Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Giảng và chú giải Kinh Luận
Kinh Kim Cang Chư Gia
- Tác giả
- Thành Hội Phật Giáo Việt Nam Ấn Hành
- Thông tin
- Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)
Kinh Kim Cang Chư Gia
KINH KIM CANG
CHƯ GIA
THÀNH HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM ẤN HÀNH
P.L: 2537 - 1993
Mục Lục
TIỂU DẪN
NGHI THỨC TỤNG KINH KIM CANG
KIM CANG KINH
I.- PHÁP HỘI NHÂN DO - PHẦN ĐỆ NHỨT
I.- NHÂN DO NÓI PHÁP - PHẦN THỨ NHỨT
II.- THIỆN HIỆN KHẢI THỈNH - PHẬN ĐỆ NHỊ
II.- THIỆN HIỆN KHỞI HỎI - PHẦN THỨ HAI
III.- ĐẠI THỪA CHÁNH TÔNG - PHẬN ĐỆ TAM
IV.- DIỆU HẠNH VÔ TRỤ - PHẦN ĐỆ TỨ
III.- ĐẠI THỪA TÔNG CHÁNH - PHẦN THỨ BA
IV.- HẠNH MẦU KHÔNG TRỤ - PHẦN THỨ TƯ
V. - NHƯ LÝ THIỆT KIẾN - PHẦN ĐỆ NGŨ
V.- RÕ LÝ NHƯ NHƯ - PHẦN THỨ NĂM
VI.- CHÁNH TÍN HY HỮU - PHẬN ĐỆ LỤC
VI.- CHÁNH TÍN ÍT CÓ - PHẦN THỨ SÁU
VII.- VÔ ĐẮC VÔ THUYẾT - PHẬN ĐỆ THẤT
VII.- KHÔNG CHI ĐẮC THUYẾT - PHẦN THỨ BẢY
VIII.- Y PHÁP XUẤT SANH - PHẬN ĐỆ BÁT
VIII.- NƯƠNG PHÁP XUẤT SANH - PHẦN THỨ TÁM
IX.- NHỨT TƯỚNG VÔ TƯỚNG - PHẬN ĐỆ CỬU
IX MỘT TƯỚNG KHÔNG TƯỚNG - PHẦN THỨ CHÍN
X.- TRANG NGHIÊM TỊNH ĐỘ - PHẬN ĐỆ THẬP
X.- TRANG NGHIÊM TỊNH ĐỘ - PHẦN THỨ MƯỜI
XI.- VÔ VI PHƯỚC THẮNG - PHẬN ĐỆ THẬP NHỨT
XI.- VÔ VI PHƯỚC LỚN - PHẦN THỨ MƯỜI MỘT
XII.- TÔN TRỌNG CHÁNH GIÁO - PHẬN ĐỆ THẬP NHỊ
XII.- TÔN TRỌNG LÝ CHÁNH - PHẦN THỨ MƯỜI HAI
XIII.- NHƯ PHÁP THỌ TRÌ - PHẬN ĐỆ THẬP TAM
XIII.- THỌ TRÌ THEO PHÁP - PHẦN THỨ MƯỜI BA
XIV.- LY TƯỚNG TỊCH DIỆT - PHẬN ĐỆ THẬP TỨ
XIV.- LÌA TƯỚNG VẮNG LẶNG - PHẦN THỨ MƯỜI BỐN
XV.- TRÌ KINH CÔNG ĐỨC - PHẬN ĐỆ THẬP NGŨ
XV.- CÔNG ĐỨC TRÌ KINH - PHẦN THỨ MƯỜI LĂM
XVI.- NĂNG TỊNH NGHIỆP CHƯỚNG - PHẬN ĐỆ THẬP LỤC
XVI.- THƯỜNG TỊNH TIÊU NGHIỆP - PHẦN THỨ MƯỜI SÁU
XVII.- CỨU CÁNH VÔ NGÃ - PHẬN ĐỆ THẬP THẤT
XVII.- RÁO RỐT KHÔNG TA - PHẦN THỨ MƯỜI BẢY
XVIII.- NHỨT THỂ ĐỒNG QUAN - PHẬN ĐỆ THẬP BÁT
XVIII.- XEM ĐỒNG MỘT THỂ - PHẦN THỨ MƯỜI TÁM
XIX.- PHÁP GIỚI THÔNG HÓA - PHẬN ĐỆ THẬP CỬU.
XX.- LY SẮC LY TƯỚNG - PHẬN ĐỆ NHỊ THẬP
XIX.- PHÁP GIỚI KHẮP ĐỘ - PHẦN THỨ MƯỜI CHÍN
XX.- LÌA SẮC LÌA TƯỚNG - PHẦN THỨ HAI MƯƠI
XXI.- PHI THUYẾT SỞ THUYẾT - PHẬN ĐỆ NHỊ THẬP NHỨT
XXI.- THUYẾT CHẲNG PHẢI THUYẾT - PHẦN THỨ HAI MƯƠI MỐT
XXII.- VÔ PHÁP KHẢ ĐẮC - PHẬN ĐỆ NHỊ THẬP NHỊ
XXIII.- TỊNH TÂM HÀNH THIỆN - PHẬN ĐỆ NHỊ THẬP TAM
XXII.- KHÔNG PHÁP CHI ĐẶNG - PHẦN THỨ HAI MƯƠI HAI
XXIII.- TÂM TỊNH LÀM LÀNH - PHẦN THỨ HAI MƯƠI BA
XXIV.- PHƯỚC TRÍ VÔ TỶ - PHẬN ĐỆ NHỊ THẬP TỨ
XXV.- HÓA VÔ SỞ HÓA - PHẬN ĐỆ NHỊ THẬP NGŨ
XXIV.- PHƯỚC TRÍ KHÔNG SÁNH - PHẦN THỨ HAI MƯƠI BỐN
XXV.- HÓA KHÔNG CHỖ HÓA - PHẦN THỨ HAI MƯƠI LĂM
XXVI.- PHÁP THÂN PHI TƯỚNG - PHẬN ĐỆ NHỊ THẬP LỤC
XXVII.- VÔ ĐOẠN VÔ DIỆT - PHẬN ĐỆ NHỊ THẬP THẤT
XXVI.- PHÁP THÂN KHÔNG TƯỚNG - PHẦN THỨ HAI MƯƠI SÁU
XXVII.- KHÔNG ĐOẠN KHÔNG DIỆT -PHẦN THỨ HAI MƯƠI BẢY
XXVIII.- BẤT THỌ BẤT THAM -PHẬN ĐỆ NHỊ THẬP BÁT
XXVIII.- KHÔNG NHIỄM KHÔNG THAM -PHẦN THỨ HAI MƯƠI TÁM
XXIX.- OAI NGHI TỊCH TỊNH -PHẬN ĐỆ NHỊ THẬP CỬU
XXX.- NHỨT HIỆP LÝ TƯỚNG - PHẬN ĐỆ TAM THẬP
XXIX. - OAI NGHI VẮNG LẶNG - PHẦN THỨ HAI MƯƠI CHÍN
XXX.- LÝ TƯỚNG NHỨT HIỆP - PHẦN THỨ BA MƯƠI
XXXI.- TRI KIẾN BẤT SANH - PHẬN ĐỆ TAM THẬP NHỨT
XXXI.- THẤY BIẾT KHÔNG SANH - PHẦN THỨ BA MƯƠI MỐT
XXXII. ỨNG HÓA PHI NHƠN - PHẬN ĐỆ TAM THẬP NHỊ
XXXII.- ỨNG HÓA KHÔNG THIỆT - PHẦN THỨ BA MƯƠI HAI
BÁT NHÃ VÔ TẬN CHƠN NGÔN :
KINH BỔ ÍCH CHO TÂM LÀ CHÚ RẤT THẦN THÔNG
KIM CANG NGŨ THẬP TAM GIA
CHƯƠNG MỘT
CHƯƠNG HAI
CHƯƠNG BA
CHƯƠNG TƯ
CHƯƠNG NĂM
CHƯƠNG SÁU
CHƯƠNG BẢY
CHƯƠNG TÁM
CHƯƠNG CHÍN
CHƯƠNG MƯỜI MỘT
CHƯƠNG MƯỜI HAI
CHƯƠNG MƯỜI BA
CHƯƠNG MƯỜI BỐN
CHƯƠNG MƯỜI LĂM
CHƯƠNG MƯỜI SÁU
CHƯƠNG MƯỜI BẢY
CHƯƠNG MƯỜI TÁM
CHƯƠNG MƯỜI CHÍN
CHƯƠNG HAI MƯƠI
CHƯƠNG HAI MƯƠI MỐT
CHƯƠNG HAI MƯƠI HAI
CHƯƠNG HAI MƯƠI BA
CHƯƠNG HAI MƯƠI BỐN
CHƯƠNG HAI MƯƠI LĂM
CHƯƠNG HAI MƯƠI SÁU
CHƯƠNG HAI MƯƠI BẢY
CHƯƠNG HAI MƯƠI TÁM
CHƯƠNG HAI MƯƠI CHÍN
CHƯƠNG BA MƯƠI
CHƯƠNG BA MƯƠI MỐT
CHƯƠNG BA MƯƠI HAI
TIỂU DẪN
Từ bi bác ái, tự giác giác tha. Ấy là mục đích của bực chơn tu chánh đạo.
