Kinh Kim Cang Trong Nguồn Mạch Văn Hiến Của Phật Giáo Việt Nam

Kết luận

Sự phân tích và diễn dịch trên đây trong 16 văn bản khác nhau của Kinh Kim Cang, đã được in ấn từ bảng gỗ, tàng trử tại thư viện của Viện Hán Nôm cho chúng ta thấy sự nghiên cứu và thực tập của các Thiền gia Việt Nam mà đã được ghi lại trongThiền Uyển Tập Anh cũng đã cho chúng ta thấy một bức tranh đầy mầu sắc của việc học hỏi Kinh Kim Cang tại Việt Nam kể từ khi văn bản của kinh nầy được lưu hành trong cộng đồng trí thức tăng lữ và cư sĩ Phật tử. Khía cạnh đầu tiên của bức tranh đầy mầu sắc nầy đã chiếm cứ toàn bộ lịch sử của việc nghiên cứu và thực tập Kinh Kim Cang trong cộng đồng tăng lữ và cư sĩ, đó là bảng dịch Kinh Kim Cang từ tiếng Phạn ra tiếng Trung Hoa bởi Cưu Ma La Thập vào năm 401 (T.235)

Chúng ta có thể dựa vào Thiền Uyển Tập Anh để truy tầm về những sự diễn dịch và trích dẫn Kinh Kim Cang của những vị Thiền Sư Việt Nam. Tất cả những vị Thiền Sư có mặt trongThiền Uyển Tập Anh đã diễn giải, chú thích hay trích dẫn vềKinh Kim Cang thì chỉ sử dụng duy nhất bản dịch của Ngài Cư Ma La Thập. Điều nầy cho chúng ta thấy một điểm nỗi bậc là các Thiền gia Việt Nam sử dụng duy nhất chỉ có bản Kinh Kim Cang của Cưu Ma La Thập.²⁵

Như chúng ta đã thấy trong phần thứ ba của luận văn nầy Kinh Kim Cang đã được trích dẫn và nhắc đến ít nhất là bốn lần trong Thiền Uyển Tập Anh. Sự kiện đầu tiên đã xãy ra rất sớm trong lịch sử của Thiền Tông Việt Nam. Đó là sự kiện của Thiền sư Thanh Biện, người đã để ra tám năm trì tụng Kinh Kim Cangvào thế kỷ thứ 17²⁶. Sự kiện thứ hai ghi lại rằng Ni Sư Diệu Nhân, người đã giảng dạy Kinh Kim Cang cho môn nhân của ni sư vào thế kỷ thứ 11 rằng đừng bao giờ chấp chặt hay tìm kiếm Như Lai qua hình thanh sắc tướng²⁷. Sự kiện thứ ba vào thế kỷ thứ 12²⁸ được cho rằng đó là Thiền sư Trí Không, người đã khuyến tấn môn đệ của mình là Trí Nhàn hãy quán chiếu về những nhân duyên yếu tố của các pháp (để thấy bản thể của sự vật). Sự kiện thứ tư ghi lại rằng Thiền sư Quảng Nghiêm chỉ dạy cho học trò của mình là Thường Chiếu hãy ngưng phỉ bángKinh Kim Cang và đức Phật mà hỏi Thầy mình (Quảng Nghiêm) một câu hỏi vớ vẩn sau đây, “Phải chăng đức Phật đã giảng dạy kinh nầy – Kinh Kim Cang?”²⁹ Câu kinh nầy trích dẫn một cách chính xác câu kinh trong bản dịch của Ngài Cưu Ma La Thập, bảng dịch năm 401.

Thêm nữa, những lời tựa và lời bạt của 07 ấn bản trong số 16 ấn bản của Kinh Kim Cang còn tàng trử tại Viện Hán Nôm mà đã được viết nên bởi những nhà chủ trương khắc bảng vào thế kỷ thứ 18 và 19 không có đề cập đến năm bản dịch khác củaKinh Kim Cang ngoài bảng dịch của Ngài Cưu Ma La Thập. Sự kiện nầy khiến chúng ta tin tưởng rằng cộng đồng tăng lữ và cư sĩ Việt Nam chỉ sử dụng duy nhất bảng dịch Kinh Kim Cangcủa Ngài Cưu Ma La Thập mà vô tình hay cố ý không động chạm hay nhắc đến năm bảng dịch khác của Kinh Kim Cang. Có lẽ 05 bảng dịch đó không được biết đến tại Việt Nam trong giai đoạn lịch sử văn hiến nầy. Hoặc là sự lưu hành của 05 ấn bản đó quá giới hạn trong một lãnh vực nào đó, ngay cả các vị Thiền sư không có cơ hội đọc tụng đến nó.

