Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 3/7

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Giáo lý

Luật Tập Yếu -T2

Dịch giả
TK Indacanda dịch
Thông tin
Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)

VIII. SƯU TẬP CÁC BÀI KỆ

[1016]

Sao ngươi đến nơi đây

y đắp một bên vai,

tay chắp lại đưa lên,

tỏ vẻ đang mong mỏi?

Các điều đã quy định

ở trong hai bộ Luật

được đưa ra đọc tụng

trong các lễ Bố Tát,

bao nhiêu điều học ấy

đã được quy định ra?

ở bao nhiêu thành phố?

– Ngươi có câu hỏi hay,

ngươi đã hỏi chí lý,

quả vậy, ta sẽ giảng

cho ngươi được tận tường.

Các điều đã quy định

ở trong hai bộ Luật

được đưa ra đọc tụng

trong các lễ Bố Tát,

chúng đã được quy định

ba trăm năm mươi điều

ở trong bảy thành phố.

[1017]

Các điều đã quy định

ở bảy thành phố nào?

Xin Ngài hãy nói ra

cho con biết việc ấy.

Sau khi đã lắng nghe

lời Ngài sẽ trình bày,

chúng con sẽ thực hành

vì lợi ích chúng con.

- Các điều đã quy định

ở thành Vesālī,

thành Rājagaha,

rồi thành Sāvatthi,

và thành Āḷavī,

ở thành Kosambī,

trong xứ sở Sakka,

và ở Bhagga nữa.

[1018]

Bao nhiêu điều quy định

ở thành Vesālī?

Bao nhiêu đã thực hiện

ở Rājagaha?

Sāvatthi bao nhiêu?

Bao nhiêu đã thực hiện

ở thành Āḷavī?

Bao nhiêu điều quy định

ở thành Kosambī?

Bao nhiêu được đề cập

ở trong xứ Sakka?

Bao nhiêu điều quy định

ở trong xứ Bhagga?

Điều đã được con hỏi,

xin Ngài nói điều ấy.

- Mười điều đã quy định

ở thành Vesālī.

Hai mươi mốt đã làm

ở Rājagaha.

Hai trăm chín mươi bốn

tất cả được thực hiện

ở thành Sāvatthi.

Sáu điều được quy định

ở thành Āḷavī.

Tám điều đã quy định

ở thành Kosambī.

Tám điều được đề cập

ở trong xứ Sakka.

Ba điều được quy định

ở trong xứ Bhagga.

Các điều được quy định

ở thành Vesālī,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Chuyện đôi lứa, mạng người,

pháp thượng nhân, phụ trội,

và màu đen, thực chứng,

bữa ăn được thỉnh sau,

tăm xỉa răng và nước,

đạo sĩ phái lõa thể,

nguyền rủa giữa các ni,

mười điều ấy đã làm

ở thành Vesālī.

Các điều được quy định

ở Rājagaha,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Ở Rājagaha,

lấy vật không được cho,

và hai chuyện bôi nhọ,

cả hai việc chia rẽ,

y nội, và vàng bạc,

chỉ sợi, vị phàn nàn,

đồ khất thực môi giới,

vật thực dâng chung nhóm,

sái giờ, đi thăm viếng,

việc tắm, thiếu hai mươi,

sau khi đã cho y,

hướng dẫn sự phục vụ,

các điều ấy đã làm

ở Rājagaha.

Cũng chính ở nơi ấy,

trên đỉnh núi, du hành,

với sự ban thỏa thuận,

(tất cả) hai mươi mốt.

Các điều được quy định

ở thành Sāvatthi,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Bốn pārājika,

tăng tàng là mười sáu,

điều bất định có hai,

hai mươi bốn ưng xả,

một trăm năm mươi sáu

điều nhỏ nhặt được nói,

mười tội đáng chê trách,

bảy mươi hai học pháp,

tất cả đã thực hiện

ở thành Sāvatthi

là hai trăm chín bốn.255

Các điều được quy định

ở thành Āḷavī,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Cốc liêu, sợi tơ tằm,

chỗ nằm, trong việc đào,

“Thiên nhân, hãy đi đi,”

tưới nước có sinh vật,

sáu điều ấy đã làm

ở thành Āḷavī.

Các điều được quy định

ở thành Kosambī,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Trú xá lớn, khó dạy,

(tránh né bằng) điều khác,

cánh cửa lớn, men say,

không tôn trọng, theo Pháp,

uống sữa là thứ tám.

Các điều được quy định

ở trong xứ Sakka,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Lông cừu, và bình bát,

giáo giới, và dược phẩm,

kim, và ở trong rừng,

sáu điều ấy ở thành

Kapilavatthu.

Nước để làm sạch sẽ,

giáo giới được nói lên

ở các tỳ khưu ni.

Các điều được quy định

ở trong xứ Bhagga,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Đã đốt lửa sưởi ấm,

dính thức ăn, cơm cặn.

Bốn pārājika,

tăng tàng là có bảy,

tám nissaggiya,

và các điều nhỏ nhặt

(gồm có) ba mươi hai,

hai điều đáng chê trách,

ba điều ưng học pháp,

như vậy năm mươi sáu

được quy định bởi Phật

là thân quyến mặt trời

ở trong sáu thành phố.

Hai trăm chín mươi bốn

tất cả được thực hiện

ở thành Sāvatthi

bởi Cồ Đàm danh tiếng.

[1019]

Điều gì chúng tôi hỏi

ngài đều đã trả lời

điều ấy được rõ ràng

không có chút sai khác.

Con hỏi đến điều khác,

vậy xin ngài hãy nói:

Tội nặng và tội nhẹ,

dư sót, không dư sót,

xấu xa, không xấu xa,

và đến lần thứ ba,

quy định chung và riêng,

và các sự hư hỏng

được làm cho lắng dịu

với những dàn xếp nào?

Xin Ngài hãy nói rõ

tất cả các điều này

chúng con đang lắng nghe

lời dạy của Ngài đây.

- Những điều nào là nặng

gồm có ba mươi mốt,

ở đây có tám điều

là không còn dư sót,

những tội nào là nặng

những tội ấy xấu xa,

những tội nào xấu xa

là hư hỏng về giới.

Tội pārājika,

saṅghādisesa

được đề cập đến là:

“Sự hư hỏng về giới.”

Tội thullaccaya,

và pācittiya,

tội về ưng phát lộ,

tác ác, và ác khẩu,

và tội vị nguyền rủa,

có ý định đùa giỡn,

điều ấy được xác định:

“Hư hỏng về hạnh kiểm.”

[1020]

Tuệ kém, si che phủ,

chúng theo tri kiến nghịch

tôn vinh phi chánh Pháp

chê bai bậc Toàn Giác,

điều ấy được xác định:

“Hư hỏng về tri kiến.”

[1021] Vì lý do nuôi mạng, vì nguyên nhân nuôi mạng, vị có ước muốn xấu xa, bị thúc giục bởi ước muốn, rồi khoác lác về pháp thượng nhân không có không thực chứng. Vì lý do nuôi mạng, vì nguyên nhân nuôi mạng, vị thực hành việc mai mối. Vì lý do nuôi mạng, vì nguyên nhân nuôi mạng, vị nói rằng: “Vị (tỳ khưu) nào sống trong trú xá của đạo hữu, vị tỳ khưu ấy là bậc A-la-hán.” Vì lý do nuôi mạng, vì nguyên nhân nuôi mạng, vị tỳ khưu yêu cầu vật thực thượng hạng vì lợi ích của bản thân rồi thọ thực. Vì lý do nuôi mạng, vì nguyên nhân nuôi mạng, vị tỳ khưu ni yêu cầu vật thực thượng hạng vì lợi ích của bản thân rồi thọ thực. Vì lý do nuôi mạng, vì nguyên nhân nuôi mạng, vị không bị bệnh yêu cầu xúp hoặc cơm vì lợi ích của bản thân rồi thọ thực.