Xưa, Phật ra đời khai môn giáo hóa, tế độ quần sanh trong bốn mươi chín năm; thắp đuốc huệ soi đường tối, rưới mưa hoa rửa bụi trần. Song le Phật thì vẫn biết chúng sanh có kẻ thượng căn người hạ trí, chỗ thấy mau chậm chẳng đồng, nên tùy cơ duyên mà hóa độ, bởi vậy giáo pháp mới có chỗ quyền mà cũng có chỗ thật.
Nguyên kinh Kim Cang này, Phật vì Trưởng lão Tu Bồ Đề và các bực đại căn thượng trí, nên đem giáo lý huyền diệu tỏ bày rốt ráo, chỉ cốt tự mình dụng lấy công phu, khai giác lấy mình "Minh Tâm Kiến Tánh".
Đến sau, kinh ấy từ xứ Ấn Độ truyền bá qua nước Trung Hoa, các vị cao Tăng Thiền đức cùng nhau tham cứu, thông huyền đạt lý, chú giải đành rành, nên từ đó mới gọi là kinh Kim Cang Chư Gia vậy.
Chúng tôi quan tâm hoạt động vì Phật đạo tín đồ, chớ không phải vì đường danh nẻo lợi, tùy theo tài non học kém, phô diễn thật lời, câu văn dễ hiểu, ý nghĩa tầm thường, cốt để phổ thông cho những người học đạo xem qua đều đặng lĩnh hội, thì mới khỏi phụ cái lòng từ bi bác ái của Phật ngày xưa, mà cũng không uổng cái công trình của chư Tổ, sắp thành một quyển kinh "Kim Cang Chư Gia" rất nên huyền bí.
Vả lại Phật pháp là vô thượng thậm thâm vi diệu, cao chẳng chỗ cùng, sâu không chỗ tột, mà hễ đạo lý càng cao sâu thì kinh điển lại càng khó diễn. Huống chi quyển kinh này là giáo lý tối thượng Nhứt thừa, phương pháp hoàn toàn cứu cánh.
Cho nên chúng tôi mong sao chư quí độc giả cần xem, cần đọc cho đặng nhiều lược, suy xét cho tột cùng, tầm thấu cái ý vô vi huyền diệu, đặng noi theo cái chánh pháp mà thật hành, vậy mới hẳn thật là đọc kinh cầu lý.
Kính dẫn CƯ SĨ TRẦN VĂN MINH (Nam Vang)
NGHI THỨC TỤNG KINH KIM CANG
DƯƠNG CHI TÁN:
Dương chi tịnh thủy,
Biến sái tam thiên.
Tánh không bát đức lợi nhơn thiên,
Pháp giới quảng tăng diên,
Diệt tội tiêu khiên,
Hỏa diệm hóa hồng liên.
Nam mô Thanh Lương Địa Bồ Tát Ma Ha Tát. (tam xưng)
TÁN DƯƠNG CHI:
NGHĨA:
Nhành dương nước tịnh,
Rưới khắp tam thiên.
Tánh không tám đức lợi nhơn thiên,
Pháp giới rộng thênh thang,
Tội lỗi tiêu tan,
Lửa đỏ hóa sen hồng.
Nam mô Thanh Lương Địa Bồ Tát Ma Ha Tát. (3 lần)
(ĐẠI BI CHÚ)
Nam mô Đại Bi Hội Thượng Phật Bồ Tát Ma ha tát. (3 lần)
Thiên thủ thiên nhãn, vô ngại đại bi tâm đà la ni:
Nam mô hắc ra đát na đa ra dạ da. Nam mô a rị da bà lô kiết đế, thước bát ra da, bồ đề tát đỏa bà da, ma ha tát đỏa bà da, ma ha ca lô ni ca da. Án tát bàn ra phạt duệ, số đát na đát tỏa. Nam mô tất kiết lật đỏa y mông a rị da bà lô kiết đế, thất Phật ra lăng đà bà. Nam mô na ra cẩn trì hê rị, ma ha bàn đa sa mế, tát bà a tha đậu du bằng, a thệ dựng, tát bà tát đa, na ma bà dà, ma phạt đạt đậu, đát điệc tha. Án a bà lô hê, lô ca đế, ca ra đế, di hê rị, ma ha bồ đề tát đỏa, tát bà tát bà, ma ra ma ra, ma hê ma hê, rị đà dựng, cu lô cu lô kiết mông độ lô độ lô, phạt xà da đế, ma ha phạt xà da đế, đà ra đà ra, địa rị ni, thất Phật ra da, dá ra dá ra. Mạ mạ phạt ma ra, mục đế lệ, y hê y hê, thất na thất na, a ra sâm Phật ra xá lợi, phạt sa phạt sâm, Phật ra xá da, hô lô hô lô ma ra, hô lô hô lô hê rị. Ta ra ta ra, tất rị tất rị, tô rô tô rô, bồ đề dạ, bồ đề dạ, bồ đà dạ, bồ đà dạ, di đế rị dạ, na ra cẩn trì, địa rị sắc ni na. Ba dạ ma na ta bà ha. Tất đà dạ ta bà ha. Ma ha tất đà dạ ta bà ha. Tất đà dũ nghệ thất bàn ra dạ, ta bà ha. Na ra cẩn trì, ta bà ha, Ma ra na ra ta bà ha. Tất ra tăng a mục khê da, ta bà ha. Ta bà ma ha, a tất đà dạ, ta bà ha. Dả kiết ra a tất đà dạ, ta bà ha. Ba đà ma kiết tất đà dạ, ta bà ha. Na ra cẩn trì bàn dà ra dạ, ta bà ha. Ma bà lị thắng yết ra dạ, ta bà ha.
Nam mô hắc ra đát na, đa ra dạ da.
Nam mô a rị da, bà lô kiết đế, thước bàn ra dạ, ta bà ha.
Án tất điện đô mạn đa ra bạc đà da, ta bà ha.
Nam mô Cam Lồ Vương Bồ Tát Ma Ha Tát. (3 lần).
LƯ HƯƠNG TÁN
Lư hương sạ 1 nhiệt
Pháp giới mông huân
Chư Phật hải hội tất diêu văn
Tùy xứ kiết tường vân
Thành ý phương ân
Chư Phật hiện toàn thân.
Nam mô Hương Vân Cái Bồ Tát Ma Ha Tát. (tam xưng)
TỊNH KHẨU NGHIỆP CHƠN NGÔN:
Tu rị tu rị, ma ha tu rị, tu tu rị tát bà ha.
TỊNH TAM NGHIỆP CHƠN NGÔN:
Án, ta phạ bà phạ, truật đà ta phạ, đạt ma ta phạ, bà phạ truật độ hám.
ÁN THỔ ĐỊA CHƠN NGÔN:
Nam mô tam mãn đa một đà nẩm. Án, độ rô độ rô, địa vĩ ta bà ha.
PHỔ CÚNG DƯỜNG CHƠN NGÔN :
Án, nga nga nẳng tam bà phạ, phiệt nhựt ra hồng.
TÁN LƯ HƯƠNG
Lư hương vừa đốt,
Cõi pháp xông ung.
Chư Phật hằng hà thảy cảm thông,
Tùy chỗ bủa tường vân,
Thành ý ân cần,
Chư Phật hiện toàn thân.
Nam mô Hương Vân Cái Bồ Tát Ma Ha Tát.( 3 lần).
CHÚ TỊNH KHẨU NGHIỆP:
Tu rị tu rị, ma ha tu rị, tu tu rị tát bà ha.
CHÚ TỊNH TAM NGHIỆP:
Án ta phạ bà phạ, truật đà ta phạ, đạt ma ta phạ, bà phạ truật độ hám.
CHÚ AN THỔ ĐỊA:
Nam mô tam mãn đa một đà nẩm. Án, độ rô độ rô, địa vĩ ta bà ha.
CHÚ PHỔ CÚNG DƯỜNG:
Án nga nga nẳng tam bà phạ, phiệt nhựt ra hồng.
PHỤNG THỈNH BÁT KIM CANG
Phụng thỉnh Thanh Trừ Tai Kim Cang.
Phụng thỉnh Bích Độc Kim Cang.
Phụng thỉnh Huỳnh Tùy Cầu Kim Cang.
Phụng thỉnh Bạch Tịnh Thủy Kim Cang.
Phụng thỉnh Xích Thinh Hỏa Kim Cang.
Phụng thỉnh Định Trì Tai Kim Cang.
