Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Thiền › Thiền Bắc truyền
Đóa Sen Ngàn Cánh
- Tác giả
- Nhã Lan Thư
- Thông tin
- Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)
ĐẠT MA ĐẾN PHƯƠNG TÂY
Nhã Lan Thư
Một rừng hoa Đổ Quyên (Azalea) đủ mầu đang khoe sắc xung quanh tôi, dưới tàng cây cổ thụ một cây Đổ Quyên cao qúa đầu ngưòi với cành cây uốn lượn để rồi xòe lên ngọn một vùng hoa đỏ rực. Tôi mê mãi sửa ống kính chụp những bô hình ăn ý nhất, men theo đường đá qua những đồi cây trắng muốt mầu hoa Đổ Quyên, mùi hoa thơm quyện trong không khí sớm làm tâm hồn lâng lâng. Tôi chọn một tảng đá bằng phẳng ngồi nghỉ, ngắm nhìn những tảng rêu dầy xanh mướt dưới cụm hoa mầu tím lợt, một làn gío thổi qua một cánh hoa rơi nhẹ nhàng trên thảm rêu đậm để lại một phút giây sinh diệt vô thường. Tôi đứng dậy đi theo bậc tam cấp bước vào khu vườn điêu khắc (Sculpture garden), những tượng đá như sống dậy bên chùm hoa Tử Đằng (Wisteria) buông rủ như những chùm nho phơn phớt tím hồng, mùi hoa Tử Đằng ngọt ngào thơm ngát, đám ong bầu vàng hoe đến bay lượn nhộn nhịp ngày hội lớn, tôi nghe tiếng lao xao từ những đôi cánh nhỏ đang chiú chít, một chú ong to tròn bay ngang tượng hai đứa bé đang giơ tay với lên như đuổi bắt một cánh bướm vô hình.
Tôi sửa ống kính, đang ngắm thế để chụp, bất chợt tôi nhìn thấy nơi cuối vườn cạnh một cây Bách Nhật Hinokee lá soắn tròn như cánh quạt, một pho tượng đá đen ngồi tỉnh lặng, tôi bỏ ống kính bước lại gần để xem. Thật bất ngờ đó là pho tượng Bồ Đề Đạt Ma, trong dáng ngồi với hai vai buông xuống, vẻ uy nghiêm của thế “ngồi như đá”và người điêu khắc tài tình đã khắc lên mặt ngài một cái nhìn sâu thẳm mạnh mẻ của nội tâm, tôi thật sự bị cuốn hút bởi tôn tượng ngài giữa những pho tượng đầy phong cách Âu Châu với những thiên thần đang chấp cánh như sắp bay lên. Kìa một cô tiên nhỏ (Tinker Bell) váy xòe ra như bông Huệ tây (Easter Lily) đang đá cao đôi hài cong có đôi bông tròn xoay trên mủi giầy với một tay cầm một cây đủa thần vẩy lên một chùm sao lấp lánh. Xa xa dưới đất vài chú địa thần(gnom) tinh nghịch bên tảng đá nằm trong đám cỏ clover bốn lá xếp hình trái tim mỏnh manh và những nụ hoa đang nhú cao lên. Tượng Đạt Ma ngồi đó trong tỉnh lặng vô biên, nét từ bi như lan tỏa quanh ngài hòa lẩn giửa một thế giới sống động của những tiên nhân trẻ trung bận rộn.
-Tuyệt vời qúa phải không? (Wonderful!!! Isn’t it?).
\Tôi giật mình quay lại, một người đàn ông da đen với đôi mắt sáng trắng nhìn tôi cười thân thiện.
-Tôi thích tượng Bồ Đề Đạt Ma (Bodhidharma) nầy lắm, đây là chổ tôi thường xuyên thăm viếng. Mùa đông khi tuyết phủ trắng xóa lên ngôi vườn này, khi những thiên thần đang ngủ yên, thì ông ấy vẩn vậy, vẩn ung dung tỉnh tọa, có khi nhìn lâu tôi tưởng như ông sắp đứng lên bước tới và dậy cho cuộc đời đầy bạo động một bài học thương yêu từ cuộc sống.
Người da đen nói xong cưòi phá lên:
-Nầy người bạn đừng cho tôi là điên nhé, tên tôi là Lee Dancer, tôi là người thầy dạy vỏ cũng là một trong những giảng sư về các khóa trồng và tạo hình dáng cây bonsai cho vườn bách thảo ở đây. Tôi thấy bạn ngắm tượng rất lâu bạn có biết gì về vị tổ sư (master) này không?
Tôi thành thật thú nhận là ngưòi Á Đông, theo Phật giáo nhưng ít ai rành về lịch sử tôn giáo mình, chỉ biết Bồ Đề Đạt Ma là một vị Bồ Tát khi xưa nơi quê nhà mổi lần theo mẹ lên chùa có thấy hình ngài gánh trên vai một cây gậy treo lủng lẳng một chiếc giầy. Hình ngài trong ngồ ngộ, nhưng khuôn mặt ngài với bộ râu xồm xoàm và cặp mắt trợn lên dử tợn làm sao, khác hằn các vị phật hiền từ trên chánh điện.
Lee rủ tôi vào khu nhà bát giác nơi bán nước giài khát, anh ta mời tôi một chai nước cam mát lạnh. Sau khi biết tôi là người Việt Nam, Lee reo lên vui vẻ:
-Tôi biết đến Việt qua hình ảnh một vị Đạt Ma khác. Anh ta khó khăn đánh vần tên vị thầy mà anh ta cho là Bồ Đề của Việt Nam: Thích Qu.. ản.g Đ.. ức. Những năm trước khi tôi còn là sinh viên tôi đã say mê theo dỏi tin tức và hình ảnh một vị sư ngồi điềm nhiên tự tại giừa biển lửa ngợp trời. Một hình ảnh vừa bi hùng vừa tráng lệ của tinh thần Đạt Ma. Bạn có biết sư phụ tôi và tôi đả làm một bửa cầu nguyện cho ông ấy không.
