Cho Đất Nước Mở Ra

Quyền lực và Hạnh phúc

Ngày 1.04.2007

tại Trung tâm Festival, Huế

Kính thưa quí vị Tôn Đức,

Kính thưa các Thầy, các Sư cô, các Phật tử và chư vị quan khách,

Chúng ta sẽ bắt đầu buổi Pháp thoại bằng xướng tụng bài Tào Khê một dòng biếc và sau đó niệm danh hiệu Đức Bồ Tát Quan Thế Âm.

Tào Khê một dòng biếc

chảy mãi về phương Đông

Tào Khê là tên một dòng suối, một dòng suối tâm linh, một dòng suối văn hóa, một dòng thiền ở phương Đông. Dòng suối này đã nuôi dưỡng đời sống dân tộc chúng ta hằng bao thế kỷ, đã cung cấp cho chúng ta không biết bao nhiêu nước Cam Lồ để chúng ta thỏa mãn được biết bao là đói, khát, hiểu và thương của chúng ta.

Trong chúng ta có nhiều người đói và khát! Chúng ta đói tình thương, chúng ta khát hiểu biết! Suốt đời có lẽ chúng ta mãi rong tìm hiểu biết và thương yêu. Chúng ta biết rằng hạnh phúc chân thực không thể nào có được nếu trong trái tim chúng ta không có hiểu và thương. Trong chúng ta có người chưa bao giờ được hưởng hai gia bảo đó, chưa bao giờ cảm thấy mình được hiểu và mình được thương.

Đạo Phật có nói đến những loài quỷ đói, những loài ma đói, những loài cô hồn, có cái bụng rất lớn, bao tử rất đói mà khả năng tiếp nhận rất là ít, cổ họng nhỏ bằng cây kim cho nên không nuốt được thức ăn. Cái đói ở đây không hẳn là đói cơm, đói gạo mà là đói hiểu và đói thương! Nếu có một giọt nước cam lồ của Tào Khê rót vào trong cổ họng thì cổ họng nhỏ bé bằng cây kim đó lấy lại được tầm cỡ, hình dáng trước kia của nó và nó bắt đầu có khả năng tiếp nhận được hiểu và thương.

Cha mẹ chúng ta đã và đang hiến tặng cho chúng ta rất nhiều hiểu và thương nhưng chúng ta vì giận hờn, vì tri giác sai lầm nên không có khả năng tiếp nhận được tình thương và sự hiểu biết của cha mẹ. Có được giọt nước cam lồ của dòng Tào Khê thì chúng ta sẽ có được khả năng tiếp nhận hiểu và thương đó.

Tào Khê một dòng biếc

Chảy mãi về phương Đông.

Thiền Tào Khê bắt đầu từ Lục Tổ Huệ Năng và trong ca dao Việt Nam cũng có một bài nói về Tào Khê:

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn,

Tào Khê nước chảy vẫn còn trơ trơ.

Thiền Tào Khê là gia sản văn hóa Việt Nam. Nếu chúng ta biết bảo quản, khai thác, dòng thiền đó có thể cung cấp cho chúng ta những giọt nước cam lồ, khiến cho đứa con có thể hiểu được cha, hiểu được mẹ, truyền thông lại được với cha, với mẹ. Có được một giọt nước của dòng Tào Khê thì chồng có thể nói với vợ bằng ngôn từ hòa ái và vợ hiểu được những khó khăn, bức xúc, lo lắng của chồng.

Trong đời sống chúng ta mỗi người cần phải có một chiều hướng tâm linh. Chúng ta là nhà chính trị, nhà văn hóa, nhà doanh thương, nhà giáo dục, là người cha, là người mẹ, là một công dân, chúng ta cần phải có một chiều hướng tâm linh trong đời sống hàng ngày của chúng ta. Chiều hướng tâm linh sẽ giúp chúng ta tháo gỡ những khó khăn, bức xúc, buồn tủi, giận hờn để chúng ta có thể tái lập lại truyền thông với những người trong gia đình, trong cộng đồng, trong xã hội.

Tào Khê một dòng biếc

Chảy mãi về phương Đông

Quan Âm bình nước Tịnh

Tẩy sạch dấu phong trần.

