khất thực dễ dàng, sống an lạc, im lặng trong ba tháng, rồi từ biệt nhau ra đi.

- Đó là việc xấu. Như thế chẳng khác gì oan gia sống với nhau, lẽ ra nên nói chuyện với nhau mới phải.

Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, A-na-luật, Kim-tỳ-lư, Bạt-đề cùng nhau an cư tại núi Tháp. Khi an cư xong, họ trở về thành Xá-vệ, đi đến chỗ Phật cúi đầu đảnh lễ dưới chân, rồi đứng hầu một bên. Phật biết nhưng vẫn hỏi:

- Các ông an cư ở đâu?

- Bạch Thế Tôn, tại mỗ xứ.

- Này các Tỳ-kheo, có ít bệnh, ít khổ não, khất thực không khó khăn, hành đạo (451a) đúng pháp, sống an lạc không?

- Bạch Thế Tôn, ít bệnh, ít khổ não, khất thực dễ dàng, sống im lặng an lạc ba tháng không nói chuyện, rồi từ biệt nhau.

- Đó là việc xấu, giống như oan gia sống với nhau. Từ nay về sau Ta không cho phép không nói chuyện với nhau. Nếu muốn thuận lợi, ít việc thì có thể không nói trong nửa tháng; nhưng đến ngày Bố-tát thì phải nói năng, chào hỏi, vấn an chúc tụng nhau. Qua ngày Bố-tát thì lại tiếp tục như trước. Nếu vì kiêu căng, giận dữ mà không nói chuyện với nhau th́ phạm tội Việt-tỳ-ni.

Thế rồi, Phật nói với các Tỳ-kheo:

- Kể từ hôm nay v́ các đệ tử Ta chế định phép Tự-tứ gồm các vấn đề: 1) Ba tháng; 2) Nói ba việc; 3) Kết thúc an cư; 4) An cư ở đâu Tự-tứ ở đó; 5) Từ Thượng tọa; 6) Hòa hợp.

1) Ba tháng: Từ ngày 16 tháng Tư đến ngày 15 tháng bảy.

2) Nói ba việc: Thấy, nghe và nghi.

3) Kết thúc an cư: Tiền an cư từ ngày 16 tháng tư đến ngày 15 tháng bảy. Hậu an cư từ ngày 16 tháng năm đến ngày 15 tháng tám. Nếu trong chúng an cư có một người tiền an cư thì đến ngày 15 tháng bảy tất cả chúng đều đồng loạt thọ Tự-tứ với người này. Nhưng khi Tự-tứ xong phải ở lại cho đến ngày 15 tháng tám. Nếu tất cả đều hậu an cư thì tất cả đều phải Tự-tứ vào ngày 15 tháng tám. Đó gọi là kết thúc an cư.

4) An cư ở đâu Tự-tứ ở đó: Nếu Tỳ-kheo an cư trong thôn xóm rồi nghe trong thành đến ngày Tự-tứ có cúng dường các phẩm vật và thuyết pháp suốt đêm, mà cả chúng đều muốn đến dự thì nên Tự-tứ ngày 14 xong rồi mới đi. Nếu an cư nơi này mà Tự-tứ nơi khác thì phạm tội Việt-tỳ-ni.

5) Từ Thượng Tọa: Không được theo thứ tự ngược từ nhỏ trở lên mà phải theo thứ tự từ Thượng tọa trở xuống; không được đặt người từng hàng theo lối sớt thêm thức ăn; không được việt vị; không được xướng tổng quát rằng:

- Tất cả Đại đức Tăng nếu thấy nghe nghi tội thì tự do nói. Đó gọi là từ Thượng tọa.

Tăng nên cử một người thành tựu năm pháp làm người nhận Tự-tứ. Hoặc một, hoặc hai người, không thể nhiều hơn. Rồi người làm Yết-ma nên bạch:

- Xin Đại đức Tăng lắng nghe. Tỳ-kheo mỗ giáp, mỗ giáp thành tựu năm pháp. Nếu thời gian của Tăng đã đến, Tăng cử Tỳ-kheo mỗ giáp, mỗ giáp làm người nhận Tự-tứ.

Xin Đại đức Tăng lắng nghe. Tỳ-kheo mỗ giáp mỗ giáp làm người nhận Tự-tứ, vì Tãng đã bằng lòng nên im lặng. Tôi ghi nhận việc này như vậy.

Người nhận Yết-ma rồi nên nói như sau:

- Xin Đại đức Tăng lắng nghe. Thời gian Tự-tứ đã đến. Nếu thời gian của Tăng thích hợp thì tất cả Tăng đều Thọ Tự-tứ. Đây là lời tác bạch.

Thế rồi, người Tự-tứ trước nhất bắt đầu từ Thượng tọa. Thượng tọa phải trật vai áo bên phải (451c) quỳ gối, chắp tay nói (với người nhận Tự-tứ) như sau:

- Xin trưởng lão ghi nhớ cho. Hôm nay ngày 15 Tăng Tự-tứ. Tôi là Tỳ-kheo mỗ giáp, nếu có tội do thấy, nghe hay nghi xin trưởng lão và Tăng xót thương nói cho Tôi biết. Nếu thấy biết mình có tội, tôi sẽ đoạn trừ đúng pháp". (nói như thế ba lần).

Kế tiếp đến người thứ hai. Người thứ hai này nếu là Hạ tọa thì phải cúi đầu sát dưới chân, nói (như trên, chỉ có tiếng Đại đức là khác). Nếu hai người cùng làm người nhận Tự-tứ, thì một người nhận Thượng tọa Tự-tứ, còn một người nên rời khỏi chỗ ngồi xuống đứng phía trước. Khi Thượng tọa nói Tự-tứ xong thì tiếp đến Hạ tọa nói. Cứ như thế lần lượt theo thứ tự đến người cuối cùng. Bản

thân người nhận Tự-tứ phải Tự-tứ trước, chứ không được nhận Tăng Tự-tứ rồi mình mới Tự-tứ sau.

6) Hòa hợp: Không được thọ Tự-tứ trong lúc Tăng không hòa hợp. Không được gởi dục thọ Tự-tứ. Nếu có người bệnh thì phải đem họ đến. Nếu đem đến e nguy đến tính mạng thì Tăng nên tề tựu bên giường (để Tự-tứ). Nếu bệnh nhân nhiều thì nên khiêng cả giường đến, rồi đặt cạnh giường liên tiếp nhau. Nếu khiên giường đến e lâm nguy đến tính mạng, thì các Tỳ-kheo không bệnh nên ngồi nối tiếp nhau (từ chỗ người bệnh đến chỗ Tự-tứ). Nếu ngồi không tiếp giáp, thì những Tỳ-kheo không bệnh nên ra ngoài cương giới Tự-tứ; còn Tỳ-kheo bệnh thì Tự-tứ trong cương giới. Trong trường hợp đại chúng đông, hoặc một vạn, hai vạn thì nên vân tập tất cả một chỗ, hoặc là giảng đường, trai đường, nhà tắm để thọ Tự-tứ. Còn những người khác thì vừa xỉa răng, vừa đi đại tiểu tiện, vừa ăn, cứ như thế suốt ngày thông qua đêm, đều phải ở nơi đó mà Tự-tứ cho đến trước rạng đông hôm sau, không được rời khỏi chỗ, không được đi xa. Nếu đại chúng đông đến sáu vạn, tám vạn người, sợ làm không rốt ráo, thì nên đem bớt một số ra ngoài cương giới Tự-tứ. Hoặc một người thọ Tự-tứ, hoặc hai người nói, hoặc ba người, bốn người nói Tự-tứ. Còn trường hợp năm người thì phải Tự-tứ đầy đủ.

Một người thọ: Khi một Tỳ-kheo an cư trong thôn xóm, đến ngày Tự-tứ phải quét tháp và Tăng viện. Nếu có người đến thì nên dùng nước thơm rưới trên đất, rải hoa, đốt đèn. Nếu bản thân có tội thì nên thầm nhủ: "Nếu gặp được Tỳ-kheo thanh tịnh đến thì ta sẽ đoạn trừ

tội này đúng như pháp". Thầm nhủ như thế rồi, phải quỳ gối, chắp tay, tâm niệm, miệng nói: "Nay Tăng Tự-tứ ngày 15, tôi là Tỳ-kheo mỗ giáp Thanh tịnh Thọ Tự-tứ". (nói như vậy ba lần).

Hai người nói: Khi có tội thì sám hối với nhau đúng pháp, rồi trật vai áo bên phải, quỳ gối, chắp tay, nói: "Xin trưởng lão ghi nhớ cho, hôm nay Tăng Tự-tứ ngày 15, nếu tôi có tội do thấy, nghe hoặc nghi, xin trưởng lão xót thương nói cho tôi biết. Nếu tôi tự thấy hay biết mình có tội, tôi sẽ đoạn trừ đúng pháp". (nói như thế ba lần).

Trường hợp ba người, bốn người cũng nói như trên. Nhưng trường hợp năm người thì nên Tự-tứ đầy đủ.

(452a) Tóm lại, trên đây là phép Tự-tứ.

