Thiền Tập Trong Đời Thường

Thiền Tập Trong Đời Thường

Thiền Tập

Trong Đời Thường

Nguyên Giác

Mục Lục

LỜI THƯA

LỜI GIỚI THIỆU

THIỀN TẬP VÀ NHAN SẮC

THIỀN TẬP CHO CẢNH SÁT

THIỀN TẬP CHỮA BỆNH CHẬM TRÍ

THIỀN NHƯ PHÁP GIẢM ĐAU

CÀ PHÊ VÀ THIỀN

ĂN CHAY ĐỂ CỨU ĐỊA CẦU

ĐÁ BANH VÌ QUÊ NHÀ

HỘI SINH VIÊN PHẬT TỬ DELTA

THIỀN TÔNG TẠI CUBA

MỘT GÓC VẮNG LẶNG

TẬP THIỀN CHẠY BỘ

THIỀN TÔNG VÀ THI CA

NÓI GÌ VỚI GIỚI TRẺ VỀ PHẬT GIÁO?

THIỀN TẬP VÀ BẠO LỰC

THẾ VẬN VÀ THIỀN TẬP

TÂY TẠNG, PHẬT GIÁO VÀ BÓNG ĐÁ

VÀI Ý NGHĨ RỜI VỀ HOẰNG PHÁP

HỘI SINH VIÊN PHẬT TỬ

TƯỞNG NHỚ THẦY GIÁC NHIÊN

PHẬT HỌC VÀ NGHỆ THUẬT: TỪ THIỀN TÔNG TỚI TỊNH ĐỘ

HỘI HỌA VÀ THIỀN TẬP

PHẬT GIÁO THÁI LAN NHÌN LẠI 50 NĂM

TU HỌC: NÓI, NGHE, ĐỌC, VIẾT…

TU HỌC VÀ NHỮNG NỖI SỢ

TỰ THIÊU VÀ GIỚI SÁT

VÀI Ý NGHĨ VỀ HOẰNG PHÁP Ở XỨ NGƯỜI

LỄ HỘI VÀ CÔNG ĐỨC

NGƯỜI ĂN CƠM PHẬT

VỀ TÁC GIẢ

LỜI THƯA

Thiền Tập Trong Đời Thường là một tuyển tập gồm nhiều bài viết, hy vọng giúp độc giả nhìn thấy từng khoảnh khắc hiện tiền với cảm thọ hạnh phúc hơn, yêu thương hơn, và tự chữa trị nhiều bệnh về thân tâm. Tuyển tập cũng ghi lại một số cuộc nghiên cứu thực dụng về các Thiền pháp chữa trị bệnh tự kỷ và bệnh chậm trí, giữ gìn làn da đẹp cho nhan sắc, tăng trí tuệ nhạy bén, ngăn ngừa trầm cảm… Và, cũng có một số bài với chủ đề khác.

Hiển lộ chung quanh chúng ta đều là các hiện tướng không khác, như thành quách phố thị, như những gì được thấy nghe hay biết… nhưng có người hạnh phúc được bất kể mọi gian nan gặp phải, và có người đi khắp cùng trời cuối đất cũng không thấy được chút nào bình an. Tuyển tập này là một mời gọi tỉnh thức nhìn về các khoảnh khắc trong đời, để chúng ta sống an vui, hiểu nhau hơn, thương nhau hơn để kiến lập một xã hội xa lìa bạo động.

Nguyên Giác, 2017

LỜI GIỚI THIỆU

Có lẽ ai đến với đạo Phật cũng đều biết đến lời dạy ngắn gọn của Đức Phật: Tránh làm các việc ác, siêng làm các việc lành, và tự thanh tịnh tâm ý. Một lời dạy, tưởng như đơn giản nhưng lại vô cùng súc tích. Một lời dạy chỉ gồm 15 chữ nhưng lại gói trọn lộ tình tu tập từ thấp lên cao, từ dễ đến khó. Hai bước đầu tiên, tránh làm các việc ác, và siêng làm các việc lành; có lẽ đạo nào cũng dạy và ai cũng có thể thực hành không mấy khó khăn. Riêng bước thứ ba, tự thanh tịnh tâm ý, (tức tự mình thanh lọc tâm ý cho được hoàn toàn tịch tịnh, vượt lên phạm trù đối đãi thiện ác có không) có lẽ chỉ riêng đạo Phật mới có. Bước thứ ba này chính là con đường Thiền Định và chỉ có con đường này mới phát sinh trí tuệ và là mục đích tối thượng của Phật giáo, Duy Tuệ Thị Nghiệp.

Đức Phật, sau sáu năm tu khổ hạnh đã không đem lại kết quả như ý nên Ngài đã từ bỏ năm người bạn đồng tu mà tự lên đường tìm ra con đường giác ngộ giải thoát qua thiền định quán chiếu nội tâm. Sau 49 ngày đêm tọa thiền dưới cội bồ đề, Ngài đã giác ngộ thành Phật. Ngài trở thành bậc Giác Ngộ.

Sau khi thành đạo, Ngài đã du hành khắp nơi thuyết giảng giáo pháp mà Ngài đã chứng ngộ. Khi đến xứ Kuru Đức Phật đã giảng dạy phương pháp hành thiền mà ngôn ngữ ngày nay gọi là “chánh niệm”, tức thiền bốn niệm xứ cho toàn thể người dân xứ này. Ngài đã giảng dạy những gì? Ngài dạy rằng, trong bất cứ thời khắc nào tâm cũng an trú trong hiện tại. Ngài dạy phải luôn luôn để tâm vào công việc, làm việc gì biết việc ấy, luôn luôn biết mình nghĩ gì, nói gì và làm gì. Đi đứng nằm ngồi cũng vậy. Ngài cho biết nếu thực hành được như vậy, sẽ không còn những ý nghĩ, lời nói và hành động có thể gây nên khổ đau cho mình và cho người khác.

May mắn thay, Cư sĩ Nguyên Giác, tác giả cuốn sách “Thiền Tập Trong Đời Thường”, cho chúng ta biết pháp thiền này được phổ biến và thực hành như thế nào trong đời thường tại các nước Tây phương như Hoa Kỳ và Canada. Đây là một tuyển tập gồm nhiều bài viết về thiền, mà theo tác giả là một “mời gọi tỉnh thức nhìn về các khoảnh khắc trong đời, để chúng ta sống an vui, hiểu nhau hơn, thương nhau hơn để kiến lập một xã hội xa lìa bạo động.”

Qua cuốn sách, chúng ta thấy rằng thiền đã được đại chúng hóa. Thiền đã và đang đi vào mọi lãnh vực, mọi ngõ ngách của đời sống. Thiền đến với các cảnh sát viên, đến với các tù nhân tại các trung tâm cải tạo, đến với các mỹ viện chăm sóc sắc đẹp, đến với các bệnh nhân tại các trung tâm điều trị đau nhức, đến với các quán cà phê, các công viên và đến với nhân viên các đại công ty tin học, kỹ thuật cao, đến với các lực sĩ thế vận; Chưa hết, thiền tập còn tới đường phố và tới các trạm xe điện ngầm ở thành phố New York, chỉ với mục đích giúp nhau tự vệ, cùng nhau gìn giữ sức khỏe cho thân và tâm. Thiền đã trở thành liệu pháp không dùng thuốc để điều hòa thân tâm một cách hữu hiệu.

Một trong những điểm đặc sắc của cuốn “Thiền Tập Trong Đời Thường” của Cư Sĩ Nguyên Giác là tác phẩm chứa đựng những nét thực hành rất căn bản có từ buổi bình minh của đạo Phật. Tác giả nói, “Không nhất thiết phải ngồi, nhưng là luôn luôn giữ tâm tỉnh thức trong tất cả hoạt động thường ngày như đi bộ, nấu ăn, lau nhà, hay khi vận chuyển. Hãy tỉnh thức nhìn vào mọi cử chỉ trong việc làm hàng ngày. Hãy chú tâm vào hơi thở ra vào thoải mái, ghi nhận cảm thọ, ghi nhận các niệm đang nghĩ ngợi; không cần phải xua đuổi hay thay đổi các thọ hay xua đuổi niệm. Hãy chú ý tới các niệm khởi trong tâm, các cảm thọ, không nên phán đoán gì, chỉ ghi nhận thôi.” Và đó cũng chính là lời Đức Phật dạy pháp thiền cho người dân xứ Kuru như nói ở trên.

Giá trị của cuốn sách “Thiền Tập Trong Đời Thường” là khi đọc ai cũng có thể hiểu được vì tác giả đã dùng ngôn ngữ đời thường và ai cũng có thể thực hành được dù đang làm việc, đang ăn uống, đang đi, đang đứng ở khắp mọi nơi, mọi lúc.

Vì những lợi lạc trên nên chúng tôi đặc biệt giới thiệu đến quý độc giả.