Điều ấy được xác định:

“Hư hỏng về nuôi mạng.”

[1022]

Mười một điều (nhắc nhở)

cho đến lần thứ ba,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Xu hướng kẻ án treo,

tám điều đến lần ba,

(tỳ khưu) Ariṭṭha,

ni Caṇḍakālī;

đây là những điều ấy

cho đến lần thứ ba.

[1023] Bao nhiêu điều nên được cắt bớt? Bao nhiêu điều nên được đập vỡ? Bao nhiêu điều nên được móc ra? Bao nhiêu điều pācittiya “(chỉ nguyên nhân ấy) không điều nào khác”? Bao nhiêu sự đồng ý của các tỳ khưu? Bao nhiêu “sự đúng đắn (trong trường hợp ấy)”? Bao nhiêu điều “tối đa”?

Bao nhiêu điều “dầu biết”

được quy định bởi Phật

là thân quyến mặt trời?

Sáu điều nên được cắt bớt. Một điều nên được đập vỡ. Một điều nên được móc ra. Bốn điều pācittiya “(chỉ nguyên nhân ấy) không điều nào khác.” Bốn sự đồng ý của các tỳ khưu. Bảy “sự đúng đắn (trong trường hợp ấy).” Mười bốn điều “tối đa.”

Mười sáu điều “dầu biết”

được quy định bởi Phật

là thân quyến mặt trời.

[1024] Hai trăm hai mươi điều học của các tỳ khưu được đưa ra đọc tụng trong các lễ Uposatha, ba trăm lẻ bốn điều học của các tỳ khưu ni được đưa ra đọc tụng trong các lễ Uposatha.

Của các vị tỳ khưu

bốn mươi sáu điều học

không được quy định chung

với các tỳ khưu ni.

Của các tỳ khưu ni

một trăm ba mươi điều

không được quy định chung

với các vị tỳ khưu.

Một trăm bảy mươi sáu

không chung cho cả hai,

một trăm bảy mươi bốn

cả hai đều thực hành.

[1025]

Hai trăm hai mươi điều

của các vị tỳ khưu

được đưa ra đọc tụng

trong các lễ Bố Tát,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Bốn pārājika,

tăng tàng là mười ba,

điều bất định có hai,

đúng ba mươi ưng xả,

chín hai điều nhỏ nhặt

bốn điều ưng phát lộ,

bảy mươi hai ưng học.

Hai trăm hai mươi điều học này của các tỳ khưu được đưa ra đọc tụng trong các lễ Uposatha.

[1026]

Ba trăm lẻ bốn điều

của các tỳ khưu ni

được đưa ra đọc tụng

trong các lễ Bố Tát

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Tám pārājika,

tăng tàng là mười bảy,

đúng ba mươi ưng xả,

một trăm sáu mươi sáu

gọi là điều nhỏ nhặt

tám điều ưng phát lộ,

bảy mươi hai ưng học.

Ba trăm lẻ bốn điều học này của các tỳ khưu ni được đưa ra đọc tụng trong các lễ Uposatha.

[1027]

Của các vị tỳ khưu

bốn mươi sáu điều học

không được quy định chung

với các tỳ khưu ni,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Sáu điều tội tăng tàng,

hai bất định là tám,

thêm mười hai ưng xả

chúng thành hai mươi điều.

Hai mươi hai điều nhỏ

và bốn ưng phát lộ

chúng thành bốn mươi sáu

của các vị tỳ khưu

không được quy định chung

với các tỳ khưu ni.

[1028]

Của các tỳ khưu ni

một trăm ba mươi điều

không được quy định chung

với các vị tỳ khưu,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Bốn pārājika,

mười điều lìa hội chúng,

mười hai điều ưng xả

chín mươi sáu điều nhỏ

và tám ưng phát lộ

chúng thành trăm ba mươi

của các tỳ khưu ni

không được quy định chung

với các vị tỳ khưu.

[1029]

Một trăm bảy mươi sáu

không chung cho cả hai,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Bốn pārājika,

tăng tàng là mười sáu,

bất định là hai điều,

ưng xả hai mươi bốn,

đúng một trăm mười tám

gọi là điều nhỏ nhặt,

mười hai ưng phát lộ,

các điều này chính là

một trăm bảy mươi sáu

không chung cho cả hai.

[1030]

Một trăm bảy mươi bốn

cả hai đều thực hành,

lắng nghe các điều ấy

theo như lời giảng giải:

Bốn pārājika,

tăng tàng là bảy điều,

điều ưng xả mười tám,

bảy mươi giống như nhau

gọi là điều nhỏ nhặt,

bảy mươi lăm ưng học,

các điều này chính là

một trăm bảy mươi bốn

cả hai đều thực hành.

[1031]

Tội pārājika

đúng tám (điều học) ấy

điều vi phạm xấu xa

như gốc cây thốt nốt,

như chiếc lá úa vàng,

như tảng đá bằng phẳng,

như người đàn ông ấy

đầu đã bị chặt lìa

như thốt nốt cụt ngọn

chúng không còn phát triển.

[1032]

Hai mươi ba tăng tàng,

hai aniyata,

bốn mươi hai ưng xả,

một trăm tám mươi tám

điều pācittiya,

mười hai ưng phát lộ,

bảy mươi lăm học pháp,

chúng được làm lắng dịu

bởi ba cách dàn xếp:

do chính sự hiện diện,

theo như đã thừa nhận,

và dùng cỏ che lấp.

[1033]

Bậc Chiến Thắng đã giảng:

hai Uposatha,

hai Pavāraṇā,

về bốn sự tranh tụng,

đúng năm cách tụng đọc,

bốn cách cũng không khác,

và nhóm tội là bảy.

[1034]

Có bốn sự tranh tụng

chúng được làm lắng dịu

bởi bảy cách dàn xếp:

bởi hai, bốn, và ba,

phận sự yên do một.

[1035]

Điều đã được gọi là

“tội pārājika,”

hãy lắng nghe điều ấy

theo như lời giảng giải:

Đã chết, bị thua trận,

đã té, bị khước từ

bởi các việc Chánh Pháp,

ngay cả đồng cộng trú

vị ấy cũng không còn,

vì thế, được nói vậy.

[1036]

Điều đã được gọi là

“saṅghādisesa,”

hãy lắng nghe điều ấy

theo như lời giảng giải:

Chính hội chúng ban cho

việc parivāsa,

trở lại từ ban đầu,

ban cho mānatta,

và giải cho khỏi tội,

vì thế, được nói vậy.

[1037]

Điều đã được gọi là

“tội aniyata,”

hãy lắng nghe điều ấy

theo như lời giảng giải:

Bất định không chắc chắn,

điều học không quyết định,

vị trí một trong ba

nên gọi là “bất định.”

[1038]

Điều đã được gọi là

“tội thullaccaya,”

hãy lắng nghe điều ấy

theo như lời giảng giải:

Vị nào khai trình tội

ở chân của vị khác,

và vị ghi nhận tội

sự vi phạm không còn

gây hại cho vị ấy,

vì thế, được nói vậy.