Phụng thỉnh Tử Hiền Kim Cang.
Phụng thỉnh Đại Thần Kim Cang.
PHỤNG THỈNH TỨ BỒ TÁT
Phụng thỉnh Kim Cang Quyến Bồ Tát.
Phụng thỉnh Kim Cang Sách Bồ Tát.
Phụng thỉnh Kim Cang Ái Bồ Tát.
Phụng thỉnh Kim Cang Ngữ Bồ Tát.
PHÁT NGUYỆN VĂN
Khể thủ tam giới tôn,
Qui mạng thập phương Phật.
Ngã kim phát hoằng nguyện:
Trì thử Kim Cang kinh,
Thượng báo tứ trọng ân.
Hạ tế tam đồ khổ.
Nhược hữu kiến văn giả,
Tất phát Bồ đề tâm.
Tận thử nhứt báo thân,
Đồng sanh Cực Lạc quốc.
THỈNH BÁT KIM CANG
Phụng thỉnh Thanh Trừ Tai Kim Cang
Phụng thỉnh Bích Độc Kim Cang
Phụng thỉnh Huỳnh Tùy Cầu Kim Cang
Phụng thỉnh Bạch Tịnh Thủy Kim Cang
Phụng thỉnh Xích Thinh Hỏa Kim Cang
Phụng thỉnh Định Trì Tai Kim Cang
Phụng thỉnh Tử Hiền Kim Cang
Phụng thỉnh Đại Thần Kim Cang.
THỈNH TỨ BỒ TÁT
Phụng thỉnh Kim Cang Quyến Bồ Tát
Phụng thỉnh Kim Cang Sách Bồ Tát
Phụng thỉnh Kim Cang Ái Bồ Tát
Phụng thỉnh Kim Cang Ngữ Bồ Tát.
LỜI VĂN PHÁT NGUYỆN
Cúi lạy Thầy ba cõi,
Qui y Phật thập phương.
Tôi nay phát thệ nguyện:
Trì tụng kinh Kim Cang.
Trên báo bốn ân trọng,
Dưới cứu khổ ba đường.
Bằng có chi nghe thấy,
Giữ tâm đạo vẹn toàn.
Báo thân này chí nguyện,
Đồng trực vãng Tây phang.
VÂN HÀ PHẠM
Vân hà đắc trường thọ,
Kim Cang bất hoại thân?
Phục dĩ hà nhân duyên,
Đắc đại kiên cố lực?
Vân hà ư thử kinh,
Cứu cánh đáo bỉ ngạn?
Nguyện Phật khai vi mật,
Quảng vị chúng sanh thuyết.
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. (tam xưng)
KHAI KINH KỆ
Vô thượng thậm thâm vi diệu pháp,
Bá thiên vạn kiếp nan tao ngộ
Ngã kim kiến văn đắc thọ trì,
Nguyện giải Như Lai chơn thiệt nghĩa.
Nam Mô Bát Nhã Hội Thượng Phật Bồ Tát Ma Ha Tát. (tam xưng)
BÀI NIỆM VÂN HÀ
Thế nào đặng trường thọ,
Thân Kim Cang chẳng hoại?
Bởi tại nhân duyên gì,
Đặng oai lực kiên cố?
Thế nào mà kinh này,
Ráo rốt đến bờ nọ?
Xin Phật tỏ ý mầu,
Chỉ dạy chúng sanh rõ.
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. (3 lần).
BÀI KỆ KHAI KINH
Vô thượng thậm thâm pháp nhiệm mầu,
Trăm ngàn muôn kiếp khó tầm cầu.
Ta nay đặng gặp xin trì tụng.
Nguyện giải tinh tường nghĩa lý sâu.
Nam Mô Bát Nhã Hội Thượng Phật Bồ Tát Ma Ha Tát. (3 lần).
KIM CANG KINH
Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh.
Dao Tần Tam Tạng Pháp Sư Cưu Ma La Thập phụng chiếu dịch.
I.- PHÁP HỘI NHÂN DO - PHẦN ĐỆ NHỨT
1.- Như thị ngã văn:
2.- Nhứt thời, Phật tại Xá Vệ quốc, Kỳ Thọ 2 Cấp Cô Độc viên,...
3.-...Dữ đại Tỳ Khưu chúng, thiên nhị bá 3 ngũ thập nhơn cu.
4.- Nhĩ thời, Thế Tôn thực thời, chước 4 y trì bát,...
5.- Nhập Xá Vệ đại thành khất thực.
6.- Ư kỳ thành trung, thứ đệ khất dĩ.
7.- Truyền 5 chí bổn xứ, phản tự cật 6 thâu y bát, tẩy túc dĩ,...
8.- Phu tọa 7 nhi tọa.
I.- NHÂN DO NÓI PHÁP - PHẦN THỨ NHỨT
1.- Ta nghe như vầy:
2.- Một thuở nọ, Phật ở nước Xá Vệ, nơi nhà Tịnh xá của ông Cấp Cô Độc, cất trong vườn cây ông Kỳ Đà...
3.-...Cùng một ngàn hai trăm mươi thầy đại Tỳ Khưu, cu hội tại đó.
4.- Khi ấy, gần đến giờ ăn của đức Thế Tôn, Ngài bèn mặc y, mang bình bát...
5.-...Vào đại thành, nước Xá Vệ xin ăn.
6.- Ở trong thành, cứ theo thứ lớp mà xin.
7.-...Về đến chỗ ở: dùng cơm xong, đoạn cất y bát, rửa chơn rồi,...
8.-...Lên chỗ pháp tòa, đã sắp đặt, mà ngồi.
II.- THIỆN HIỆN KHẢI THỈNH - PHẬN ĐỆ NHỊ
9.- Thời Trưởng lão Tu Bồ Đề,...
10.-... Tại đại chúng trung, tức tùng tọa khởi 8, thiên đãn hữu kiên, hữu tất trước địa, hiệp chưởng cung kính, nhi bạch Phật ngôn: "Hy hữu Thế Tôn!".
11.- Như Lai thiện hộ niệm chư Bồ Tát, thiện phú chúc chư Bồ Tát...
12.- Thế Tôn! Thiện nam tử, thiện nữ nhơn, phát A nậu đa la tam miệu tam bồ đề9 tâm,...
13.-...Vân hà ưng trụ 10 vân hà hàng phục kỳ tâm?
14.- Phật ngôn: "Thiện tai! Thiện tai ! Tu Bồ Đề! Như nhữ sở thuyết: Như Lai thiện hộ niệm chư Bồ Tát, thiện phú chúc chư Bồ Tát.... Nhữ kim đế thính, đương vị nhữ thuyết.
15.- Thiện nam tử, thiện nữ nhơn phát A nậu đa la tam miệu tam bồ đề tâm, ưng như thị trụ, như thị hàng phục kỳ tâm...".
- "Dủy 11, nhiên, Thế Tôn! Nguyện nhạo dục văn".
II.- THIỆN HIỆN KHỞI HỎI - PHẦN THỨ HAI
9.- Khi ấy Trưởng lão Tu Bồ Đề...
10.-... Ở trong hàng đại chúng, liền đứng dậy, đến nơi pháp tòa, trịch y nửa thân bên vai hữu, quì gối hữu sát đất, chắp tay cung kính mà bạch Phật rằng: "Như đức Thế Tôn ! Ít có".
11.-Như Lai hay đoái tưởng các Bồ Tát, hay giao phó dặn dò các Bồ Tát...
12.-Bạch đức Thế Tôn! Như có trai lành, gái tín nào phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác,...
13.-... Nên trụ thế nào? Nên hàng phục cái vọng tâm thế nào?.
14.-Phật khen: "Đáng khen cho! Đáng khen cho! Này Tu Bồ Đề! Theo lời ông vừa nói: Như Lai hay đoái tưởng các Bồ Tát, hay giao phó dặn dò các Bồ Tát... Vậy nay, ông hãy lóng nghe. Ta đáng vì ông mà nói.
15.-Như trai lành, gái tín nào phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, nên trụ như vậy, nên hàng phục cái tâm như vậy...".
- "Vâng, vâng, bạch đức Thế Tôn! Con nguyện hết lòng muốn nghe".
III.- ĐẠI THỪA CHÁNH TÔNG - PHẬN ĐỆ TAM
16.- Phật cáo Tu Bồ Đề: "Chư Bồ Tát Ma ha tát, ưng như thị hàng phục kỳ tâm:
17.- Sở hữu nhứt thiết 12 chúng sanh chi loại:
18.- Nhược noãn sanh 13, nhược thai sanh, nhược thấp sanh, nhược hóa sanh, nhược hữu sắc, nhược vô sắc, nhược hữu tưởng, nhược vô tưởng, nhược phi hữu tưởng, phi vô tưởng,...
19.-... Ngã giai linh nhập Vô Dư Niết bàn nhi diệt độ chi.