LUẬT MA HA TĂNG KỲ

Hết quyển thứ hai mươi bảy

Quyển Thứ Hai Mươi Tám: Nói Rõ Phẩm Tạp Tụng Thứ Sáu. Vấn Đề Y Ca-Hi-Na

LUẬT MA HA TĂNG KỲ

QUYỂN THỨ HAI MƯƠI TÁM

NÓI RÕ PHẨM TẠP TỤNG THỨ SÁU

VẤN ĐỀ Y CA HI NA.

Khi Phật an trú tại Câu-thiểm-di, vườn Cù-sư-la, được chư Thiên và người đời cúng dường. Bấy giờ, phu nhân của vua Câu-thiểm-di đem 500 tấm lụa dâng cúng cho Thế Tôn. Phật bèn bảo A-nan:

- Ông đem các tấm lụa này cho các Tỳ-kheo.

Nhưng các Tỳ-kheo không lấy, nói với A-nan:

- Đức Thế Tôn không cho phép cất vải thừa, dùng lụa này để làm gì? Hơn nữa, nó cũng chưa được giặt nhuộm, lại càng không hợp pháp.

A-nan bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn, Phật liền nói với A-nan:

- Từ nay trở về sau, Ta cho phép cất vải thừa trong mười ngày.

Thế rồi, các Tỳ-kheo cất các vải ấy đủ 10 ngày, bèn cầm đến bạch với Phật:

- Các vải này đã cất đủ mười ngày, bạch Thế Tôn!

Phật liền dạy:

- Từ nay trở về sau, Ta cho phép thọ y Ca-hi-na. Y Ca-hi-na có các trường hợp: thời gian; chúng Tăng nhiều người, một người; năm việc lợi ích; mới; chưa thọ; bất đình, tiệt tịnh; nhiễm tịnh; điểm tịnh; đao tịnh.

1- Thời gian: Thời gian thọ y Ca-hi-na từ 16 tháng 7 đến 15 tháng 8. Đó gọi là thời gian.

2- Chúng Tăng: Chúng Tăng làm y Ca-hi-na thì không được cho nhiều người, không được cho một người; nhiều người làm y Ca-hi-na thì không được cho một người.

3- Năm việc lợi ích: Khỏi phạm năm tội sau đây: được ăn riêng chúng; được ăn nhiều chỗ; trước bữa ăn, sau bữa ăn đi đâu không cần bạch với chúng; được cất vải lâu ngày; được rời y mà ngủ. Đó gọi là năm việc lợi ích.

4- Mới: vải mới.

5- Chưa thọ: Chưa từng dùng làm ba y.

6- Bất đình: Y tịnh thí khi xả rồi được dùng làm y Ca-hi-na. Đồng thời các loại y Tăng-già-lê, Uất-đa-la-tăng, An-đà-hội, y che ghẻ, y tắm mưa và những tấm vải được may thêu mà chưa sử dụng đều được dùng làm y Ca-hi-na.

7- Tiệt tịnh: Cắt các tua để tác tịnh.

8- Nhiễm tịnh: Nhuộm để tác tịnh.

9- Điểm tịnh: Chấm ở góc để tác tịnh.

(452b) 10- Đao tịnh: Dùng dao cắt ba nhát, đứt ba sợi, cách đầu góc tấm vải chừng bốn ngón tay, đó gọi là đao tịnh.

Nếu đàn việt cúng dường cho Tăng vải may y Ca-hi-na, thì không được im lặng thọ nhận, mà người thọ nhận nên nói như sau:

- Nay tôi nhận vải để may y Ca-hi-na này cho Tăng.

Khi nhận xong, đem vào giữa Tăng, tay cầm tấm vải căng ra, dơ cao lên nói như sau:

- Xin Đại đức Tăng lắng nghe! Nay Tăng được tấm vải này, nếu thời gian của Tăng đã đến, Tăng nhận lấy tấm vải may y Ca-hi-na này. Đây là lời tác bạch.

Xin Đại đức Tăng lắng nghe! Nay Tăng được tấm vải này, Tăng nay nhận tấm vải may y Ca-hi-na này. Các Đại đức nào bằng lòng nhận lấy tấm vải may y Ca-hi-na này thì im lặng, ai không bằng lòng hãy nói: Tăng đã bằng lòng nhận lấy tấm vải may y Ca-hi-na này xong, vì im lặng, tôi ghi nhận việc này như vậy.

Khi nhận xong, xem trong Tăng ai có thể may y Ca-hi-na được thì làm Yết-ma giao cho một, hai hoặc ba người. Người làm Yết-ma nên nói như sau:

- Xin Đại đức Tăng lắng nghe. Nay Tăng được tấm vải này. Nếu thời gian của Tăng đã đến, Tăng cử Tỳ-kheo mỗ giáp, mỗ giáp và những người khác may y Ca-hi-na cho Tăng. Đây là lời tác bạch.

- Xin Đại đức tăng lắng nghe. Nay Tăng được tấm vải này, Tăng nay cử Tỳ-kheo mỗ giáp, mỗ giáp và những người khác may y Ca-hi-na cho Tăng. Các Đại đức nào bằng lòng Tỳ-kheo mỗ giáp, mỗ giáp và những người khác may y Ca-hi-na cho Tăng thì im lặng, ai không bằng lòng hãy nói.

Tăng đã bằng lòng cử Tỳ-kheo mỗ giáp, mỗ giáp may y Ca-hi-na cho Tăng xong, vì im lặng. Tôi ghi nhận việc này như vậy.

Một người làm chủ trong số những người làm Yết-ma, khi nhận tấm vải này, nên nói như sau:

- Nhận tấm vải may y Ca-hi-na này, Tăng nên nhận.

(Nói như vậy ba lần)

Khi giặt nên nói như sau:

- Giặt y Ca-hi-na này, Tăng nên nhận.

Khi cắt, khi may, khi nhuộm, khi điểm tịnh tùy theo việc làm gì đều nói như trên.

Người dùng dao điểm tịnh, khi hạ dao cắt cách đầu góc tấm vải bốn ngón tay, nên nói như sau:

- Y Ca-hi-na này Tăng nên thọ. (Nói ba lần như thế)

Khi làm các việc khác cũng phải nói như thế. Nếu tác tịnh mà không nói thì cũng được gọi là y Ca-hi-na, nhưng phạm tội Việt-tỳ-ni. Nếu làm các việc đều nói mà không tác tịnh, thì không được gọi là y Ca-hi-na, phạm tội Việt-tỳ-ni. Nếu mỗi việc làm đều khởi tâm tác tịnh, thì được gọi là y Ca-hi-na, không có tội.

Nếu Tăng được y đúng thời, làm xong, thì tất cả nên hòa hợp. Người làm Yết-ma nên cầm y xổ ra, đưa cao lên, nói như sau:

- Xin Đại đức Tăng lắng nghe. Nay Tăng được y này đã làm xong. Nếu thời gian của Tăng đã đến, (425c) Tăng nay thọ y Ca-hi-na này. Đây là lời tác bạch.

Xin Đại đức tăng lắng nghe. Nay Tăng được y này đã làm xong. Tăng nay thọ y Ca-hi-na này. Các Đại đức

nào bằng lòng thọ y Ca-hi-na này thì im lặng, ai không bằng lòng hãy nói. Tăng đã bằng lòng thọ y Ca-hi-na xong, vì im lặng; tôi ghi nhận việc này như vậy.

Khi thọ y xong, nên xếp lại bỏ vào rương, rải hoa lên trên, rồi từ Thượng Tọa trở xuống theo thứ tự, nói lời tùy hỷ như sau:

- Xin trưởng lão ghi nhớ cho, Tăng ở trú xứ này thọ y Ca-hi-na, tôi Tỳ-kheo mỗ giáp xin tùy hỷ thọ cho đến hết bốn tháng mùa Đông. Khi ở trú xứ này hết thời hạn, tôi sẽ xả.

(Nói như vậy ba lần)

Nếu đại chúng đông đến một vạn, hai vạn người, tập họp khó khăn, thì nhiều người được thọ y Ca-hi-na riêng, nhưng tất cả phải làm như đại chúng, chỉ có gọi tiếng nhiều người là khác thôi. Tuy nhiên, từ bốn người trở lên thì không được làm riêng. Nếu chỉ có một người làm thì khi thọ nên nói:

- Nay tôi xin nhận tấm vải làm y Ca-hi-na này. (Nói như vậy ba lần)

Khi cắt nên nói như sau:

- Y Ca-hi-na này nay tôi xin thọ.

Khi may, khi giặt, khi nhuộm, khi điểm tịnh, khi cắt làm dấu tác tịnh đều nói như trên.

Khi làm hoàn thành, tâm nghĩ miệng nói:

- Tôi là Tỳ-kheo mỗ giáp, thọ y Ca-hi-na này. (Nói như vậy ba lần)

Vấn đề thọ y Ca-hi-na có các trường hợp: Có trường hợp khi làm mà không phải khi thọ; Có trường hợp khi thọ mà không phải khi làm; Có trường hợp khi làm cũng

là khi thọ; Có trường hợp không phải khi làm, cũng không phải khi thọ.