Để đánh tan sự thắc mắc của tôi, Lee giải thích:
- Tôi là một người trẻ mồ côi mẹ khi sáu tuổi, ba tôi là một công nhân lục lộ, cuộc sống khó khăn hơn khi ba tôi lập gia đình với một người mẹ khác, lúc về bà đem thêm ba ngưòi con riêng, vì mất mẹ sớm và không người chăm sóc tôi rất ốm yếu, và hay bị đánh đập bởi những đứa trẻ lớn hơn ở khu chung cư tôi ở. Thưòng thì tôi bị chúng đánh bể mũi dập đâù chẩy máu, những khi ấy tôi hay khóc lóc và ước gì còn mẹ để tôi có thể kể cho bà ấy nghe và hy vọng có cách gì để tránh những trận đòn trẻ con ác độc đó. Có một buổi chiều tụi nó chận tôi lại, đang sợ hải nhìn thằng Joe bự trưởng nhóm sắp tung những cú đấm vào tôi để làm trò tiêu khiển, thì bất chợt tôi thấy chúng nó bị đẩy ngã bởi môt ông gìa Chin (người Tầu) gầy ốm. Chưa hết ngạc nhiên tôi nhìn tụi nó như đứng chôn chân tại chổ, đứa nào đứa nấy trông sợ sệt hết vẻ hung tàn hàng ngày, ông lôi tôi ra và sau khi phất nhẹ tay bổng lủ nó như chiếc lò xo bật ra chạy ùa đi vội vả, ông nói với theo:
- Ta không muốn thấy chúng bây đụng đến thằng bé nầy từ bây giờ nghe chưa.
Tôi lẻo đẻo đi theo ông một đọan đường, ông quay lại nhìn tôi và hỏi:
- Nầy chú bé, chú muốn gì vậy?
Tôi ấp úng nói:
_ Ông có thể cho tôi biết ông làm gì mà tụi nó sợ ông vậy.
Ông ta nheo mắt nhìn tôi rồi cười.
- Đó là điều bí mật, chắc tụi nó sẻ không phá chú nữa đâu.
Tôi lắc đầu:
- Nếu không có ông, chắc chúng sẽ đánh tôi nhiều hơn để trả thù.
Ông dừng lại nhìn tôi rồi gật gù nói:
- Ta đã thấy chú bị chúng nó đánh vài lần, nhưng kỳ nầy thì ta không thể để chúng hung tàn như thế mãi. Thế bố mẹ chú đâu?
Bổng tôi rơi nước mắt, mãi mới nói đưọc:
- Tôi không có mẹ, còn bố tôi chẳng bao giờ có ở nhà để giúp tôi cả.
Ông gìa Chin nhìn tôi một hồi, xong ông thong thã hỏi:
- Thế chú có muốn không bị đánh nữa không?
Tôi lấy tay áo quẹt nưóc mắt:
- Muốn lắm chứ, nhưng bằng cách nào?
Ông nhìn tôi lần nữa rồi nói:
- Như vậy, từ ngày mai chú tới căn nhà ở trên tầng hai số sáu ta sẽ dậy chú làm cách nào. Thôi trở về đi, ta phải lên trên nhà đây.
Theo lời dặn ngày hôm sau lừa xem tụi thằng Joe không còn lảng vảng xung quanh, tôi chạy nhanh tới nhà ông già Chin. Tôi hồi hộp
gỏ cửa, ông gìa ra mở cửa cho tôi vào. Nhà ông ta không có bàn ghế gì ngoại trừ một cái bàn dài rất cao và một pho tượng lớn với một cái chén đồng rất to và một số sách xếp bên trên.
Ông chỉ tôi vào ngồi trên hai chiếc gối tròn bự để trên sàn.
- Ta đã hứa giúp chú, thế thì bắt đầu từ hôm nay chú phải học bài vở lòng về thế đứng và tập học đều hòa hơi thở.
- Đó là cơ duyên tôi được học vỏ với sư phụ Lim, ông là một vỏ sư của môn vỏ Thiếu Lâm bên trung Hoa. Sau một thời gian hai năm ông nhận tôi làm đệ tử chính thức, và từ đó tôi được biết đến Bồ Đề Đạt Ma là vị Tổ Sư sáng lập môn phái Thiếu Lâm. Sư phụ Lim cũng dậy tôi về thiền Như Lai tự tánh thanh tịnh của Tổ Đạt Ma, sư phụ Lim luôn nhắc về tinh thần vô úy, không tranh thắng bại. Khi xưa trên núi Trung Sơn, tổ Đạt Ma đã hàng phục bọn cướp khi chúng bắn tên lửa để đốt ngài, và từ đống lửa ngài đã bưóc ra bằng những bước chân vừa uy dũng vừa nhẹ nhàng mà không một ý niệm trả thù, không một hành động hung ác nào, đám cướp cuối cùng đều quy phục.
Bằng tinh thần từ bi đó tôi đã học ở Phương Đông bài học không hận thù, không đối nghịch. Sau nầy tôi trở thành đại ca ở khu vực tôi ở, tôi mở lớp dậy vỏ không lấy tiền cho trẻ em nghèo, giúp đở ngưòi cô quạnh,và bảo vệ an ninh cho khu vực chung quanh. Tôi đã đi theo con đường sư phụ Lim chỉ dậy, nếu không có ông ấy không biết tương lai tôi sẽ ra sao.
Ngừng nói, Lee trao tôi tấm danh thiếp và hẹn gặp lại, anh đứng lên trở vào phòng làm việc.
Tôi bưóc trở lại khu vưởn điêu khắc, ánh nắng ban trưa rọi qua kẻ lá lung linh đốm sáng như nhẩy múa trên những hình tượng xinh đẹp. Một vệt nắng chiếu trên vạt áo Đạt Ma, tôi thấy như ngài đang khoan thai đứng dậy thả một bè lau vượt không gian và đưa bàn tay cưú vớt những người đang rơi trên dòng sống đầy sôi động của một thành phố lớn nhiễm qúa nhiều bạo lực nầy.
Và kìa ngài quay lưng lại đang chậm rải bước lên bờ của khu vườn thơm ngát hương và gío thổi một trận mưa hoa rơi đầy mặt đất.