20.- Như thị diệt độ vô lượng, vô số, vô biên, chúng sanh, thiệt vô chúng sanh đắc diệt độ giả.
21.- Hà dĩ cố? - Tu Bồ Đề! Nhược Bồ Tát hữu ngã tướng, nhơn tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng tức phi Bồ Tát".
IV.- DIỆU HẠNH VÔ TRỤ - PHẦN ĐỆ TỨ
22.- Phú 14 thứ: Tu Bồ Đề!.
23.- Bồ Tát ư pháp, ưng vô sở trụ, hành ư bố thí...
III.- ĐẠI THỪA TÔNG CHÁNH - PHẦN THỨ BA
16.- Phật bảo Tu Bồ Đề: "Các đại Bồ Tát nên hàng phục cái vọng tâm như vậy.
17.- Bằng có cả thảy các loại chúng sanh:
18.- Hoặc sanh trứng, sanh con, sanh chỗ ướt, hóa sanh, hoặc có sắc, không sắc, có tư tưởng, không tư tưởng, chẳng phải có tư tưởng, chẳng phải không có tư tưởng...
19.-... Ta đều khiến cho đặng vào Vô Dư Niết bàn, mà diệt độ.
20.- Diệt độ chúng sanh vô lượng vô số vô biên như vậy, nhưng thiệt chẳng có chúng sanh nào mà đặng diệt độ cả.
21.- Bởi cớ sao? Này Tu Bồ Đề! Nếu Bồ Tát mà còn có tướng ngã, tướng nhơn, tướng chúng sanh, tướng thọ giả thì chẳng phải là Bồ Tát".
IV.- HẠNH MẦU KHÔNG TRỤ - PHẦN THỨ TƯ
22.- Lại nói tiếp: Này Tu Bồ Đề.
23.-... Bồ Tát làm việc bố thí, đúng nơi pháp, thì không có chỗ trụ.
24.- Sở vị bất trụ sắc bố thí, bất trụ thinh, hương, vị, xúc, pháp bố thí.
25.- Tu Bồ Đề! Bồ Tát ưng như thị bố thí, bất trụ ư tướng.
26.- Hà dĩ cố? Nhược Bồ Tát bất trụ tướng bố thí, kỳ phước đức bất khả tư lương.
27.- Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? Đông phương hư không khả tư lương phủ?".
- "Phất dã, Thế Tôn!".
- "Tu Bồ Đề! Nam, Tây, Bắc phương tứ duy, thượng hạ hư không khả tư lương phủ?".
- "Phất dã, Thế Tôn!".
- "Tu Bồ Đề! Bồ Tát vô trụ tướng bố thí, phước đức diệc phục như thị: Bất khả tư lương.
Tu Bồ Đề! Bồ Tát đản ưng như sở giáo trụ".
V. - NHƯ LÝ THIỆT KIẾN - PHẦN ĐỆ NGŨ
28.- "Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? Khả dĩ thân tướng kiến Như Lai phủ?".
29.- "Phất dã, Thế Tôn! Bất khả dĩ thân tướng đắc kiến Như Lai.
30.- Hà dĩ cố? Như Lai sở thuyết thân tướng tức phi thân tướng".
24.- Là nói: chẳng trụ sắc mà bố thí, chẳng trụ thinh, hương, vị, xúc, pháp mà bố thí.
25.- Tu Bồ Đề! Bồ Tát nên bố thí như vậy, chẳng nên trụ tướng.
26.- Bởi cớ sao? Nếu Bồ Tát bố thí chẳng trụ tướng, thì phước đức không thể so lường đặng.
27.- Tu Bồ Đề! Ý ngươi thế nào? Hư không phương Đông, có so lường đặng chăng?".
- "Bạch đức Thế Tôn ! chẳng đặng".
- "Tu Bồ Đề! Còn như hư không phương Nam, phương Tây, phương Bắc, bốn hướng bên cạnh, phương trên và phương dưới, có so lường đặng chăng?".
- "Bạch đức Thế Tôn ! chẳng đặng".
"Tu Bồ Đề! Bồ Tát bố thí mà chẳng trụ tướng, thì phước đức lại cũng như vậy: không thể so lường đặng.
Tu Bồ Đề! Bồ Tát nên trụ theo chỗ Ta dạy đó". (trụ chỗ không trụ).
V.- RÕ LÝ NHƯ NHƯ - PHẦN THỨ NĂM
28.- "Này Tu Bồ Đề! Ý của ông thế nào? Có nên dùng thân tướng mà cho là Như Lai chăng?".
29.- "Bạch đức Thế Tôn! Không. Không nên dùng thân tướng mà cho là Như Lai.
30.- Bởi cớ sao? Bởi Như Lai thường nói thân tướng, tức chẳng phải thân tướng".
31.- Phật cáo Tu Bồ Đề: "Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng; nhược kiến chư tướng phi tướng, tức kiến Như Lai".
VI.- CHÁNH TÍN HY HỮU - PHẬN ĐỆ LỤC
32.- Tu Bồ Đề bạch Phật ngôn: "Thế Tôn! Phả hữu chúng sanh đắc văn như thị ngôn thuyết chương cú, sanh thiệt tín phủ?".
Phật cáo Tu Bồ Đề: "Mạc tác thị thuyết! Như Lai diệt hậu, hậu ngũ bá tuế, hữu trì giới tu phước giả, ư thử chương cú năng sanh tín tâm, dĩ thử vi thiệt.
33.- Đương tri thị nhơn, bất ư nhứt Phật, nhị Phật, tam, tứ, ngũ Phật, nhi chúng 15 thiện căn, dĩ ư vô lượng thiên vạn Phật sở chúng chư thiện căn.
34.- Văn thị chương cú, nãi chí nhứt niệm sanh tịnh tín giả. Tu Bồ Đề! Như Lai tất tri tất kiến thị chư chúng sanh đắc như thị vô lượng phước đức.
35.- Hà dĩ cố? Thị chư chúng sanh vô phục ngã tướng, nhơn tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng, vô pháp tướng, diệc vô phi pháp tướng".
31.- Phật bảo Tu Bồ Đề: "Phàm chỗ nào có tướng đều là hư vọng, bằng cho các tướng chẳng phải tướng tức rõ đặng Như Lai".
VI.- CHÁNH TÍN ÍT CÓ - PHẦN THỨ SÁU
32.- Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn! Như có chúng sanh nào đặng nghe những câu bài giảng giải như vậy, có sanh lòng tin thiệt chăng?".
Phật bảo Tu Bồ Đề: "Chớ có nói lời ấy. Khi Như Lai diệt độ rồi, sau năm trăm năm sau, có kẻ nào trì giới tu phước mà sanh lòng tin những câu bài ấy, thì lấy đó làm thiệt.
33.- Nên biết người ấy, chẳng những là gieo căn lành trong một kiếp Phật, hai kiếp Phật, ba, bốn, năm kiếp Phật, mà đã gieo các căn lành đến vô lượng ngàn muôn kiếp Phật rồi.
34.- Nghe những câu bài ấy, cho đến nhứt niệm sanh lòng tin chắc thì Tu Bồ Đề này! Như Lai đều biết hết thấy hết, các chúng sanh ấy đặng cái phước đức vô lượng như vậy (gieo căn lành).
35.- Bởi cớ sao? - Bởi các chúng sanh ấy không còn có tướng ngã, tướng nhơn, tướng chúng sanh, tướng thọ giả, không có tướng pháp, cũng không có tướng phi pháp".
36.- Hà dĩ cố? Thị chư chúng sanh, nhược tâm thủ tướng, tức vi trước ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả; nhược thủ pháp tướng, tức trước ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả.Hà dĩ cố? Nhược thủ phi pháp tướng, tức trước ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả.
37.- Thị cố, bất ưng thủ pháp, bất ưng thủ phi pháp.
38.- Dĩ thị nghĩa cố, Như Lai thường thuyết nhữ đẳng Tỳ Khưu tri ngã thuyết pháp như phạt 16 dụ giả; pháp thượng ưng xả hà huống phi pháp?".
VII.- VÔ ĐẮC VÔ THUYẾT - PHẬN ĐỆ THẤT
39.- "Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? - Như Lai đắc A nậu đa la tam miệu tam bồ đề gia? Như Lai hữu sở thuyết pháp gia?".
Tu Bồ Đề ngôn: "Như ngã giải Phật sở thuyết nghĩa, vô hữu định pháp danh A nậu đa la tam miệu tam bồ đề, diệc vô hữu định pháp Như Lai khả thuyết.
40.- Hà dĩ cố? - Như Lai sở thuyết pháp, giai bất khả thủ, bất khả thuyết phi pháp, phi phi pháp.
36.- Bởi cớ sao? - Bởi các chúng sanh ấy, nếu lòng còn chấp tướng, tức còn trước tướng ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả. Bằng chấp pháp tướng, cũng là trước tướng ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả - Bởi cớ sao? Bằng chấp phi pháp tướng, cũng là trước tướng ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả.