Ngày nay, chúng ta tiếp nhận một phương pháp mới về việc nghiên cứu phê bình, học tập kinh điển của Phật giáo, các học giả Phật học khắp nơi chưa có cơ hội đào bới tận gốc rễ để nghiên tầm về những ý nghĩa thâm áo của kinh điển đã được lưu truyền tại Việt Nam. Hơn nữa, thế giới dường như thu nhỏ lại trong lòng bàn tay của chúng ta với những phương tiện truyền thông và giao thông hiện đại. Nhờ vậy ngày nay chúng ta mới có thêm nhiều tư liệu liên quan đến kinh điển để cho chúng ta nghiên cứu, đối chiếu, phân tích và phê bình. Trên phương diện nghiên cứu phê bình và phiên dịch về văn bản học của kinh điển, chúng ta cần phải so sánh đối chiếu và sử dụng càng nhiều tư liệu càng tốt ngỏ hầu khám phá những điều khác biệt giữa những truyền thống kinh điển của tiếng Việt, tiếng Phạn, tiếng Tàu cũng như tiếng Tây Tạng, đặc biệt trong trường hợp của Kinh Kim Cang vì kinh này đã đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc hành trì thực tập của Phật giáo Việt Nam.

Chúng ta biết rằng chúng ta đang sinh vào thời mạt pháp, cách Phật rất xa đã trên 25 thế kỷ. Vì thế chúng ta không thể nào có được những bản kinh nguyên thuỷ được viết bằng tiếng Phạn. Tuy vậy, càng so sánh, phân tích đối chiếu những văn bản mà chúng ta có được, thì chúng ta sẽ tìm được thêm nhiều thông tin và ý nghĩa uyên áo của kinh điển. Sự kiện nầy sẽ đem lại lợi ích nhiều cho chúng ta trong việc nghiên cứu và hiểu biết chính xác về lời dạy của Đức Phật.

Hết

Muốn biết thêm chi tiết về số lượng văn bản phiên dịch củaKinh Kim Cang ra nhiều thứ tiếng trên thế giới, xin xem Edward Conze, Vajracchedika Prajnaparamita, phiên dịch và hiệu đính với lời giới thiệu và chú giải, do nhà xuất bản Roma, Is. M.E.O., ấn hành năm 1957 (từ trang 16-21), và sự sưu tập về những văn bản phiên dịch của Kinh Kim Cang ra nhiều thứ tiếng vừa mới xuất bản thành 5 tập tại Đài Loan (Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh) do Như Thật Phật Học Nghiên Cứu Thất biên trước tại thành phố Đài Bắc, 1995, quyển 05 từ trang 417-681., Xin xem thêm Gregory Schopen, “The Manuscript of the Vajracchedika Found at Gilgit, An Annotated Transciption and Translation”, trong “Studies in the Literature of The Great Vehicle: Three Mahayana Buddhist Texts” Luis O. Gomez và Jonathan A. Silk, hiệu đính, Nhà Xuất bản của Viện Đại Học Michigan xuất bản tại Ann Arbor, năm 1989, từ trang 92-94.

Lê Mạnh Thát, Lịch Sử Phật Giáo Việt Nam, Tập II, Nhà Xuất Bản Thành Phố Hồ Chí Minh, 2001, trang 171-193.

Sđd, trang 495-501

Để biết thêm toàn bộ chi tiết về bảng Kinh Kim Cang nỗi tiếng nầy, hãy đọc Thomas Francis Carter, The Invention of Printing in China and Its Spread Westward, Ấn bản lần thứ nhì, Công ty Ronald, New York, xuất bản năm 1955, trang 54-66

Sđd, trang 46-53. Có nhiều học giả Phật giáo Đại Hàn cho rằng bảng khắc gỗ in Thần Chú Đà La Ni tại Đại Hàn (Nam Triều Tiên) mới là những văn bản in ấn Kinh điển Phật giáo trên giấy đầu tiên vì đã được in vào những năm đầu thế kỷ thứ nhất dương lịch. Hãy đọc thêm sách của Denis Twitchett, Pringting and Publishing in Medieval China, Nhà xuất bản Frederic C. Beil, New York, 1983, trang 13-16, và SOHN Pow-key, Early Korean Typography, Nhà xuất bản SUN ấn hành năm 2001, trang 520-521.

Lê Mạnh Thát, Lịch Sử Phật Giáo Việt Nam, Tập II, Nhà Xuất Bản Thành Phố Hồ Chí Minh, 2001, trang 520-521.

Xem Nguyễn Quang Hồng, Chủ Bút, Văn Khắc Hán Nôm Việt Nam, Tuyển Chọn - Lược Thuật, Nhà Xuất Bản Khoa Học Xã Hội, Hà Nội, 1992, trang 225

Sđd, trang 312

Xin xem Zen Buddhism: A History, India and China cuả Heinrich Dumoulin bảng dịch của James W. Heisig và Paul Knitter, nhà xuất bản Macmillan Publishing Company, Simon và Schuster Macmillan, New York, năm 1994, pp. 85-106 và Nan Huai-Chin , The Story of Chinese Zen, bản dịch của Thomas Cleary, nhà xuất bản Charles E. Tuttle Co., Inc., Boston, Ruttland, Vermont, Tokyo, 1995, pp. 64-80.