Trân trọng,

Cư sĩ Tâm Diệu

THIỀN TẬP VÀ NHAN SẮC

Thiền tập đang trở thành một phương thuốc đa năng tại Hoa Kỳ… Đối với nhiều bác sĩ, thiền tập là chìa khóa để giúp phụ nữ đẹp hơn, trẻ hơn, hạnh phúc hơn…

Bác sĩ David Bank, chuyên gia thẩm mỹ về da và là tác giả cuốn sách “Beautiful Skin: Every Woman’s Guide to Looking Her Best at Any Age” (Làn Da Đẹp: Cẩm Nang của Tất Cả Phụ Nữ Để Được Nhìn Đẹp Nhất ở Bất Kỳ Tuổi Nào) nói rằng căng thẳng là một “tên trộm nhan sắc” (beauty burglar).

Ông giải thích, khi bạn căng thẳng, các mạch máu hẹp lại, tiết ra các chất hormones bất lợi, làm máu kém lưu chuyển trên các làn da và các cơ phận khác của cơ thể. Thậm chí, căng thẳng làm cho làn da ít dưỡng chất và ít dưỡng khí (oxygen) hơn, và như thế các hội chứng đã có trước đó như acne (mụn trứng cá) hay eczema (viêm da, sần sùi) có thể xuất hiện trở lại. Ông nói, ngay cả nếu bệnh chưa hiện ra, khi căng thẳng, bắp thịt sẽ căng, da sẽ mất màu sáng và các nếp nhăn hiện ra.

Khi tới với thiền tập, mỗi người thường dùng pháp này như một công cụ thích nghi cho mình. Phụ nữ dễ gặp nhiều vấn đề hơn nam giới trong đời thường. Quý phụ nữ thường quan tâm về cân nặng, về làn da, về nếp nhăn, về chữa bệnh, về những đổ vỡ riêng tư trong đời thường… Đó cũng là lý do, hôm Thứ Sáu 7/4/2017, khi vào trang Google, gõ nhóm chữ “mindfulness for women” (chánh niệm cho phụ nữ) sẽ thấy có hơn 48 triệu mục từ liên hệ, nếu gõ nhóm chữ “meditation for women” (thiền tâp cho phụ nữ) sẽ thấy có hơn 55 triệu mục từ liên hệ.

Có phải vì phụ nữ quan tâm về giải thoát sinh tử luân hồi nhiều hơn? Không phải. Nam hay nữ cũng chỉ là một nhóm chuyển động gồm “sắc thọ tưởng hành thức” đang lung linh trôi chảy thôi; đau khổ cũng như nhau, nhưng có một số người ưa chú trọng nhiều về sắc tướng hơn là mọi thứ. Thử tìm đọc các sách liên hệ đang bán trên Amazon, mà chúng ta có thể mượn nhiều cuốn trong thư viện công cộng ở nhiều thành phố Mỹ, sẽ thấy quan tâm lớn nhất là sức khỏe, và thứ nhì là nhan sắc.

Trong một bài trên báo The Telegraph trong năm 2012, kể về một cuộc nghiên cứu của các nhà khoa học ở University of Sheffield, có kết quả in trên tạp chí chuyên ngành về da The British Journal of Dermatology, ghi nhận rằng Anh quốc có 8 triệu người có bệnh về da, và một số phương pháp không cần dùng thuốc – trong đó có pháp thiền thư giãn và môn liệu pháp nhận thức thái độ (CBT – viết tắt của cognitive behaviour therapy, một phương pháp của các bác sĩ tâm lý) có thể giúp chữa được một số bệnh về da.

Nghiên cứu này xem xét hơn 900 trường hợp từ 22 cuộc nghiên cứu trước đó, cho thấy các phương pháp không dùng thuốc này đối phó được bệnh ngứa da và xóa được thói quen gãi.

Tổ chức British Skin Foundation nói rằng nhiều người bệnh da đã từng đau khổ tới mức tự gây tổn thương, và thậm chí từng nghĩ tới tự sát. BSF nói rằng phân nửa số người có bệnh da từng đau khổ vì một số lời nói nơi công cộng, thậm chí còn bị lánh xa.

Anthony Bewley, một bác sĩ chuyên gia psychodermatologist (chữa trị bệnh da bằng phương pháp tâm lý), nói rằng nhiều bệnh nhân về da thấy rằng họ bị tổn thương về tâm lý nguy hại hơn là bệnh tim hay bệnh tiểu đường.

Nhan sắc, trước tiên phải là một làn da đẹp. Đó cũng là lý do nhiều nữ diễn viên Hoa Kỳ rủ nhau thiền tập, không chỉ để tự giảm căng thẳng đời thường, mà cũng để dùng như một phương pháp giữ gìn nhan sắc. Bởi vì quan tâm lớn nhất của nữ nghệ sĩ luôn luôn là nhan sắc.

Như trường hợp nữ ca sĩ Jewel -- cũng là một nhạc sĩ, một diễn viên, một nhà thơ – đã nói trên báo The Washington Times ngày 5 tháng 4/2016 rằng cô giữ mãi một câu thần chú nhà Phật rằng hạnh phúc không phải là chuyện bạn là ai, cũng không phải là những gì bạn có, nhưng chỉ là những gì bạn suy nghĩ.

Tạp chí Self ngày 3 tháng 4/2017 có bài viết của phóng viên Haley Goldberg tựa đề “The 15-Second Meditation That Helps Jewel Calm Her Panic Attacks” (Thiền Tập 15 Giây Đồng Hồ Giúp Cô Jewel Bình Tâm Khi Sợ Hãi Khởi Dậy).

Bài viết khởi đầu với câu: “At 18, the singer found herself homeless and plagued by panic attacks. Mindfulness helped her regain control of her life.” (Vào năm 18 tuổi, ca sĩ [Jewel] sống vô gia cư giữa tràn ngập sợ hãi. Thiền chánh niệm giúp cô nắm lại kiểm soát cuộc đời của cô).

Ca sĩ Jewel bây giờ 42 tuổi, mới mấy tuần trước nói trên chương trình “10% Happier” (10% Hạnh Phúc Hơn) của phóng viên truyền hình Dan Harris kể lại thời cô phải sống bụi đời năm 18 tuổi:

“Thời đó người ta chưa xài chữ mindfulness (thiền chánh niệm) nhưng tôi trở ngược về ý tưởng làm sao tôi có thể nối dây lại não bộ của mình. Tôi lúc đó nhớ lời Đức Phật dạy, ‘Hạnh phúc không tùy thuộc vào chuyện bạn là ai, hay tùy thuộc vào chuyện bạn có những gì, mà chỉ tùy thuộc vào bạn suy nghĩ gì.’ Tôi đã có niềm vui độc đáo về chỉ có những gì tôi đã nghĩ đã rời bỏ. Tôi không có gia đình, không nhà, không thực phẩm – không có gì làm tôi bận tâm.”

Jewel tên đầy đủ là Jewel Kilcher, sinh ngày 23 tháng 5/1974, là ca sĩ, nhạc sĩ sáng tác, diễn viên, nhà văn và là nhà thơ. Cô có 4 lần được đề cử Giải Grammy Award, và vào năm 2008 đã bán hơn 30 triệu albums toàn cầu. Cô sáng tác nhạc từ năm 16 tuổi, khi còn học trong học viện âm nhạc Interlochen Arts Academy ở Interlochen, Michigan.

Jewel xuất bản tập thơ nhan đề A Night Without Armor năm 1998, bán hơn 1 triệu ấn bản và vào danh sách bán chạy của New York Times.

Jewel lập một hội bất vụ lợi có tên là Higher Ground for Humanity và cũng tham dự, hỗ trợ, gây quỹ tài chánh cho nhiều hội từ thiện khác.

Tại sao nói 15 giây đồng hồ thiền tập là đủ bình an?

Jewel giải thích với Harris:

“Bạn phải rời bỏ việc tin tưởng vào tất cả các niệm hiện ra trong đầu. Khi tôi tập thiền, tôi chỉ đếm tới 20 – một là thở vào, hai là thở ra. Toàn bộ chỉ là quan sát và nhìn xem, bởi vì đó là trạng thái chánh niệm và ở với cái giây phút hiện tiền.”

Một nữ diễn viên khác cũng thiền tập hàng ngày: Emma Watson, người thiếu nữ nổi tiếng trong loạt 8 phim Harry Potter từ 2001 tới 2011. Thiếu nữ rất trẻ này (Emma Watson sinh ngày 15 tháng 4/1990) tập thiền chánh niệm qua một ứng dụng điện thoại di động có tên là Headspace, và cô yêu thích ứng dụng này nhiều tới nổi cô đã tweet cho các người ái mộ, khuyến khích mọi người sử dụng ứng dụng này.

Watson trong năm 2014 được bổ nhiệm là Đại sứ LHQ về Phụ Nữ Thiện Chí và giúp LHQ khởi động phong trào bình đẳng tính phái có tên là UN Women campaign HeForShe.

Trong khi đó, nữ diễn viên Goldie Jeanne Hawn từng có Giải Oscar cho Nữ Diễn Viên Phụ Xuất Sắc, và Giải Golden Globe cho Nữ Diễn Viên Phụ Xuất Sắc cho cuốn phim Cactus Flower năm 1969, là mẹ của ba diễn viên nổi tiếng Oliver Hudson, Kate Hudson và Wyatt Russell. Hawn sáng lập hội bất vụ lợi The Hawn Foundation trong năm 2003.