37.- Như thế thì, chẳng nên chấp pháp, cũng chẳng nên chấp phi pháp.
38.- Bởi cái nghĩa ấy, nên ta thường dạy các thầy Tỳ Khưu phải biết Ta nói pháp, ví như cái bè; pháp còn phải bỏ thay, huống chi là chẳng phải pháp".
VII.- KHÔNG CHI ĐẮC THUYẾT - PHẦN THỨ BẢY
39.- "Này Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? - Như Lai có đặng pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác chăng? Như Lai có chỗ chi nói pháp ấy chăng?".
Tu Bồ Đề bạch Phật: "Như con rõ nghĩa của Phật nói, thì không có định chắc pháp chi kêu là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, cũng không có định chắc pháp chi mà Như Lai nói.
40.- Bởi cớ sao? Bởi chỗ nói pháp Như Lai đều chẳng chấp, là chẳng nói phi pháp, cũng chẳng phải phi pháp.
41.- Sở dĩ giả hà? - Nhứt thiết Hiền Thánh giai dĩ vô vi pháp, nhi hữu si 17 biệt".
VIII.- Y PHÁP XUẤT SANH - PHẬN ĐỆ BÁT
42.- "Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? - Nhược nhơn mãn tam thiên đại thiên thế giới thất bảo 18 dĩ dụng bố thí, thị nhơn sở đắc phước đức ninh vi đa phủ?".
43.- Tu Bồ Đề ngôn: "Thậm đa, Thế Tôn!
Hà dĩ cố? - Thị phước đức, tức phi phước đức tánhthị cố Như Lai thuyết phước đức đa".
44.- Nhược phục hữu nhân, ư thử kinh trung thọ trì nãi chí tứ cú kệ đẳng vị tha nhơn thuyết, kỳ phước thắng bỉ.
45.- Hà dĩ cố? - Tu Bồ Đề! Nhứt thiết chư Phật cập chư Phật A nậu đa la tam miệu tam bồ đề pháp giai tùng thử kinh xuất.
46.- Tu Bồ Đề! Sở vị Phật Pháp giả, tức phi Phật Pháp.
41.- Sở dĩ sao? Cả thảy Thánh Hiền đều dùng pháp vô vi mà cũng có hơn kém".
VIII.- NƯƠNG PHÁP XUẤT SANH - PHẦN THỨ TÁM
42.- "Này Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? Bằng có người dùng bảy báu đầy cả tam thiên đại thiên thế giới, đem ra mà bố thí, người ấy có đặng phước đức nhiều chăng?".
43.- Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn! Rất nhiều.
Bởi cớ sao? Bởi phước đức ấy chẳng phải phước đức tánh, cho nên Như Lai nói phước đức nhiều".
44.- Bằng có người thọ trì kinh này, nhẫn đến những tứ cú kệ, lại vì người mà diễn thuyết, thì phước đức này hơn phước đức kia.
45.- Bởi cớ sao? - Tu Bồ Đề, cả thảy chư Phật với pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác của chư Phật, đều do nơi kinh này mà có ra.
46.- Này Tu Bồ Đề! Gọi là Phật Pháp ấy, nhưng chẳng phải Phật Pháp.
IX.- NHỨT TƯỚNG VÔ TƯỚNG - PHẬN ĐỆ CỬU
47.- "Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? Tu Đà Hoàn năng tác thị niệm: Ngã đắc Tu Đà Hoàn quả phủ?".
Tu Bồ Đề ngôn: "Phất dã, Thế Tôn!
Hà dĩ cố? - Tu Đà Hoàn danh vi Nhập Lưu, nhi vô sở nhập: Bất nhập sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp, thị danh Tu Đà Hoàn 19".
48.- "Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? Tư Đà Hàm, năng tác thị niệm: Ngã đắc Tư Đà Hàm quả phủ?".
Tu Bồ Đề ngôn: "Phất dã, Thế Tôn!
Hà dĩ cố? - Tư Đà Hàm danh Nhứt Vãng Lai, nhi thiệt vô Vãng Lai, thị danh Tư Đà Hàm".
49.- "Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? A Na Hàm năng tác thị niệm: Ngã đắc A Na Hàm quả phủ?".
Tu Bồ Đề ngôn: "Phất dã, Thế Tôn!
Hà dĩ cố? - A Na Hàm danh vi Bất Lai, nhi thiệt vô Bất Lai, thị cố danh A Na Hàm".
50.- "Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? A La Hán năng tác thị niệm : Ngã đắc A La Hán đạo phủ?".
IX MỘT TƯỚNG KHÔNG TƯỚNG - PHẦN THỨ CHÍN
47.- "Này Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? Tu Đà Hoàn có tưởng như vầy: Tưởng mình đặng quả Tu Đà Hoàn chăng?".
Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn!Không thể đặng.
Bởi cớ sao? - Bởi Tu Đà Hoàn, kêu là quả Nhập Lưu, nhưng không chỗ nhiễm : là chẳng nhiễm sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp, nên gọi là Tu Đà Hoàn".
48.- "Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? Tư Đà Hàm có tưởng như vầy: Tưởng mình đặng quả Tư Đà Hàm chăng?".
Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn! Không thể đặng.
Bởi cớ sao? Bởi Tư Đà Hàm, kêu là quả Nhứt Vãng Lai, nhưng thiệt không cái tướng Vãng Lai, nên gọi là Tư Đà Hàm".
49.- "Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? A Na Hàm có tưởng như vầy: Tưởng mình đặng quả A Na Hàm chăng?".
Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn! Không thể đặng.
Bởi cớ sao? - Bởi A Na Hàm, kêu là quả Bất Lai, nhưng không chấp cái tướng Bất Lai nên gọi là A Na Hàm".
50.- "Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? A La Hán có tưởng như vầy: Tưởng mình đặng đạo A La Hán chăng?".
Tu Bồ Đề ngôn: "Phất dã, Thế Tôn!
Hà dĩ cố? Thiệt vô hữu pháp danh A La Hán.
Thế Tôn! Nhược A La Hán tác thị niệm: Ngã đắc A La Hán đạo, tức vi trước ngã, nhơn, chúng sanh thọ giả.
51.- Thế Tôn! Phật thuyết ngã đắc Vô Tranh tam muội, nhơn trung tối vi đệ nhứt, thị đệ nhứt, ly dục 20 A La Hán.
Thế Tôn ! Ngã bất tác thị niệm : Ngã thị ly dục A La Hán.
52.- Thế Tôn! Ngã, nhược tác thị niệm: Ngã đắc A La Hán đạo, Thế Tôn tức bất thuyết: Tu Bồ Đề thị nhạo A Lan Na hánh 21 giả. Dĩ Tu Bồ Đề thiệt vô sở hành, nhi danh Tu Bồ Đề thị nhạo A Lan Na hánh".
X.- TRANG NGHIÊM TỊNH ĐỘ - PHẬN ĐỆ THẬP
53.- Phật cáo Tu Bồ Đề: "Ư ý vân hà? Như Lai tích tại Nhiên Đăng Phật sở; ư pháp, hữu sở đắc phủ?".
- "Phất dã, Thế Tôn! Như Lai tại Nhiên Đăng Phật sở, ư pháp thiệt vô sở đắc".
Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn! Không thể đặng.
Bởi cớ sao? - Bởi thiệt không có pháp chi, kêu là A La Hán cả.
Bạch đức Thế Tôn! Nếu A La Hán mà có tưởng như vầy: Tưởng mình đặng đạo A La Hán, tức là trước tướng: Ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả.
51.- Bạch đức Thế Tôn! Phật nói con là người đặng pháp Vô Tranh tam muội, thiệt đúng bực nhứt, mà cũng là bực Ly Dục A La Hán thứ nhứt nữa.
Bạch đức Thế Tôn! Con chẳng tưởng như vậy : Tôi mới phải là bực ly dục A La Hán.
52.- Bạch đức Thế Tôn! Bằng con có tưởng như vầy: Con đặng đạo A La Hán thì đức Thế Tôn chẳng có nói : Tu Bồ Đề này ưa làm theo hạnh A Lan Na. Bởi Tu Bồ Đề này thiệt không có làm cái chi, mới gọi là Tu Bồ Đề ưa làm theo hạnh A Lan Na cho".
X.- TRANG NGHIÊM TỊNH ĐỘ - PHẦN THỨ MƯỜI
53.- Phật bảo Tu Bồ Đề: "Ý ông thế nào? Như Lai thuở trước ở chỗ Phật Nhiên Đăng; pháp, có chỗ chi đặng chăng?".
"Bạch đức Thế Tôn ! Không - Như Lai khi ở chỗ Phật Nhiên Đăng, thiệt không có chỗ chi đặng pháp cả".
54.- "Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? - Bồ Tát trang nghiêm Phật độ phủ?".
- "Phất dã, Thế Tôn !
Hà dĩ cố? - Trang nghiêm Phật độ giả, tức phi trang nghiêm thị danh trang nghiêm".