1. Khi làm mà không phải khi thọ: Trong đây có khi cầm để làm mà không phải cầm để thọ trì, cũng được gọi là thọ.

2. Khi thọ mà không phải khi làm: Khi cầm để thọ trì mà không phải cầm để làm, cũng được gọi là thọ.

3. Khi làm cũng là khi thọ: Khi cầm để làm cũng là khi cầm để thọ. Đó gọi là khi làm cũng là khi thọ.

4. Không phải khi làm, cũng không phải khi thọ: Không phải thọ ngay khi cầm để làm, cũng không phải thọ khi thọ.

Khi thọ nên tùy hỷ, nói:

- Xin trưởng lão ghi nhớ cho, trú xứ này Tăng thọ y Ca-hi-na, tôi là Tỳ-kheo mỗ giáp xin tùy hỷ thọ đến hết bốn tháng mùa đông, tùy theo trú xứ này mãn hạn, tôi sẽ xả.

Đó là những vấn đề thuộc y Ca-hi-na.

CHẲNG PHẢI Y CA HI NA.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ Tôn giả Tôn-đà-la-nan-đà dùng vải thưa làm y Ca-hi-na. Phật dạy:

- Ta không cho phép dùng vải thưa làm y Ca-hi-na.

Khi ấy tôn giả A-nan-đà dùng nhung kiếp bối làm y Ca-hi-na. Lại có Tỳ-kheo dùng một miếng vải nhỏ để làm. Lại có Tỳ-kheo dùng vải cũ để làm. Lại có Tỳ-kheo dùng mền bằng lông dê để làm (453a). Lại có Tỳ-kheo dùng mền bằng tóc để làm. Lại có Tỳ-kheo dùng áo bằng

Thể thức xả Y Ca-hi-na

cỏ để làm. Lại có Tỳ-kheo dùng áo bằng da để làm. Lại có Tỳ-kheo dùng áo bằng vỏ cây để làm. Lại có Tỳ-kheo dùng áo bằng miếng gỗ để làm. Phật dạy:

- Tất cả những thứ vừa kể trên đều không nên làm. Tất cả những thứ ấy đều chẳng phải là y, không thể gọi là y Ca-hi-na.

Lại có các trường hợp không thể gọi là y Ca-hi-na như sau:

Làm lúc phi thời.

Không cắt bỏ các tua cho sạch.

Không nhuộm cho sạch.

Không điểm tịnh.

Không dùng dao tác tịnh.

Những trường hợp như vậy đều không được gọi là y Ca-hi-na.

THỂ THỨC XẢ Y CA HI NA.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, có Tỳ-kheo thường thường thay y, trước bữa ăn, mặc một y khác, sau bữa ăn, mặc một y khác. Phật biết nhưng vẫn hỏi:

- Những y mà ông thường thường thay đổi là y của ai vậy?

- Bạch Thế Tôn! Đó là y của con.

- Vì sao nhiều quá vậy?

- Vì con thọ y Ca-hi-na.

- Vì sao lúc nào ông cũng thọ y Ca-hi-na? Từ nay về sau phải xả bỏ. Có 10 trường hợp xả y như sau:

1) Y cánh xả. 6) Hoại xả.

2) Thọ thời xả. 7) Thất xả.

3) Thời cánh xả. 8) Xuất khứ xả.

4) Văn xả. 9) Thời quá xả.

5)Tống xả. 10) Cứu cánh xả.

1) Y cánh xả: Khi thọ y Ca-hi-na, nghĩ như sau: "Khi ta may y xong sẽ xả y Ca-hi-na", thì khi may y hoàn thành, tức là xả. Đó gọi là y cánh xả.

2) Thọ thời xả: Khi thọ y, suy nghĩ: "Khi ta thọ y này sẽ xả y Ca-hi-na", thì khi thọ y tức là xả. Đó gọi là thọ thời xả.

3) Thời cánh xả: Nếu suy nghĩ: "Đến thời gian ấy ta sẽ xả y Ca-hi-na", thì khi tới thời gian ấy tức là xả. Đó gọi là thời cánh xả.

4) Văn xả: Nếu suy nghĩ: "Khi nào ta nghe Hòa Thượng, A-xà-lê xả y Ca-hi-na thì ta sẽ xả". Sau đó nghe Hòa Thượng, A-xà-lê nói: "Hôm nay Tăng xả y Ca-hi-na", thì khi ấy tức là xả. Đó gọi là văn xả.

5) Tống xả: Nếu suy nghĩ: "Khi nào ta đem cái y này cho người khác xong thì sẽ xả y Ca-hi-na", sau đó đem cho cái y của mình, tức là xả. Đó gọi là tống xả.

6) Hoại xả: Trong thời gian sau khi thọ y Ca-hi-na rồi, bỗng nhiên một hôm nói: "Nay ta xả y Ca-hi-na", thì khi nói lời ấy tức là xả. Đó gọi là hoại xả.

7) Thất xả: Nếu suy nghĩ: "Khi nào cái y này hư, hoặc mất không còn nữa thì ta sẽ xả y Ca-hi-na", sau đó chiếc y ấy bị hư hoặc mất, tức là xả. Đó gọi là thất xả.

Vấn Đề Y Pháp

8) Xuất khứ xả: Nếu suy nghĩ: "Khi nào ta rời khỏi đây thì sẽ xả y Ca-hi-na", thì khi ra đi tức là xả. Đó gọi là xuất khứ xả.

9) Thời quá xả: (453b) Nếu tới ngày 15 tháng chạp mà không xả, để đến ngày 16 đương nhiên là xả, nhưng phạm tội Việt-tỳ-ni. Đó gọi là thời quá xả.

10) Cứu cánh xả: Đến ngày 15 tháng chạp đương nhiên phải xả. Một người nên xướng ở giữa Tăng như sau:

- Xin Đại đức Tăng lắng nghe. Hôm nay Tăng xả y Ca-hi-na. (nói như vậy ba lần).

Đó gọi là Cứu cánh xả.

Trên đây là 10 trường hợp xả y Ca-hi-na.

VẤN ĐỀ Y PHÁP.

Có các trường hợp sau đây:

- Trong lúc an cư chưa xong; Khi an cư xong; Trong lúc đang an cư; Vì sợ mất mạng; Vì sợ mất phạm hạnh; Y phi thời; Y đúng thời; Việc xảy ra ở Câu-thiểm-di.

1) Trong lúc an cư chưa xong.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, nhóm sáu Tỳ-kheo an cư trong thôn xóm chưa kết thúc mà đến nhà đàn việt, nói như sau:

- Này lão trượng! Hãy cúng dường y an cư cho tôi.

- Thưa tôn giả! Nay chưa đúng lúc, đợi khi an cư kết thúc, mùa màng thu hoạch xong, nhân dân hoan hỷ nghĩ nhớ công ơn, phát tâm bố thí, thì bấy giờ mới có thể bố thí được.

- Này lão trượng! Ông không biết rằng cuộc đời này vốn vô thường, hoặc bị nạn vua quan, nạn nước lửa, hoặc bị cướp bóc, lúc ấy tôi sẽ mất lợi mà ông cũng mất phước.

- Tôn giả chỉ cho tôi thấy lẽ vô thường mà không tự thấy chính mình. Tôn giả muốn được gấp phẩm vật an cư để đem đi nơi khác, hay là muốn thôi tu mà gấp gáp đến như vậy? Kỳ thay, quái gỡ, nhiều tham dục không biết chán.

Ông nói thế rồi, sinh tâm không hoan hỷ, bèn bỏ đi. Các Tỳ-kheo liền đem sự việc ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật bèn hỏi nhóm sáu Tỳ-kheo:

- Các ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy. Bạch Thế Tôn!

- Này các Tỳ-kheo! Vì sao an cư chưa kết thúc mà các ông đòi cúng dường y an cư? Từ nay về sau, Ta không cho phép an cư chưa kết thúc mà đòi cúng dường y an cư. Nếu ai làm như vậy thì phạm tội Việt -tỳ-ni .

Đó gọi là trường hợp an cư chưa xong.

2) Khi an cư xong.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, các Tỳ-kheo ở tinh xá Kỳ hoàn an cư xong bèn chia y An cư. Lúc ấy, nhóm sáu Tỳ-kheo an cư tại chỗ khác xong, liền đến giữa Tăng chúng Kỳ hoàn, nói như sau: "Thưa trưởng lão, Đức Thế Tôn chế định khi an cư xong sẽ được phần y an cư. Tôi cũng đã an cư xong, đương nhiên phải được y an cư. Vậy hãy chia phần y an cư cho tôi".

Các Tỳ-kheo bèn đem sự kiện ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền dạy:

- An cư nơi khác thì đương nhiên không được phần y an cư nơi này. Tùy theo an cư nơi nào thì nhận phần nơi đó.

Đó là trường hợp an cư xong.

3) Trong lúc đang an cư.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, nhóm sáu Tỳ-kheo đến ngày an cư, (453c) bèn nhận phòng xá, rồi đem giày da, dụng cụ để nhuộm và các vật linh tinh khác bỏ vào trong phòng, đoạn, nói như sau:

- Thưa các trưởng lão, tôi an cư nơi đây. Các vị chớ có chán ghét tôi. Tôi biết các vị thường không ưa tôi.