Nhã Lan Thư
KHU VƯỜN DƯỢC VƯƠNG
Nhã Lan Thư
Bạn tôi là người da đỏ Navajo, cô ta trông rất giống người Châu Á, với đôi mắt đen to long lanh và nụ cười e lệ trên môi. Tuần lể đầu khi tôi dọn vào nội trú của trường đại học, đứng trong hàng để vào phòng ăn, bổng tôi nhìn thấy ở phía trước một mái tóc đen huyền rất bắt mắt và một dáng người thanh thanh. Khẻ mừng thầm là có một người bạn Châu Á (có thể là người Việt không biết chừng?). Tôi chú ý xem cô ta ngồi ăn ở bàn nào, sau khi đã lấy dĩa đồ ăn và đổ cho mình một ly nước nóng để làm trà, tôi bưng khay về phía bàn của cô ta, đặt khay xuống tôi tự giới thiệu và đưọc biết cô ấy tên là Sarasvati (a goddess of learning, vị nữ thần của tri thức), một cái tên rất lạ. Cô ta ăn rất nhỏ nhẹ và trong thinh lặng. Tiếp theo lần gặp gở đó, chúng tôi trở thành bạn, lấy cùng một lớp học về tôn giáo Đông phương (Asian Religious). Arasvati rất ham học và đặc biệt chọn thư viện làm chổ ở thường xuyên thay vì quay lại phòng của mình. Có lần cô ta bị cảm, tôi thấy Arasvati tự làm cho mình một ly trà nóng từ một nắm húng pha với vài muổng mật ong, thấy tôi nhìn tò mò, Arasvati chỉ mỉm cười và cho biết đó là cách trị cãm của bộ lạc cô ấy.
Đầu hè đã về, chúng tôi xong một năm học nhiều cố gắng, Arasvati rủ tôi về nhà cô ấy chơi, tôi rất hứng khởi xách ba lô về nhà cô ở tiểu bang Colorado. Nhà của Arasvati ở trên sườn núi xung quanh là đồi thông xanh ngát với một mảnh vườn rộng vài mẩu. Gia đình Arasvati là một trong số ít người Navajo sống ở ngoài khu tự trị của họ (reservation land) và là những người da đỏ cấp tiến. Bố của Arasvati là bác sỉ cho một bệnh viện ngưởi gìa và mẹ của cô ta làm việc tại nhà với nghề bán thảm dệt bằng tay qua báo quảng cáo (catalog), và làm thiện nguyện đi thăm viếng những người gìa cô đơn hay phụ nữ cơ nhỡ.
Tối hôm đó tôi được đãi một bửa cơm ngon tuyệt vời với lúa trời (wild rice), đây là loại gạo mọc thiên nhiên ở vùng ven sông Minesota khu tự trị của người da đỏ Ojibwa, lúa này được gọi là Manoomin, hàng năm đến mùa gặt thiên nhiên, người Ojibwa đi xuồng độc mộc với con trai đã làm lể trưởng thành, mang theo một khúc gổ ngắn độ bốn gang tay gọi là knocker, họ vừa chèo vừa đập lúa để những hạt lúa chín rơi vào khoanh thuyền, việc làm nầy có ý nghĩa là một phần lúa rơi ra ngòai để dành cho những con vịt trời và cá được hưởng lộc trời, đây là tinh thần san sẻ nguyên thủy của con người, phần lúa rơi ra ngoài để dành sang năm lúa sẻ mọc lại. Loại lúa trời nầy hạt rất dài gấp ba hạt lúa thường, mầu đen nâu, nấu chín ăn ngon như vị của hạt dẻ pha hạt điểu (các loại nuts), một chén cơm nầy rất qúy bổ đầy đủ các chất dinh dưỡng, nhất là chất thiamin rất cần cho sự hồi phục tế bào óc, và rất nhiều dương tính. Ngừơi da đỏ rất gìn giử truyền thống của họ, gồm cả múa cầu đảo mưa gío, sống gần thiên nhiên. Ngoài ra trong bửa ăn tôi còn được ăn saú bẩy loại rau sà lách trộn với bông hẹ dại mẩu tím vừa thơm vừa đẹp.
Mẹ Arasvati pha trà với kim ngân hoa tươi (honey suckle) hái bên bờ dậu sau nhà tỏa thơm diệu dàng, sau đó bà dẩn tôi đi thăm phòng làm việc của bà, nơi có những tấm thảm dệt tay với các hoa văn là ngôn ngữ của người Navajo, nhưng thật bất ngờ tôi thấy cả những thảm dệt hinh hoa sen và hình đức Phật Dược Sư (the healing Budha), theo truyền thống Mật Tông. Thấy tôi chăm chú nhìn, bà hỏi tôi có biết là hình vị phật nào không, củng may lúc trước tôi có thuyết trình về Đức Phật này nên có thể nhận ra dể dàng. Bà cho biết khi còn đi học do một nhân duyên bà gặp một người bạn Mông Cổ đã giúp bà vượt qua những nổi buồn bất tận luôn hiện diện trong tâm, làm bà thường hay đau đầu và bị khủng hoảng. Người bạn ấy giúp cho bà cầu nguyện Đức Phật Dược Sư và tìm hiểu về duyên nghiêp của kiếp người. Bà đi theo đạo Phật từ đó, bà cho tôi biết giửa tôn giáo Kim Cang thừa và truyền thống người da đỏ Navajo có những điểm tương đổng nhau, ngay như nghệ thuật vẻ bằng cát (sand painting) của các thầy thuốc (medicine man) của Navajo với cùng quan điểm vẻ các mạn đà la của các Lạt Ma khá giống nhau. Để cầu nguyện đem đến điềm lành hay chửa bệnh, người Navajo cũng dùng cát đủ mầu để vẻ trên mặt phẳng lớn như các Lạt Ma vẻ những mạn đà la để cầu nguyện trong những buổi lể quan trọng. Bà ta tin rằng trong giòng máu người da đỏ có cội nguồn Phương Đông, mà từ hàng triệu năm trước tổ tiên họ đã một lần vượt eo biển mà vào Châu Mỹ.
Sáng hôm sau khi trời còn mờ, khi làn sương sớm còn giăng phủ trên ngọn thông xanh mướt bạt ngàn phía xa, tôi bước ra hiên sau để hít thở hương thơm của núi rừng Colorado thì tôi nghe tiếng chuông thanh thoát và lời cầu kinh từ căn phòng ở chái bên kia. Tôi đứng lặng im lắng nghe âm thanh trầm bổng nhẹ nhàng xen lẩn tiếng chuông rung lên như thức tỉnh hồn người về một cỏi giới huyền diệu nào chợt hiện hửu giửa cỏi đời chiêm bao ngắn ngủi. Trong khi tôi đang mơ màng nghĩ đến cung điện cổ xưa với mái ngói vàng chói và những vòng xe pháp quay liên hồi bởi những cụ gỉ với niềm thành tín sâu xa ánh lên trên nhửng nét nhăn nheo hiện hửu và sức chiụ đưng vô biên của kiếp ngưòi thấu hiểu những nghiệp duyên khốc liệt mà con người phải chịu đựng từ khi cất tiếng khóc chào đời cho đến ngày quay trở về ngôi nhà chân như của mình.
Trắng răng đến thủơ bạc đầu
Tử, sinh, kinh, cụ làm nau mấy lần?