Xin xem bản dịch cũng như sự phân tích phê bình về Thiền Uyển Tập Anh của Lê Mạnh Thát trong Tổng Tập Văn Học Phật Giáo Việt Nam, Tập 3 [Anthology of Vietnamese Buddhist Literature, Vol. 3], Nhà Xuất Bản thành phố Hồ Chí Minh, năm 2002., và Tu Cuong Nguyen, Zen in Medieval Vietnam, A Study and Translation of the Thiền Uyển Tập Anh, Nha Tu Thư Viện Đại Học Hawaii, Honolulu, 1997.

Xin xem Tu Cuong Nguyen, Zen in Medieval Vietnam, A Study and Translation of the Thiền Uyển Tập Anh, Nha Tu Thư Viện Đại Học Hawaii, Honolulu, 1997., trang 154.

Sđd, trang 166-167

Xin xem Vajarcchedikā-prajnāpāramitā-sūtra, của Edward Conze, trang 752b 27-28.

Xin xem Tu Cuong Nguyen, Sđd., trang 192-193.

Hãy xem Trần Nghĩa, Di Sản Hán Nôm Việt Nam Thư Mục Đề Yếu, Tập 3 (Catalogue des Livres en Hán Nôm, Vol. 3), Nhà Xuất Bản Khoa Học Xã Hội, Hà Nội, 1993, trang 804-805

Xin xem Trần Nghĩa, Sđd, Vol. 1., trang 20

Muốn xem đề Kinh Kim Cang khác nhau của sáu ấn bản nầy, hãy đọc Edward Conze, Sđd, trang 16-17

Để biết về số hiệu và lịch sử khắc bảng cũng như niên đại kết thành Tam Tạng Kinh Điển Cao Ly Đại Tạng, xin đọc Lewis R. Lancaster, The Korean Buddhist Canon: A Descriptive Catalogue, Nha Tu Thư Viện Đại Học Berkeley, Los Angeles. Ấn Hành tại London, 1979.

Ngô Đức Thọ, Sđd., trang 132.

Ngô Đức Thọ, Sđd., trang 166-167

Ngày nay, những học giả của Viện Hán Nôm đã cho rằng quyển sách xưa nhất trong kho sách của Thư Viện Hán Nôm là quyển sách Bình An Vương Lệnh Chỉ. Sách nầy là sách viết tay vào năm 1599. Sách nầy đã được phân tích và nghiên cứu để in trên tập Thông Báo Hán Nôm Học 1988, đã được Viện Nghiên Cứu Hán Nôm Xuất bản vào năm 1999 (trang 282-287), với tiêu đề, “Giới Thiệu về Một Văn Bản có Niên Đại Cổ Nhất Hiện Còn tại Viện Nghiên Cứu Hán Nôm”. Phát hiện nầy cần được bổ sung vì sách Thích Truyền Chính Tông Pháp Ấn(được khắc bản in vào năm 1568) trên đây mới là văn bản cổ xưa nhất. Do đó, sách Thích Truyền Chính Tông Pháp Ấn là một tư liệu hiếm quý đang còn ẩn tàng chưa được giới thiệu cho bất cứ học giả nào tại Việt Nam bởi chủ nhân, học giả Tiến Sĩ Lê Mạnh Thát.

Hãy đọc tiểu luận của Lewis R. Lancaster, “The Editing of Buddhist Texts” trong Buddhist Thought and Asian Civilization,Leslie S. Kawamura và Keith Scott chủ biên, Nhà xuất bản Dharma, tại thành phố Emeryville, bang California, xuất bản năm 1977, trang 145-151.

Thật là thiếu thuận duyên cho chúng ta vì bài tựa của ấn bản lần nầy bị thất lạc mấy trang đầu. Do vậy chúng ta không biết được tác giả của bài tựa nói gì trước câu viết nầy, “…trầm mê. Niệm chúng sinh chi minh muội…”

Theo học giả Ngô Đức Thọ, chữ Nam trong cụm từ hoà nam soạn là một trong những chữ theo lệ kỵ huý của các vua đời nhà Trần (1225-1400). Tuy nhiên, Ngô Đức Thọ không có luận cứ chắc chắn rằng vị vua nào hay bà con họ hàng gần nào của nhà Trần mang tên là Nam. Có thể đây là tên của những người bà con bên thông gia giòng họ của nhà Trần. Xin xem Ngô Đức Thọ, Sđd, trang 52.

Chúng ta biết rằng Kinh Kim Cang có đến 6 bản dịch chứ không phải có một bản dịch duy nhất của Ngài Cưu Ma La Thập. Sự kiện các Thiền gia (trong Thiền Uyển Tập Anh) chỉ sử dụng bản dịch của Cưu Ma La Thập có một sự chủ ý đáng được nghiên cứu chứ không phải tình cờ mà sự kiện nầy được xãy ra.

Xin xem Thiền Uyển Tập Anh, sđd, trang 176

Sđd, trang 176-177

Sđd, trang 177

Sđd, trang 178