Thế rồi, họ thuê người nhận phần y an cư. Đoạn, tìm nơi khác an cư.

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền dạy:

- Hễ an cư ở nơi nào thì nhận phần y ở nơi đó.

4) Vì sợ mất mạng.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, tại Tỳ-xá-ly gặp nạn đói lớn, khất thực khó khăn. Các Tỳ-kheo bèn đi đến thành Xá-vệ, gặp lúc các Tỳ-kheo ở tinh xá Kỳ Hoàn vừa an cư xong, đang chia y. Các Tỳ-kheo ở Tỳ-xá-ly bèn vào tham dự. Các Tỳ-kheo ở Kỳ Hoàn hỏi:

- Thưa các Trưởng lão! Đức Thế Tôn chế định hễ an cư ở nơi nào thì được nhận phần y ở nơi đó. Vậy các vị an cư ở đâu?

- Thưa trưởng lão! Chúng tôi sợ mất mạng nên mới đến đây. Nếu không đến đây thì e đói chết mất.

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền dạy:

- Nếu vì sợ mất mạng mà đến thì nên chia phần y.

Đó gọi là trường hợp sợ mất mạng.

5) Vì sợ mất phạm hạnh.

Bấy giờ, tại thành Vương Xá có một người con của ngoại đạo xuất gia. Khi ấy, cha mẹ muốn đến đem con về nhà thì những người khác nói:

- Sa-môn rất trọng việc an cư, trong lúc an cư ắt hẳn không gây trở ngại gì, bấy giờ hãy đem về.

Người chị vì thâm tín Phật pháp nên nói với em:

- Cha mẹ muốn đem em về nhà, vậy hãy nhanh chóng lánh đi nơi khác.

Người em bèn đi đến thành Xá-vệ, gặp lúc các Tỳ-kheo ở tinh xá Kỳ hoàn vừa an cư xong, đang chia y. Thầy Tỳ-kheo ấy bèn vào tham dự. Các Tỳ-kheo ở Kỳ Hoàn hỏi:

- Này Trưởng lão! Đức Thế Tôn chế định hễ an cư ở nơi nào thì được nhận phần y ở nơi đó, (ngoại trừ trường hợp ở nơi khác) sợ bị mất mạng mà đến mới được chia phần. Còn thầy thì như thế nào?

- Vì cha mẹ muốn đem tôi về nhà, nếu tôi không đến đây thì sẽ mất phạm hạnh.

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền dạy:

- Nếu vì sợ mất phạm hạnh mà đến thì nên cho phần y.

Đó gọi là sợ mất phạm hạnh.

6) Y phi thời.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ có Tỳ-kheo đi du hành trong nhân gian, chở đầy xe y đi đến. Phật biết mà vẫn hỏi:

- Này Tỳ-kheo! Y của ai thế?

- Bạch Thế Tôn! Đó là y của con.

- Đây là y đúng thời hay y phi thời?

- Bạch Thế Tôn! Đây là y phi thời.

- Đã tịnh thí chưa?

- Bạch, chưa.

- Tất cả các y đó nên cho chúng Tăng.

Đó gọi là y phi thời.

7) Y đúng thời.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ có Tỳ-kheo đi du hành trong nhân gian, chở đầy xe y đi đến. Phật biết mà vẫn hỏi:

- Này Tỳ-kheo! Đó là y của ai vậy?

- (454a) Bạch Thế Tôn! Đó là y của con.

- Đây là y đúng thời hay y phi thời?

- Đây là y đúng thời.

- Y này nhiều quá, đem cho Tăng bớt một nửa.

Đó gọi là y đúng thời.

8) Việc xảy ra tại Câu-thiểm-di.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Lúc ấy, quân của nước Câu-tát-la cướp lấy xóm làng câu-thiểm-di, rồi kéo về thành Xá-vệ. Bấy giờ, có Tỳ-kheo ở tinh xá Kỳ Hoàn (thuộc Xá-vệ) đến xóm làng này đòi y cúng dường an cư. Các Tỳ-kheo ở Câu-thiểm-di trước đó đã an cư tại xóm làng này, bèn nói:

- Này trưởng lão! Trước đây tôi nương nơi xóm làng này mà an cư, lẽ ra tôi phải đòi trước.

Thế là hai người cãi nhau, rồi cùng kéo đến chỗ Phật, đem sự việc trên trình bày đầy đủ với Thế Tôn. Phật liền dạy:

- Ai an cư tại đó thì được quyền đòi trước, rồi mới đến người khác. Nếu hai người cùng đòi thì nên cùng chia đều. Nếu Tỳ-kheo an cư tại đó chưa đòi mà người khác đòi, thì phạm tội Việt-tỳ-ni.

Lại nữa, lúc bấy giờ có hai đệ tử đồng hành của Tôn giả Kiếp-tân-na nhân vì có việc bất bình nên xả giới, nhưng không hủy hoại phạm hạnh, rồi sau đó thọ Cụ túc trở lại. Khi ấy, các Tỳ-kheo ở Kỳ hoàn an cư xong, chia y mà không chia cho họ, nên họ nói:

- Thưa trưởng lão! Vì có việc bất bình nên tôi xả giới, nhưng không hủy hoại phạm hạnh, rồi thọ Cụ túc trở lại. Vậy nên chia phần cho chúng tôi.

Thế rồi họ cùng đi đến, bạch với Phật. Phật dạy:

- Nếu người nào có việc bất bình mà xả giới, nhưng không hủy hoại phạm hạnh, rồi thọ Cụ túc trở lại, thì nên chia phần đồng đều. Thế nhưng, có 5 trường hợp không nên cho. Đó là:

1) Bị cử; 4)Phá an cư;

2)Thôi tu; 5)Đi không dặn lại.

3) Qua đời;

1) Bị cử: Phạm một trong ba kiến giải, hủy báng Kinh điển, tà kiến, biên kiến, được khuyên can mà không bỏ lỗi, bị làm Yết-ma cử tội. Đó gọi là bị cử.

2) Thôi tu: Người nào xả giới thì không nên cho. Nhưng nếu họ dựa thế lực của nhà vua, đại thần hay đảng cướp, nói như sau:

- Nếu Sa-môn không chia phần cho tôi, thì tôi sẽ gây ra chuyện rắc rối.

Với hạng người như thế tuy không đáng cho ta cũng nên cho. Đó gọi là người thôi tu.

3) Qua đời: Người chết thì đương nhiên không được chia phần. Tuy nhiên, khi y an cư đã tập trung chưa chia, mà có người sắp mệnh chung rồi căn dặn đem phần mình cho người nào đó, thì khi người ấy qua đời, nên đem cho người đó. Đó gọi là qua đời (vô thường).

4) Phá an cư: Tỳ-kheo không tiền an cư, không hậu an cư đương nhiên không được chia phần. Nhưng nếu họ dựa thế lực của nhà vua, đại thần hay bọn giặc mà nói rằng: "Nếu không cho tôi, tôi sẽ gây ra chuyện rắc rối", thì hạng người như vậy tuy không đáng cho, cũng nên cho. Đó gọi là phá an cư.

Phẩm Vật Thuộc Tăng Hiện Tiền

5) Đi không dặn lại: Người ra đi mà không dặn lại lấy giúp phần y của mình, thì không nên cho. Khi chia, người chia phẩm vật nên hỏi: "Ai nhận phần cho mỗ giáp?". Nếu có người nhận thì nên hỏi: "Khi vị ấy đi có dặn thầy nhận không?" Nếu trả lời: "Không dặn", (454b) thì nên nói: "Thầy đừng lo về việc ấy". Nếu nói: "Có dặn", thì nên xem tướng người ấy. Nếu là người đáng tin, thì nên đưa. Nếu là người không đáng tin thì nên nói: "Thầy đừng lo về việc ấy". Nếu hai người ấy trước đây đồng chí hướng, thường nhận giúp cho nhau, thì nên đưa.

Đó gọi là năm trường hợp.

PHẨM VẬT THUỘC TĂNG HIỆN TIỀN.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, có một Tỳ-kheo an cư xong, trở về thăm quê hương của mình. Những người bà con bèn thiết lễ cúng dường rộng rãi các y vật nhân dịp Tỳ-kheo này về thăm. Chư Tăng trước đây an cư nơi xóm làng này nghĩ rằng vì mình an cư nên được cúng dường, do đó, không chia phần cho vị Tỳ-kheo kia. Các người bà con bèn hỏi thầy:

- Thầy có được phần y không?

- Không được.

- Chúng tôi vì thầy mà thiết lễ cúng dường này, tại sao lại không được?

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền dạy:

- Đàn việt vì Tỳ-kheo này mà thiết lễ cúng dường, vậy nên chia phần cho thầy.

Rồi Phật tiếp:

- Có năm cách nói thì khi cúng dường như sau:

Y này cúng dường cho chúng Tăng an cư; tiền sắm y này cúng dường cho chúng Tăng an cư; phẩm vật này cúng dường cho chúng Tăng an cư; số tiền sắm vật dụng này cúng dường cho chúng Tăng an cư; cúng dường cho những người an cư ở trú xứ này.