Đức Quan Thế Âm Bồ Tát tượng trưng cho khả năng hiểu và thương. Đức Bồ Tát này thực tập lắng nghe với tâm từ bi và sử dụng lời ái ngữ để giúp cho người khác có thể hiểu được mình và mình hiểu được người khác. Quan Thế Âm có nghĩa là lắng nghe tiếng nói đau thương để tìm tới mà giúp đỡ.

Quan Âm bình Nước Tịnh

Tẩy sạch dấu phong trần

Trong cuộc đời chúng ta có nhiều bụi bậm, nhiều đau khổ, nhiều khó khăn. Bình nước cam lồ của Quan Thế Âm có thể rửa sạch tất cả những dấu vết đau buồn, oan khổ của quá khứ.

Cành Dương rưới Cam Lộ

Làm sống dậy mùa Xuân

Chúng ta có thể nghĩ rằng mùa Xuân đã mất rồi, bây giờ chúng ta chỉ có mùa Đông lạnh lẽo, vườn xanh tươi không còn nữa chỉ còn những cây khô héo đã chết rồi, nhưng nếu có giọt nước cam lồ của Quan Thế Âm, giọt nước của dòng Tào Khê có thể làm sống dậy một mùa Xuân. Khi nào hiểu và thương được tái sinh, chúng ta có được hạnh phúc thì mùa Xuân lại trở về.

Tào Khê một dòng biếc

Chảy mãi về phương Đông

Quan Âm bình nước tịnh

Tẩy sạch dấu phong trần

Cành Dương rưới Cam Lộ

Làm sống dậy mùa Xuân

Đề hồ trong cổ họng

Làm lắng dịu muôn lòng

Nam mô Bồ tát Cam lộ vị

Khi cổ họng ta bỏng cháy, đề hồ (chất bổ, cam lộ) nhỏ vào sẽ làm cổ họng ta mát dịu, thân tâm ta lắng dịu và ta nhận thấy rằng hạnh phúc là điều có thực.

Avalokitesvara là tên của Đức Quan Thế Âm, Avalokita có nghĩa là nhìn cho sâu, lắng nghe cho kỹ, lắng nghe cho sâu. Esvara có nghĩa là tự do tự tại, nhờ quán chiếu, nhờ nhìn sâu mà mình đạt tới tự do. Không có hạnh phúc nào mà không thiết lập trên tự do. Khi chúng ta hệ lụy, chúng ta bị ràng buộc, khi chúng ta đánh mất tự do thì chúng ta không còn hạnh phúc nữa. Vì vậy tự do là nền tảng của hạnh phúc. Chúng ta đạt được tự do đó là do quán chiếu và khám phá sự thật cho nên gọi Avalokita là quán chiếu, Esvara là trở thành con người tự do, tự do bằng thực tập quán chiếu, lắng nghe.

Khi các thầy, các sư cô xướng tụng bài này, chúng ta có thể tham dự vào bài thực tập, chúng ta không cần xướng tụng theo, chúng ta chỉ cần ngồi cho thật thoải mái, buông thư tất cả các bắp thịt ở trong cơ thể và chúng ta để ý đến hơi thở, chúng ta mở lòng ra. Nếu chúng ta có những căng thẳng, những đau nhức, nỗi lo sợ, cơn giận hay nỗi khổ niềm đau ở trong tâm, thì chúng ta cũng có thể mở trái tim ra để cho năng lượng Bồ Tát và tăng thân đi vào ôm ấp, chuyển hóa những năng lượng đó ở trong tâm ta. Chỉ cần thực tập năm phút, chúng ta sẽ thấy những đau nhức trong tâm chuyển hóa và ta sẽ thấy nhẹ nhàng hơn. Chúng ta có người thân đang bị bệnh, đang trong tình trạng lo lắng và tuyệt vọng không thể tới hôm nay, chúng ta cũng có thể gởi năng lượng này về cho người đó bằng cách nghĩ tới người đó hay gọi thầm tên người đó thì năng lượng của Đức Quan Thế Âm và tăng thân sẽ chuyển về ngay trong giờ phút này và người đó ở nhà sẽ thấy bớt khổ.

Tào Khê một dòng biếc

Chảy mãi về phương Đông

Quan Âm bình nước tịnh

Tẩy sạch dấu phong trần

Cành Dương rưới Cam Lộ

Làm sống dậy mùa Xuân

Đề hồ trong cổ họng

Làm lắng dịu muôn lòng

Nam mô Bồ tát Cam lộ vị

Quyền lực thế gian: Tiền bạc, Danh vọng, Quyền hành và Sắc dục

Kính thưa liệt vị.