55.- "Thị cố, Tu Bồ Đề! Chư Bồ Tát Ma ha tát ưng như thị sanh thanh tịnh tâm, bất ưng trụ sắc sanh tâm, bất ưng trụ thinh, hương, vị, xúc, pháp, sanh tâm, ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm.
56.- Tu Bồ Đề! Thí như hữu nhơn, thân như Tu Di sơn 22 vương, ư ý vân hà? Thị thân vi đại phủ?".
Tu Bồ Đề ngôn: "Thậm đại, Thế Tôn ! Hà dĩ cố? - Phật thuyết phi thân, thị danh đại thân".
XI.- VÔ VI PHƯỚC THẮNG - PHẬN ĐỆ THẬP NHỨT
57.- Tu Bồ Đề! Như hằng hà trung sở hữu sa số, như thị sa đẳng hằng hà, ư ý vân hà? Thị chư hằng hà sa ninh vi đa phủ?".
54.- "Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? Bồ Tát có trang nghiêm Phật độ chăng ?".
- "Bạch đức Thế Tôn ! Không.
Bởi cớ sao? Bởi trang nghiêm Phật độ, nhưng chẳng phải trang nghiêm, chỉ cưỡng danh là trang nghiêm".
55.- Bởi vậy, này Tu Bồ Đề. Các đại Bồ Tát nên sanh tâm thanh tịnh như vậy; chẳng nên sanh tâm trụ sắc, chẳng nên sanh tâm trụ thinh, hương, vị, xúc, pháp; nên sanh tâm không chỗ chi trụ.
56.- Tu Bồ Đề! Ví như có người, thân bằng núi chúa Tu Di ý ông thế nào - Thân ấy có lớn chăng?".
Tu Bồ Đề bạch Phật: Bạch đức Thế Tôn! Rất lớn. Bởi cớ sao? - Bởi Phật nói chẳng phải thân, mới gọi là thân lớn".
XI.- VÔ VI PHƯỚC LỚN - PHẦN THỨ MƯỜI MỘT
57.- "Này Tu Bồ Đề! Như dùng số cát trong sông Hằng mà ví dụ có những sông Hằng khác nhiều bằng số cát như vậy - Ý ngươi thế nào? Số cát của những sông Hằng ấy, saocó nhiều chăng?".
58.- Tu Bồ Đề ngôn: "Thậm đa, Thế Tôn! đản chư hằng hà, thượng đa vô số, hà huống kỳ sa !".
59.- "Tu Bồ Đề! Ngã kim thiệt ngôn cáo nhữ! Nhược hữu: Thiện nam tử, thiện nữ nhơn dĩ thất bảo mãn nhĩ sở hằng hà sa số tam thiên đại thiên thế giới dĩ tụng bố thí, đắc phước đa phủ?".
Tu Bồ Đề ngôn: Thậm đa, Thế Tôn!
Phật cáo Tu Bồ Đề: "Nhược thiện nam tử, thiện nữ nhơn ư thử kinh trung, nãi chí thọ trì tứ cú kệ đẳng vị tha nhơn thuyết, nhi thử phước đức thắng tiền phước đức.
XII.- TÔN TRỌNG CHÁNH GIÁO - PHẬN ĐỆ THẬP NHỊ
60.- Phục thứ: "Tu Bồ Đề! Tùy thuyết thị kinh, nãi chí tứ cú kệ đẳng đương tri thử xứ, nhứt thiết thế gian: Thiên, nhơn, A tu la giai ưng cúng dường 23 như Phật tháp miếu.
61.- Hà huống, hữu nhơn tận năng thọ trì đọc tụng!
Tu Bồ Đề! Đương tri thị nhơn thành tựu Tối thượng Đệ nhứt hy hữu chi pháp. Nhược thị kinh điển sở tại chi xứ, tức vi hữu Phật, nhược tôn trọng đệ tử".
58.- Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn ! Rất nhiều. Những sông Hằng còn nhiều vô số thay, huống chi là cát!".
59.- "Này Tu Bồ Đề! Nay ta bảo thiệt ngươi! Nếu có trai lành, gái tín nào, dùng bảy báu đầy cả hằng hà sa số tam thiên đại thiên thế giới ấy, đem ra mà bố thí, có đặng phước nhiều chăng?".
Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn! Rất nhiều".
Phật bảo Tu Bồ Đề: "Bằng trai lành, gái tín nào thọ trì theo trong kinh này cho đến những tứ cú kệ và diễn thuyết lại cho người khác, thì phước đức ấy hơn phước đức trước kia".
XII.- TÔN TRỌNG LÝ CHÁNH - PHẦN THỨ MƯỜI HAI
60.- Lại nói tiếp: "Này Tu Bồ Đề! Chỗ nào tứ cú kệ, phải biết chỗ ấy, cả thảy thế gian: Thiên, Nhơn, A tu la đều nên cúng dường, cũng như tháp chùa, của Phật vậy.
61.- Huống chi, là người thọ trì, đọc tụng toàn cả kinh này!
- Tu Bồ Đề! Phải biết người ấy thành tựu đặng cái pháp Tối thượng Đệ nhứt ít có. Bằng như chỗ nào có kinh điển này, tức có Phật, hoặc như bực đệ tử tôn trọng vậy".
XIII.- NHƯ PHÁP THỌ TRÌ - PHẬN ĐỆ THẬP TAM
62.- Nhĩ thời Tu Bồ Đề bạch Phật ngôn: "Thế Tôn! Đương hà danh thử kinh, ngã đẳng vân hà phụng trì?".
Phật cáo Tu Bồ Đề: "Thị kinh danh vi Kim Cang Bát Nhã Ba la mật dĩ thị danh tự, nhữ đương phụng trì.
63.- Sở dĩ giả hà? - Tu Bồ Đề! Phật thuyết Bát Nhã Ba la mật, tức phi Bát Nhã Ba la mật, thị danh Bát Nhã Ba la mật.
64.- Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? Như Lai hữu sở thuyết pháp thủ?".
Tu Bồ Đề bạch Phật ngôn: "Thế Tôn! Như Lai vô sở thuyết".
65.- "Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? Tam thiên đại thiên thế giới sở hữu vi trần thị vi đa phủ?".
Tu Bồ Đề ngôn: "Thậm đa, Thế Tôn !".
Tu Bồ Đề! Chư vi trần, Như Lai thuyết phi vi trần, thị danh, vi trần. Như Lai thuyết thế giới, phi thế giới, thị danh thế giới.
XIII.- THỌ TRÌ THEO PHÁP - PHẦN THỨ MƯỜI BA
62.- Khi ấy Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn! Kinh này nên đặt tên chi? Chúng tôi phải phụng trì thế nào?".
Phật bảo Tu Bồ Đề: "Kinh này đặt tên là Kim Cang Bát Nhã Ba la mật. Ông nên dùng nghĩa của danh từ ấy mà phụng trì.
63.- Sở dĩ sao? - Này Tu Bồ Đề! Phật nói Bát Nhã Ba la mật, nhưng chẳng phải Bát nhã ba la mật chỉ cưỡng danh là Bát Nhã Ba la mật.
64.- Này Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? - Như Lai có chỗ chi thuyết pháp chăng?".
Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn! Như Lai không có chỗ chi thuyết pháp cả".
65.- "Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? - Trong tam thiên đại thiên thế giới có những vi trần, vậy là nhiều chăng?".
Tu Bồ Đề bạch Phật: "Bạch đức Thế Tôn! Rất nhiều".
- Tu Bồ Đề! Những vi trần, Như Lai nói chẳng phải vi trần chỉ cưỡng danh là vi trần. Như Lai nói thế giới, cũng chẳng phải thế giới, chỉ cưỡng danh là thế giới.
66.- "Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? - Khả dĩ tam thập nhị tướng kiến Như Lai phủ?" - Phất dã, Thế Tôn ! Bất khả dĩ tam thập nhị tướng đắc kiến Như Lai.
Hà dĩ cố? - Như Lai thuyết tam thập nhị tướng, tức thị phi tướng, thị danh tam thập nhị tướng?".
67.- "Tu Bồ Đề! Nhược hữu thiện nam tử; thiện nữ nhơn, dĩ hằng hà sa đẳng thân mạng24 bố thí...
68.- Nhược phục hữu nhơn ư thử kinh trung, nãi chí thọ trì tứ cú kệ đẳng, vị tha nhơn thuyết, kỳ phước thậm đa".
XIV.- LY TƯỚNG TỊCH DIỆT - PHẬN ĐỆ THẬP TỨ
69.- Nhĩ thời Tu Bồ Đề văn thuyết thị kinh, thâm giải nghĩa thu, thế lụy bi khấp, nhi bạch Phật ngôn: "Hy hữu Thế Tôn! Phật thuyết như thị thậm thâm kinh điển; ngã tùng tích lai sở đắc huệ nhãn, vị tằng đắc văn như thị chi kinh.