(Cung oán ngâm khúc)
Hay là:
Nào ngờ trăm năm mộng
Cuộc đời hóa chiêm bao
(Hòa Thượng Thich Giác Tòan)
Arasvati đẩy cửa lưới bước ra, cô hỏi tôi đang nghỉ gì, tôi kể cho cô nghe về sự suy tư của tôi, nghiêm trang cô khẻ khàng nắm tay tôi đi về căn phòng cuối hàng hiên. Đẩy nắm cửa cô dắt tôi vào xem phòng thờ của gia đình, trên một khay đồng lớn để giữa nhà tôi thấy hình Phật Dược Sư được tạo ra bằng cát mầu, và trên bàn thờ, hai cây nến trầm to mầu nâu được thắp sáng, một bình lá thông tươi cắm lẩn với hoa đồng cỏ nội làm tươi sáng một góc phòng. Trên cao giữa bàn có một tượng Phật đội kim mão đang ngồi kiết ấn. Arasvati kể hai năm trước gia đình cô đi hành hương về Lasha và cô cảm nhận được sự hội nhập về biển lớn của cội nguồn tâm linh. Cô đả đi xem những buổi lể cúng dưòng bằng những điệu múa, cô thấy những nét gần gủi qua vủ điệu tuy hình thức có khác nhưng sự thân quen của ngôn ngữ vô hình gợi cô nhớ lại những ngày xưa bé cô theo gia đình về dự lể cầu mưa tổ chức hàng năm ở Arizona. Cô thấy những vủ điệu như quay cuồng nhập lại và rồi thì nở thành những cánh hoa của duyên khởi tiếp nối nhau nẩy sanh vô tận.
Arasvati kể về những câu chuyện cổ tích (folk tales) của người da đỏ, về những con ếch nhẩy ra làm chúa tể khi chúng gầm lên thì trời chuyển mưa và mùa xuân trở về, lúa gạo nẩy mẩm và rồi thức ăn đầy bồ cho dân tộc Navajo vui mừng ca hát. Câu chuyện cô ta kể sao qúa thân thương như câu chuyện con cóc là cậu ông trời của người Việt. Chúng tôi vừa ngồi xuống bực thang gổ vừa kể cho nhau nghe về văn hóa dân tộc mình, trong một khỏang khắc tuyệt vời chúng tôi quên đi những dị biệt về ngôn ngữ, vể văn hóa, tôi thấy như có một sợi dây vô hình thiêng liêng nào đó từ một tiền kiếp xa xôi đang từ từ nối lại.
Arasvati hỏi tôi có biết nhiều về các loài rau thuốc (herbs) khác nhau không?
Tôi cười và cho cô ấy biết ông ngọai tôi là một thầy thuốc nam tài tử, gia đình tôi cũng chuyên dùng cây cỏ trong việc trị liệu hàng ngày.
Arasvati sáng mắt lên, cô bảo tôi phải đi thăm khu vườn Dựơc Vương (healing gardern) của mẹ cô ta, chúng tôi lần theo những bậc thang đá thoai thoải, dọc sườn dốc tôi thấy xen kẻ giữa những tảng đá rất nhiều cụm cỏ thơm, mẹ của cô ta đã cẩn thận cắm những bảng tên, có những cụm cúc Nhật trồng lấy hoa uống trà cho sáng mắt, có cả giống cúc chamomile cúc trắng uống để trị bệnh suy ruột. Arasvati hảnh diện dẩn tôi đến cụm vườn chuyên trồng những loại cây trị mụn nhọt và ung thư. Tôi thấy cây bồ công anh lá dài xanh mướt đơm dầy hoa vàng óng ả, Arasvati bật mí cho tôi biết chén salad hôm qua được trộn lẩn lá rau nầy. Cô cho biết để ngăn ngừa mụn nhọt các Lạt Ma trên núi đã dùng rau nầy ăn trong các tháng hè và họ thường không bao giờ phải lo âu về các chứng ung sang, cô cho biết cây này có thể trị bịnh tiểu đường. Tôi thấy giống cây Lô hội (aloe vera) lá dài cả ba hay bốn gang tay mầu xanh nhạt, có giống nhỏ hơn chừng gang tay lá tròn xanh đậm và có những đốm trắng. Cô cười nói đây là loại cây mầu nhiệm vừa trị ung thư vừa dùng cho sắc đẹp, mẹ cô dùng để căn da mặt và làm nước mát để uống. Tôi nhớ có lần có cô bạn bị bỏng bởi ly cà phê nóng, Arasvati đã nhanh nhẹn chạy về phòng mình lấy một nhánh lá cây lô hội làm kiểng trên bàn học, cắt ra và bôi lên tay cô bạn, lập tức vết thưong mát ngay và không làm rộp nước. Các bạn Mỹ rất phục tài cô ấy từ phong cách từ tốn, chăm sóc, lắng nghe, đến giúp đở ngoại khoa v..v.., chả trách cô ta là trưởng nhóm của khu nội trú A. Phòng của Arasvati rất nhiều cây kiểng dùng để làm thuốc có cây thơm trị côn trùng, mà các bạn xin nhánh về trồng cho thơm phòng.