Chúng ta ai cũng có quyền lực, ai cũng có quyền hành, ai cũng có quyền uy, nhưng mà cách chúng ta sử dụng quyền lực của chúng ta khác nhau.

Chúng ta là người cha, chúng ta có quyền của người cha, nếu chúng ta không biết sử dụng quyền của cha thì chúng ta sẽ gây đau khổ cho người con và gây đau khổ luôn cho người cha tức là gây đau khổ cho chính chúng ta.

Chúng ta là một bậc thầy, chúng ta có quyền của một bậc thầy nhưng mà nếu chúng ta lạm dụng quyền làm thầy, nếu chúng ta sử dụng sai lầm quyền làm thầy của mình thì chúng ta sẽ gây đau khổ cho người đệ tử, cho người học trò và do đó gây đau khổ cho chính chúng ta.

Chúng ta là một nhân viên cảnh sát, một người công an, nhưng chúng ta sử dụng quyền lực của một người cảnh sát, công an một cách sai trái thì chúng ta gây đau khổ cho người và gây đau khổ cho chính mình. Hầu hết chúng ta đều biết rằng nếu mà lạm dụng quyền lực thì gây đau khổ cho chính bản thân mình và cho những người khác.

Chúng ta là giám đốc một doanh nghiệp, chúng ta có quyền lực và quyền hành nhưng cách chúng ta sử dụng quyền lực và quyền hành không đúng có thể gây đau khổ cho những người trong doanh nghiệp và cho chính chúng ta.

Chúng ta là một vị tổng thống, một quốc trưởng, một chủ tịch nước, một tổng bí thư, chúng ta có quyền hành và nếu chúng ta không biết sử dụng quyền hành cho đúng cách, chúng ta cũng gây đau khổ cho chính bản thân và cho rất nhiều người khác.

Thường chúng ta nghĩ rằng, càng có nhiều quyền uy, quyền lực thì càng có nhiều hạnh phúc, điều này không có chắc. Hoa kỳ là một siêu cường quốc có rất nhiều quyền lực, có quân đội rất hùng mạnh, có vũ khí tối tân, có nền kinh tế đứng hàng đầu trên thế giới. Biết bao nhiêu người thanh niên Mỹ đang mơ ước trở thành tổng thống Hoa Kỳ vì tổng thống Hoa Kỳ là người có quyền lực rất lớn. Nếu chúng ta có thì giờ để nhìn vào đời sống của tổng thống Hoa Kỳ chẳng hạn, để có thể thấy được tầm mức hạnh phúc của một người đang làm tổng thống. Theo tôi thấy thì Tổng thống Bush là người có rất nhiều khó khăn, bức xúc, lo lắng, đau khổ, tuyệt vọng! Những người nghèo trong nước chúng ta có thể ngủ ngon được sau một ngày làm việc nặng nhọc nhưng tôi không thể nghĩ rằng tổng thống Bush có thể ngủ ngon được.

Chúng ta nói đến cuộc chiến ở Iraq, tổng thống Mỹ đang điên đầu vì cuộc chiến này. Ban đầu ông nghĩ ông có quyền lực rất lớn, có thể giải quyết được vấn đề Iraq theo ý muốn của ông nhưng sau đó bị kẹt vào tình trạng Iraq. Bây giờ tới cũng không được, mà lui cũng không được! Làm sao có thể hạnh phúc được khi ông biết rằng những người trai trẻ trong nước mình mỗi ngày đang chết ở bên đó! Tình trạng càng ngày càng xấu hơn, những người dân Iraq thuộc về các đảng phái khác nhau họ đang chết mỗi ngày. Vì vậy tôi không tin là tổng thống Bush có thể ngủ ngon được.

Triết gia Pháp Jean-Jacques Rousseau đã nói rằng, Những người có quyền lực lớn nhất không bao giờ thấy mình có đủ quyền lực. Mà nếu quyền lực của một người như Tổng thống Bush chưa đủ để có hạnh phúc thì quyền lực bằng ba mươi phần trăm hay năm mươi phần trăm của quyền lực đó làm sao có hạnh phúc được?