70.- Thế Tôn! Nhược phục hữu nhơn đắc văn thị kinh, tín tâm thanh tịnh, tức sanh thiệt tướng; đương tri thị nhơn thành tựu đệ nhứt hy hữu công đức".
66.- Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? - Nên dùng ba mươi hai tướng mà cho là Như Lai chăng?".
- "Bạch đức Thế Tôn! Không - Chẳng nên dùng ba mươi hai tướng mà cho là Như Lai.
Bởi cớ sao? - Bởi Như Lai nói ba mươi hai tướng, nhưng chẳng phải tướng, chỉ cưỡng danh là ba mươi hai tướng".
67.- "Tu Bồ Đề! Bằng có trai lành, gái tín nào đem thân mạng bằng như số cát sông Hằng mà bố thí...
68.- Nếu lại có người giữ theo trong kinh này mà thọ trì cho đến những tứ cú kệ và diễn thuyết lại cho người khác, thì đặng phước rất nhiều".
XIV.- LÌA TƯỚNG VẮNG LẶNG - PHẦN THỨ MƯỜI BỐN
69.- Khi ấy, Tu Bồ Đề nghe nói kinh này, tỏ đặng cái nghĩa sâu xa, nên sa nước mắt, than khóc mà bạch Phật rằng: "Như đức Thế Tôn ít có! Phật nói kinh điển rất sâu xa dường ấy, tôi từ khi đặng huệ nhãn đến nay, chưa từng nghe đặng kinh như vậy.
70.- Bạch đức Thế Tôn! Nếu lại có người đặng nghe kinh này, mà lòng tin thanh tịnh, bèn sanh thiệt tướng, phải biết người ấy thành tựu cái công đức thứ nhứt ít có".
71.- Thế Tôn! Thị thiệt tướng giả, tức thị phi tướng; thị cố Như Lai thuyết danh thiệt tướng.
25
72.- Thế Tôn! Ngã kim đắc văn như thị kinh điển, tín giải thọ trì bất túc vi nan.
73.- Nhược đương lai thế, hậu ngũ bá tuế, kỳ hữu chúng sanh đắc văn thị kinh, tín giải thọ trì, thị nhơn tức vi đệ nhứt hy hữu.
Hà dĩ cố? - Thử nhơn vô ngã tướng, vô nhơn tướng, vô chúng sanh tướng, vô thọ giả tướng.
74.- Sở dĩ giả hà? - Ngã tướng tức thị phi tướng, nhơn tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng tức thị phi tướng.
Hà dĩ cố? - Ly nhứt thiết tướng, tức danh chư Phật".
75.- Phật cáo Tu Bồ Đề: "Như thị ! Như thị !".
76.- Nhược phục hữu nhơn đắc văn thị kinh, bất kinh, bất bố 26, bất úy, đương tri thị nhơn, thậm vi hy hữu.
77.- Hà dĩ cố? - Tu Bồ Đề! Như Lai thuyết đệ nhứt Ba la mật, tức phi đệ nhứt Ba la mật, thị danh Đệ nhứt Ba la mật.
71.- Bạch đức Thế Tôn! Thiệt tướng ấy, nhưng chẳng phải tướng; cho nên Như Lai nói: Cưỡng danh là thiệt tướng.
72.- Bạch đức Thế Tôn! Con nay đặng nghe kinh điển như vậy, tin hiểu mà thọ trì, chẳng đủ là khó.
73.- Nếu qua đến đời vị lai, sau năm trăm năm sau, có chúng sanh đặng nghe kinh này, tin, hiểu mà thọ trì, thì người ấy thiệt là đệ nhứt rất ít có.
Bởi cớ sao? - Bởi người ấy, không ngã tướng, không nhơn tướng, không chúng sanh tướng, không thọ giả tướng.
74.- Sở dĩ sao? - Ngã tướng tức chẳng phải tướng, mà nhơn tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng cũng tức là chẳng phải tướng.
Bởi cớ sao? - Lìa cả thảy tướng, tức là chư Phật?".
75.- Phật bảo Tu Bồ Đề: "Như vậ !, như vậy !".
76.- Lại như có người đặng nghe kinh này, chẳng ngại, chẳng sợ, chẳng nhút nhát, phải biết người ấy rất là ít có.
77.- Bởi cớ sao? Tu Bồ Đề này! Như Lai nói Ba la mật thứ nhứt, (Bát Nhã Ba la mật) nhưng chẳng phải Ba la mật thứ nhứt, chỉ cưỡng danh là Ba la mật thứ nhứt.
78.- "Tu Bồ Đề! Nhẫn nhục Ba la mật, Như Lai thuyết, phi nhẫn nhục Ba la mật, thị danh nhẫn nhục Ba la mật.
79.- Hà dĩ cố? - Tu Bồ Đề! Như ngã tích vi Ca Lợi Vương cát triệu thân thể, ngã ư nhĩ thời vô ngã tướng, vô nhơn tướng, vô chúng sanh tướng, vô thọ giả tướng.
Hà dĩ cố? - Ngã ư vãng tích tiết tiết chi giải thời; nhược hữu ngã tướng, nhơn tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng, ưng sanh sân hận.
Tu Bồ Đề! Hựu niệm quá khứ, ư ngũ bá thế tác nhẫn nhục Tiên nhơn, ư nhĩ sở thế, vô ngã tướng, vô nhơn tướng, vô chúng sanh tướng, vô thọ giả tướng.
80.- Thị cố, Tu Bồ Đề! - Bồ Tát ưng ly nhứt thiết tướng, phát A nậu đa la tam miệu tam bồ đề tâm.
81.- Bất ưng trụ sắc sanh tâm, bất ưng trụ thinh, hương, vị, xúc, pháp sanh tâm, ưng sanh vô sở trụ tâm; nhược tâm hữu trụ, tức vi phi trụ.
82.- Thị cố Phật thuyết Bồ Tát tâm, bất ưng trụ sắc bố thí.
78.- Tu Bồ Đề! Nhẫn nhục Ba la mật, Như Lai nói chẳng phải nhẫn nhục Ba la mật, chỉ cưỡng danh là nhẫn nhục Ba la mật.
79.- Bởi cớ sao? - Này Tu Bồ Đề! Như ta thuở trước bị vua Ca Lợi cắt đứt thân thể, trong khi ấy, Ta không ngã tướng, không nhơn tướng, không chúng sanh tướng, không thọ giả tướng.
Bởi cớ sao? - Hồi thuở trước, khi Ta bị rã rời xương thịt, nếu Ta có ngã tướng, nhơn tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng, tức phải sanh lòng hờn giận.
Tu Bồ Đề! Lại nhớ đến năm trăm năm đời về trước, Ta làm vị Tiên nhẫn nhục, trong cái đời ấy, không ngã tướng, không nhơn tướng, không chúng sanh tướng, không thọ giả tướng.
80.- Bởi vậy, Tu Bồ Đề này! Bồ Tát nên lìa cả thảy tướng, mà phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.
81.- Chẳng nên sanh tâm trụ sắc, chẳng nên sanh tâm trụ thinh, hương, vị, xúc, pháp, nên sanh tâm, không có chỗ trụ. Bằng tâm có trụ, tức là chẳng phải trụ.
82.- Cho nên, Phật nói tâm của Bồ Tát chẳng nên trụ sắc mà bố thí.
83.- Tu Bồ Đề! Bồ Tát vị lợi ích nhứt thiết chúng sanh, cố ưng như thị bố thí.
84.- Như Lai thuyết nhứt thiết chư tướng, tức thị phi tướng; hựu thuyết: Nhứt thiết chúng sanh, tức phi chúng sanh.
85.- Tu Bồ Đề! Như Lai thị chơn ngữ giả, thiệt ngữ giả, như ngữ giả, bất cuống ngữ giả, bất dị ngữ giả.
86.- Tu Bồ Đề! Như Lai sở đắc pháp, thử pháp vô thiệt, vô hư.
87.- Tu Bồ Đề! Nhược Bồ Tát tâm, trụ ư pháp nhi hành bố thí, như nhơn nhập ám, tức vô sở kiến. Nhược Bồ Tát tâm, bất trụ pháp nhi hành bố thí, như nhơn hữu mục, nhựt quang minh chiếu kiến chủng chủng sắc.
88.- Tu Bồ Đề! Đương lai chi thế, nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhơn năng ư thử kinh thọ trì đọc tụng, tức vi Như Lai dĩ Phật trí huệ; tất tri thị nhơn, tất kiến thị nhơn, giai đắc thành tựu vô lượng vô biên công đức.
83.- Tu Bồ Đề! Bồ Tát vì lợi ích cho cả thảy chúng sanh, nên phải bố thí như vậy.
84.- Như Lai nói cả thảy tướng, tức là chẳng phải tướng; lại nói: Cả thảy chúng sanh, tức là chẳng phải chúng sanh.