Tôi ngạc nhiên thấy cả vùng rau má xanh mát (penny wort) lá to dầy bằng lòng bàn tay tôi cũng mọc nơi đây. Rồi khu vườn húng với cơ man các loại húng khác nhau, loại có mùi thơm của chanh (lemon mint), húng chửa bệnh nhức răng (lemon balm), húng mùi thơm của trái thơm (pinapple mint) rất dể thương có loang đốm trắng, rồi húng mầu nâu (chocolat mint), rồi húng trồng trong nước để trị vết cắn của muổi hay các loại bọ (insect biting), vv..và vv... Tôi thấy rất nhiều giống hồng tường vi đang đơm đầy nụ dọc theo hàng rào vây quanh sưòn núi, Arasvati nói mẹ cô ta trồng hoa lấy nụ hồng cho bệnh nhân cao áp huyết (high bood pressure), và đến cuối mùa thu khi những bông hoa còn lại đơm trái nhỏ được dùng làm mứt mật (jam) quét trên bánh mì nướng để thêm vitamin C dùng chống cúm lạnh. Thật thú vị khi cô ta dẩn tôi thăm khu vườn xà lách với hơn bốn mươi loại, có cả giống hành Ai Cập (Egyptian walking onion) mà củ mọc ngược trên đầu, ngoài ra có một đám hành tây mơn mởn, Arasvati dậy cho tôi về công dụng kỳ diệu của củ hành tây, mẹ cô có một người bạn dược sỷ Pháp, dân gốc từ vùng hái nho làm rưọu kể rằng trong các vườn nho rất nhiều giống ong và dân đi hái nho thường bị ong chích, mổi lần như vậy họ cắt đôi củ hành nhai sống và nhổ ngay vào vết ong chích chỉ sau vài phút là vết sưng xẹp ngay, vì ngòi ong đã bị hút ra ngoài, không có một loại thuốc kháng sinh nào cho ong chích tốt thần sầu như vậy, vì bản thân cô bé Arasvati từng với lên giàn nho và bị ong bầu (bumble bee) vằn vện chích sưng mặt mủi, thường là sau tiếng hét thất thanh của cô là mẹ cô chạy vội vào bếp áp dụng phương pháp trên để cứu cô. Chúng tôi bước đến vườn ớt đủ mầu xanh đỏ tím vàng trắng cam từ trái hình dài, tròn, hình chuông, lớn nhỏ đủ loại, cho tới cuối vườn nơi dàn nho bên chiếc băng ghế đơn sơ làm bằng khúc cây cắt ngang, có phiến đá nhẳn bóng khắc lời nguyện của Đức Dược Vương:
- Nguyện khi ta chứng đạo Bồ Đề, chúng sinh có ai lo sợ yếu đau, nghèo
đói cô đơn, hể nghe danh hiệu ta thì được no đủ an lành.
Arasvati chấp tay lại lắng nghe tiếng chim hót lảnh lót trên bờ rào bên cạnh, cô thì thầm:
-Mẹ tôi rất thích lời nguyện này, bà thường ra đây ngồi tỉnh tâm, đọc lời nguyện này mong cầu gío sẻ mang đi muôn phưong lời từ bi cho những người hay vật hửu duyên còn đang chìm trong đau khổ sẻ mau tỉnh thức mà quay về an trú trong hào quang của chư Phật.
Một trận gío mát lạnh thổi qua mang mùi hương cây cỏ cũng như tấm lòng đơn thuần của gia đình Arasvati qua đỉnh núi bên kia, tôi thấy những đám mây trắng bồng bềnh trên không đang từ từ hợp lại như một đóa sen ngàn cánh giửa nền trời xanh thắm mầu, hy vọng một ngày mai nhân loại sẻ cùng nhau trồng rất nhiều những khu vườn dược thảo để trái đất này hồi sinh trở lại với tiếng của ngàn sinh linh bé nhỏ cùng hoà lên bản nhạc từ bi.
LỜI THIỀN CỦA ĐÁ
Nhã Lan Thư
Cuộc triển lãm 2002 về nghệ thuật thưởng đá được coi như là “Thạch Pháp” của giới nghệ sỉ và dân thưởng lãm của vùng thủ đô Hoa Kỳ diển ra trong khu vườn nghệ thuật và tài trợ bởi hội Bonsai quốc gia (National Bonsai Foundation), qua ngân qủy của M. E. MRose. Lần đầu tiên quy tụ hơn 150 nhà văn nghệ sỉ trí thức từ bốn lục địa đổ về. Một cuộc hội thảo đặc biệt về nghệ thuật thưởng ngoạn đá của Nhật (Sansuiseki-mountain and water stones) được trình bày bởi Hideo Marushina và “đá Kỳ Thạch”(Chinese scholars rocks) của Trung Hoa bởi Robert Mowry. Thật là một đề tài nghệ thuật đặc sắc của hai nền mỹ thuật tuyệt vời của phương đông.
Tôi còn nhớ ông Hideo mở đầu đề tài bằng một bài thơ của thiền sư Muso:
The mountain soars high without causing a fleck of dust
The waterfall in the valley flows forcefully though there is no drop of water
On a breezy night with a bright moon, he enjoys an “imaginary play”
*Zen monks call this imaginary play kami-asobi (play of god or spiritual play).
Tạm dịch là;
Núi thì vượt cao không dính một bụi trần
Suối trong thung lủng thì chẩy mạnh mà không dính một giọt nước
Vào một đêm trăng thanh gío mát, người ngồi đây thưởng thức giấc mộng tiên
* Các thiền sư Nhật gọi Kami-asobi là “kịch của các tiên hay thần linh”.
Bài thơ này làm tôi nhớ đến bài thơ của Hàn Mặc Tử:
Ai hẫy làm thinh chớ nói nhiều
Để nghe dưới đáy nưóc hồ reo
Để nghe tơ liểu run trong gió
Và để nghe trời giảng nghĩa yêu
Đang suy nghĩ vẩn vơ thì trên màn ảnh ông Hideo trình bày một số quan điểm về Bonsai Jittoku ( Những lợi ích của nghệ thuật Bonsai) được viết ra từ năm 1772 như là:
- Anh có thể hiểu được sự trang trí đúng vị thế ở đền thờ.
- Anh có thể thưởng thức nghệ thuật bốn mùa vào mọi thời điểm.
- Anh có thể tạo ra những cánh rừng mà anh tự mình làm chủ nhân (nghệ thuật tạo cảnh rừng trong bonsai).
- Anh có thể cảm nhận cãm giác mát lạnh trong khí trời nóng.
- Anh có thể nhìn thấy núi và biển ngay tại sát na nầy mà không cần di chuyển.
Sau đó thì đề tài chuyển qua “Thạch Pháp”của đá kỳ thạch là nghệ thuật chơi đá của giới học gỉa Trung Hoa bắt đầu từ nhà Đường (năm 618-907), qua nhiều thời đại của nhà Tống (960-1279), đến Nguyên (1279-1368), Minh (1368-1644), Thanh (11644-1911) và cho tới ngày nay sau cuộc mở cửa của Trung Hoa lục địa thì nghệ thuật “ Thạch Phap”hồi sinh qua các tầng lớp trí thức của Đài Loan, Singapore, Hồng Kông… và lan dần qua Âu Mỹ.
Những nhà trí thức phương đông yêu chuộng đá và mang những tảng kỳ thạch chưng bầy trong thư phòng của họ (người Trung Hoa đã nhân cách hóa đá và mang đá lên ngang hàng với kẻ sỷ cao qúy). Sự khác biệt của ngôn ngữ về đá của Nhật và Trung Hoa là một bên Nhật thưởng thức đá như một nghệ thuật về cảnh quang núi non, sông hồ (mountain and water stones). Trong khi Trung Hoa gọi là Wen fang yashi ( nét cao qúy của đá trong thư phòng), đá được coi là tứ bảo trong nghệ thuật thư phòng của kẻ sỷ thời xưa. Những văn nhăn qúy tộc ngưỡng mộ hình dáng và đặc tính của đá thể hiện qua nhiều họa phẩm danh tiếng của Trung Hoa, mà Liang Juitu của thế kỷ thứ mười chín đã cho rằng:
- Nếu một tảng đá mà không nói lên được sức sống động của thiên nhiên thỉ đó là không phải tảng đá mà anh chọn.