The Hawn Foundation có trang web ở https://mindup.org/ và đang dạy thiền chánh niệm cho trẻ em tại nhiều quốc gia toàn cầu.

Câu hỏi rằng, có nên sử dụng các nhu liệu ứng dụng về thiền tập như Watson khuyên hay không? Nếu bạn nghe thông thạo tiếng Anh và nếu bạn muốn tốn tiền... Thực ra, đó là các lời hướng dẫn, không gì khác.

Nguy hiểm của thiền tập theo lời hướng dẫn của ứng dụng là: nếu bạn là nam, bạn có thể sẽ say mê giọng nữ; và ngược lại. Đối với nhà Phật, thế là buộc mãi vào sinh tử luân hồi, cứ tưởng là an tâm, lại rơi vào lưới mê mới.

Cũng như việc nghe pháp trên YouTube, nhiều nữ Phật tử say mê nghe giọng của một vị thầy nào đó, có khi vì mê giọng Bắc, giọng Huế, giọng Nam. Tương tự, nhiều nam Phật tử say mê giọng các Ni sư… Tưởng theo thầy là tu, hóa ra lại là mê, thế là hỏng. Nhưng thôi, đó là chuyện khác. Vì không phải ai cũng quan tâm giải thoát.

Đối với thiền tập vì mục tiêu nhan sắc, theo một số hướng dẫn trên mạng, bên cạnh pháp thở, nên tập hướng dẫn niệm thọ. Tức là scan body, quét cảm thọ trên thân.

Thí dụ, khi hướng dẫn một nhóm bạn trong lớp cùng thiền tập, nên nói lời hướng dẫn dịu dàng, chậm:

“Mời các bạn ngồi vững vàng trên ghế, đặt hai bàn chân trên sàn, cảm nhận hai bàn chân trên sàn, thẳng lưng, hít vào dịu dàng và cảm thọ hơi vào dịu dàng, thở ra dịu dàng và cảm thọ hơi ra dịu dàng, chớ nghĩ chuyện gì khác, buông hết mọi chuyện hôm qua hay ngày mai… chú tâm nơi bàn chân, cảm thọ về làn da nơi hai bàn chân… [rồi từ từ tới cơ phận khác, hãy chú tâm và cảm thọ làn da nơi cổ chân, rồi bắp chân, đầu gối, hông, bụng, ngực, cổ, mặt, mũi, trán, đỉnh đầu]… hít vào dịu dàng và cảm thọ hơi vào dịu dàng, thở ra dịu dàng và cảm thọ hơi ra dịu dàng… hãy chú tâm và cảm thọ làn da nơi mặt, sẽ cảm thấy làn da như tươi mát hơn… chú tâm và cảm thọ vào vùng quanh hai mắt, vào trán… sẽ cảm thấy làn da như tươi mát hơn… Chuẩn bị rời thiền tập, cử động dịu dàng, và luôn luôn giữ niệm thọ về toàn thân trong mọi việc làm trong ngày…”

Nếu bạn muốn ngắn gọn 15 giây đồng hồ [như nữ nhạc sĩ Jewel nói], niệm hơi thở tới con số 20...

Và nếu chưa được, hãy tập theo hai câu sau:

Thở vào dịu dàng, biết và cảm thọ hơi thở vào.

Thở ra dịu dàng, biết và cảm thọ hơi thở ra.

Đó là hai câu đa dụng, có thể dùng cho mọi trường hợp.

THIỀN TẬP CHO CẢNH SÁT

Cảnh sát là một nghề căng thẳng hơn rất nhiều nghề khác trong đời thường. Đôi khi, buổi sáng ra đi, không chắc gì buổi chiều đã toàn vẹn trở về. Tại một vài khu phố nổi tiếng bạo lực ở Hoa Kỳ, khi bóng đêm buông xuống, và những hoạt động mờ ám của xã hội trở nên dày đặc hơn, người cảnh sát có khi phản ứng chậm là chết; nhưng nếu phản ứng hấp tấp và bất cẩn, có khi lại gây ra những thương tích và tử vong oan ức. Do vậy, căng thẳng là bệnh thường nhất của cảnh sát.

Thực tế, sát thủ lớn nhất đối với cảnh sát chính là “tự sát.” Tình hình tự sát trong giới cảnh sát Hoa Kỳ có tỷ lệ nhiều gấp 1.5 lần so với dân số đời thường.

The Badge of Life ghi nhận thống kê rằng trong năm 2016, có 108 trường hợp tự sát. Điều để suy nghĩ, tuổi trung bình các trường hợp cảnh sát tự sát là 42 tuổi, và có trung bình 17 năm trong nghề.

Một cuộc nghiên cứu của Tiến sĩ John Violanti, giáo sư y khoa phòng ngừa tại đại học University of Buffalo School of Public Health and Health Professionals, cho thấy cảnh sát gặp nhiều bệnh hơn đời thường, trong đó hai yếu tố chính là: giờ làm việc xoay chuyển trong ngày, và căng thẳng. Vì giờ làm việc bất thường, nên mất ngủ là dễ gặp. Vì đối phó thường xuyên với bạo lực, nên căng thẳng thường trực dễ dẫn tới bệnh mập phì, khó ăn, đau tim, tiểu đường, ung thư…

Nghiên cứu này cho thấy 40% cảnh sát mập phì, trong khi đời thường là 32%; 25% cảnh sát có dấu hiệu metabolic syndrome (hội chứng bất thường sinh hóa, dễ dẫn tới tiểu đường và đột quỵ)…

Kết quả nghiên cứu của Violanti in trên tạp chí Journal of Psychoneuroendocrinology hồi tháng 1/2017 cũng cho thấy tuổi thọ trung bình giảm: nam cảnh sát ở Ty Cảnh Sát Buffalo (tiểu bang New York) là 68 tuổi, trong khi dân số đời thường là 78 tuổi.

Trong tình hình như thế, nhiều ty cảnh sát Hoa Kỳ chọn giải pháp thiền tập – một phương thuốc đối trị có thể chống được bệnh mất ngủ, và đồng thời giảm được căng thẳng.

Hình ảnh cảnh sát Hoa Kỳ ngồi thiền đã trở nên phổ biến qua các bản tin truyền hình, báo chí. Bạn chỉ cần vào trang web: images.google.com và gõ chữ “police meditation” sẽ thấy cảnh sát Mỹ, Anh, Canada, Ấn Độ… đang ngồi thiền. Hoặc ngồi nhiều người trong hàng ngũ, hoặc ngồi đơn độc… trong phòng, trong thư viện, nơi hành lang, trên góc phố, góc vườn…

Nữ thiền sư nổi tiếng nhất trong giới dạy thiền cho cảnh sát Hoa Kỳ là bà Cheri Maples, học trò lâu năm của Thầy Thích Nhất Hạnh và năm 2008 được nhà sư Việt Nam này tấn phong làm giáo thọ. Bà tốt nghiệp Tiến sĩ Luật, có nhiều năm làm việc ở cương vị phụ tá Bộ Trưởng Tư Pháp Wisconsin về tư pháp hình sự, Trưởng Phòng Quản Chế và Tại Ngoại của Bộ Cải Huấn Wisconsin, và là đồng sáng lập viên Center for Mindfulness and Justice, một trung tâm nghiên cứu, thuyết trình, và hướng dẫn thiền tập.

Cảnh sát tiểu bang California cũng quan tâm về thiền tập. Báo San Jose Mercury ngày 26/1/2017 cho biết thành phố Menlo Park ở Bắc Calif. sẽ chi 59,000 đôla để gửi 29 cảnh sát đi sang tiểu bang Oregon học thiền trong khóa huấn luyện dài ba ngày.

Người sẽ dạy cho nhóm cảnh sát California này là Richard Goerling, một trung úy cảnh sát ở thị trấn Bend, Oregon. Goerling tốt nghiệp pháp thiền chánh niệm từ đại học UCLA, nơi nổi tiếng với phương pháp Dùng Chánh Niệm Để Giảm Căng Thẳng – viết tắt MBSR (mindfulness-based stress reduction) -- do Tiến sĩ Jon Kabat-Zinn hướng dẫn.

Robert Jonsen, Cảnh sát trưởng thị trấn Menlo Park, nói với báo SJ Mercury rằng nếu đợt đầu huấn luyện tốt đẹp, ông hy vọng toàn bộ nhân viên Ty Cảnh Sát Menlo Park sẽ đi dự huấn luyện thiền tập, cần tới 2 năm, với chi phí tổng cộng là 177,000 USD, nghĩa là tốn thêm 118,000 USD.

Mới biết, cảnh sát California chịu tốn tiền. Trong khi đó, một đơn vị cảnh sát ở Ontario, Canada, đã đưa nhân viên đi học một khóa thiền thần tốc, theo một bản tin ngày 13/4/2016 trên báo The Huffington Post Canada. Và không nghe báo này nói chuyện tốn kém gì.

Cảnh sát của Ty Cảnh Sát Khu Vực Peel Regional Police ở Ontario, Canada, tới ngôi chùa có tên là West End Buddhist Temple and Meditation Centre để nghe vị sư Phó trụ trì Bhante Saranapala dạy về thiền chánh niệm. Hình ảnh hàng chục cảnh sát Canada ngồi trong chánh điện nhà chùa để ngồi hít thở quả nhiên là rất khó nhìn thấy ở nơi khác.