Tuy vậy, một số rất đông nghĩ rằng hễ có quyền nhiều là có hạnh phúc nhiều. Quyền lực đó không hẳn là quyền lực chánh trị hay quyền lực của một vị giám đốc trong một công nghiệp lớn. Khi có nhiều tiền thì cũng có nhiều quyền, có nhiều danh thì cũng có nhiều quyền, có quyền hành nhiều thì sẽ có sắc dục nhiều, cho nên bốn cái đó dính líu tới nhau, ít nhiều làm cho biết bao nhiêu người điên đảo, tiền bạc, sắc dục, tiếng tăm và quyền hành.

Trong thời gian cư trú và giảng dạy đạo Phật ở Tây phương, chúng tôi có cơ hội tiếp xúc được với nhiều người có rất nhiều tiền bạc, tiếng tăm, quyền hành và khám phá rằng trong giới quyền lực đó có những người cũng cực kỳ đau khổ. Chúng ta có thể đi đến kết luận là dầu có đầy đủ bốn cái quyền lực đó vẫn có thể khổ đau một cách da diết như thường, tiền bạc, danh vọng, quyền hành và sắc dục.

Quyền uy tâm linh: Đoạn đức, Trí đức và Ân đức

Trong khi đó trong đời sống tâm linh, chúng ta cũng đi tìm một thứ quyền lực. Nhưng quyền lực trong nếp sống tâm linh không tạo ra đau khổ cho mình hay cho người khác. Trái lại nó có thể ban phát rất nhiều hạnh phúc cho chính mình và cho người khác. Chúng ta hãy dùng danh từ đạo đức. Đạo là con đường, mỗi người trong chúng ta phải có một con đường đi, một con đường lý tưởng, một con đường tinh thần, một con đường tâm linh. Với con đường đó chúng ta có thể chế tác ra quyền lực tinh thần gọi là đức, chữ đức có thể dịch là vertu, vertu là đức hạnh, có người dịch là pouvoir, pouvoir là quyền năng. Trong truyền thống đạo Phật, chúng ta nói đến ba thứ quyền uy tâm linh, đó là đoạn đức, trí đức và ân đức.

- Đoạn đức: quyền uy tâm linh thứ nhất. Đoạn có nghĩa là chặt đứt. Đoạn đức tức là khả năng có thể cắt đứt được gốc rễ của khổ đau. Chúng ta có thể gọi những gốc rễ đó bằng tên thật của nó là thèm khát, đam mê, oán thù, oán hận và si mê. Người nào tu tập, biết được con đường tu tập thì có khả năng chặt đứt những thèm khát, những hận thù, những si mê của mình! Tại vì hận thù, thèm khát, si mê đem đến rất nhiều đau khổ, nó là địa ngục ngay trong trái tim của mình! Con đường tâm linh để đi tới khả năng chặt đứt những thèm khát, những hờn oán và những si mê đó, cái đó gọi là đoạn đức. Đó là quyền uy rất lớn, nó đem lại cho người thực tập nhiều hạnh phúc và người chung quanh rất nhiều hạnh phúc.

- Trí đức: quyền uy tâm linh thứ hai, tức là trí tuệ. Thực tập theo con đường tâm linh này thì mình có trí tuệ, trong đạo Phật gọi là prajnā tức bát nhã là một thứ tuệ giác có khả năng giúp mình tháo gỡ được những bức xúc, những mâu thuẫn, xung đột, những tuyệt vọng trong nội tâm của mình. Nhưng đây không phải là thứ ân huệ được ban xuống từ một đấng thần linh nào mà là do công phu thực tập của mình. Trí đức không phải là sự chất chứa những điều mình học hỏi được trong kinh sách. Những kiến thức có được từ sách vở, sách triết học, sách tôn giáo, sách khoa học đó không phải là tuệ giác và có khi nó còn ngăn cản tuệ giác. Tuệ giác là một cái thấy sâu sắc vào trong lòng thực tại, nó có khả năng giúp mình tháo gỡ tất cả những bức xúc, những oán hờn, mâu thuẫn, khổ đau trong chính bản thân mình và người khác, trước hết là người mình thương. Trí đức là quyền lực vô song, giải phóng mình ra khỏi những phiền não, những tuyệt vọng, bức xúc, những mâu thuẫn trong nội tâm mình và giúp người khác cũng làm được như vậy.