[1039]

Điều đã được gọi là

“tội nissaggiya,”

hãy lắng nghe điều ấy

theo như lời giảng giải:

Ở nơi giữa hội chúng,

(hoặc là) ở giữa nhóm,

đến chỉ mỗi một vị,

sau khi đã xả bỏ,

rồi sám hối tội ấy,

vì thế, được nói vậy.

[1040]

Điều đã được gọi là

“tội pācittiya,”

hãy lắng nghe điều ấy

theo như lời giảng giải:

Vị đánh rơi thiện pháp

đối nghịch lại Thánh đạo,

do tâm bị mê mờ,

vì thế, được nói vậy.

[1041]

Điều đã được gọi là

“tội tên ưng phát lộ,”

hãy lắng nghe điều ấy

theo như lời giảng giải:

Vị tỳ khưu hiện diện

không phải là thân quyến,

sau khi đã tự mình

nhận lãnh rồi thọ thực

vật thực của vị ni

khó nhọc mới thành đạt,

được gọi “đáng chê trách.”

Giữa những vị được mời,

trong lúc đang thọ thực,

nơi ấy tỳ khưu ni

hướng dẫn theo ý thích,

sau khi chẳng đuổi đi

vị thọ thực nơi ấy

được gọi “đáng chê trách.”

Vị đi đến gia đình

có tâm được tín thành

nghèo nàn ít của cải,

không bệnh ăn nơi ấy

được gọi “đáng chê trách.”

Nếu sống ở trong rừng,

kinh hoàng có nguy hiểm

không báo, ăn nơi ấy

được gọi “đáng chê trách.”

Tỳ khưu ni hiện diện

không phải là thân quyến,

vật được người khác thích:

là bơ lỏng, dầu ăn,

mật ong, đường mía, cá

thịt, sữa tươi, sữa đông

yêu cầu cho bản thân,

vị tỳ khưu ni ấy

phạm tội đáng chê trách

trong giáo pháp Thiện Thệ.

[1042]

Điều đã được gọi là

“tội tên dukkaṭa,”

hãy lắng nghe điều ấy

theo như lời giảng giải:

Điều gọi là tác ác

là đã bị thua trận,

bị thất bại, té ngã;

người làm điều ác ấy

công khai hoặc kín đáo,

chúng gọi: “dukkaṭa,”

vì thế, được nói vậy.

[1043]

Điều đã được gọi là

“tội dubbhāsita,”

hãy lắng nghe điều ấy

theo như lời giảng giải:

Câu nói là ác khẩu

được nói lên sái quấy

hoàn toàn bị ô nhiễm,

và các bậc tri thức

chê trách về điều ấy

vì thế, được nói vậy.

[1044]

Điều đã được gọi là

“tội tên sekhiya,”

hãy lắng nghe điều ấy

theo như lời giảng giải:

Và sự thực hành này

là trước tiên, đứng đầu,

kiểm soát, và thu thúc

của các vị đang tiến

theo con đường thẳng tắp,

của vị đang học tập

là đang còn rèn luyện.

Không thể nào có được

sự học tập như vầy,

vì thế, được nói vậy.

Nước mưa bị văng lại

ở vật đã che đậy.

Nước mưa không văng lại

ở vật được mở ra.

Do đó, hãy mở ra

vật đã được che đậy,

như vậy, ở vật ấy

nước mưa không văng lại.

Núi rừng là chỗ nương

của các loài thú vật,

không gian là chỗ nương

của các loài có cánh,

biến hoại là chỗ nương

của các pháp (hữu vi),

Niết Bàn là chỗ nương

của bậc A-la-hán.

Dứt Sưu Tập Các Bài Kệ.

Tóm lược chương này:

[1045]

Ở trong bảy thành phố,

các điều được quy định

và bốn sự hư hỏng,

quy định chung hoặc riêng

của các vị tỳ khưu

và các tỳ khưu ni

nhằm nâng đỡ giáo pháp,

chương này (có tên gọi)

Sưu Tập Các Bài Kệ.

IX. PHÂN TÍCH SỰ TRANH TỤNG

[1046] Bốn sự tranh tụng: sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, sự tranh tụng liên quan đến tội, sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ. Đây là bốn sự tranh tụng.

Bốn sự tranh tụng này có bao nhiêu cách khơi dậy?

- Bốn sự tranh tụng này có mười cách khơi dậy: sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi có hai cách khơi dậy, sự tranh tụng liên quan đến khiển trách có bốn cách khơi dậy, sự tranh tụng liên quan đến tội có ba cách khơi dậy, và sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ có một cách khơi dậy. Đây là mười cách khơi dậy của bốn sự tranh tụng này.

Trong khi khơi dậy sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, vị khơi dậy bao nhiêu cách dàn xếp? Trong khi khơi dậy sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, vị khơi dậy bao nhiêu cách dàn xếp? Trong khi khơi dậy sự tranh tụng liên quan đến tội, vị khơi dậy bao nhiêu cách dàn xếp? Trong khi khơi dậy sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, vị khơi dậy bao nhiêu cách dàn xếp?

- Trong khi khơi dậy sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, vị khơi dậy hai cách dàn xếp. Trong khi khơi dậy sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, vị khơi dậy bốn cách dàn xếp. Trong khi khơi dậy sự tranh tụng liên quan đến tội, vị khơi dậy ba cách dàn xếp. Trong khi khơi dậy sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, vị khơi dậy một cách dàn xếp.

[1047] Có bao nhiêu sự khơi dậy? Vị tạo ra sự khơi dậy theo bao nhiêu cách thức? Người khơi dậy sự tranh tụng hội đủ bao nhiêu điều kiện? Bao nhiêu người vi phạm tội trong khi khơi dậy sự tranh tụng?

- Có mười hai sự khơi dậy. Vị tạo ra sự khơi dậy theo mười cách thức. Người khơi dậy sự tranh tụng hội đủ bốn điều kiện. Bốn hạng người vi phạm tội trong khi khơi dậy sự tranh tụng.

Mười hai sự khơi dậy là gì?

- Hành sự chưa được thực hiện, hành sự đã được thực hiện sai, hành sự cần được thực hiện lại, hành sự chưa được hoàn tất, hành sự đã được hoàn tất sai, hành sự cần được hoàn tất lại, hành sự chưa được quyết định, hành sự đã được quyết định sai, hành sự cần được quyết định lại, hành sự chưa được giải quyết, hành sự đã được giải quyết sai, hành sự cần được giải quyết lại. Đây là mười hai sự khơi dậy.

Vị tạo ra sự khơi dậy theo mười cách thức gì?

- Vị khơi dậy sự tranh tụng tại chỗ đã sanh khởi, vị khơi dậy sự tranh tụng đã được giải quyết tại chỗ đã sanh khởi, vị khơi dậy sự tranh tụng (khi đang đi) nửa đoạn đường, vị khơi dậy sự tranh tụng đã được giải quyết (khi đang đi) nửa đoạn đường, vị khơi dậy sự tranh tụng khi đã đến nơi ấy, vị khơi dậy sự tranh tụng đã được giải quyết khi đã đến nơi ấy, vị khơi dậy hành xử Luật bằng sự ghi nhớ, vị khơi dậy hành xử Luật khi không điên cuồng, vị khơi dậy theo tội của vị ấy, vị khơi dậy cách dùng cỏ che lấp. Vị tạo ra sự khơi dậy bằng mười cách thức này.

Vị khơi dậy sự tranh tụng hội đủ bốn điều kiện gì?