Nhà sư Saranapala (sinh ở Bangladesh, nhưng xuất gia ở Sri Lanka) nói rằng thầy cũng sẽ dạy một buổi thiền tương tự cho cảnh sát Tỉnh Ontario vào tháng 5/2016.

Trong khi đó, cảnh sát Quận 3 của Ty Cảnh Sát Detroit, thành phố lớn nhất của tiểu bang Michigan và là thành phố có tỷ lệ sát nhân cao nhất và tỷ lệ tội bạo lực cao nhất Hoa Kỳ trong năm 2013, có một cách để giảm căng thẳng: một xe truck khổng lồ, thiết kế làm một căn phòng thiền tập, để các cảnh sát có thể vào đó học thiền và ngồi thiền. Muốn xem chiếc xe thiền đường này, bạn có thể vào YouTube và gõ chữ “Meditation at the Detroit Police Department”…

Trong khi đó, bản cẩm nang của cảnh sát Úc Châu “Meditation for Police” trên địa chỉ mạng www.policehealth.com.au có đưa ra những lời khuyên về thiền tập, thích nghi với đời sống của một cảnh sát.

Không nhất thiết phải ngồi, nhưng là luôn luôn giữ tâm tỉnh thức trong tất cả hoạt động thường ngày như đi bộ, nấu ăn, lau nhà, hay khi vận chuyển. Hãy tỉnh thức nhìn vào mọi cử chỉ trong việc làm hàng ngày. Nên ra đi bộ hay tập thể dục hàng ngày ngoài trời, với tỉnh thức từng bước chân và từng động tác.

Bản cẩm nang cảnh sát Úc khuyên giữ 5 điều, tóm lược như sau.

Thứ nhất, không suy nghĩ. Chỉ ghi nhận thôi. Đừng phán đoán hay dán nhãn hiệu về chuyện bạn đang làm. Chỉ ghi nhận chi tiết.

Thứ nhì, hơi thở là quan trọng nhất. Nếu thấy tâm chạy lang thang, hãy đưa tâm về hơi thở và như thế là ở với giây phút hiện tại.

Thứ ba, ghi nhận về các cảm thọ, vì đó chính là cái bạn đang ở “bây giờ và ở đây”… Bạn đang thấy, nghe, ngửi, cảm thọ và nếm gì?

Thứ tư, đối trị các niệm tiêu cực. Nếu thấy không tập trung được vào việc đang làm, hãy làm việc khác. Hãy viết xuống giấy những gì bạn suy nghĩ.

Hãy đi bộ một chút [rồi mới ngồi trở lại]. Hãy đi tắm. Có thể vì bạn quá nỗ lực để thư giãn.

Thứ năm, hãy chấp nhận rằng thiền tập đang trôi chảy hiệu quả. Mục tiêu không phải là tìm hiểu hay phân tích, nhưng chỉ đơn giản là cùng sống với thiền tập.

Có một băng hình ngắn, cho thấy nhiều viên chức của Ty Cảnh Sát Tempe (tiểu bang Arizona) tham dự một buổi thiền tập dưới sự hướng dẫn của thiền sư Jeff Warren và phóng viên Dan Harris của truyền hình ABC News. Băng hình (https://www.yahoo.com/news/10-happier-guidedmeditation-session-184743834.html) dài khoảng 11 phút, cho thấy phương pháp các cảnh sát nơi này thiền tập. Bạn có thể xem băng hình này và sẽ biết cách tự thực tập, và cũng sẽ biết cách hướng dẫn những người khác cùng ngồi thiền. Chú ý nơi đây rằng, cảnh sát chọn phương pháp thiền tập đơn giản nhất, dễ tập nhất, dễ truyền dạy nhất, và không có yếu tố tôn giáo.

Phương pháp đơn giản này có thể tóm lược như sau:

Mời người tham dự ngồi trên ghế, thẳng lưng, giữ người thư giãn, mắt nhắm (hoặc mở lim dim ngó phía trước, sao cho thoải mái), hít nhẹ hơi vào và thở nhẹ hơi ra sao cho không thấy vướng víu, cảm thọ 2 bàn chân chạm mặt đất, chú tâm vào hơi thở, nên cảm thọ ở hơi thở vào và hơi thở ra nơi lỗ mũi, nếu thấy tâm lang thang hãy chú tâm trở lại hơi thở, nếu có ai thấy không thuận tiện chú tâm vào hơi thở hãy chú tâm vào hai bàn tay hay cảm thọ mình gắn liền với mặt đất trong không gian này, giữ tâm nhận biết về những gì xảy ra và chớ phê phán gì, chì duy cảm thọ hơi thở dịu dàng, hãy chú tâm vào hơi thở và để mọi chuyện trôi chảy tự nhiên, chớ bân tâm gì về tất cả những gì xảy ra chung quanh…

Nếu bạn muốn cho đơn giản hơn, dễ nhớ hơn, chỉ cần làm theo 2 câu này thôi:

Thở vào dịu dàng, biết và cảm thọ hơi thở vào.

Thở ra dịu dàng, biết và cảm thọ hơi thở ra.

Như thế là cẩm nang ngắn nhất. Và cũng là cơ hội tập suốt ngày, vì có ai ngưng thở đâu nào. Và như thế, cũng hiệu quả mà đâu có cần tốn nhiều tiền và đi học xa như nhân viên của Ty Cảnh Sát Menlo Park.

THIỀN TẬP CHỮA BỆNH CHẬM TRÍ

Đó là một câu hỏi được nhiều chuyên gia y tế và giáo dục quan tâm: Thiền tập có thể chữa bệnh chậm trí?

Trong Kinh Phật đã ghi một trường hợp như thế.

Ngài Culapanthaka nổi tiếng chậm trí, không nhớ gì lời Đức Phật dạy trong khi người anh ruột cực kỳ thông tuệ, minh mẫn. Người anh rất phiền vì em mình không thể nhớ tới một bài kệ. Trong một lần Đức Phật và chư tăng được mời cúng dường trai tăng, người anh (Ngài Mahapanthaka) phụ trách phân công trong tăng đoàn, sợ em mình chậm trí, sẽ làm đủ thứ chuyện phiền nhiễu, nên bảo em ở lại giữ tu viện. Ngài Culapanthaka tủi thân, khởi tâm muốn về đời. Đức Phật nhận ra ý định đó, mới đưa mảnh vải và dạy nhà sư Culapanthaka rằng “hễ thấy bụi, thì lau”… Trong vòng chưa hết buổi sáng, Ngài Culapanthaka chứng quả A La Hán, đắc thần túc thông. Đức Phật giải thích rằng vì trong thời Đức Phật Ca Diếp, tiền thân của Culapanthaka chế giễu một nhà sư chậm trí, nên Culapanthaka kiếp này chậm trí. Tích này ghi lại trong Kinh Pháp Cú – Bài Kệ 25.

Nhưng còn bây giờ? Nhà văn Juliann Garey, cũng là một giáo sư ở đại học NYU, trong bài viết tựa đề “The Power of Mindfulness: How a meditation practice can help kids become less anxious, more focused” (Sức Mạnh Chánh Niệm: Cách nào để thiền tập giúp trẻ em giảm lo lắng, tăng sức tập trung), nói về liệu pháp thiền tập MBSR của Jon Kabat-Zinn, phương pháp có thể nói cô đọng là “chú tâm vào giây phút hiện tại và không phán đoán.”

Garey nói rằng trong những năm gần đây, pháp này được dùng để chữa trị trẻ em và thiếu niên gặp nhiều hội chứng bệnh lý, từ ADHD tới lo lắng, tới hỗn loạn tự kỷ, tới trầm cảm và căng thẳng (from ADHD to anxiety, autism spectrum disorders, depression and stress). Và lợi ích thiền tập thấy rõ lớn vô cùng.

ADHD là viết tắt nhóm chữ “Attention deficit hyperactivity disorder” – là bệnh rối loạn tâm lý, khó tập trung tư tưởng, lo lắng, xung động… Khi đã có bệnh ADHD, sẽ tới 2/3 em mang bệnh này khi trưởng thành.

Vấn đề là, làm sao dạy thiền cho một em bé 5 tuổi?

Garey kể về phương pháp của Amy Saltzman, một bác sĩ và là người dạy thiền ở thị trấn Menlo Park, California, là chỉ mời gọi đứa trẻ đó phải kinh nghiệm trước – để tìm thấy các em ở “nơi lặng lẽ, im vắng” riêng của các em.

BS Saltzman giải thích:

“Khởi sự là chú tâm vào hơi thở, cảm nhận hơi thở vào, cảm nhận sự lặng lẽ giữa hơi thở vào và hơi thở ra. Tôi mời các em an nghỉ nơi không gian giưa các hơi thở. Rồi tôi giải thích rằng nơi lặng lẽ im vắng này luôn luôn ở với chúng ta – khi chúng ta buồn, khi chúng ta giận dữ, hào hứng, hạnh phúc, bực dọc. Các em có thể cảm nhận nó trong cơ thể các em. Và nó trở thành một kinh nghiệm cảm nhận được về sự tỉnh thức. Các em có thể tâp quan sát các niệm và các cảm thọ, và điều lớn nhất đối với tôi là các em có thể khởi sự lựa chọn thái độ hành vi của các em.”