Đó gọi là năm cách nói cúng dường.

Nếu gia đình bố thí muốn cúng dường chung cho các Tỳ-kheo khác, thì tùy theo ý nguyện của đàn việt, nên cho đều.

Lại có bốn thứ phẩm vật tùy theo thí chủ nói mà thuộc về Tăng hiện tiền. Đó là khi họ nói:

- Tôi cúng dường y; tiền sắm y; phẩm vật; tiền sắm vật dụng.

Đó gọi là bốn thứ phẩm vật thuộc Tăng hiện tiền.

Lại có 10 loại khi nhận được phải thuộc về Tăng hiện tiền. Đó là:

1) Thuốc dùng đúng thời.

2) Thuốc dùng ban đêm.

3) Thuốc dùng trong bảy ngày.

4) Thuốc dùng suốt đời.

5) Vật của Tỳ-kheo qua đời.

6) Vật bố thí cho trú xứ.

7) Vật cúng dường trong các dịp đại hội.

8) Y phi thời.

9) Vật linh tinh.

10) Mời thọ trai.

1- Thuốc dùng đúng thời: bữa ăn trước, bữa ăn sau, bữa ăn A-ba-na, Tăng hiện tiền có quyền thọ hưởng. Đó gọi là thuốc (thức ăn) đúng thời.

2- Thuốc dùng ban đêm: Gồm 14 loại nước uống như trước kia đã nói. Đó gọi là thuốc dùng ban đêm.

3- Thuốc dùng trong bảy ngày: Sữa, dầu, mật, đường phèn, sữa tươi, mỡ, như trước kia đã nói rõ. Đó gọi là thuốc dùng trong bảy ngày.

4- Thuốc dùng suốt đời: Ha-lê-lặc, Bỉ-hê-lặc, A-ma-lặc như trong giới thứ hai đã nói rõ. Đó gọi là thuốc dùng suốt đời.

5- Vật của Tỳ-kheo qua đời: Khi Tỳ-kheo qua đời, thì y bát và các vật linh tinh thuộc quyền thừa hưởng của Tăng chúng hiện tiền. Đó gọi là vật của Tỳ-kheo qua đời.

6- Vật cúng dường cho trú xứ: Nếu đàn việt xây phòng Tăng, tinh xá, rồi mở đại hội đem trú xứ ấy và các vật khác cúng dường, thì Tăng hiện tiền được quyền thừa hưởng. Đó gọi là vật cúng dường cho trú xứ.

7- Vật thu nhận trong dịp đại hội: Trong các dịp đại hội như Phật đản sinh, Phật thành đạo, Chuyển pháp luân, A-nan, La-hầu-la, năm năm đại hội một lần, các vật cúng dường trong những dịp ấy, Tăng (454c) hiện tiền được quyền thừa hưởng.

8- Y phi thời: Nếu không có y Ca-hi-na thì 11 tháng, nếu có y Ca-hi-na thì 7 tháng; những vật cúng dường trong thời gian ấy, Tăng hiện tiền được quyền hưởng dụng. Đó gọi là y phi thời.

9- Những vật linh tinh: Bát, sóng đựng bát, đai lưng, dao, hộp sắt, giày da, chai đựng dầu, túi da, chén, b́ình tưới, những vật cúng dường linh tinh như thế, Tăng hiện tiền được quyền nhận. Đó gọi là vật linh tinh.

10- Mời thọ trai: Đàn việt mời Tăng theo thứ tự đến nhà họ cúng dường trai phạm. Đó gọi là mời thọ trai.

Trên đây là mười trường hợp Tăng hiện tiền được quyền hưởng dụng.

Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Vương Xá, lúc ấy các Tỳ-kheo may y mà không cắt các tua vải, như đã nói rõ về ba loại hoại sắc trong giới Ba-dạ-đề ở trên.

Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ có, một Tỳ-kheo đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, rồi bạch với Phật:

- Bạch Thế Tôn! Cho phép con mặc một y để ít ham muốn, ít bận bịu.

Phật nói với thầy:

- Ông giữ gìn ba y, bình bát, là ít ham muốn, ít bận bịu rồi.

Lại có Tỳ-kheo nói:

- Cho phép con mặc hai y.

Lại có Tỳ-kheo nói:

- Cho phép con dùng mền bằng lông dê.

Lại có Tỳ-kheo nói:

- Cho phép con dùng mền bằng tóc.

Lại có Tỳ-kheo nói:

- Cho phép con dùng mền bằng lông đuôi ngựa.

Lại có Tỳ-kheo nói:

- Cho phép con mặc y phục bằng cỏ.

Lại có Tỳ-kheo nói:

- Cho phép con mặc y phục bằng vỏ cây.

Lại có Tỳ-kheo nói:

- Cho phép con mặc y phục bằng da.

Phật dạy:

- Tất cả các loại y phục kể trên đều không được mặc.

Lại có Tỳ-kheo nói:

- Cho phép con sống lõa thể, ít ham muốn, ít bận bịu.

Phật dạy:

- Này Tỳ-kheo! Đó là phép tắc của ngoại đạo. Chỉ cần giữ gìn ba y, bình bát tức là ít ham muốn, ít bận bịu rồi.

Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, các Tỳ-kheo mặc y màu sắc lộng lẫy, bị người đời chê trách rằng:

- Vì sao Sa-môn Thích tử mặc y màu sắc lộng lẫy chẳng khác gì người thế tục.

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền dạy:

- Ta không cho phép mặc y có màu sắc lộng lẫy. Màu sắc lộng lẫy tức là nhuộm bằng khâu khư, nhuộm bằng Ca-di-già, Câu-bỉ-la, Lặc-xoa, Lô-đà-la, Phi-uất-kim, hồng lam, màu xanh, màu trắng, màu hoa, tất cả những màu sắc lộng lẫy đều không cho dùng. Chỉ nên dùng rễ, lá, hoa, vỏ cây để nhuộm, tối thiểu là dùng nước của đá mài để nhuộm.

Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Vương Xá, Ngài đi kinh hành trước hang đá của trời Đế Thích, thấy những bờ ruộng lúa ở Ma-kiệt-đà rõ ràng, chênh lệch nhau rất hợp lý. Thấy thế, Phật liền nói với các Tỳ-kheo:

- Y pháp của chư Phật Như Lai ,Ứng Cúng, Chánh Biến Tri trong quá khứ đều như thế đó. (455a) Từ nay về sau khi may y nên theo cách thức ấy.

Lại nữa, khi ấy tôn giả Đại Ca-Diếp may y Tăng già lê, đức Thế Tôn tự tay cầm lấy, tôn giả A-nan cắt, rồi có Tỳ-kheo khâu lại, có Tỳ-kheo may đường ngắn, có Tỳ-kheo may đường dài, có Tỳ-kheo may đường viền, có Tỳ-kheo kết khuy.

Lại nữa, có Tỳ-kheo may y rồi vẽ lá cây lên y. Phật dạy:

- Ta không cho phép vẽ lá cây trên y.

Lại có Tỳ-kheo may y nhiều lớp. Phật dạy:

- Ta không cho phép may y nhiều lớp, phải cắt bỏ đi.

Lại có Tỳ-kheo may y kết dính hai đầu lại. Phật dạy:

- Ta không cho phép may kết dính hai đầu lại mà nên may kết lại từng tấm. Tấm rộng nhất bằng bốn ngón tay, tấm hẹp nhất bằng hạt lúa lớn.

Lại có Tỳ-kheo may các điệp hướng về một bên. Phật dạy:

- Ta không cho phép như vậy cần phải rẽ các điệp ra hai bên.

Lại có Tỳ-kheo may y các điều tướng bằng nhau. Phật dạy:

- Ta không cho phép như vậy. Y 5 điều nên một dài một ngắn. Y 7 điều cho đến 13 điều nên may 2 dài, một ngắn. Y 15 điều nên may ba dài, một ngắn.

Lại có Tỳ-kheo may y rồi khâu dính các biên vải vào y. Phật dạy:

- Ta không cho phép như vậy. Y ở phía sau nên để thông thoáng; nên làm như răng ngựa. (?)

Có Tỳ-kheo y ở biên trên và biên dưới bị rách. Phật dạy:

- Nên may viền ở các mép y.

Có Tỳ-kheo may y bốn màu sắc. Phật dạy:

- Ta không cho phép như vậy. Chỷ nên dùng một màu sắc.

Có Tỳ-kheo được y với màu sắc rực rỡ muốn giặt cho hoại sắc. Phật biết mà vẫn hỏi:

- Này Tỳ-kheo! Ông định làm gì đó?

- Bạch Thế Tôn! Vì Thế Tôn chế giới không cho phép mặc y có màu sắc rực rỡ, nên con muốn giặt cho hoại sắc.

- Không cần phải giặt. Ta cho phép dùng những màu khác nhuộm cho hoại sắc.

Y gồm có 7 loại:

1- Y Khâm-bà-la. 5- Y Xá-na.

2- Y Kiếp-bối. 6- Y Ma.

3- Y Sô-ma. 7- Y Khu-mâu-đề.