- Vị khơi dậy sự tranh tụng trong khi bị chi phối bởi sự ưa thích, ...(như trên)... bởi sự sân hận, ...(như trên)... bởi sự si mê, vị khơi dậy sự tranh tụng trong khi bị chi phối bởi sự sợ hãi. Vị khơi dậy sự tranh tụng hội đủ bốn điều kiện này.

Bốn hạng người nào vi phạm tội trong khi khơi dậy sự tranh tụng?

- Vị đã được tu lên bậc trên vào chính ngày ấy khơi dậy (sự tranh tụng) vi phạm tội pācittiya có liên quan đến việc khơi dậy; vị vãng lai khơi dậy (sự tranh tụng) vi phạm tội pācittiya có liên quan đến việc khơi dậy; vị là người chủ động khơi dậy (sự tranh tụng) vi phạm tội pācittiya có liên quan đến việc khơi dậy; vị trao ra sự tùy thuận khơi dậy (sự tranh tụng) vi phạm tội pācittiya có liên quan đến việc khơi dậy. Bốn hạng người này vi phạm tội trong khi khơi dậy sự tranh tụng.

[1048] Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi? Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi? Sự tranh tụng liên quan đến tội có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi? Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi?

- Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi có tranh cãi là sự mở đầu, có tranh cãi là sự phát sanh, có tranh cãi là sự sanh lên, có tranh cãi là sự hiện khởi, có tranh cãi là sự cốt yếu, có tranh cãi là nguồn sanh khởi. Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách có khiển trách là sự mở đầu, có khiển trách là sự phát sanh, có khiển trách là sự sanh lên, có khiển trách là sự hiện khởi, có khiển trách là sự cốt yếu, có khiển trách là nguồn sanh khởi. Sự tranh tụng liên quan đến tội có tội vi phạm là sự mở đầu, có tội vi phạm là sự phát sanh, có tội vi phạm là sự sanh lên, có tội vi phạm là sự hiện khởi, có tội vi phạm là sự cốt yếu, có tội vi phạm là nguồn sanh khởi. Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ có nhiệm vụ là sự mở đầu, có nhiệm vụ là sự phát sanh, có nhiệm vụ là sự sanh lên, có nhiệm vụ là sự hiện khởi, có nhiệm vụ là sự cốt yếu, có nhiệm vụ là nguồn sanh khởi.

Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi? Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách ...(như trên)... Sự tranh tụng liên quan đến tội ...(như trên)... Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi?

- Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi có nhân (hetu) là sự mở đầu, có nhân là sự phát sanh, có nhân là sự sanh lên, có nhân là sự hiện khởi, có nhân là sự cốt yếu, có nhân là nguồn sanh khởi. Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách ...(như trên)... Sự tranh tụng liên quan đến tội ...(như trên)... Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ có nhân là sự mở đầu, có nhân là sự phát sanh, có nhân là sự sanh lên, có nhân là sự hiện khởi, có nhân là sự cốt yếu, có nhân là nguồn sanh khởi.

Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi? Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách ...(như trên)... Sự tranh tụng liên quan đến tội ...(như trên)... Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi?

- Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi có duyên (paccayo) là sự mở đầu, có duyên là sự phát sanh, có duyên là sự sanh lên, có duyên là sự hiện khởi, có duyên là sự cốt yếu, có duyên là nguồn sanh khởi. Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách ...(như trên)... Sự tranh tụng liên quan đến tội ...(như trên)... Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ có duyên là sự mở đầu, có duyên là sự phát sanh, có duyên là sự sanh lên, có duyên là sự hiện khởi, có duyên là sự cốt yếu, có duyên là nguồn sanh khởi.

[1049] Bốn sự tranh tụng có bao nhiêu điều căn bản? có bao nhiêu nguồn sanh khởi?

- Bốn sự tranh tụng có ba mươi ba điều căn bản, có ba mươi ba nguồn sanh khởi.

Bốn sự tranh tụng có ba mươi ba điều căn bản gì?

- Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi có mười hai điều căn bản, sự tranh tụng liên quan đến khiển trách có mười bốn điều căn bản, sự tranh tụng liên quan đến tội có sáu điều căn bản, sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ có một điều căn bản là hội chúng. Bốn sự tranh tụng có ba mươi ba điều căn bản này.

Bốn sự tranh tụng có ba mươi ba nguồn sanh khởi gì?

- Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi có mười tám sự việc gây ra chia rẽ là nguồn sanh khởi, sự tranh tụng liên quan đến khiển trách có bốn sự hư hỏng là nguồn sanh khởi, sự tranh tụng liên quan đến tội có bảy nhóm tội là nguồn sanh khởi, sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ có bốn hành sự là nguồn sanh khởi. Bốn sự tranh tụng có ba mươi ba nguồn sanh khởi này.

[1050] Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi là tội vi phạm hay không phải là tội vi phạm?

- Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi không phải là tội vi phạm.

Có thể vi phạm tội vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi không?

- Có, có thể vi phạm tội vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi.

Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi vi phạm bao nhiêu tội?

- Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi vi phạm hai tội: Mắng nhiếc vị đã tu lên bậc trên phạm tội pācittiya, mắng nhiếc người chưa tu lên bậc trên phạm tội dukkaṭa. Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi vi phạm hai tội này.

Các tội ấy được phân chia theo bao nhiêu sự hư hỏng trong bốn sự hư hỏng? Được quy tụ vào sự tranh tụng nào trong bốn sự tranh tụng, vào bao nhiêu nhóm tội trong bảy nhóm tội? Được sanh lên do bao nhiêu nguồn sanh tội trong sáu nguồn sanh tội? Được giải quyết bằng bao nhiêu sự tranh tụng? ở bao nhiêu nơi? với bao nhiêu cách dàn xếp?

- Các tội ấy được phân chia theo một sự hư hỏng trong bốn sự hư hỏng là sự hư hỏng về hạnh kiểm. Được quy tụ vào sự tranh tụng liên quan đến tội trong bốn sự tranh tụng, vào hai nhóm tội trong bảy nhóm tội: có thể là nhóm tội pācittiya, có thể là nhóm tội dukkaṭa. Được sanh lên do ba nguồn sanh tội trong sáu nguồn sanh tội. Được giải quyết bằng một sự tranh tụng là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ; ở ba nơi: ở giữa hội chúng, ở giữa nhóm, hoặc trong sự hiện diện của một vị; với ba cách dàn xếp: có thể bằng hành xử Luật với sự hiện diện và việc phán xử theo tội đã được thừa nhận, có thể bằng hành xử Luật với sự hiện diện và cách dùng cỏ che lấp.

[1051] Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách là tội vi phạm hay không phải là tội vi phạm?

- Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách không phải là tội vi phạm.

Có thể vi phạm tội vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách không?

- Có, có thể vi phạm tội vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách.

Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách vi phạm bao nhiêu tội?

- Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách vi phạm ba tội: Bôi nhọ vị tỳ khưu về tội pārājikakhông có nguyên cớ phạm tội saṅghādisesa, bôi nhọ về tội saṅghādisesa không có nguyên cớ phạm tội pācittiya, bôi nhọ với sự hư hỏng về hạnh kiểm phạm tội dukkaṭa. Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách vi phạm ba tội này.

Các tội ấy được phân chia theo bao nhiêu sự hư hỏng trong bốn sự hư hỏng? Được quy tụ vào sự tranh tụng nào trong bốn sự tranh tụng, vào bao nhiêu nhóm tội trong bảy nhóm tội? Được sanh lên do bao nhiêu nguồn sanh tội trong sáu nguồn sanh tội? Được giải quyết bằng bao nhiêu sự tranh tụng? ở bao nhiêu nơi? với bao nhiêu cách dàn xếp?