- Ân đức: quyền uy tâm linh thứ ba, nghĩa là quyền lực giúp mình có thể tha thứ, có thể chấp nhận và có thể thương yêu. Thường thì mình chỉ thương những người dễ thương và mình muốn trừng phạt những người không dễ thương. Nhưng với ân đức thì mình không những thương được người dễ thương mà mình còn có khả năng thương được người khó thương và thương được cả những người rất là dễ ghét. Những người tội phạm, những người gọi là kẻ thù, mình cũng thương được và muốn cho họ được chuyển hóa, được hạnh phúc mà không hề có tâm niệm muốn trừng phạt, muốn làm cho họ khổ, đó gọi là ân đức.

Thỉnh thoảng ta thấy một vị chân tu thực hiện được ba cái Đức đó. Vị đó không cần phải làm gì nhiều, sự có mặt của vị đó trong một tỉnh làm cho tỉnh đó đẹp, sự có mặt của một vị đó trong một gia đình làm cho gia đình đó hạnh phúc. Mục đích của sự tu học, của sự thực tập là để đạt tới ba cái đức, đó là đoạn đức, trí đức và ân đức.

Tôi đã từng quán sát và tôi thấy rằng người nào có khả năng buông bỏ, có khả năng quán chiếu, có khả năng tha thứ và thương yêu là những người hạnh phúc nhất, là những người có khả năng làm hạnh phúc cho rất nhiều người chung quanh.

Khi mình đã có được ba loại quyền uy đó, quyền lực đó thì những quyền lực khác như tiền tài, danh vọng nó trở thành những lợi khí rất là mầu nhiệm, có thể giúp dân, giúp nước được. Nhưng mà nếu không có ba cái Đức này trong đời sống tâm linh thì những quyền lực kia, những danh vọng kia, sự giàu có kia nó có thể gây ra đau khổ rất lớn.

Đạo Phật không lên án những người làm giàu, đạo Phật không chống báng những chuyện làm cho nước giàu, dân mạnh, nhưng đạo Phật nói là phải có một chiều hướng tâm linh để cho quyền lực, danh vọng và tiền tài kia được dùng, được sử dụng vào những mục tiêu tốt đẹp để có thể làm lắng dịu, làm vơi bớt những nỗi khổ, niềm đau trong xã hội.

Doanh nghiệp và Gia đình

Có nhà doanh thương Đức tên là Frederick. Ông là nhà doanh thương trẻ, rất có tài, ông thành công khá nhiều trong sự nghiệp doanh thương của ông và bà vợ ông tên là Claudia lúc nào cũng sẵn sàng tổ chức những buổi tiếp tân cho chồng, rất tự hào về sự thành công của chồng. Hai người chia sẻ nhau giấc mơ về sự thành công trong doanh nghiệp và hy vọng rằng sau này mình giàu có, có thế lực, có nhà cao cửa rộng, có xe đẹp, có một gia đình hạnh phúc thì cuộc sống của mình sẽ là cuộc sống có lý tưởng và mình sẽ không còn nghĩ đến việc gì khác.

Nhưng từ từ, doanh nghiệp trở thành nhà độc tài, nó chiếm tất cả thì giờ và năng lượng của Frederick. Frederick ngày đêm chỉ nghĩ tới doanh nghiệp, chỉ nghĩ tới sự thành công của mình và vì vậy không còn thì giờ cho chính mình, cho vợ và hai đứa con của mình. Không có mặt cho chính mình, không có khả năng, không có thì giờ bảo quản và chăm sóc cái thân của mình như vậy làm sao có thì giờ để chăm sóc và thương yêu những người trong gia đình của mình?

Claudia ngày càng thấy cô đơn, ban đầu bà nghĩ là những công việc xã hội sẽ làm cho bà bớt buồn và bà sẽ có được niềm vui trong công tác làm việc xã hội. Về sau bà ghi tên học ở các trường đại học để lấy thêm một bằng tiến sĩ nữa. Bà học tâm lý học và trở thành nhà tâm lý trị liệu, mục đích là để quên đi những thì giờ trống vắng không có chồng bên cạnh, Nhưng tất cả những cái đó đều không lấy đi được sự cô đơn, buồn tủi vì sự thường xuyên vắng mặt chồng, vì thiếu sự quan tâm, chăm sóc của chồng.