BS Saltzman nói rằng bà dạy trẻ em thiền tập để chữa các hội chứng ADHD, lo lắng, trầm cảm, tự kỷ (autism), ưa giận dữ. Và bà dạy riêng từng em.

BS Saltzman cũng thực hiện một cuộc nghiên cứu liên kết với các nhà nghiên cứu ở Stanford University cho thấy rằng sau 8 tuần tập thiền chánh niệm, các em lớp 4 tới lớp 6 trong cuộc nghiên cứu giảm được lo lắng, và tăng sức chú ý. Các em bớt phản ứng bộc khởi, và trở nên trầm tĩnh hơn.

Ghi nhận rằng, nếu trong gia đình bạn có một con em bệnh tự kỷ, chậm trí… sẽ không mấy gia đình có thể có điều kiện tài chánh để đưa con vào chữa trị ở các chuyên gia y tế nổi tiếng. Điều tốt nhất là, tất cả các bậc ba mẹ đều nên thiền tập để mỗi ngày dạy và cùng thiền tập với con mình.

Những cuộc nghiên cứu của các chuyên gia y tế Hoa Kỳ có kết quả ra sao? Nơi trang U.S. National Library of Medicine (Thư Viện Y Khoa Quốc Gia Hoa Kỳ -- https://www.nlm.nih.gov/) chúng ta có thể tìm thấy một số bản phúc trình về dạy thiền tập cho trẻ em và người thành niên chậm trí.

Trong đó, có ít nhất 4 cuộc nghiên cứu chữa trị người thành niên chậm trí có thái độ hung hăng giận dữ bằng phương pháp “Thiền Tập về Dưới Bàn Chân” (Meditation on the Soles of the Feet).

Cuộc nghiên cứu tháng 5 và tháng 6/2003 ghi trên trang này có tựa đề “Soles of the Feet: a mindfulness-based self-control intervention for aggression by an individual with mild mental retardation and mental illness” (Để Tâm Phía Dưới Bàn Chân: một phương pháp tỉnh thức đối trị sự phẫn nộ hung hăng giành cho người bệnh chậm trí nhẹ và bệnh tâm thần) thực hiện bởi nhóm giáo sư N.N. Singh, R.G.Wahler, A.D. Adkins AD, R.E. Myers từ nhiều đại học, bệnh viện.

Người thành niên chậm trí này vì tính dễ nóng giận, nên bị buộc vào bệnh viện, yêu cầu phải có 6 tháng không có hành vi giận dữ mới được cho ra đời thường. Các nhà nghiên cứu dùng phương pháp thiền này dạy cho người thành niên chậm trí, yêu cầu người này đối trị tâm giận dữ bằng việc chú tâm vào dưới đáy bàn chân (the soles of his feet) bất cứ khi nào thấy nóng giận. Trong 6 tháng không giận dữ, người này được cho về đời thường, và vẫn được theo dõi: kết quả, trong một năm ở đời thường, không có trường hợp nóng giận nào xảy ra với người này.

Nghiên cứu này (lưu hồ sơ ở https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12742385) đưa ra kết luận, pháp Thiền này có thể dùng chữa trị các thách thức về hành vi thái độ nơi trẻ em và người lớn bị chậm trí nhẹ.

Một cuộc nghiên cứu khác vào năm 2008, cũng lưu hồ sơ ở Thư Viện Y Khoa Quốc Gia Hoa Kỳ, cho thấy một kết quả đáng chú ý.

Một nhóm 6 người chậm trí nhẹ bị kết tội hành động hung hăng phải cần chữa trị, đã được dạy phương pháp Thiền Tập Dưới Đáy Bàn Chân.

Phương pháp này tiết kiệm chi phí trị liệu nhiều vô cùng tận: Trong 12 tháng trước khi tập và trong 12 tháng sau khi tập cho thấy giảm 95.7% chi phí tốn kém. Kết quả rất lớn: họ không cần uống thuốc an thần, không cần bị trói lại, bản thân họ cũng không đánh ai bị thương tích.

Tới đây, thêm một trường hợp tuyệt vời bất ngờ: một người chậm trí sau khi học xong Thiền pháp này và tự chữa trị bệnh hung hăng xong đã dạy cho các bạn chậm trí khác.

Nghiên cứu này ghi trong hồ sơ ngày 7/7/2011 trên trang Thư Viện Y Khoa Quốc Gia Hoa Kỳ, tựa đề “Peer with intellectual disabilities as a mindfulnessbased anger and aggression management therapist” (Một người thiểu năng trí tuệ trở thành người trị liệu bằng phương pháp chánh niệm kiểm soát nóng giận).

Một thanh niên vừa bệnh thiểu trí vừa bệnh tâm thần, trước đó được dạy phương pháp Thiền Dưới Đáy Bàn Chân, đã dạy pháp này cho các bạn chậm trí của anh. Không hề được huấn luyện đề làm người chữa bệnh, nhưng khi được các bạn đồng bệnh yêu cầu, anh này bắt đầu dạy cho các bệnh nhân kia phương pháp chữa trị nóng giận hung hăng.

Các nhà nghiên cứu quan sát về thái độ hung hăng của ba người trong số các bệnh nhân được anh này dạy, và quan sát về cách anh này dạy có đúng phương pháp hay không. Hồ sơ quan sát của các nhà nghiên cứu và của bệnh viện cho thấy 3 người giảm dần nóng giận tới mức thấp nhất trong vòng 5 tháng tập pháp này, và thái độ trầm tĩnh giữ được suốt 2 năm sau đó qua những dữ kiện theo dõi không chính thức.

Như thế cho thấy, người chậm trí học pháp này xong, sẽ có thể dạy lại cho các bạn chậm trí để kiểm soát thái độ hung hăng, tới mức có thể được cho về đời thường. Kết quả nghiên cứu này lưu ở đây:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21741206 .

Phương pháp Thiền Tập Dưới Bàn Chân có thể xem trực tiếp qua một băng hình dài 2 phút 15 giây đồng hồ ở YouTube

(https://www.youtube.com/watch?v=cj3nS5y8TD4), thực hiện bởi Thomas Jefferson University & Jefferson Health. Tóm lược là lời hướng dẫn sau:

“Phương pháp đơn giản để sử dụng khi căng thẳng. Nếu đang đứng, hãy đặt 2 bàn chân vững vàng trên mặt đất, có thể hơi cong đầu gối cũng được, 2 cánh tay buông thỏng 2 bên để 2 vai thư giãn. Nếu đang ngồi trên ghế, hãy đặt 2 bàn chân trên sàn nhà, đặt hai bàn tay trên đùi. Hãy chú tâm vào hơi thở ra vào thoải mái, ghi nhận cảm thọ, ghi nhận các niệm đang nghĩ ngợi; không cần phải xua đuổi hay thay đổi các thọ hay xua đuổi niệm. Chỉ giữ lòng từ bi ghi nhận khoảnh khắc hiện tại đó. Rồi chú ý phía dưới bàn chân, hãy nhận ra cảm thọ bàn chân chạm với giày, cảm thọ nơi gót bàn chân, nơi lõm của bàn chân, nơi ức bàn chân, nơi đầu các ngón chân; có thể nhúc nhích các ngón chân cái để nhận rõ cảm thọ. Hãy cảm thọ hơi ấm trong giày, hay hơi mát trong giày, hay bất kỳ cảm thọ gì nơi chân. Rồi cảm thọ trên toàn thân như một thể. Hãy chú ý tới các niệm khởi trong tâm, các cảm thọ, không nên phán đoán gì, chỉ ghi nhận thôi…”

Băng hình tóm lược lời hướng dẫn chỉ dài hơn 2 phút, nhưng thời lượng thiền tập thực sự có thể là 15 phút hay nhiều hơn mỗi buổi.

Hy vọng rằng tất cả các bậc ba mẹ, tất cả các giáo viên có thể dùng phương pháp này để giúp các em giảm tính nóng giận, tăng sức tập trung, và chữa bệnh chậm trí cho con em, nếu có.

Phương pháp này cũng nên dạy ở các trường học ở Việt Nam, nơi đang xảy ra rất nhiều trường hợp học sinh đánh nhau… Đơn giản, nhưng hiệu quả.

THIỀN NHƯ PHÁP GIẢM ĐAU

Làm thế nào để giảm đau là một trong những nan đề của y khoa Hoa Kỳ, vì không phải chứng đau nào cũng chữa trị được. Đau đầu, đau lưng, đau đầu gối, đau cổ… có khi là kinh niên và bất trị.