- Các tội ấy được phân chia theo hai sự hư hỏng trong bốn sự hư hỏng: có thể là sự hư hỏng về giới, có thể là sự hư hỏng về hạnh kiểm. Được quy tụ vào sự tranh tụng liên quan đến tội trong bốn sự tranh tụng, vào ba nhóm tội trong bảy nhóm tội: có thể là nhóm tội saṅghādisesa, có thể là nhóm tội pācittiya, có thể là nhóm tội dukkaṭa. Được sanh lên do ba nguồn sanh tội trong sáu nguồn sanh tội. Tội nào là nặng, tội ấy được giải quyết bằng một sự tranh tụng là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ; ở một nơi là ở giữa hội chúng; với hai cách dàn xếp là bằng hành xử Luật với sự hiện diện và việc phán xử theo tội đã được thừa nhận; các tội nào là nhẹ, các tội ấy được giải quyết bằng một sự tranh tụng là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ; ở ba nơi là ở giữa hội chúng, ở giữa nhóm, hoặc trong sự hiện diện của một vị; với ba cách dàn xếp: có thể bằng hành xử Luật với sự hiện diện và việc phán xử theo tội đã được thừa nhận, có thể bằng hành xử Luật với sự hiện diện và cách dùng cỏ che lấp.

[1052] Sự tranh tụng liên quan đến tội (vi phạm) là tội vi phạm hay không phải là tội vi phạm?

- Sự tranh tụng liên quan đến tội (vi phạm) không phải là tội vi phạm.

Có thể vi phạm tội vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến tội không?

- Có, có thể vi phạm tội vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến tội.

Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến tội vi phạm bao nhiêu tội?

- Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến tội vi phạm bốn tội: Vị tỳ khưu ni dầu biết vị vi phạm tội pārājika vẫn che giấu bị phạm tội pārājika, có sự hoài nghi rồi che giấu phạm tội thullaccaya, vị tỳ khưu che giấu tội saṅghādisesa (của vị khác) phạm tội pācittiya, che giấu sự hư hỏng về hạnh kiểm phạm tội dukkaṭa. Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến tội vi phạm bốn tội này.

Các tội ấy được phân chia theo bao nhiêu sự hư hỏng trong bốn sự hư hỏng? Được quy tụ vào sự tranh tụng nào trong bốn sự tranh tụng, vào bao nhiêu nhóm tội trong bảy nhóm tội? Được sanh lên do bao nhiêu nguồn sanh tội trong sáu nguồn sanh tội? Được giải quyết bằng bao nhiêu sự tranh tụng? ở bao nhiêu nơi? với bao nhiêu cách dàn xếp?

- Các tội ấy được phân chia theo hai sự hư hỏng trong bốn sự hư hỏng: có thể là sự hư hỏng về giới, có thể là sự hư hỏng về hạnh kiểm. Được quy tụ vào sự tranh tụng liên quan đến tội trong bốn sự tranh tụng, vào bốn nhóm tội trong bảy nhóm tội: có thể là nhóm tội pārājika, có thể là nhóm tội thullaccaya, có thể là nhóm tội pācittiya, có thể là nhóm tội dukkaṭa. Được sanh lên do một nguồn sanh tội trong sáu nguồn sanh tội là sanh lên do thân do khẩu và do ý. Tội nào là không còn dư sót, tội ấy không được giải quyết bằng sự tranh tụng nào, không ở nơi nào, không với cách dàn xếp nào; các tội nào là nhẹ, các tội ấy được giải quyết bằng một sự tranh tụng là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ; ở ba nơi là ở giữa hội chúng, ở giữa nhóm, hoặc trong sự hiện diện của một vị; với ba cách dàn xếp: có thể bằng hành xử Luật với sự hiện diện và việc phán xử theo tội đã được thừa nhận, có thể bằng hành xử Luật với sự hiện diện và cách dùng cỏ che lấp.

[1053] Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ là tội vi phạm hay không phải là tội vi phạm?

- Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ không phải là tội vi phạm.

Có thể vi phạm tội vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ không?

- Có, có thể vi phạm tội vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ.

Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ vi phạm bao nhiêu tội?

- Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ vi phạm năm tội: Vị tỳ khưu ni xu hướng theo vị bị phạt án treo vẫn không dứt bỏ với sự nhắc nhở đến lần thứ ba: do lời đề nghị phạm tội dukkaṭa, do hai lời thông báo của hành sự phạm các tội thullaccaya, khi chấm dứt tuyên ngôn hành sự phạm tội pārājika; các vị tỳ khưu ủng hộ kẻ chia rẽ (hội chúng) vẫn không dứt bỏ với sự nhắc nhở đến lần thứ ba phạm tội saṅghādisesa; các vị vẫn không dứt bỏ tà kiến ác với sự nhắc nhở đến lần thứ ba phạm tội pācittiya. Vì nguyên do là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ vi phạm năm tội này.

Các tội ấy được phân chia theo bao nhiêu sự hư hỏng trong bốn sự hư hỏng? Được quy tụ vào sự tranh tụng nào trong bốn sự tranh tụng? vào bao nhiêu nhóm tội trong bảy nhóm tội? Được sanh lên do bao nhiêu nguồn sanh tội trong sáu nguồn sanh tội? Được giải quyết bằng bao nhiêu sự tranh tụng? ở bao nhiêu nơi? với bao nhiêu cách dàn xếp?

- Các tội ấy được phân chia theo hai sự hư hỏng trong bốn sự hư hỏng: có thể là sự hư hỏng về giới, có thể là sự hư hỏng về hạnh kiểm. Được quy tụ vào sự tranh tụng liên quan đến tội trong bốn sự tranh tụng, vào năm nhóm tội trong bảy nhóm tội: có thể là nhóm tội pārājika, có thể là nhóm tội saṅghādisesa, có thể là nhóm tội thullaccaya, có thể là nhóm tội pācittiya, có thể là nhóm tội dukkaṭa. Được sanh lên do một nguồn sanh tội trong sáu nguồn sanh tội là sanh lên do thân do khẩu và do ý. Tội nào là không còn dư sót, tội ấy không được giải quyết với sự tranh tụng nào, không ở nơi nào, không bằng cách dàn xếp nào; tội nào là nặng, tội ấy được giải quyết bằng một sự tranh tụng là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, ở một nơi là ở giữa hội chúng, với hai cách dàn xếp là bằng hành xử Luật với sự hiện diện và việc phán xử theo tội đã được thừa nhận; các tội nào là nhẹ, các tội ấy được giải quyết bằng một sự tranh tụng là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ; ở ba nơi là ở giữa hội chúng, ở giữa nhóm, hoặc trong sự hiện diện của một vị; với ba cách dàn xếp: có thể bằng hành xử Luật với sự hiện diện và việc phán xử theo tội đã được thừa nhận, có thể bằng hành xử Luật với sự hiện diện và cách dùng cỏ che lấp.

[1054] Có phải sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách? là sự tranh tụng liên quan đến tội? là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ?

- Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi không phải là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, không phải là sự tranh tụng liên quan đến tội, không phải là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ. Tuy nhiên, do duyên sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, có sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, có sự tranh tụng liên quan đến tội, có sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ.

Như thế là thế nào?