Ngày mà đứa con trai Phillip đi vào nhà thương để mổ tim, các bác sĩ mổ tới bảy giờ đồng hồ. Claudia phải ở suốt bảy giờ đồng hồ bên cạnh đứa con mà Frederick không có thì giờ để vào nhà thương thăm con. Đến khi chính Claudia vào nhà thương để mổ bướu mà Frederick cũng không về được để lo cho vợ.

Người chồng đang chạy theo sự thành công, chạy theo quyền lực và nghĩ rằng nếu có được quyền lực đó thì sẽ có được hạnh phúc lớn. Claudia có những đêm khóc và nói với Frederick: anh không có thì giờ cho em, anh không có thì giờ cho con, chừng nào anh mới có thể dành thì giờ cho em và cho các con? Frederick nói rằng: doanh nghiệp chưa tìm ra người có thể thay anh được. Em ráng đợi một thời gian nữa, khi tìm ra được người thay thế thì anh sẽ có thì giờ cho em và cho các con.

Cứ như vậy, ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác, lời hứa đó chưa kịp thực hiện thì Frederick bị tai nạn xe hơi và chết lúc anh năm mươi mốt tuổi. Giấc mơ đó chưa bao giờ thành, sẽ không bao giờ thành, giấc mơ có thì giờ để sống thoải mái với vợ và các con. Chỉ ba hôm sau người ta tìm được vị giám đốc mới khác thay thế chỗ của Frederick. Trước đó thì nói là không ai có thể thay thế được, Frederick là người duy nhất có khả năng hướng dẫn, điều hành được doanh nghiệp!

Claudia đã tới tham gia một khóa tu dành riêng cho giới doanh nhân ở Làng Mai và Claudia đã kể lại câu chuyện của cuộc đời bà cho chúng tôi nghe.

Quan Âm bình nước tịnh, tẩy sạch dấu phong trần

Đạo Phật không có chống lại sự làm giàu, đạo Phật không chống lại sự thành công nhưng đạo Phật nói với chúng ta là quyền lực, danh vọng và tiền tài không đủ để có hạnh phúc chân thật. Phải có một chiều hướng tâm linh, phải chế tác đoạn đức, phải chế tác trí đức, phải chế tác ân đức.

Bên Mỹ có tờ báo của giới doanh thương tên là Fortune (Cơ nghiệp). Mỗi năm tờ báo này cho ra danh sách 100 doanh nghiệp đứng hàng đầu trên thế giới nhằm khuyến khích, hướng dẫn người ta đầu tư vào đó. Đó là những doanh nghiệp đang trên bước đường thành công. Khi mình nghiên cứu bản chất của 100 doanh nghiệp đó thì mình thấy có những điểm giống nhau trong cả 100 doanh nghiệp đó là họ thực tập ba cái mà mình thấy trong đạo Phật có nói tới là đoạn đức, trí đức và ân đức.

Những doanh nghiệp đó hành xử trên cơ bản của tình thương và trí tuệ. Tìm hiểu, chăm sóc những gia đình của công nhân trong doanh nghiệp trở thành rất quan trọng, rất căn bản. Họ nghĩ tới vấn đề chăm sóc trẻ em của công nhân, họ nghĩ tới việc chăm nom người bệnh tật, những ngày nghỉ cho công nhân. Khi công nhân có những tai nạn, có những khó khăn thì có những quy chế để có thể giúp đỡ cho công nhân. Khi công nhân có những khó khăn về tinh thần thì được quan tâm, chăm sóc và trị liệu. Nói tóm lại, cái nét chung của một trăm doanh nghiệp lớn đó là có tình thương, có sự ưu ái đến tất cả mọi người trong doanh nghiệp. Có khả năng chấp nhận tha thứ và thương yêu thì doanh nghiệp biến thành một cộng đồng, một gia đình, trong đó người ta có thì giờ chăm sóc nhau, tìm hiểu nhau và nâng đỡ nhau. Trong khi làm như vậy lợi nhuận không những không giảm đi mà lại còn tăng thêm vì mọi người tin nhau và ai nấy đều hết lòng làm công việc của mình. Đó là đạo đức trong doanh nghiệp.