4- Y Câu-xá-da.

Đó gọi là y pháp.

Vấn Đề Tỳ-Kheo Bị Bệnh

Kệ tóm tắt:

"Bố tát và Yết-ma

Gởi dục nói thanh tịnh.

An cư cùng Tự-tứ,

Thọ y Ca-hi-na

Phi y Ca-hi-na

Xả y Ca-hi-na

An cư xong, dâng y,

Kết thúc phẩm thứ tư".

VẤN ĐỀ TỲ KHEO BỊ BỆNH.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Phật bảo A-nan:

- Ông hãy lấy cái khóa cửa lại đây, Như Lai muốn đi thanh tra phòng của chư Tăng.

A-nan đáp:

- Lành thay Thế Tôn.

Rồi thầy cầm cái khóa cửa đi theo sau Thế Tôn. Đoạn Thế Tôn đi đến một căn phòng bị hư nát, thấy có một Tỳ-kheo bị bệnh, nằm trên phân tiểu, không thể đứng dậy nổi. Phật bèn hỏi:

- Này Tỳ-kheo! Khí lực ông như thế nào? Cơn đau tăng hay giảm?

- Bạch Thế Tôn! Cơn đau chỷ có tăng (455b) mà không giảm.

- Hôm nay có ăn được không?

- Không được, bạch Thế Tôn!

- Hôm qua ăn có được không?

- Không được, bạch Thế Tôn!

- Hôm kia ăn có được không?

- Cũng không được, bạch Thế Tôn! Con không được ăn nay đã bảy ngày.

- Có thức ăn mà không ăn được hay không có thức ăn nên không ăn?

- Không có thức ăn, bạch Thế Tôn!

- Ở đây, có Hòa Thượng của ông không?

- Không có, bạch Thế Tôn!

- Có đồng Hòa Thượng không?

- Không có, bạch Thế Tôn!

- Có thầy giáo thọ không?

- Không có, bạch Thế Tôn!

- Có đồng thầy giáo thọ không?

- Không có, bạch Thế Tôn!

- Phòng bên cạnh không có Tỳ-kheo sao?

- Bạch Thế Tôn! Vì con hôi thối, họ không thích nên đã dời đi nơi khác, do đó, con cô độc đau khổ lắm, bạch Thế Tôn! Con cô độc lắm Thiện Thệ.

- Ông đừng sầu não, Ta sẽ làm bạn với ông. Này Tỳ-kheo! Hãy lấy y đưa đây, Ta sẽ giặt cho ông.

Khi ấy, A-nan bạch với Phật:

- Để đấy, thưa Thế Tôn! Y của Tỳ-kheo bệnh để con giặt cho!

- Ông giặt y đi, để Ta xối nước cho.

Thế rồi, A-nan đem ra giặt, Thế Tôn xối nước. Khi giặt xong, thầy đem đi phơi nắng. Xong rồi, A-nan bồng Tỳ-kheo bệnh đặt trên chỗ đất trống, lau chùi phân uế,

đem giường gối và các vật bất tịnh ra ngoài, rưới nước trong phòng, quét dọn sạch sẽ, dùng giẻ lau lau sàn nhà, giặt giũ giường nệm, vá lại giường dây, đặt vào chỗ cũ, tắm rửa cho Tỳ-kheo bệnh, rồi đem thầy đặt nằm lại trên giường.

Khi ấy, Thế Tôn dùng bàn tay mềm mại, sắc vàng óng ánh được trang nghiêm bằng vô lượng công đức xoa trên trán Tỳ-kheo, hỏi:

- Cơn đau tăng hay giảm?

- Nhờ ơn Thế Tôn dùng bàn tay đặt trên trán con, nên mọi nỗi thống khổ đều dứt hết.

Bấy giờ Thế Tôn bèn tùy thuận thuyết pháp cho Tỳ-kheo bệnh khiến thầy sinh tâm hoan hỷ. Rồi Thế Tôn tiếp tục thuyết pháp làm cho thầy đạt được pháp nhãn thanh tịnh. Sau khi Tỳ-kheo khỏi bệnh Thế Tôn bèn đi đến chỗ đông đúc các Tỳ-kheo, trải tọa cụ ngồi, rồi đem sự việc trên trình bày lại đầy đủ với các Tỳ-kheo. Đoạn, ngài hỏi thầy Tỳ-kheo ở phòng bên cạnh là ai. Vị ấy đáp:

- Chính là con đây, bạch Thế Tôn!

Phật liền nói với Tỳ-kheo:

Những người đồng phạm hạnh với các ông bị đau ốm, các ông không săn sóc cho nhau thì ai săn sóc? Các ông mỗi người đều khác họ, khác nhà, vì niềm tin mà bỏ nhà xuất gia, sống không nhà, đều cùng một họ Sa-môn Thích tử, đồng tu phạm hạnh, nếu không săn sóc lẫn nhau thì ai săn sóc? Này Tỳ-kheo! Ví như con sông Hằng, sông Diêu-phù-na, Tát-la, Ma-hê chảy vào biển

lớn, liền mất tên cũ mà hợp lại thành một vị, gọi là biển lớn. Các ông cũng như vậy. Ai nấy đều bỏ họ cũ mà cùng chung một họ Sa-môn Thích tử. Các ông không săn sóc cho nhau thì ai sẽ săn sóc? Ví như các chủng tộc Sát lợi, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà-la, mỗi người đều khác họ, cùng vào (455c) trong biển lớn thì được gọi là người đi buôn trên biển. Cũng như thế đó Tỳ-kheo. Các ông mỗi người đều khác họ, khác nhà, vì niềm tin, bỏ nhà xuất gia, sống không nhà, đều cùng một họ Sa-môn Thích tử, nếu không săn sóc lẫn nhau thì ai săn sóc? Nếu Tỳ-kheo bệnh thì Hòa Thượng phải săn sóc. Nếu không có Hòa Thượng thì đồng Hòa Thượng phải săn sóc. Nếu ai không săn sóc thì phạm tội Việt-tỳ-ni. Nếu có thầy giáo thọ thì thầy giáo thọ phải săn sóc. Nếu không có thầy giáo thọ thì thầy giáo thọ đồng hành phải săn sóc. Nếu ai không săn sóc thì phạm tội Việt-tỳ-ni. Nếu có người cùng phòng thì người cùng phòng phải săn sóc. Nếu không có người cùng phòng, thì người ở phòng bên cạnh phải sãn sóc. Nếu không sãn sóc thì phạm tội Việt -tỳ-ni . Nếu cũng không có người ở phòng bên cạnh thì Tăng phải sai người chăm sóc. Tùy người bệnh cần bao nhiêu người thì phải sai bấy nhiêu. Nếu không săn sóc thì tất cả Tăng đều phạm tội Việt-tỳ-ni .

Này các Tỳ-kheo! Các ông hãy trở về săn sóc Tỳ-kheo ở phòng bên cạnh mình.

Thế rồi, Phật biến hóa một Sa-di bệnh ở cách Phật không xa, rồi Ngài bảo:

- Các ông hãy săn sóc luôn cả Sa-di bệnh ấy. Đó là cách phạt các ông làm phước vậy.

Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ có hai Tỳ-kheo ở phương Nam cùng đi đến thăm viếng Thế Tôn. Khi đi đến giữa đường, một Tỳ-kheo lâm bệnh, một Tỳ-kheo chờ đợi hai, ba ngày, bèn nói với Tỳ-kheo bệnh:

- Tôi muốn đi trước, đến thăm viếng Thế Tôn, thầy khỏi bệnh rồi sẽ đi sau.

- Này trưởng lão! Đợi tôi khỏi bệnh rồi hãy cùng đi.

- Thưa trưởng lão! Tôi không gặp Thế Tôn đã lâu ngày, ngưỡng mộ như khát nước không thể đợi nhau được nữa, khi nào khỏi bệnh thầy sẽ đi sau.

Thế rồi, Tỳ-kheo ấy đi đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, đứng hầu một bên. Phật biết mà vẫn hỏi:

- Ông từ đâu đến?

Tỳ-kheo bèn đem sự kiện trên bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật khiển trách:

- Này Tỳ-kheo! Đó là việc ác. Nếu có Tỳ-kheo lòng đầy phóng dật, lười biếng không chuyên cần, không thể kiềm chế các căn, dong ruổi theo lục dục, dù ở gần Ta mà chẳng thấy Ta và Ta cũng không thấy người ấy. Trái lại, nếu có Tỳ-kheo kiềm chế các căn, tâm không phóng dật, chuyên nghĩ về đạo, thì dù cách xa Ta vẫn thấy được Ta và Ta cũng thấy người ấy. Tại sao vậy? Vì tùy thuận pháp thân của Như Lai, phá hoại các việc ác, lìa bỏ tham dục, tu tập tịch tĩnh. Này Tỳ-kheo! Cùng xuất gia tu phạm hạnh, các ông không săn sóc lẫn nhau thì ai săn sóc? Ông hãy trở lại trông nom vị Tỳ-kheo bệnh ấy.

Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ có hai Tỳ-kheo ở nước Bát-la-chân

cùng kết bạn đi đến thăm viếng Thế Tôn. Khi đến thôn Ong, một Tỳ-kheo lâm bệnh, vị Tỳ-kheo kia đợi được hai, ba ngày, rồi nói với Tỳ-kheo bệnh:

- Tôi muốn đến thăm viếng đức Thế Tôn trước (456a) khi nào thầy khỏi bệnh rồi sẽ đến sau.

- Này trưởng lão! Đợi tôi khỏi bệnh rồi cùng đi luôn.

- Thưa trưởng lão! Tôi không gặp Thế Tôn đã lâu ngày, ngưỡng mộ như khát nước, không thể đợi nhau được nữa.

- Nếu thầy nhất quyết muốn đi, vậy hãy vì tôi nhắn giùm cư sĩ Chất-đế-lợi.

Thế rồi, thầy bèn đi đến chỗ cư sĩ, nói:

- Này lão trượng! Hai chúng tôi từ xa đến, muốn viếng thăm Phật, nhưng nay một người lâm bệnh, phải tạm thời ở lại đây, xin lão trượng chăm sóc giúp giùm tôi. Tôi muốn đi trước đến vấn an Thế Tôn.

- Thưa tôn giả! Nên ở lại chăm sóc nhau, khi khỏi bệnh rồi cùng đi luôn.

- Này cư sĩ! Không thể được. Tôi không gặp Phật đã lâu ngày, trông mong như người khát nước.

- Tôn giả có đến đó thì Thế Tôn cũng bảo thầy trở lại, chỷ uổng công nhọc sức mà thôi.

Tỳ-kheo vẫn nhất quyết đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, rồi đứng hầu một bên. Phật biết mà vẫn hỏi:

- Ông từ đâu đến?

Phương Pháp Chăm Sóc Tỳ-Kheo Bệnh

Tỳ-kheo bèn đem sự việc kể trên trình bày đầy đủ với Thế Tôn. Phật khiển trách:

- Này Tỳ-kheo! Đó là việc ác. Các ông đều là những người khác họ, vì có lòng tin bỏ nhà xuất gia sống không nhà, cùng là họ Thích, lúc đau ốm không săn sóc nhau thì ai săn sóc? Ông hãy trở lại săn sóc cho Tỳ-kheo bệnh ấy.

Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, có một Tỳ-kheo từ phương Bắc đến, muốn thăm viếng Thế Tôn nhưng nghe nói bên đường có Tỳ-kheo bị bệnh, bèn suy nghĩ: "Đức Thế Tôn chế giới hễ gặp người bệnh thì phải chăm sóc. Nếu ta gặp người ấy thì không thể bỏ đi". Nghĩ thế, thầy bèn quay lại đi con đường khác đến chỗ Thế Tôn, rồi cúi đầu đảnh lễ dưới chân, đứng hầu một bên. Phật biết nhưng vẫn hỏi:

- Ông từ đâu đến?

- Bạch Thế Tôn! Con từ phương Bắc đến.

- Đi đến bằng con đường nào?

- Đi đến từ con đường mỗ.

- Vì lý do gì mà bỏ con đường chính để đi con đường vòng vo?

- Thầy bèn đem sự việc kể trên bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền khiển trách:

- Này Tỳ-kheo! Đó là việc ác. v.v... (cho đến): Ông hãy trở lại chăm sóc cho Tỳ-kheo bệnh.

PHƯƠNG PHÁP CHĂM SÓC TỈ KHEO BỆNH.

Nếu Tỳ-kheo đi chung với người đi buôn, đến nơi hoang vắng rồi lâm bệnh thì Tỳ-kheo đồng bạn không

được bỏ đi, mà phải dẫn theo, đồng thời mang giúp y bát, lại phải gần gũi giúp đỡ, không được rời xa. Nếu đi không nổi thì nên đến thương nhân thuê mướn họ chở đi, nói như sau:

- Này lão trượng! Người xuất gia này lâm bệnh không thể đi theo kịp bạn, hãy chở giúp giùm tôi để thoát khỏi hiểm nạn.

Nếu được thì tốt, còn nếu như họ nói: "Này tôn giả, xe tôi đã chở nặng rồi", thì nên nói:

- Này lão trượng! Tôi sẽ hoàn lại tiền lúa, cỏ cho ông.

Nếu được, thì không nên để ngồi trên xe trâu cái chở cỏ ngựa v.v... , mà nên để ngồi trên xe trâu đực chở các thứ. (456b). Nếu bệnh nặng không phân biệt được gì, thì ngồi xe không có tội. Nếu đi xe không thể được thì nên để lại người nào có thể săn sóc bệnh nhân hoặc một, hai hay ba người, và bảo:

- Thầy hãy chăm sóc người bệnh, để tôi vào trong thôn tìm xe cộ đến đón.

Đồng thời để lại lương thực, cho người ở lại không bị thiếu thốn. Nếu ai cũng từ chối, nói: "Ai mà có thể hy sinh thân mạng mình ở nơi hoang vắng này", rồi không chịu ở lại, thì cũng không được bỏ đi mà phải che chòi rạp, rải cỏ làm nệm, đốt lửa, lấy củi nước giúp, để lại thuốc đúng thời, thuốc dùng ban đêm, thuốc dùng bảy ngày, thuốc dùng suốt đời, rồi nói với bệnh nhân: "Trưởng lão hãy yên tâm ở đây. Tôi tới thôn phía trước tìm xe đến đón". Khi đến trong thôn, không được nhiễu tháp, thăm hỏi Hòa Thượng, A-xà-lê mà chỷ nên nói với các Tỳ-kheo ở trong thôn:

- Ở nơi hoang dã có Tỳ-kheo bệnh, chúng ta cùng đến đón về đây.

Nếu họ hỏi: "Ở nơi nào?", thì hãy đáp: "Ở tại mỗ xứ".

Nếu họ nói: "Nơi đó có nhiều cọp sói, e rằng chúng ăn thịt hết cả, đâu để sót mống nào!", dù nghe nói như thế cũng không được ở lại đó mà phải trở lại xem. Nếu từ xa thấy chim quạ, cũng không được trở lui mà phải đi tới nơi đó. Nếu thấy đã chết thì nên lễ bái nhục thân. Nếu còn sống thì nên đem vào trong thôn, nói với Tỳ-kheo thường trú:

- Thưa trưởng lão! Đây là Tỳ-kheo bị bệnh ở nơi đó, tôi đã chăm sóc. Giờ đưa đến đây, xin trưởng lão trông nom giúp cho.

Nếu Tỳ-kheo ấy không chịu trông nom thì phạm tội Việt-tỳ-ni . Nếu không có Tỳ-kheo, thì nên nói với Ưu-bà-tắc:

- Này lão trượng! Ở nơi hoang vắng kia có Tỳ-kheo bị bệnh, cho tôi mượn xe đến đón vị ấy.

Nếu đàn việt hỏi: "Ở đâu?", v.v... , cho đến đón về nhà đàn việt, đặt nằm ở một phòng riêng kín đáo. Nếu nhiều người thì nên nhờ hai, ba người biết nuôi bệnh chăm sóc giúp.

Nếu bệnh nhân nói: "Cần nhiều người cho vui", thì nên ở hết nơi đó để an ủi khuyên lơn; hoặc bệnh nhân đòi hỏi bữa ăn trước, bữa ăn sau thuốc đúng thời, thuốc dùng ban đêm, thuốc dùng bảy ngày, thuốc dùng suốt đời thì hãy cung cấp đừng để cho thiếu thốn. Nếu có Tỳ-kheo khách đến thì không được nói liền: "Trưởng lão! Thầy

hãy trông nom Tỳ-kheo bệnh", mà nên nói: "Lành thay! Trưởng lão đến đây".

Thế rồi, mang giúp y bát, chuẩn bị giường ghế, đưa nước rửa chân và dầu thoa chân. Nếu họ đến đúng giờ thì nên cung cấp bữa ăn trước, bữa ăn sau. Nếu họ đến không đúng lúc thì nên cung cấp nước trái cây phi thời. Sau khi họ nghỷ ngơi rồi, nên nói:

- Trưởng lão! Vị Tỳ-kheo bệnh này tôi chăm sóc đã lâu rồi, giờ đến phiên trưởng lão trông nom giùm. Nếu bệnh nhân qua đời thì nên cúng dường xá lợi.

Nếu Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni cùng đi với khách buôn mà Tỳ-kheo-ni lâm bệnh, thì Tỳ-kheo không được bỏ đi mà nên bảo họ rằng chị em cùng đi chung phải giúp đỡ lẫn nhau, như trường hợp của Tỳ-kheo đã nói ở trên, chỷ trừ việc bồng đỡ. Nếu cần xoa bóp, (456c) xức dầu vào thân th́ nên thuê phụ nữ làm. Nếu họ qua đời mà có y bát để lại thì nên dùng y bát trả công cho người hỏa thiêu. Nếu họ không có y bát thì nên bỏ đi. Nếu bị người thế tục chê trách rằng: "Vì sao để tử thi lại rồi bỏ đi?", mà mình có thể tưởng tượng thi thể đó như đất thì nên khiêng vác đi tới một nơi xa xôi.