- Trong trường hợp này, các tỳ khưu tranh cãi rằng: “Đây là Pháp,” hoặc là “Đây không phải là Pháp,” ...(như trên)... hoặc là “Tội xấu xa,” hoặc là “Tội không xấu xa.” Ở đây, việc nào là sự xung đột, sự gây gỗ, sự tranh luận, sự tranh cãi, nhiều quan điểm, khác quan điểm, cãi vã là thói thường của sự nóng nảy, việc ấy được gọi là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi. Trong sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, hội chúng tranh cãi (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi. Trong khi tranh cãi, có vị khiển trách (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến khiển trách. Trong khi khiển trách, có vị vi phạm tội (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến tội. Do tội đó, hội chúng thực thi hành sự (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ. Do duyên của sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, có sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, có sự tranh tụng liên quan đến tội, có sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ là như thế.

[1055] Có phải sự tranh tụng liên quan đến khiển trách là sự tranh tụng liên quan đến tội? là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ? là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi?

- Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách không phải là sự tranh tụng liên quan đến tội, không phải là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, không phải là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi. Tuy nhiên, do duyên sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, có sự tranh tụng liên quan đến tội, có sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, có sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi.

Như thế là thế nào?

- Trong trường hợp này, các tỳ khưu khiển trách vị tỳ khưu với sự hư hỏng vì giới, hoặc với sự hư hỏng về hạnh kiểm, hoặc với sự hư hỏng về tri kiến, hoặc với sự hư hỏng về nuôi mạng. Ở đây, việc nào là sự khiển trách, sự xoi mói, sự buộc tội, sự chỉ trích, sự moi móc, sự xúi giục, sự khích động, việc ấy được gọi là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách. Trong sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, hội chúng tranh cãi (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi. Trong khi tranh cãi, có vị khiển trách (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến khiển trách. Trong khi khiển trách, có vị vi phạm tội (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến tội. Do tội đó, hội chúng thực thi hành sự (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ. Do duyên của sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, có sự tranh tụng liên quan đến tội, có sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, có sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi là như thế.

[1056] Có phải sự tranh tụng liên quan đến tội là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ? là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi? là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách?

- Sự tranh tụng liên quan đến tội không phải là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, không phải là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, không phải là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách. Tuy nhiên, do duyên sự tranh tụng liên quan đến tội, có sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, có sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, có sự tranh tụng liên quan đến khiển trách.

Như thế là thế nào?

- Năm nhóm tội là sự tranh tụng liên quan đến tội, bảy nhóm tội là sự tranh tụng liên quan đến tội; việc ấy được gọi là sự tranh tụng liên quan đến tội. Trong sự tranh tụng liên quan đến tội, hội chúng tranh cãi (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi. Trong khi tranh cãi, có vị khiển trách (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến khiển trách. Trong khi khiển trách, có vị vi phạm tội (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến tội. Do tội đó, hội chúng thực thi hành sự (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ. Do duyên của sự tranh tụng liên quan đến tội, có sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, có sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, có sự tranh tụng liên quan đến khiển trách là như thế.

[1057] Có phải sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi? là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách? là sự tranh tụng liên quan đến tội?

- Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ không phải là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, không phải là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, không phải là sự tranh tụng liên quan đến tội. Tuy nhiên, do duyên sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, có sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, có sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, có sự tranh tụng liên quan đến tội.

Như thế là thế nào?

- Việc gì cần phải hoàn thành, cần phải thực thi, là hành sự với lời công bố, là hành sự với lời đề nghị, là hành sự với lời thông báo đến lần thứ hai, là hành sự với lời thông báo đến lần thứ tư của hội chúng; việc ấy được gọi là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ. Trong sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, hội chúng tranh cãi (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi. Trong khi tranh cãi, có vị khiển trách (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến khiển trách. Trong khi khiển trách, có vị vi phạm tội (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến tội. Do tội đó, hội chúng thực thi hành sự (tạo nên) sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ. Do duyên của sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, có sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, có sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, có sự tranh tụng liên quan đến tội là như thế.

[1058] Nơi nào có hành xử Luật bằng sự ghi nhớ, có phải nơi ấy có hành xử Luật với sự hiện diện? Nơi nào có hành xử Luật với sự hiện diện, có phải nơi ấy có hành xử Luật bằng sự ghi nhớ? Nơi nào có hành xử Luật khi không điên cuồng, có phải nơi ấy có hành xử Luật với sự hiện diện? Nơi nào có hành xử Luật với sự hiện diện, có phải nơi ấy có hành xử Luật khi không điên cuồng? Nơi ấy có việc phán xử theo tội đã được thừa nhận, có phải nơi ấy có hành xử Luật với sự hiện diện? Nơi nào có hành xử Luật với sự hiện diện, có phải nơi ấy có việc phán xử theo tội đã được thừa nhận? Nơi nào có thuận theo số đông, có phải nơi ấy có hành xử Luật với sự hiện diện. Nơi nào có hành xử Luật với sự hiện diện, có phải nơi ấy có thuận theo số đông? Nơi nào có theo tội của vị ấy, có phải nơi ấy có hành xử Luật với sự hiện diện? Nơi nào có hành xử Luật với sự hiện diện, có phải nơi ấy có theo tội của vị ấy? Nơi nào có cách dùng cỏ che lấp, có phải nơi ấy có hành xử Luật với sự hiện diện? Nơi nào có hành xử Luật với sự hiện diện, có phải nơi ấy có cách dùng cỏ che lấp?

[1059] - Trong trường hợp sự tranh tụng được giải quyết bằng hành xử Luật với sự hiện diện và hành xử Luật bằng sự ghi nhớ: Nơi nào có hành xử Luật bằng sự ghi nhớ, nơi ấy có hành xử Luật với sự hiện diện. Nơi nào có hành xử Luật với sự hiện diện, (nếu) nơi ấy có hành xử Luật bằng sự ghi nhớ, (thì) nơi ấy không có hành xử Luật khi không điên cuồng, nơi ấy không có việc phán xử theo tội đã được thừa nhận, nơi ấy không có thuận theo số đông, nơi ấy không có theo tội của vị ấy, nơi ấy không có cách dùng cỏ che lấp. Trong trường hợp sự tranh tụng được giải quyết bằng hành xử Luật với sự hiện diện và hành xử Luật khi không điên cuồng ...(như trên)... bằng hành xử Luật với sự hiện diện và việc phán xử theo tội đã được thừa nhận ...(như trên)... bằng hành xử Luật với sự hiện diện và thuận theo số đông ...(như trên)... bằng hành xử Luật với sự hiện diện và theo tội của vị ấy ...(như trên)... bằng hành xử Luật với sự hiện diện và cách dùng cỏ che lấp: Nơi nào có cách dùng cỏ che lấp, nơi ấy có hành xử Luật với sự hiện diện. Nơi nào có hành xử Luật với sự hiện diện, (nếu) nơi ấy có cách dùng cỏ che lấp, (thì) nơi ấy không có hành xử Luật bằng sự ghi nhớ, nơi ấy không có hành xử Luật khi không điên cuồng, nơi ấy không có việc phán xử theo tội đã được thừa nhận, nơi ấy không có thuận theo số đông, nơi ấy không có theo tội của vị ấy.

[1060] “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “hành xử Luật bằng sự ghi nhớ,” các pháp này liên kết hay không liên kết? Có thể tách rời để chỉ rõ sự khác biệt của các pháp này? “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “hành xử Luật khi không điên cuồng” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “việc phán xử theo tội đã được thừa nhận” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “thuận theo số đông” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “theo tội của vị ấy” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “cách dùng cỏ che lấp,” các pháp này liên kết hay không liên kết? Có thể tách rời để chỉ rõ sự khác biệt của các pháp này?