Kết luận là khi quyền lực tâm linh đi chung với quyền lực thế gian thì mình có sự thành công trong lãnh vực chính trị cũng như là trong lãnh vực thương mãi.

Chúng ta có những ông vua dầu hỏa, vua điện ảnh, vua xe hơi, và nếu chúng ta lắng nghe họ chúng ta thấy được những nỗi khổ niềm đau của họ. Chúng ta biết rằng họ rất khao khát tình thương, họ rất khao khát sự hiểu biết. Phần lớn những người trong các giới đó đều là những người cô đơn, đều là những người không có bạn, những người tới với họ, họ đều nghi ngờ là những người muốn lợi dụng mình chớ không phải thật sự vì tình bạn.

Giám đốc hãng xe hơi Ford, tức là William Ford ⁷ có tới tu viện chúng tôi để tu bốn mươi tám giờ đồng hồ. Ông là thế hệ thứ tư của gia đình Ford, ông có chi nhánh ở tại Việt Nam. Ông tới để tập ngồi thiền, tập đi thiền hành, tập thở, tập ôm ấp và làm cho lắng dịu những căng thẳng, những đau nhức, những lo lắng, những sợ hãi ở trong thân và trong tâm. Tôi có tặng cho ông ta một cái chuông nhỏ, tôi nói mỗi ngày thỉnh cái chuông này và thở nhiều lần để làm lắng dịu thân tâm. Ông đã kể cho tôi biết bao nhiêu chuyện về những nhà tỷ phú ở bên Mỹ những khổ đau da diết của họ, những cô đơn, những sợ hãi của họ.

Chúng tôi có một tu viện ở tiểu bang Vermont miền Đông Bắc nước Mỹ gọi là tu viện Rừng Phong. Tu viện Rừng Phong đã giúp lập nên những trung tâm thực tập thiền cho những tiểu bang gần đó. Trung tâm Thực Tập Chánh Niệm Mindfulness Practice Center. Chúng tôi trình bày lối thực tập không có tính cách tôn giáo, trong tu viện đó không có tượng Phật, không đốt hương, không có cúng lạy. Người ta tới đó chỉ để thực tập ngồi, ngồi như thế nào cho khỏe, cho lắng dịu thân tâm. Thực tập đi, đi như thế nào để cho thảnh thơi, an lạc. Thực tập thở, thực tập ăn cơm. Ăn cơm như thế nào để khi ăn có hạnh phúc. Ăn là một sự thực tập, có nhiều người ăn mà suy nghĩ những chuyện khác, ăn hấp tấp và không có hạnh phúc trong khi ăn. Những người đến đó để học thở, học mỉm cười, học thư giãn, học buông thư, học uống trà, học đi, học ngồi. Chúng tôi muốn trình bày, muốn cống hiến sự thực tập trong đạo Phật với dạng không tôn giáo để cho mọi người tới thực tập mà không có cảm tưởng là mình bị dụ vào trong một tôn giáo mới.

Hôm đó bên bờ sông thành phố Boston có một ông già đang ngồi đọc cuốn sách đã nhàu nát. Một đệ tử người Hoa kỳ của tôi đi ngang qua thấy ông già này tội nghiệp quá, ghé lại ngồi một bên thì thấy ông đang đọc cuốn sách Peace is every step, An Lạc Từng Bước Chân của thầy Nhất Hạnh. Cô ta có cảm tình liền với ông vì ông đang đọc sách của thầy mình. Thấy ông ta có vẻ cô đơn, lủi thủi một mình cho nên cô mới nói: Nè bác, cách đây chỉ vài cây số thôi, có trung tâm thực tập chánh niệm, do chúng tôi, đệ tử của thầy lập ra, nếu bác muốn thực tập thì mời bác tới thực tập với chúng tôi. Ông già cảm ơn và tiếp tục đọc sách. Cô đệ tử người Mỹ đó nghĩ rằng ông già này không có xe hơi, cô mới nói: Bác cho con địa chỉ, chừng nào có dịp sinh hoạt, con sẽ tới nhà bác chở bác đi? Ông già móc túi ra lấy card visit của mình và trên card visit đề tên Rockefeller Laurence, nhà tỷ phú bậc nhất ở New York.