Lúc bấy giờ, tôn giả Ưu-ba-ly bạch với Phật:

- Bạch Thế Tôn! Nếu vị Tỳ-kheo có đức lớn lâm bệnh thì phải chăm sóc như thế nào?

Phật nói với Ưu-ba-ly:

Nếu vị Tỳ-kheo có đức lớn lâm bệnh thì không được để nằm trong phòng xếp, nhỏ, xấu xí; không được để nằm ở gần lối đi mà nên để nằm trong một căn phòng

thông thoáng, rộng rãi. Các đệ tử đồng hành, đệ tử y chỉ phải thường xuyên hầu hạ hai bên, quét dọn trong phòng, rải đá, lau chùi sàn nhà, đốt các loại hương thơm cho đảm mùi hôi hám và sắp đặt giường ghế tươm tất.

Nếu có Tỳ-kheo đến thăm bệnh, nên dọn thức ăn trước, thức ăn sau.

Nếu họ đến không đúng lúc, nên cung cấp thức uống phi thời.

Nếu họ có hỏi việc gì thì người bệnh nên trả lời. Nếu người bệnh yếu sức th́ thị giả nên trả lời thế.

Nếu Ưu-bà-tắc đến thăm hỏi thì nên nói:

- Lành thay! Lão trượng đến đây.

Đoạn, mời họ ngồi rồi giảng giải:

- Ông được công đức rất lớn, như đức Thế Tôn nói:

- Thăm hỏi Tỳ-kheo trì giới bị bệnh thì chẳng khác gì thăm hỏi Ta.

Nếu có người cúng dường thì hãy chú nguyện rồi nhận lấy.

Nếu người bệnh muốn di tiểu đại, đòi đi gấp, thì không được để lâu mà phải đưa đi tức tốc.

Nếu người bệnh không ra ngoài được thì nên dùng ba cái bô đựng phân tiểu: một cái trao cho người bệnh, một cái mang ra ngoài, một cái đem rửa sạch, bôi dầu rồi đem phơi nắng, để thay đổi mà dùng. Đồng thời để một người giữ cửa, không cho ai vào đột ngột; một người ở gần người bệnh, tùy thời thuyết pháp an ủi. Như thế đó Ưu-ba-ly, vị Tỳ-kheo có đức lớn bị bệnh, nên chăm sóc như vậy.

Thế rồi, tôn giả Ưu-ba-ly lại hỏi Thế Tôn:

- Vị Tỳ-kheo có đức hạnh nhỏ khi bệnh nên chăm sóc như thế nào?

Phật nói với Ưu-ba-ly:

- Vị Tỳ-kheo có đức hạnh nhỏ khi bệnh không nên đặt nằm nơi căn phòng rộng rãi, thông thoáng, e mùi hôi hám bốc ra ngoài; cũng không nên để nằm ở chỗ khuất kín, sợ khi chết không ai biết, nên để nằm ở giữa mọi người. Nếu người bệnh có Hòa Thượng, A-xà-lê, hoặc là đệ tử đồng hành, đệ tử y chỉ thì những người này nên chăm sóc. Nếu không có thì chúng Tăng nên sai người nuôi bệnh, hoặc một, hai, ba người lo trông nom. Nếu người bệnh ngoài y bát ra còn có tiền mua thuốc thì nên lấy đem đi mua thuốc cho thầy. Nếu không có thì chúng Tăng nên cho tiền. Nếu Tăng không có mà người bệnh có y bát đáng giá thì nên đem bán lấy tiền mua những thứ cần thiết cho thầy. Nếu người bệnh tiếc của, thì nên bạch với chúng Tăng:

- Bạch Đại đức Tăng! Tỳ-kheo mổ giáp bị bệnh mà không hiểu lẽ vô thường, tiếc rẻ y bát không cho đem đổi thứ khác.

Bạch Tăng rồi, nên dùng lời dịu ngọt thuyết phục để thầy hiểu rõ, rồi mới đem y bát đi trao đổi. Nếu cũng không có thì nên đi xin những thứ cần thiết về cho thầy. Nếu xin cũng không được thì nên lấy thức ăn ngon nhất của Tăng (457a) đưa cho. Nếu cũng không có thì người nuôi bệnh nên cầm theo hai cái bát vào thôn khất thực, rồi đem cái bát ngon hơn đưa cho thầy. Này Ưu-ba-ly! Đó là cách thức chăm sóc một Tỳ-kheo ít đức bị bệnh.

Nếu người bệnh có đầy đủ 5 yếu tố sau đây thì rất khó săn sóc. Đó là:

1) Không thể uống thuốc phù hợp với bệnh và ăn thức ăn phù hợp với bệnh.

2)Không nghe lời khuyên của người nuôi bệnh.

3) Bệnh tăng giảm không biết.

4) Không kham nhẫn nổi sự đau đớn.

5) Lười biếng vô trí.

Đó gọi là 5 yếu tố người bệnh khiến cho người nuôi bệnh khó mà săn sóc.

Nếu người bệnh có đầy đủ 5 yếu tố sau đây thì dễ dàng săn sóc. Đó là:

1) Có thể uống thuốc phù hợp với bệnh, ăn thức ăn phù hợp với bệnh.

2) Theo lời khuyên của người nuôi bệnh.

3) Nếu có ai hỏi thì biết bệnh tăng hay giảm.

4) Kham nhẫn được sự đau đớn.

5)Tinh tấn, có trí tuệ.

Đó gọi là 5 yếu tố người bệnh khiến cho người nuôi bệnh dễ dàng chăm sóc.

Nếu ai đầy đủ 5 yếu tố sau đây thì không thể nuôi bệnh. Đó là:

1) Hay nhờm gớm, không thể đem đổ bô đựng phân tiểu, ống nhổ. v.v...

2) Không thể xin thuốc hợp với bệnh, thức ăn hợp với bệnh giúp cho bệnh nhân.

3) Không thể thường thường tùy thuận thuyết pháp cho bệnh nhân nghe.

4) Có tâm hy vọng (về lợi lộc).

5) Tiếc rẻ công việc của mình.

Đó gọi là 5 yếu tố khó mà nuôi bệnh.

Ai thành tựu 5 yếu tố sau đây thì có thể chăm sóc người bệnh. Đó là:

1) Ít nhờm gớm, có thể đem đổ bô đựng phân tiểu, ống nhổ. v.v...

2) Có thể xin thuốc hợp bệnh, thức ăn hợp cho người bệnh.

3) Có thể thường thường tùy thuận thuyết pháp cho bệnh nhân nghe.

4) Không có tâm hy vọng (về lợi lộc).

5) Không tiếc rẻ công việc của mình.

Đó gọi là 5 yếu tố có thể trông nom người bệnh.

Nếu bệnh nhân có đủ 9 yếu tố sau đây thì tuy chưa hết thọ mạng ắt hẳn sẽ chết đột ngột. Đó là:

1)Biết những thức ăn có hại mà vẫn tham ăn.

2) Sống không có điều độ.

3) Thức ăn trong bụng chưa tiêu hóa mà ăn nữa.

4) Thức ăn chưa tiêu hóa mà móc họng cho mửa ra.

5) Thức ăn đã tiêu hóa muốn đi cầu mà vẫn cố kiềm chế.

6) Ăn thức ăn không hợp với bệnh.

7) Ăn thức ăn hợp với bệnh nhưng không có điều độ.

8) Lười biếng.

9) Không trí tuệ.

Đó gọi là đầy đủ 9 yếu tố ắt hẳn sẽ chết đột ngột.

Lại nữa, nếu ai đầy đủ 9 yếu tố sau đây thì sẽ không thể chết đột ngột. Đó là:

1) Biết thức ăn không ích lợi nên ăn ít.

2) Biết sống có điều độ.

3) Thức ăn trong bụng tiêu hóa hết, mới ăn nữa.

4) Không cưỡng bách mửa ra.

5) Không cố giữ lại.

6) Không ăn thức ăn không hợp với bệnh.

7) Ăn thức ăn hợp với bệnh và ăn có điều độ.

8) Không biếng nhác.

9) Có trí tuệ.

Đó gọi là người có đủ 9 yếu tố sẽ không chết đột ngột.

Phật nói với Ưu-ba-ly:

- Có ba loại người bệnh. Đó là:

1) Có loại người bệnh được thuốc hợp bệnh, được thức ăn hợp bệnh, có người nuôi bệnh đúng pháp mà chết.

2) Có loại người bệnh không được thuốc hợp bệnh, không được thức ăn hợp bệnh, có người nuôi bệnh đúng pháp mà sống.

3) Có người bệnh được uống thuốc hợp bệnh, được thức ăn hợp bệnh, được người nuôi bệnh đúng pháp, bệnh ắt hẳn bớt không đến nỗi bị chết.

Này Ưu-ba-ly! Trong số Tỳ-kheo bị bệnh, vì không có người nuôi bệnh đúng pháp (457b) mà chết, vì được người nuôi bệnh đúng pháp mà sống. Do vậy cần khéo chăm sóc khiến cho bệnh nhân được yên ổn, tức là bố thí mạng sống vậy. Thế nên, chăm sóc bệnh được công đức rất lớn,