- “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “hành xử Luật bằng sự ghi nhớ,” các pháp này là liên kết, không phải là không liên kết. Không có thể tách rời để chỉ rõ sự khác biệt của các pháp này. “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “hành xử Luật khi không điên cuồng” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “việc phán xử theo tội đã được thừa nhận” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “thuận theo số đông” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “theo tội của vị ấy” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “cách dùng cỏ che lấp,” các pháp này là liên kết, không phải là không liên kết. Không có thể tách rời để chỉ rõ sự khác biệt của các pháp này.

[1061] Hành xử Luật với sự hiện diện có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi? Hành xử Luật bằng sự ghi nhớ ...(như trên)... Hành xử Luật khi không điên cuồng ...(như trên)... Việc phán xử theo tội đã được thừa nhận ...(như trên)... Thuận theo số đông ...(như trên)... Theo tội của vị ấy ...(như trên)... Cách dùng cỏ che lấp có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi?

- Hành xử Luật với sự hiện diện có duyên khởi (nidāna) là sự mở đầu, có duyên khởi là sự phát sanh, có duyên khởi là sự sanh lên, có duyên khởi là sự hiện khởi, có duyên khởi là sự cốt yếu, có duyên khởi là nguồn sanh khởi. Hành xử Luật bằng sự ghi nhớ ...(như trên)... Hành xử Luật khi không điên cuồng ...(như trên)... Việc phán xử theo tội đã được thừa nhận ...(như trên)... Thuận theo số đông ...(như trên)... Theo tội của vị ấy ...(như trên)... Cách dùng cỏ che lấp có duyên khởi là sự mở đầu, có duyên khởi là sự phát sanh, có duyên khởi là sự sanh lên, có duyên khởi là sự hiện khởi, có duyên khởi là sự cốt yếu, có duyên khởi là nguồn sanh khởi.

Hành xử Luật với sự hiện diện có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi? Hành xử Luật bằng sự ghi nhớ ...(như trên)... Hành xử Luật khi không điên cuồng ...(như trên)... Việc phán xử theo tội đã được thừa nhận ...(như trên)... Thuận theo số đông ...(như trên)... Theo tội của vị ấy ...(như trên)... Cách dùng cỏ che lấp có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi?

- Hành xử Luật với sự hiện diện có nhân (hetu) là sự mở đầu, có nhân là sự phát sanh, có nhân là sự sanh lên, có nhân là sự hiện khởi, có nhân là sự cốt yếu, có nhân là nguồn sanh khởi. Hành xử Luật bằng sự ghi nhớ ...(như trên)... Hành xử Luật khi không điên cuồng ...(như trên)... Việc phán xử theo tội đã được thừa nhận ...(như trên)... Thuận theo số đông ...(như trên)... Theo tội của vị ấy ...(như trên)... Cách dùng cỏ che lấp có nhân là sự mở đầu, có nhân là sự phát sanh, có nhân là sự sanh lên, có nhân là sự hiện khởi, có nhân là sự cốt yếu, có nhân là nguồn sanh khởi.

Hành xử Luật với sự hiện diện có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi? Hành xử Luật bằng sự ghi nhớ ...(như trên)... Hành xử Luật khi không điên cuồng ...(như trên)... Việc phán xử theo tội đã được thừa nhận ...(như trên)... Thuận theo số đông ...(như trên)... Theo tội của vị ấy ...(như trên)... Cách dùng cỏ che lấp có điều gì là sự mở đầu? có điều gì là sự phát sanh? có điều gì là sự sanh lên? có điều gì là sự hiện khởi? có điều gì là sự cốt yếu? có điều gì là nguồn sanh khởi?

- Hành xử Luật với sự hiện diện có duyên (paccayo) là sự mở đầu, có duyên là sự phát sanh, có duyên là sự sanh lên, có duyên là sự hiện khởi, có duyên là sự cốt yếu, có duyên là nguồn sanh khởi. Hành xử Luật bằng sự ghi nhớ ...(như trên)... Hành xử Luật khi không điên cuồng ...(như trên)... Việc phán xử theo tội đã được thừa nhận ...(như trên)... Thuận theo số đông ...(như trên)... Theo tội của vị ấy ...(như trên)... Cách dùng cỏ che lấp có duyên là sự mở đầu, có duyên là sự phát sanh, có duyên là sự sanh lên, có duyên là sự hiện khởi, có duyên là sự cốt yếu, có duyên là nguồn sanh khởi.

[1062] Bảy cách dàn xếp có bao nhiêu điều căn bản? có bao nhiêu nguồn sanh khởi?

- Bảy cách dàn xếp có hai mươi sáu điều căn bản, có ba mươi sáu nguồn sanh khởi.

Bảy cách dàn xếp có hai mươi sáu điều căn bản gì?

- Hành xử Luật với sự hiện diện có bốn điều căn bản: sự hiện diện của hội chúng, sự hiện diện của Pháp, sự hiện diện của Luật, sự hiện diện của nhân sự. Hành xử Luật bằng sự ghi nhớ có bốn điều căn bản. Hành xử Luật khi không điên cuồng có bốn điều căn bản. Việc phán xử theo tội đã được thừa nhận có hai điều căn bản: vị khai báo (tội) và vị chứng minh vị ấy khai báo (tội). Thuận theo số đông có bốn điều căn bản. Theo tội của vị ấy có bốn điều căn bản. Cách dùng cỏ che lấp có bốn điều căn bản: sự hiện diện của hội chúng, sự hiện diện của Pháp, sự hiện diện của Luật, sự hiện diện của nhân sự. Bảy cách dàn xếp có hai mươi sáu điều căn bản này.

Bảy cách dàn xếp có ba mươi sáu nguồn sanh khởi gì?

- Hành sự với hành xử Luật bằng sự ghi nhớ có sự thực hiện, có sự hành động, có sự đạt đến, có sự thỏa thuận, có sự chấp nhận, có sự không phản đối. Hành sự với hành xử Luật khi không điên cuồng ...(như trên)... Hành sự với việc phán xử theo tội đã được thừa nhận ...(như trên)... Hành sự với thuận theo số đông ...(như trên)... Hành sự với theo tội của vị ấy ...(như trên)... Hành sự với cách dùng cỏ che lấp có sự thực hiện, sự hành động, sự đạt đến, sự thỏa thuận, sự chấp nhận, sự không phản đối. Bảy cách dàn xếp có ba mươi sáu nguồn sanh khởi này.

[1063] “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “hành xử Luật bằng sự ghi nhớ,” các pháp này khác biệt về nội dung (và) khác biệt về hình thức tên gọi, hay là giống nhau về nội dung chỉ khác biệt về hình thức tên gọi? “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “hành xử Luật khi không điên cuồng” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “việc phán xử theo tội đã được thừa nhận” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “thuận theo số đông” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “theo tội của vị ấy” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “cách dùng cỏ che lấp,” các pháp này khác biệt về nội dung (và) khác biệt về hình thức tên gọi, hay là giống nhau về nội dung chỉ khác biệt về hình thức tên gọi?

- “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “hành xử Luật bằng sự ghi nhớ,” các pháp này không những khác biệt về nội dung mà còn khác biệt về hình thức tên gọi. “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “hành xử Luật khi không điên cuồng” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “việc phán xử theo tội đã được thừa nhận” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “thuận theo số đông” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “theo tội của vị ấy” ...(như trên)... “Hành xử Luật với sự hiện diện” hay là “cách dùng cỏ che lấp,” các pháp này không những khác biệt về nội dung mà còn khác biệt về hình thức tên gọi.