Trong giới học gỉa thì đá Thái Hồ được yêu chuộng từ đời Đường, những đặc tính của đá bao gồm hình dạng, vẻ dáng bề ngoài, sự gồ ghề, nhọn sắt, hay các nếp đá, vẽ mịn màn phẳng lặng, cùng âm thanh vang vọng như trong một bài thơ thiền của Nhật:
Lặng thinh qua mấy từng không
Lời ve gỏ thấu vào lòng đá xanh
Đề tài của đá ngày hôm đó vô cùng sống động, đã mang đến cho các học giả phương tây một cái nhìn mở rộng hơn về triết lý phương đông, mờ mờ ảo ảo như một vầng trăng, âm thầm bất khuất như linh hồn của đá hay đẹp não nùng như một cành mai nở đỏ giửa cảnh đông hàn lạnh buốt.
Giờ còn lại, buổi chiều là đi tham quan thưởng thức những dạng đá khác nhau trong những khay cẩm thạch trải cát mịn trắng. Kia sừng sửng một hòn núi đen bóng, nhưng mền mại mà bí mật như một lời kêu gọi từ thửơ khai thiên lập địa của nguồn gốc con người đượcđặt tên Black Hole - Hố Đen (theo lý thuyết của Stephen Hawkins). Một hòn đá khác nhiều nếp nhăn uốn khúc như một con rồng (Dragon Stone) làm tôi liên tưởng tới lịch sử con rồng cháu tiên của việt Nam. Một hòn đá có những vệt trắng như thác chẩy từ trên núi cao đẹp lạ lùng (Zan-Setsu or Unmelted Snow) là sự pha trộn thiên nhiên của dạng thủy chính lẩn trong đá. Và kia một rừng núi lởm chởm đầy nguy hiểm (Ken-Zan or Rugged Mountains).
Một tảng đá Lingbi của Tầu có tiếng vang trong trẻo như lời ca thủơ khai thiên lập địa đưa con người hướng về cội nguổn tâm linh tỏa ra linh hồn đá qua sự sanh diệt hàng triệu triệu năm. Một tảng đá có hình dạng một cụ gìa tay áo phất phơ đứng đầu ngọn gío mang tinh thần kẻ sỉ mỏng manh nhưng bất khuất, cô độc nhưng ngạo nghể. Rồi ở trên một chân gổ Long Não là một tảng đá Sóng Cuộn (Rolling Peaks) với những vòng cong thiên nhiên như những đợt sóng dồn dập, mạnh mẻ như tiếng gầm của đại dương. Còn những hòn đá dạng thiên nhiên như những bông hoa cúc, có tảng đá tím ánh và lấp lánh như sao sa trong màn đêm sa mạc Gobi (Gobi Stone) v..v và v..v..
Cũng trong lần thưởng lãm đá đó tôi được biết Adel, ông ta là một kiến trúc sư người Đức, là một con người nho nhã lịch sự, ông thích chia sẻ kiến thức về đông phương trong nghệ thuật thiết kế. Ông kể cho tôi nghe có lần một kiến trúc sư người Trung Hoa tìm đến học một vị danh sư kiến trúc nổi tiếng bậc nhất của Âu Châu thì được ông ta cho một lời khuyên nhã nhặn là ông ấy nên trở về học nghệ thuật phương đông cội nguồn văn hóa của ông ta cho kỷ vì trong đó biểu hiện một sự sáng tạo bất tận mà không ngừng biến hiện theo lý thuyết âm dương. Lời khuyên của bậc thầy nầy đã tác động lên tâm tư ông Adel, là một người Đức rất kiêu hảnh về dòng máu thông minh của mình đã khiến ông vừa tò mò vừa muốn chứng thực là lời khuyên ấy có xác thực không. Từ ngày đó ông bắt đầu học về đông phương, ông qua Nhật học, càng học ông càng thích thú, niềm đam mê về một vẻ đẹp thanh khiết, kín đáo của nội tâm tỏa ra trong sức sáng tạo bền bỉ nhưng không kém phần lôi cuốn luôn luôn để một khỏang không cho một sự biến đổi nhất định phải có của kinh dịch.
Lần đi thưỏng lãm đó cho tôi một bài học về lòng yêu thiên nhiên mảnh liệt, tôi đã học cái nhìn thấy đá không phải là đá đó. Tôi đã có những giờ phút bình yên nắm trong tay một hòn đá, yên lặng để nghe từ trong đáy hồn tiếng chiêng trống cồng của tiền nhân xa xưa.
Bẳng đi một thời gian vài năm sau, một nhân duyên khác đến, đưa tôi gặp lại kiến trúc sư Adel, từ xa trong đám đông, ông đã nhận ra tôi, như người thân lâu ngày gặp lại ông mừng rở chạy về phía tôi, sau khi bắt tay thăm hỏi, ông mời tôi đi ăn tối vào lúc sáu giờ vì ông có một chuyện muốn nói cho tôi nghe.
Chúng tôi gặp nhau trong một quán ăn ở phố Tầu Nửu Ước, trong khi chờ nhà hàng nấu những món ăn chay như lời ông yêu cầu, ông mỉn cười hóm hỉnh:
- Tôi không muốn mang nợ những con vật mà tôi đã ăn họ, vì thế tôi đã thay đổi cách ăn trong vài năm sau này.
Ông nhắc lại lần nói chuyện với tôi khi trước:
- Tôi rất nhớ, kỳ đó bạn khuyên tôi nếu muốn tiến sâu trong mỹ thuật và triết học đông phương, tôi cần học thêm về tôn giáo Á Châu. Nhưng lúc bấy giờ tôi không chú ý vì với tôi, một người theo Tân Giáo rất khó cho tôi tìm hiểu một tôn giáo Á Châu huyền bí khó hiểu phủ đầy hương khói trong những ngôi đền cổ xưa với rất nhiều những tượng thờ kỳ lạ.
Thời gian sau này tôi có một cô bạn gái người Nhật, nhưng cô cũng chẳng giỏi gì hơn tôi về tôn giáo của cô.