Nhiều trường hợp, bác sĩ chọn cách dễ nhất là: biên toa thuốc giảm đau cho bệnh nhân. Đó là cách đơn giản nhất, nhưng cũng là nguy hiểm nhất. Nhật báo Herald-Whig hôm 6/3/2017 ghi rằng theo thống kê của Trung Tâm Phòng Chống Bệnh CDC, chất giảm đau opioids, bao gồm cả thuốc giảm đau mua theo toa bác sĩ và cả bạch phiến (heroin), đã giết hơn 33,000 người Mỹ trong năm 2015 – tức là hơn 90 mạng người mỗi ngày. CDC nói rằng phân nửa những cái chết đó có liên hệ tới thuốc mua theo toa bác sĩ.

Đó là lý do các nhà khoa học đã và đang nghiên cứu về các phương pháp giảm đau không cần thuốc.

Một bản tin hôm 3/3/2017 trên Newsmax Health ghi rằng một nghiên cứu gần đây cho thấy đọc sách có thể giúp giảm chứng đau nhức kinh niên. Các nhà nghiên cứu từ đại học University of Liverpool nhận ra đọc sách có hiệu ứng tương tự trên não bộ y hệt như “cognitive behavioral therapy” (viết tắt: CBT), nhóm chữ này thường được các bác sĩ trong VN dịch là “liệu pháp hành vi nhận thức,” một liệu pháp có hiệu quả giảm đau nhưng không nhiều và chỉ ngắn hạn, vì là ứng dụng từ cách hướng dẫn nhận thức để thay đổi hành vi, thường áp dụng khi trị liệu chứng trầm cảm.

Nghiên cứu mới đăng trên tạp chí y khoa BMJ Journal for Medical Humanities, đã so sánh “việc đọc sách chung nhau” với CBT, như một cách chữa chứng đau kinh niên.

Đau kinh niên được định nghĩa là đau kéo dài hơn 6 tháng, và gây ra những khó chịu về cảm thọ có liên hệ tới hư hoại các mô thực sự đã tổn thương hay có thể tổn thương. Thường, cơn đau nhận ra từ các tế bào chuyên biệt trong cơ thể, và các chấn động chuyền lên hệ thống thần kinh tới não bộ.

Đọc sách chung nhau (shared reading) thường giúp nhiều người bi chứng đau kinh niên không chữa được, như người trong tù hay bị bệnh thần kinh. Các nhóm nhỏ sẽ gặp hàng tuần để đọc sách văn chương. Người tham dự thường xuyên ngừng để thảo luận về các suy nghĩ về sách này, hay là cách nào nó liên hệ tới đời thực của họ. Nếu nhìn theo Thiền Tông, đó là cách nương vào ý thức để giảm đau, vì khi đọc sách và thảo luận về sách, nghĩa là vận dụng tới công năng ý thức.

Nếu như thế, làm thơ cũng sẽ giảm đau? Đúng như thế. Đó là trường hợp của Maya Angelou, một nhà thơ lớn của Hoa Kỳ. Vào năm 7 tuổi, Angelou bị một người đàn ông tên là Freeman hiếp dâm. Cô bé từ đó trải qua 5 năm im lặng vì nỗi đau đớn kinh hoàng, và cũng vì hình ảnh tên hung thủ đó bị các bác, các chú của cô trả thù bằng cách đá và đạp tới chết. Cô không nói ra lời, vì có như nghe lời cô nói có khả năng giết người. Cho tới khi gặp cô giáo Bertha Flowers và được dạy cách làm thơ để bày tỏ cảm xúc. Thi ca là một phần làm hồi phục sự bình thường cho tiếng nói của cô bé. Và rồi Maya Angelou trở thành một nhà thơ lớn của Hoa Kỳ.

Theo thống kê của viện Institute of Medicine of the National Academies, có 100 triệu người Mỹ đang bị chứng đau nhức kinh niên.

Một nghiên cứu mới, có kết quả đăng trên báo Bel Marra Health hôm 2/3/2017 cho thấy liệu pháp ánh sáng (Light therapy) có thể hiệu quả để chữa trị đau nhức kinh niên.

Các nhà khoa học từ đại học University of Arizona loại đèn LED xanh lá cây (green light-emitting diodes) có thể làm giảm chứng đau kinh niên. Kết quả nghiên cứu này in trên ấn bản tháng 2/2017 của tạp chí Pain.

Nghiên cứu này đã cho thấy thành công trên loài chuột. Tuy nhiên, nhà nghiên cứu cao cấp Rajesh Khanna trong nhóm này khi giải thích về phương pháp này, nói rằng vẫn chưa thể biết chính xác vì sao ánh đèn xanh lá cây LED có thể làm chuột giảm đau, và cũng cần thêm nghiên cứu xem liệu pháp này có thể ứng dụng thành công với người hay không.

Thực tế, khỏi cần suy nghĩ về chuột bạch và khỏi cần tốn tiền với đèn, với điện… bạn có thể bước ra giữa công viên, hay vào góc rừng… và sẽ thấy màu xanh lá cây làm dịu cơn đau.

Bản hướng dẫn mới từ American College of Physicians nói rằng đối với chứng đau lưng, trước tiên là áp dụng các phương pháp không dùng thuốc.

Bản tin của đài WVLT ghi hiệu quả từ cách tập yoga, theo lời của anh Jay Dee Clayton.

Anh nói, “Hễ bất kỳ khi nào tôi cảm thấy có một chút đau, tôi liền duỗi đầu gối ra, và trải dài cho giãn khu vực đang đau. Thế là hết đau.”

Anh kể, hồi mới giải phẫu xong, anh uống thuốc, nhưng rồi thấy đầu căng như bong bóng, nên phải tìm cách nào để khỏi uống thuốc giảm đau.

Trường hợp cô Cecelia Aurand, ban đầu, sau giải phẫu là uống thuốc giảm đau, nhưng tác dụng thuốc không kéo dài, nên cô đi châm cứu và cô nói có tác dụng tức khắc, chỉ sau ba lần là đi bộ bình thường.

Bản tin WVLT ghi rằng, bản hướng dẫn mới của American College of Physicians khuyên rằng đối với chứng đau lưng, trước tiên nên dùng các phương pháp không dùng thuốc. Với cơn đau kéo dài chưa tới 3 tháng, nên thử cách dùng tấm băng giữ hơi nóng, hay massage, hay châm cứu, hay điều chỉnh cột xương sống. Như thế, vừa rẻ tiền, vừa không nguy hiểm như thuốc giảm đau có chất gây nghiện.

Đối với cơn đau kéo dài hơn 3 tháng, nên tập thêm thể dục giãn người (như bơi, yoga), thể dục tăng lực (như cử tạ), Tai chi (tức Thái Cực Quyền), Yoga, châm cứu và kỹ thuật thiền chánh niệm tỉnh giác (mindfulness).

Nếu tất cả các cách đó không giảm đau được, nên xét trước tiên là loại thuốc không gây phản ứng khó chịu như thuốc có chất ibuprofen, sau đó mới nên xét tới loại thuốc có thể làm tê dây thần kinh về đau, như thuốc giảm đau có chất tramadol hay duloxetine.

Cách làm giảm đau cũng là thể dục: cuộc nghiên cứu từ các nhà khoa học ở University of Rochester Medical Center tại Rochester, New York, cho thấy thể dục tốt hơn uống thuốc, đối với bệnh nhân ung thư bị cảm giác kiệt sức. Nghiên cứu này dựa vào 113 cuộc nghiên cứu trước đó, liên hệ hơn 11,500 bệnh nhân ung thư bị chứng kiệt sức, mệt mỏi thường trực. Các bệnh nhân được chia nhóm bất kỳ để chữa trị chứng kiệt sức bằng thể dục, hoặc bằng liệu pháp tâm lý (psychotherapy), hay cả hai, hay với thuốc.

Thể dục và liệu pháp tâm lý có tác dụng từ 26% tới 30% giảm kiệt sức trong khi và sau khi chữa trị ung thư, theo nghiên cứu này. Tuy nhiên, thuốc chỉ giúp giảm 9% trường hợp kiệt sức.

Nhiều cuộc nghiên cứu cho thấy thiền tập giúp giảm đau đớn.

Cuộc nghiên cứu của các nhà khoa học ở Group Health Cooperative, Seattle, và University of Washington, Seattle, đã chọn bất kỳ 342 người tuổi từ 20 tới 70, tất cả đều bị đau lưng thường trực trong một năm qua. Chia làm 2 nhóm, trong một năm, nhóm đầu được chữa trị theo chăm sóc tiêu chuẩn bệnh viện cho chứng đau lưng phía dưới trong một năm. Nhóm thứ nhì hoặc là tập thiền chánh niệm thư giãn, hoặc chữa bằng CBT để giảm đau. Nhóm thứ nhì tập trong 2 giờ mỗi tuần.

Tới tuần thứ 26 và tuần thứ 52, nhóm thứ nhì nói có giảm đau so với nhóm thứ nhất. Nhưng trong nhóm thứ nhì, người áp dụng CBT không thấy cải thiện quá 6 tháng. Trong khi người tập thiền, vẫn thấy cải thiện một năm sau.