[1064] Có sự tranh cãi là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi (hay không)? Có sự tranh cãi không phải là sự tranh tụng (hay không)? Có sự tranh tụng không phải là sự tranh cãi (hay không)? Có (sự việc nào) vừa là sự tranh tụng vừa là sự tranh cãi (hay không)?

- Có thể có sự tranh cãi là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi. Có thể có sự tranh cãi không phải là sự tranh tụng. Có thể có sự tranh tụng không phải là sự tranh cãi. Có thể có (sự việc) vừa là sự tranh tụng vừa là sự tranh cãi.

Ở đây, sự tranh cãi nào là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi?

- Trong trường hợp này, các tỳ khưu tranh cãi rằng: “Đây là Pháp,” hoặc là “Đây không phải là Pháp,” …(như trên)… “Tội xấu xa,” hoặc là “Tội không xấu xa.” Ở đây, việc nào là sự xung đột, sự gây gỗ, sự tranh luận, sự tranh cãi, nhiều quan điểm, khác quan điểm, cãi vã là thói thường của sự nóng nảy; sự tranh cãi ấy là sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi.

Ở đây, sự tranh cãi nào không phải là sự tranh tụng?

- Mẹ tranh cãi với con trai, con trai tranh cãi với mẹ, cha tranh cãi với con trai, con trai tranh cãi với cha, anh em trai tranh cãi với anh em trai, anh em trai tranh cãi với chị em gái, chị em gái tranh cãi với anh em trai, bạn bè tranh cãi với bạn bè; sự tranh cãi ấy không phải là sự tranh tụng.

Ở đây, sự tranh tụng nào không phải là sự tranh cãi?

- Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, sự tranh tụng liên quan đến tội, sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ; sự tranh tụng ấy không phải là sự tranh cãi.

Ở đây, sự việc nào vừa là sự tranh tụng vừa là sự tranh cãi?

- Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi vừa là sự tranh tụng vừa là sự tranh cãi.

[1065] Có sự khiển trách là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách (hay không)? Có sự khiển trách không phải là sự tranh tụng (hay không)? Có sự tranh tụng không phải là sự khiển trách (hay không)? Có (sự việc nào) vừa là sự tranh tụng vừa là sự khiển trách (hay không)?

- Có thể có sự khiển trách là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách. Có thể có sự khiển trách không phải là sự tranh tụng. Có thể có sự tranh tụng không phải là sự khiển trách. Có thể có (sự việc) vừa là sự tranh tụng vừa là sự khiển trách.

Ở đây, sự khiển trách nào là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách?

- Trong trường hợp này, các tỳ khưu khiển trách vị tỳ khưu với sự hư hỏng vì giới, hoặc với sự hư hỏng về hạnh kiểm, hoặc với sự hư hỏng về tri kiến, hoặc với sự hư hỏng về nuôi mạng. Ở đây, việc nào là sự khiển trách, sự xoi mói, sự buộc tội, sự chỉ trích, sự moi móc, sự xúi giục, sự khích động; sự khiển trách ấy là sự tranh tụng liên quan đến khiển trách.

Ở đây, sự khiển trách nào không phải là sự tranh tụng?

- Mẹ khiển trách con trai, con trai khiển trách mẹ, cha khiển trách con trai, con trai khiển trách cha, anh em trai khiển trách anh em trai, anh em trai khiển trách chị em gái, chị em gái khiển trách anh em trai, bạn bè khiển trách bạn bè; sự khiển trách ấy không phải là sự tranh tụng.

Ở đây, sự tranh tụng nào không phải là sự khiển trách?

- Sự tranh tụng liên quan đến tội, sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi; sự tranh tụng ấy không phải là sự khiển trách.

Ở đây, (sự việc nào) vừa là sự tranh tụng vừa là sự khiển trách?

- Sự tranh tụng liên quan đến khiển trách vừa là sự tranh tụng vừa là sự khiển trách.

[1066] Có sự vi phạm tội là sự tranh tụng liên quan đến tội (hay không)? Có sự vi phạm tội không phải là sự tranh tụng (hay không)? Có sự tranh tụng không phải là sự vi phạm tội (hay không)? Có (sự việc nào) vừa là sự tranh tụng vừa là sự vi phạm tội (hay không)?

- Có thể có sự vi phạm tội là sự tranh tụng liên quan đến tội. Có thể có sự vi phạm tội không phải là sự tranh tụng. Có thể có sự tranh tụng không phải là sự vi phạm tội. Có thể có (sự việc) vừa là sự tranh tụng vừa là sự vi phạm tội.

Ở đây, sự vi phạm tội nào là sự tranh tụng liên quan đến tội?

- Năm nhóm tội là sự tranh tụng liên quan đến tội, và bảy nhóm tội là sự tranh tụng liên quan đến tội; sự vi phạm tội ấy là sự tranh tụng liên quan đến tội.

Ở đây, āpatti (sự vi phạm tội) nào không phải là sự tranh tụng?

- Quả vị Nhập Lưu (Sota-āpatti), sự thành đạt (sam-āpatti) (đây là nghệ thuật chơi chữ với từ āpatti); āpattinày không phải là sự tranh tụng.

Ở đây, sự tranh tụng nào không phải là sự vi phạm tội?

- Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, sự tranh tụng liên quan đến khiển trách; sự tranh tụng ấy không phải là sự vi phạm tội.

Ở đây, sự việc nào vừa là sự tranh tụng vừa là sự vi phạm tội?

- Sự tranh tụng liên quan đến tội vừa là sự tranh tụng vừa là sự vi phạm tội.

[1067] Có nhiệm vụ là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ (hay không)? Có nhiệm vụ không phải là sự tranh tụng (hay không)? Có sự tranh tụng không phải là nhiệm vụ (hay không)? Có (sự việc nào) vừa là sự tranh tụng vừa là nhiệm vụ (hay không)?

- Có thể có nhiệm vụ là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ. Có thể có nhiệm vụ không phải là sự tranh tụng. Có thể có sự tranh tụng không phải là nhiệm vụ. Có thể có (sự việc) vừa là sự tranh tụng vừa là nhiệm vụ.

Ở đây, nhiệm vụ nào là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ?

- Trong trường hợp này, việc nào cần phải hoàn thành, cần phải thực thi, là hành sự với lời công bố, là hành sự với lời đề nghị, là hành sự với lời thông báo đến lần thứ hai, là hành sự với lời thông báo đến lần thứ tư của hội chúng; nhiệm vụ ấy là sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ.

Ở đây, nhiệm vụ nào không phải là sự tranh tụng?

- Nhiệm vụ của thầy dạy học, nhiệm vụ của thầy tế độ, nhiệm vụ của các vị có chung thầy tế độ, nhiệm vụ của các vị có chung thầy dạy học; nhiệm vụ ấy không phải là sự tranh tụng.

Ở đây, sự tranh tụng nào không phải là nhiệm vụ?

- Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, sự tranh tụng liên quan đến tội; sự tranh tụng ấy không phải là nhiệm vụ.

Ở đây, sự việc nào vừa là sự tranh tụng vừa là nhiệm vụ?

– Sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ vừa là sự tranh tụng vừa là nhiệm vụ.

Dứt Phân Tích Sự Tranh Tụng.

Tóm lược phần này:

[1068]

Tranh tụng, sự khơi dậy,

cách thức, và hạng người,

sự mở đầu, nhân, duyên,

điều căn bản, nguồn sanh,

có tội, và nơi nào,

liên kết, và duyên khởi,

nhân, duyên, điều căn bản,

nguồn sanh khởi, hình thức,

tranh cãi, sự tranh tụng,

đây phân tích tranh sự.

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.