Nhưng một cơ duyên đưa đến cho tôi thành phố New York dự trù làm một công viên đá của phương đông và dỉ nhiên tôi là người kiến trúc sư được chỉ định cho dự án nầy. Thế là tôi moi lại đám hồ sơ của ngày triển lãm mấy năm trước, tôi và cô bạn bay về Nhật đi xem các đền đài, chúng tôi thăm khu vườn thiền của đá, xem các nhà sư thay đổi vị trí của đá và nghệ thuật cào cát.
Vào một buổi chiều, sau khi đi thăm một thắng cảnh cổ xưa của Kyoto, lúc về chúng tôi đi ngang một ngôi chùa xưa nhỏ nằm nép bên sưởn núi. Bổng dưng như có điều gì thúc đẩy chúng tôi bước vào chùa, chùa Nhật thường rất vắng và yên tĩnh, chúng tôi cứ tự nhiên men theo lối đá phủ đầy rêu xanh ra sau vườn, có một khỏang không gian xếp đầy những tượng bằng đá nhỏ khoác những bộ áo trẻ con đầy mầu sắc, giữa đám tượng đó trên một bệ cao hơn có tượng một Bồ Tát nét mặt trẻ thơ đang im lặng nở một nụ cười. Đang lúc chúng tôi ngắm nhìn, thì hình như những tượng kia bổng dưng lao xao và có một đứa nhỏ chạy về phía Miko với đôi tay bé như đang vẩy gọi. Trong lúc tôi giựt mình sửng sốt thì Miko bật kêu thất thanh, trong một giây phút hình ảnh đó biến mất để lại ánh chiều chiếu rực lên tượng của đức Jizo (Địa Tạng Vương Bồ Tát), sau nầy tôi mới biết ngài là vị Bồ Tát bảo hộ cho vong linh những trẻ thơ bé nhỏ. Miko bổng ngồi xuống khóc nức nở, tôi qúa bối rối hết lòng an ủi cô bạn, có lẻ ánh chiều tạo nên một ảo ảnh như vậy. Tôi cố trấn tỉnh mình và tin có lẻ cả hai chúng tôi đều hoa mắt. Nhưng Miko bảo với tôi cô rất buồn, hình như đứa bé ấy là thật, hình như nó muốn nói với cô điều gì.
Trở về Mỹ, mọi chuyện chờ tôi trên bàn làm việc, qúa bận rộn tôi quên đi câu chuyện ở Nhật. Một chuyên viên thiết kế giới thiệu tôi tới một công ty Á Châu có nhiều những hòn đá đặc biệt mà anh ấy nghĩ rằng tôi sẻ thích thú tìm hiểu. Sáng thứ bẩy tuần đó, chúng tôi làm cuộc hẹn với người giám đốc để đến xem đá, ban đầu người giám đốc công ty từ chối vì lý do anh có vị thầy từ Đài Loan qua, anh muốn dành thì giờ cuối tuần cho việc tiếp đón vị sư phụ. Sau cùng vì tôi nói lên sự cấp bách của dự án, tôi cần tìm ngay vật liệu phù hợp và hòan tất đúng hạn kỳ. Anh bằng lòng gặp chúng tôi vào tám giờ sáng và chỉ hạn chế trong một tiếng đồng hồ thôi. Đúng tám giờ chúng tôi đến công ty và ngưòi giám đốc đưa chúng tôi đi xem đá phía sau công ty. Anh cho biết sau khi tiếp chúng tôi, anh và vị thầy sè đi lên núi để xem phong thủy cho một ngưởi bạn. Thật là một điều lý thú, phong trào phong thủy nở rộ lên ở bên Mỹ như một môn học về môi trường sống của người Trung Hoa mà người Âu Mỹ bắt đầu nhìn thấy những khía cạnh thực tiễn trong đó nhằm đem lại cân bằng cho môi trường sống và làm việc. Tôi mở lời nói với anh, tôi thật sự thích thú muốn được gặp một vị thầy phong thủy chuyên nghiệp. Anh ta nghiêm nghị nhìn tôi nói từng tiếng rỏ ràng:
- Thầy tôi là một pháp sư của Lão giáo, ông không phải là một người thường làm nghề phong thủy. Nếu ông muốn gặp hiện giờ thầy tôi đang có mặt trong văn phòng của tôi. Thật là một cơ hội tốt, tôi muốn được hỏi vài điểu về phong thủy và cách xếp đá của người Trung Hoa.
Người giám đốc đưa tôi vào văn phòng, vị pháp sư đã hơn bẩy mươi tuổi nhưng ông trông rất trẻ như ngưởi ngoài năm mươi, tóc ông còn đen bóng, và một phong cách của một người Trung Hoa xưa, ông nắm tay vái chào, chúng tôi cũng vội vàng đáp lễ lại. Sau khi nghe người giám đốc thông dịch câu hỏi của tôi, ông mỉm cười trả lời:
- Người tây phưong các ông cần thêm thời gian để nghiên cứu một môn học rất khoa học của chúng tôi là môn phong thủy. Con người cần sống hạnh phúc và cân bằng giữa lý thuyết âm dương, đó là con đường của đạo (Tao). Không thể nào mà tôi có thể bao gồm một nền triết thuyết mấy ngàn năm trong vài phút.
Rồi ông thong thả nhìn qua Miko với một ánh mắt vô cùng từ bi, ông nói:
- Nhưng tôi có thể nói cho cô bạn của ông là cô ấy có một người anh em đã mất khi còn rất nhỏ, người đó đã theo cô suốt một thời gian dài và mong muốn cho cô biết về sự hiện diện của người ấy.
Miko bật lên lời phản đối:
- Nhưng tôi là đứa con duy nhất trong gia đình. Tôi chưa từng bao giờ có anh em nào khác cả.
Vẩn bằng một ánh mắt thương sót, vị thầy từ tốn nói:
- Tôi chỉ biết là cô có một vong linh trẻ nhỏ hiện giờ đang ở bên cô và họ rất cần sự cầu nguyện, sự nhận biết và cãm thông nơi cô.
Miko giận dữ đáp:
- Tôi đã nói tôi là người con duy nhất trong gia đình, ông có lầm không?
Sau đó làn không khí trở nên gượng gạo, người giám đốc ngượng ngùng đưa chúng tôi ra cửa, nhưng tôi vẩn kịp nhìn thấy nụ cười cãm thông phảng phất trên khuôn mặt vị pháp sư.