Thiền tập như thế có thể giảm đau bằng cách giúp bệnh nhân tập trung vào sự tĩnh lặng hơn. Với người thiền tập, bắp thịt giảm căng thẳng, nhịp tim chậm lại, hơi thở nhẹ nhàng và sâu hơn, và tất cả dẫn tới ảnh hưởng làm giảm đau. Và tiện dụng là có thể tập ở mọi nơi, ở bệnh viện hay ở nhà, ngồi trên ghế hay nằm duỗi trên sàn, giảm đau mà không cần thuốc an thần.

Tới đây, câu hỏi là, nên hướng dẫn bệnh nhân tập thiền như thế nào? Giả sử, bạn có ba hay mẹ bệnh, hay anh chị gặp chứng đau nhức. Hay chỉ đơn giản là bạn muốn hướng dẫn cả nhà nhiều người, hay một nhóm bệnh nhân trong khóa thiền tập buổi tối, hay buổi sáng. Sau đây là hướng dẫn đơn giản để dần dần cảm thọ sẽ thấy giảm đau nhức, tổng hợp từ nhiều bản văn “guided meditation” khác nhau, và không có tính tông phái, kể cả không có tính tôn giáo (vì trường công và bệnh viện công Hoa Kỳ không nghiêng được về tôn giáo nào).

Người hướng dẫn nói thật chậm, giọng dịu dàng, cho cả nhà hay nhóm bệnh nhân đủ nghe, có lúc có thể ngưng một thời gian:

“Xin mời tất cả ngồi trên ghế, thẳng lưng. Cũng có thể nằm duỗi ra. Mắt nhắm nhẹ nhàng, hay mở một chút, để tự nhiên, thoải mái. Hãy đọc một câu trong đầu, rằng xin nguyện cho mọi người hạnh phúc. Rồi đừng nghĩ ngợi gì nữa, hãy thở dịu dàng, rất dịu dàng, hơi dài ngắn sao cho tự nhiên là được. Chú tâm vào hơi thở vào ra nhẹ nhàng. Khi tâm chợt nghĩ tới chuyện khác, hãy chú tâm lại hơi thở. Buông hết tất cả vui buồn, tất cả ký ức, tất cả thế giới chung quanh, không phán đoán hay dở đúng sai gì nữa, chỉ chú tâm thở dịu dàng. Nếu thấy đau nơi nào, hay ngứa nơi nào, hãy giữ cảm thọ về đau nơi đó, rồi nghiêng một chút hay gãi nhẹ cho đỡ đau, đỡ ngứa… Thở nhẹ nhàng… cảm nhận hơi thở như thế trong năm phút. Dịu dàng chú tâm vào cảm thọ. Không có gì để cố gắng hay mong đợi. Hãy để các pháp như thế là như thế. Nhớ giữ cảm thọ toàn thân thư giãn. Bây giờ chú tâm vào hai bàn chân, hãy cảm nhận bàn chân đang chạm sàn nhà hay chạm mền. Dù là cảm thọ lạnh, ấm, hay nóng… thì kệ, cứ cảm thọ tự nhiên. Vẫn thở nhẹ nhàng, sau vài phút, chú tâm vào hai cẳng chân. Tương tự, dù cảm thọ lạnh, ấm, hay nóng… thì kệ, cứ cảm thọ tự nhiên. Vài phút sau, chú tâm vào hai bắp đùi. Rồi chú tâm phía sau mông, rồi chú tâm tới bụng, rồi tới ngực, rồi tới hai bàn tay, hai cánh tay, tới cổ, tới mặt, tới đỉnh đầu… Luôn luôn giữ hơi thở nhẹ nhàng. Rồi giữ cảm giác như hơi thở vào toàn thân, ngấm vào làn da, thở tự nhiên như em bé trong nôi. Hết giờ thiền rồi, xin nhẹ nhàng cử động, cử động nhẹ hai tay, xoa mặt hay nghiêng người. Khi đứng dậy, hãy giữ cảm thọ hơi thở dịu dàng như hồi nãy đang ngồi hay nằm, và suốt ngày vẫn giữ tỉnh giác trong mọi cử chỉ di đứng nằm ngồi…”

Tất cả các pháp thiền tương tự có thể gặp trên YouTube, gõ chữ “guided meditation” sẽ được nghe hướng dẫn bằng tiếng Anh. Tuy nhiên, trên mạng sẽ có nhiều dị biệt thiền tập từ nhiều tôn giáo khác.

Trước đó, nên đọc thật nhiều, để sẽ chọn đúng những gì mình muốn.

Trường hợp ngờ vực, không rõ chánh tà, hãy nên nhớ 4 chữ: ưng vô sở trụ… Nghĩa là, không dính tâm vào bất kỳ pháp nào, dù là sắc thanh hương vị xúc pháp. Kể cả, không dính vào Có, không dính vào Không, cũng không dính vào chặng giữa, và không dính vào hôm qua, ngày mai, hôm nay… Và hãy đơn giản: tỉnh tỉnh, lặng lặng.

Tuy nhiên, đã mang bệnh, hoạt động hay thực tập sẽ hạn chế. Cần kiên nhẫn. Và nên dùng nhiều liệu pháp tùy nghi, như đọc sách, làm thơ, đi bộ, gần thiên nhiên (màu xanh), thể dục nhẹ, thiền tập…

(Viết để kỷ niệm một ngày đau nhức trong tháng 3/2017)

CÀ PHÊ VÀ THIỀN

Theo truyền thống sách vở, hình như gắn liền với Thiền là trà, chớ không phải cà phê. Bởi vì, theo truyền thuyết, và hình như có nhiều sách ghi lại, rằng Ngài Bồ Đề Đạt Ma từ Ấn Độ sang Trung Quốc để truyền bá pháp môn Thiền Tông, nhưng thấy chưa ai có thể hiểu được, nên lên một ngôi chùa trên núi để ngồi thiền, ngó vách đá trong chín năm; sách ghi rằng, có lúc Ngài ngủ gục, liền cắt mí mắt, rơi xuống thành cây trà. Sau này, các sư uống trà để tỉnh ngủ.

Truyền thuyết vậy thôi. Bởi vì, một nhà sư Ấn Độ sang Trung Hoa để khai sáng Thiền Tông, nói những lời trí tuệ bát ngát, sao lại có chuyện ngủ gục trong khi ngồi thiền. Phải chăng, Bồ Đề Đạt Ma muốn bày trò cho các nhà sư tập lấy quyết tâm chống buồn ngủ. Và rồi, cắt mi mắt cho mọc thành cây trà cũng là một màn biểu diễn thần thông… Thực tế, trà không dính gì với Thiền; nhưng có thể nhìn cách khác, Thiền sẽ dính tới tất cả, vì Thiền là sống trọn cái toàn thể, toàn dụng, là đi đứng nằm ngồi trong tỉnh thức.

Thời này là thời cà phê. Hồi chiều Chủ Nhật, trong khi chờ xem lễ trao Giải Oscars trên đài ABC, tôi bấm trúng một làn sóng tiếng Việt, lúc đó thấy đoạn cuối một bản tin ngắn về cà phê Thiền ở Hà Nội.

Một tiệm đúng là cà phê Thiền, vì nhìn lên tường thấy có hình Đức Phật, trên bàn có vườn Thiền bằng cát thu nhỏ kiểu Nhật Bản. Tiệm thứ nhì hình như không thuần túy, vì ngó lên tường thấy có tranh Bát Tiên của Trung Hoa; có thể là liên hệ tới Lão giáo hay võ phái, nhưng không biết chắc, vì hình chiếu thoáng qua có mấy giây… Hiển nhiên, đây là một bước tiến lớn của xã hội. Trước giờ, chỉ nghe chuyện về các quán cà phê Thiền ở Sài Gòn, ở Đà Lạt… Khi thủ đô Hà Nội chuyển mình, cả nước rồi sẽ thay đổi.

Tôi nhớ về một Sài Gòn với cà phê: nhiều thập niên trước, làm gì có chuyện quán cà phê Thiền.

Cũng để ngưng một chút: lúc đó, tôi chợt thắc mắc về khả năng nhớ của mình. Bất chợt nhớ, hẳn là công năng của tiềm thức hay vô thức gì đó, không phải tự ý chủ động nhớ -- tiếng Anh gọi là “the latent tendencies.” Nhưng rồi tôi tự nhủ, phải quay lại xem đài ABC để khuya nay còn viết bản tin về Giải Oscars. Và rồi thắc mắc, nãy giờ, mình vừa dao động giữa vô thức và tỉnh giác nhiều lần, trên nguyên tắc là dao động giữa rất nhiều niệm, vì luận Abhidhamma nói rằng mỗi niệm sinh và diệt là gồm 7 niệm vi tế (hay 16 niệm vi tế? Chỗ này không nhớ chính xác). Tự nghĩ, như thế, vô thức có một chiều sâu nối kết ký ức mạnh như thế, mới biết rằng tu không dễ, vì vô thức thường khởi lên bất ngờ những ký ức tầm bậy, hay hình ảnh đau đớn (cũng là lý do, nhiều chiến binh Mỹ trở về từ Iraq và bị hình ảnh bom đạn chết chóc ám ảnh tới bệnh).