85.- Tu Bồ Đề! Như Lai nói chơn chánh, nói chắc thiệt, nói đúng lý, chẳng nói giả dối, chẳng nói lạ kỳ.
86.- Tu Bồ Đề! Pháp của Như Lai, đặng pháp ấy không thiệt không hư.
87.- Tu Bồ Đề! Nếu lòng của Bồ Tát còn chấp pháp mà làm việc bố thí, thì cũng như người vào chỗ tối, không thấy chi cả. Còn như lòng của Bồ Tát, chẳng chấp pháp mà làm việc bố thí, thì cũng như người đã có con mắt, mà lại được ánh sáng chói rõ của mặt trời thấy tất cả mọi việc.
88.- Tu Bồ Đề! Qua đến đời sau, nếu có trai lành gái tín nào giữ theo kinh này mà thọ trì đọc tụng, tức là Như Lai dùng trí huệ của Phật; biết chắc người ấy, thấy chắc người ấy, đều thành tựu đặng cái công đức vô lượng vô biên.
XV.- TRÌ KINH CÔNG ĐỨC - PHẬN ĐỆ THẬP NGŨ
89.- Tu Bồ Đề! Nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhơn, sơ nhựt phần dĩ hằng hà sa đẳng thân bố thí; trung nhựt phần, phục dĩ hằng hà sa đẳng thân bố thí; hậu nhựt phần, diệc dĩ hằng hà sa đẳng thân bố thí, như thị vô lượng bá thiên vạn ức kiếp, dĩ thân bố thí...
Nhược phục hữu nhơn văn thử kinh điển, tín tâm bất nghịch, kỳ phước thắng bỉ. Hà huống thơ 27 tả thọ trì, đọc tụng, vị nhơn giải thuyết!
90.- Tu Bồ Đề! Dĩ yếu ngôn chi, thị kinh hữu bất khả tư nghị 28, bất khả xưng lượng vô biên công đức.
91.- Như Lai vị phát Đại thừa giả thuyết, vị phát Tối thượng thừa giả thuyết.
92.- Nhược hữu nhơn năng thọ trì đọc tụng, quảng vị nhơn thuyết, Như Lai tất tri thị nhơn, tất kiến thị nhơn, giai đắc thành tựu bất khả lượng, bất khả xưng, vô hữu biên.
XV.- CÔNG ĐỨC TRÌ KINH - PHẦN THỨ MƯỜI LĂM
89.- "Tu Bồ Đềnày ! Nếu có trai lành, gái tín nào, buổi mai dùng thân mạng bằng số cát sông Hằng mà bố thí, buổi trưa lại dùng thân mạng bằng số cát sông Hằng mà bố thí, buổi chiều cũng dùng thân mạng bằng số cát sông Hằng mà bố thí, dùng thân mạng mà bố thí vô lượng trăm ngàn muôn ức kiếp như vậy...
Bằng lại có người nghe kinh điển này, lòng tin chẳng trái, thì phước đức ấy hơn phước đức bố thí kia. Huống chi là biên tả, thọ trì, đọc tụng và vì người mà giải thuyết!
90.- Tu Bồ Đề! Nói tóm lại, thì kinh này có cái công đức vô biên, không thể bàn nghĩ đặng, không thể cân lường đặng.
91.- Như Lai vì phát khởi cho bực Đại thừa mà nói, vì phát khởi cho bực Tối Thượng thừa mà nói.
92.- Bằng có người hay thọ trì đọc tụng (kinh này) và diễn thuyết rộng khắp ra cho người khác, thì Như Lai đều biết cho người ấy, đều thấy cho người ấy, thành tựu đặng cái công đức vô lượng, vô số, vô biên, bất khả tư nghì công đức. Như thị nhơn đẳng, tức vi hà 29 đảm Như Lai A nậu đa la tam miệu tam bồ đề.
93.- Hà dĩ cố? - Tu Bồ Đề! Nhược nhạo tiểu pháp giả, trước ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến, tức ư thử kinh bất năng thính thọ trì, đọc tụng, vị nhơn giải thuyết.
94.- Tu Bồ Đề! Tại tại xứ xứ, nhược hữu thử kinh, nhứt thiết thế gian: Thiên, Nhơn, A tu la sở ưng cúng dường. Đương tri thử xứ, tức vi thị tháp, giai ưng cung kính, tác lễ vi nhiễu, dĩ chư hoa hương nhi tán kỳ xứ".
XVI.- NĂNG TỊNH NGHIỆP CHƯỚNG - PHẬN ĐỆ THẬP LỤC
95.- Phục thứ : "Tu Bồ Đề! Nhược thiện nam tử, thiện nữ nhơn thọ trì, đọc tụng thử kinh, nhược vi nhơn khinh tiện, thị nhơn tiên thế tội nghiệp ưng đọa ác đạo, dĩ kim thế nhơn khinh tiện cố, tiên thế tội nghiệp tức vi tiêu diệt, đương đắc A nậu đa la tam miệu tam bồ đề,không bàn nghĩ đặng. Những hạng người như thế, mới gánh vác nổi cái đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác của Như Lai.
93.- Bởi cớ sao? - Này Tu Bồ Đề! Bằng ưa theo tiểu pháp, thì còn chấp trước về ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến 30, thì đối với kinh này không hiểu thấu, không thọ trì, không đọc tụng và cũng không vì người mà giải thuyết đặng.
94.- Tu Bồ Đề! Nơi nào, chốn nào, bằng có kinh này, thì cả thảy thế gian: Thiên, Nhơn, A tu la đều nên cúng dường. Phải biết chỗ ấy, tức là Bửu tháp, đều nên cung kỉnh làm lễ chung quanh cùng là dùng các món hương hoa mà rải khắp nơi ấy".
XVI.- THƯỜNG TỊNH TIÊU NGHIỆP - PHẦN THỨ MƯỜI SÁU
95.- Lại nói tiếp: "Này Tu Bồ Đề! Nếu trai lành, gái tín nào thọ trì, đọc tụng kinh này, mà bị chúng khinh dễ, là vì người ấy đời trước mắc tội nghiệp đáng lẽ đọa vào ác đạo, cho nên đời nay bị chúng khinh dễ, như vậy cái tội nghiệp đời trước mới là tiêu diệt, thì sẽ đặng đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.
96.- Tu Bồ Đề! Ngã niệm quá khứ vô lượng A tăng kỳ kiếp, ư Nhiên Đăng Phật tiền, đắc trị bát bá tứ thiên vạn ức na do tha chư Phật, tất giai cúng dường thừa sự, vô không quá giả. Nhược phục hữu nhơn ư hậu mạt thế, năng thọ trì, đọc tụng thử kinh, sở đắc công đức, ư ngã sở cúng dường chư Phật, công đức bá phần bất cập nhứt, thiên vạn ức phần, nải chí toán số thí dụ sở bất năng cập.
97.- Tu Bồ Đề! Nhược thiện nam tử, thiện nữ nhơn ư hậu mạt thế hữu thọ trì, đọc tụng thử kinh, sở đắc công đức, ngã nhược cụ thuyết giả, hoặc hữu nhơn văn tâm tức cuồng loạn hồ nghi bất tín...
98.- Tu Bồ Đề! Đương tri thị kinh nghĩa, bất khả tư nghì quả báo diệc bất khả tư nghì".
XVII.- CỨU CÁNH VÔ NGÃ - PHẬN ĐỆ THẬP THẤT
99.- Nhĩ thời, Tu Bồ Đề bạch Phật ngôn: "Thế Tôn! Thiện nam tử, thiện nữ nhơn phát A nậu đa la tam miệu tam bồ đề tâm, vân hà ưng trụ? Vân hà hàng phục kỳ tâm?".
96.- Tu Bồ Đề! Ta nhớ đời quá khứ, kiếp vô lượng A tăng kỳ, trước Phật Nhiên Đăng, Ta đã có gặp đặng tám trăm bốn ngàn muôn ức na do tha 31 chư Phật, Ta thảy đều cúng dường thờ phụng, chẳng có bỏ qua. Nếu lại có người sau đời mạt pháp 32 hay thọ trì, đọc tụng kinh này, chỗ đặng cái công đức sánh với cái công đức của Ta cúng dường chư Phật thì công đức của Ta không bằng một phần trăm, một phần ngàn, một phần muôn, một phần ức; cho đến cũng không bằng một phần thiệt nhỏ tột số không thể mà đếm tính ví dụ đặng.
97.- Tu Bồ Đề! Bằng có trai lành, gái tín nào, sau đời mạt pháp thọ trì, đọc tụng kinh này, chỗ đặng công đức...; nếu ta nói cho hết, hoặc có người nghe, lòng bèn rối loạn, hồ nghi chẳng tin.
98.- Tu Bồ Đề! Phải biết nghĩa lý kinh này, không thể bàn nghĩ đặng và sự quả báo kết quả cũng không thể bàn nghĩ đặng".
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