Hôm đó Miko kém vui, cô trầm tư cả ngày, cho đến khuya cô bật dậy gọi điện thoại về Nhật cho cha cô, tôi chỉ nghe thấy tiếng kêu thảng thốt của cô qua cuộc điện đàm. Sau cùng cô cúp máy ngồi bất động và nước mắt đầm đìa trên khuôn mặt, tôi đem cho cô một ly nước lạnh và khăn mặt, xong lo lắng ngồi nhìn cô. Mãi một lúc sau, Miko kể cho tôi nghe, lời vị pháp sư ban sáng đã khuấy động tâm tư cô, vì thế cô quyết định gọi về cho cha cô để hỏi:
- Con có người anh em nào mất khi còn nhỏ không?
Cha cô thảng thốt hỏi:
- Ai đã nói cho con biết?
Cô nói:
- Có một vị pháp sư đã nói vậy, ba có dấu con điều gì không?
Ở đầu máy bên kia ông cụ nghẹn ngào:
- Đúng vậy con có một người anh cùng cha khác mẹ, con người vợ trước của ta, bà ấy có bầu được hơn tám tháng thì bấy giờ chiến tranh thế chiến bùng nổ. Cả người vợ và đứa con trong bụng đã chết trong cuộc dội bom của quân đồng minh. Niềm đau khổ đó ta dấu kín, sau khi ta kết hôn với mẹ con, ta chưa từng bao giờ muốn nói cho con biết về chuyện đó, ta thành thật xin lổi con.
Miko đã khóc cô ấy kể, khi cô còn bé có nhiều lần cô soi gương thường thấy hình một đứa bé nào trong gương mà không phải là cô. Lúc đó cô rất thích coi như là sự kỳ lạ của chiếc gương nhà mình, và cô giử kín sự bí mật ấy như là trò chơi trẻ con, rồi sau nầy trong giấc ngủ cô hay có cảm tưởng như ai đó đang tìm cách cù vào chân cô. Cô thường thắc mắc không biết có phải là mình hay tưởng tượng không.
Sáng hôm sau Miko yêu cầu tôi gọi cho người giám đốc của công ty đá, cô muốn xin lổi vì sự thất lể của mình với vị pháp sư và cầu xin ông chỉ cho cách nào để có thể giúp đở cho người anh chẳng may chết sớm của mình. Người giám đốc tiếp điện thoại của tôi vui vẻ, anh nói:
- Tôi cũng rất lo là thầy tôi có thể sai lầm khi cô Miko cứ khăng khăng từ chối là không có anh em nào, nhưng thầy tôi vẫn nói:
- Rồi con sẽ biết, ta đã thấy đứa bé ấy bên cạnh cô ta.
Thật là sự bất ngờ cho cô Miko mà cũng là cho tôi. Sau khi nghe Miko yêu cầu sự giúp đỡ của vị pháp sư, người giám đốc bằng lòng tiếp chúng tôi lần nửa vào trưa chủ nhật đồng ngày. Khi gặp chúng tôi tại nhà của người giám đốc, vị pháp sư nhẹ nhàng khuyên Miko nên về Nhật tìm đến ngôi chùa nơi chôn cất người mẹ và người anh để xin một lể cầu siêu cho họ, ông từ tốn bảo:
- Ta biết là anh của cô từ lâu đã được sự che chở từ Bồ Tát Địa Tạng, nhưng vì còn tính khí trẻ con nên đứa bé ấy khao khát một tình thương từ người em và nó muốn cô nhận biết sự hiện diện của nó. Nhưng từ bây giờ sau khi cô làm lể cầu siêu ta nghĩ nó sẻ yên trí siêu thoát.
Tháng đó Miko bay về Nhật, cô và cha đã đến ngôi chùa nơi có mộ người mẹ trước và làm lể cho họ. Thật là một sự trùng hợp, đó là tháng bẩy lể cầu siêu cho người chết và Đức Zizo theo truyền thuyết sẻ mở cửa
địa ngục và những vong linh sẻ được xá tội. Miko đã đem viếng người mẹ một vòng hoa cúc trắng cùng một số đồ chơi của trẻ con.
Adel ngừng và nhấp một ngụm trà nóng, xong nói:
- Chính tôi một con người không bao giờ tin những chuyện gì không có luận cứ khoa học đả phải ngỡ ngàng trước những điều không thể chứng minh được, hình như cuộc đởi luôn có một cái gì đó rất huyền bí mà ta không thể dùng lối suy luận bình thường. Từ ngày tôi đi cuộc dự thảo về đá, tôi thấy như có một điều gì mà tôi không thể chứng minh được sẻ diển biến trong cuộc đời tôi. Tôi đã theo lời bạn tìm hiểu về tôn giáo đông phương, tôi đặc biệt chú trọng về Đức Bồ Tát Địa Tạng, ngài là người cai quản cỏi đất này, ngài che chở giúp đở người qúa vảng và những đứa trẻ nhỏ, cùng người tàn tật câm ngọng do tiền sanh. Lời đại nguyện của ngài là sự che chở bình an trên cỏi đất nếu bất cứ ai hướng lòng cầu nguyện sẻ tiêu trừ tội khổ, chổ ở thường an lạc, bệnh tật không đến thân thể, không bị tai nạn bất ngờ, và các thiên thần theo hộ trì.
Ông nhìn tôi rồi nói:
- Có lẻ bạn sẻ cho là một việc kỳ lạ khi một người phương tây như tôi lại hướng tâm thành tín vì tôi đã chứng thực từ bản thân những điều vượt ngoài khoa học ngoại trừ tâm linh.
Sau bửa cơm tối ông rủ tôi cùng đi bộ về công viên đá, chúng tôi đi trong một những thành phố đông dân cư nhất của qủa địa cầu này. Gió chiều mát rượi thổi vi vu qua khu vưòn đá với những hình thù khác nhau của núi đá thu nhỏ trên thãm sỏi trắng tạo cho người đang giữa dòng sống xoáy lốc một cảm giác yên tịnh cần có, một khát vọng tìm về nơi chốn trong sạch để nuôi dưỡng tâm hồn đã qúa mỏi mệt vì cạnh tranh của đời thường. Gío thổi qua đá lời kêu gọi tỉnh thức ngàn xưa như kẻ sỷ một sáng nào của kiếp xa xôi một mình một gánh lên non bỏ lại cỏi trần bụi bặm mà hòa nhập vào đại thể bất diệt của vủ trụ. Gío vẩn thổi miên man lời thiên thu bất tận của đá, hẫy về đây về lại nơi chốn cội nguồn nguyên thủy cùa chân tâm ngời sáng.
HẾT
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