Để nói tiếp chuyện cà phê. Thỉnh thoảng, hồi nhỏ, tôi được ba dẫn ra tiệm cà phê ở góc Lê Văn Duyệt/Tô Hiến Thành ngồi uống cà phê, ăn sáng. Những lúc đó là rạng sáng, khoảng 5 hay 6 giờ sáng, và tôi sửa soạn đạp xe đạp lên sân Hoa Lư tập thể dục. Đó là hồi trung học đệ nhất cấp, cả lớp mỗi tuần phải tới sân Hoa Lư tập thể dục, thường là đá banh. Tôi nhớ ly cà phê thiệt ra không có vị gì như bây giờ, vì đó là cà phê vợt của tiệm hủ tiếu. Có vẻ như có mùi khen khét, theo tôi nhớ. Giờ đó lúc nào cũng có mấy bác xích lô ngồi gần, đổ ly cà phê ra dĩa cho nguội.

Cà phê là một phần đời của Sài Gòn, vì nhìn đâu cũng thấy cà phê. Từ quán cóc, tới quán nhạc; từ cà phê vợt, tới cà phê phin. Nhưng thời đó, làm gì có cà phê Thiền. Do vậy, bây giờ phải chăng đã chú trọng nhiều hơn, hay là cần hơn, một pháp an tâm?

Thực sự không rõ. Có lẽ, cần có một thống kê xã hội.

Cà phê với tôi đôi khi gắn liền với văn chương, chớ không gắn liền với Thiền. Thời trung học, khi học thi, là cần tới cà phê mới tỉnh. Có lẽ, lúc đó, uống kiểu đó, không tinh tế như các bạn trẻ bây giờ ngồi uống ở các quán cà phê Thiền. Vì uống kiểu như tôi thời nhỏ, làm gì có chuyện, thử ghi bằng thơ:

nâng lên trong tỉnh giác tay cầm tách nhẹ nhàng, khói bay như cánh hạc len vào kinh từng trang.

Rất nhiều nhà văn có kỷ niệm với cà phê. Có khi xao động, có khi trầm tư, có khi thực tiễn.

Nhà văn Nguyễn Mộng Giác trong truyện ngắn “Dốc Nhân Sinh” khởi đầu truyện bằng đoạn sau đây:

“Sau khi có lệnh cấm ngặt các quán cà phê không được mở nhạc tiền chiến, nhạc disco, và một số chủ quán cà phê ở đường Trần Quang Khải bị đưa ra tòa, khu vực này chết lặng như một vùng mộ. Người qua đường nghe trở lại tiếng lách cách của những trái me chín khô va chạm vào nhau, và lại bồi hồi xúc động ngắm những giọt lá me vàng bay nghiêng, bay nghiêng. Chị phu quét đường ngập ngừng không nỡ đưa nhanh nhát chổi. Lâu lâu gió trái chứng đổi hướng, lá me chao liệng rồi bay tạt vào quán vắng.”

Cà phê, cà phê... cũng có lúc xao động như thế.

Hay như nhà văn Võ Phiến trong tùy bút “Giọt Cà Phê” đã ghi nhận hình ảnh:

“...Hai chân len lén rút ra khỏi đôi giày da chật chội, đạp trên chiếc ghế con bỏ trống bên cạnh, hay gác lên bờ tường thấp, ngã người trên lưng ghế, ngước nhìn lên trời (bầu trời vắng vẻ cao vời vợi), từ từ đảo mắt quan sát xung quanh một cách biếng nhác (trong khoảng sân của quán cà-phê lộ thiên từng nhóm từng nhóm tự khép lại như những ốc đảo riêng biệt), trên bàn phin cốc đã sẵn, bình thủy nước sôi đã sẵn, ta ngồi chờ... Bấy giờ, cứ một giọt cà-phê rụng xuống là trăm nghìn câu chuyện cũ dâng lên trong ký ức, lan man bất tuyệt...

Cà-phê rụng xuống không vội vã, ồ không! Một giọt cà-phê biết tự trọng không bao giờ vội vã. Dù cho giữa khung cảnh sinh hoạt hấp tấp tơi bời của đô thị văn minh ngày nay, giọt cà-phê chân chính vẫn bình tĩnh thong thả tụ hình, đắn đo, đủng đỉnh lắc lư, suy tư, chán chê rồi bấy giờ mới chịu buông mình xuống tách. Về cái phong thái đĩnh đạc cẩn trọng, dám chắc những giọt cà-phê của thế hệ hôm nay không có gì để hổ thẹn với những giọt cà-phê tiền bối năm ba thế kỷ trước…”

Có một thói quen từ xa xưa, hễ tôi ngồi quán cà phê là tay phải cầm sách. Dĩ nhiên, xã hội bắt mình phải học, phải đọc liên tục. Bây giờ cũng quen rồi.

Tôi nghĩ rằng các quán cà phê Thiền ở Việt Nam nên để sẵn trên bàn những cuốn sách về Thiền -- đặc biệt là những cuốn sách viết rất cận nhân tình, thực dụng, có thể áp dụng tức khắc (và cả lâu dài).

Và phải chi, có một đại gia nào có lòng với Thiền, hãy mua các sách thiền cần thiết để tặng cho tất cả các tiệm cà phê Thiền tại Việt Nam.

Nếu hỏi tôi rằng, nên tặng sách nào cho các quán cà phê Thiền?

Nếu kể đầy đủ, hẳn là phải kể tên rất nhiều tác giả.

Nhưng nếu phải nói lên ý riêng (và ý riêng, không hẳn phù hợp với tất cả độc giả), tôi sẽ do dự. Ý tôi muốn nói rằng, đó là sách theo sở thích riêng. Thí dụ, Thiền để giữ sức khỏe, để an lạc, để trí tuệ minh mẫn, để tâm xa lìa hay để giảm bớt tham sân si...

Bây giờ, mời bạn đọc mấy đoạn văn này, trích từ một cuốn sách:

“Khi cơ thể đã chùng xuống, đã giãn cơ, tức giảm tiêu hao năng lượng một cách đáng kể rồi thì cũng sẽ thấy bớt cần thiết phải cung cấp các dưỡng chất qua thức ăn như glucid, lipid, protid… vốn là nguồn tạo năng lượng! Ăn ít đi mà vẫn đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng thì cơ thể đỡ vất vả, các tế bào đỡ hùng hục làm việc, tinh thần sẽ sảng khoái. Các nghiên cứu gần đây cho thấy các sinh vật bị cho nhịn đói vừa phải thì sẽ sống lâu hơn và trẻ hơn. Do vậy mà các thiền giả không có nhiều nhu cầu về các chất dinh dưỡng được cung cấp bởi thức ăn! Ta thấy giới, định và tuệ gắn bó chặt chẽ với nhau như một tam giác cân, tác động hai chiều là vậy!

Danh y Tuệ Tĩnh, thế kỷ XIV ở nước ta đã đúc kết một lời khuyên: “Bế tinh- Dưỡng khí- Tồn thần / Thanh tâm- Quả dục- Thủ chân- Luyện hình” . Thử nhìn lại đời sống hiện nay ta thấy: tinh không bế, khí không dưỡng, thần không tồn, tâm náo loạn… bảo sao các hiện tượng tâm thần, tự tử, béo phì, tiểu đường, huyết áp… kể cả chiến tranh, dịch bệnh, thiên tai… chẳng ngày một gia tăng?

Đời sống tiết độ, tri túc, kham nhẫn, chánh niệm, tỉnh giác.. phải chăng có thể góp phần giải quyết những vấn đề sức khỏe thời đại và bảo vệ môi trường sống của chúng ta hôm nay?

Đừng tìm đâu cho mất công. Hãy quay về nương tựa chính mình. Quả đúng như vậy. Bởi nói cho cùng, ai có thể “thở” giùm ai? Ai có thể “thiền” giùm ai?”(hết trích)

Vâng, đó là từ cuốn “Thiền Và Sức Khỏe” của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc. Sách này đã tái bản mấy lần, tức là, ích lợi vô cùng tận (xin ca ngợi hết lời, vì lòng mình không ngăn được).

Có một cuốn sách nữa, tôi ưa thích là cuốn “Cõi Phật Đâu Xa” cũng của Đỗ Hồng Ngọc.

Phải chi văn học Thiền gần gũi như thế, sẽ giúp cho xã hội bình an hơn, người người an lạc hơn, giảm đủ thứ bệnh...

Tôi không nhớ cà phê có liên hệ gì tới nhà văn họ Đỗ. Tôi chỉ ước mơ rằng, phải chi thời mới tập uống cà phê đã đọc được những sách này.

Lúc đó, tôi sẽ trầm lắng hơn, sẽ nhìn khói bay trên tách cà phê kỹ hơn, sẽ ngấm từng ngụm ít hơn và sẽ cảm nhận hương vị cà phê kỹ hơn.

Bây giờ, nếu có ai hỏi cà phê Việt Nam thế nào, tôi sẽ nói rằng không biết... vì thời xưa tôi uống không hề cảm nhận trong chánh niệm tỉnh giác, và có khi chỉ ngồi cãi nhau với bạn bè về những câu thơ nào bên trời Tây. Và bây giờ, nơi phương xa, tôi nhớ cà phê quê nhà.

Phải chi, lúc đó, mình vừa ngấm từng ngụm, vừa thở rất dịu dàng...