Cành dương rưới Cam lộ

làm sống dậy mùa Xuân

Cách đây gần mười bốn năm, tháng 10 năm 1993, chúng tôi có tổ chức một khóa tu dành riêng cho những người có phận sự giữ an ninh trong xã hội. Họ là những nhân viên cảnh sát, các vị quan tòa, các ban giám đốc các nhà tù. Khóa tu có chủ đề là bảo vệ và phụng sự mà không căng thẳng hay sợ hãi (Protecting and serving without stress or fear) -Bảo hộ an ninh và phụng sự xã hội mà không căng thẳng hay sợ hãi- Khóa tu đó chỉ dành cho các vị cảnh sát, các vị quan tòa, các vị chưởng khế, các luật gia, những người cai tù, những người trong ban gíám đốc các trại ‘cải tạo’.

Người đứng ra giúp chúng tôi tổ chức là nữ đại úy cảnh sát tên là Cheryll Maples ⁸, phận sự của cô là đào tạo và huấn luyện nhân viên cảnh sát trong toàn tiểu bang Wisconsin. Cô này đã tham dự khóa tu vào năm 1991, cô được nghe nói rằng mình có thể ôm cây súng với tinh thần chánh niệm và mình có thể sử dụng cây súng của mình với tình thương, vì vậy cô ghi tên tham dự khóa tu. Trong khóa tu cô khám phá ra được rằng tu tập chánh niệm đem tới cho cô một thứ quyền lực mới mà cô không có khi cô làm nhân viên cảnh sát. Khi mới đi vào cảnh sát thì cô rất là lý tưởng, muốn đem lại hòa bình, hạnh phúc, an lạc cho dân. Nhưng khi vào trong nghề rồi thì thấy điều này rất khó và cảm thấy mình bất lực, cô không tin vào nghề của mình có thể đem lại an ninh, hòa bình thật sự cho dân nữa. Vì vậy cho nên cô chán nản, cô bắt đầu uống rượu, hút thuốc, hư hỏng như những người cảnh sát khác. Mãi cho đến khi gặp được khóa tu thì cô mới tìm ra được lý tưởng của mình.

Khóa tu này được tổ chức tại Madison tại tiểu bang Wisconsin. Ban đầu chúng tôi gặp nhiều khó khăn vì có nhiều người viết thư phản đối, tại sao trộn lẫn tôn giáo vào trong chính quyền? Chúng tôi mới thanh minh là khóa tu này không dính gì tới tôn giáo hết. Những người nhân viên cảnh sát, những ông tòa, những người cai tù đến đây để học thở, học mỉm cười, học thư giản, học đi, học ngồi như thế nào để buông bỏ căng thẳng, đau nhức trong thân, trong tâm, để đừng có sợ hãi, để có khả năng truyền thông lại với những người đồng nghiệp và những người trong gia đình. Hoàn toàn không có tính cách tôn giáo, sẽ không có tượng Phật, sẽ không đốt nhang, sẽ không tụng kinh, sẽ không có lễ lạy. Rốt cuộc chúng tôi tổ chức được khóa tu đó ở tại Greenlake Madison Wisconsin. Khóa tu rất khó nhưng mà thành công viên mãn. Cheryll Maples vị thiền sinh cảnh sát đó đã hết lòng tổ chức.

Những nhân viên cảnh sát bên Mỹ họ có cuộc sống rất căng thẳng. Họ đi ra ngoài với bộ đồng phục, người ta chán ghét họ nhưng cũng sợ họ, rồi về nhà họ quen, họ cũng ra oai như ở ngoài, họ dùng quyền lực đó với vợ con họ. Quí vị có biết không, số những người cảnh sát Mỹ dùng súng của mình để tự sát nó còn nhiều hơn số những người cảnh sát bị những người trong băng đảng hay tội phạm bắn chết! Vì vậy cho nên những người cảnh sát, những người cai tù, những luật gia đó có rất nhiều căng thẳng, có rất nhiều khổ đau, họ rất cần tới những giọt nước cam lồ của dòng suối Tào Khê.

Sau khi đã tổ chức thành công khóa tu ở tại Wisconsin, nữ cảnh sát viên đó đã được mời đi tổ chức những ngày thực tập chánh niệm tại các trung tâm cảnh sát khác. Từ đó đến giờ Cheryll Maples đã tổ chức được 400 khóa tu và những ngày chánh niệm dành riêng cho giới cảnh sát. Hiện bây giờ Cheryll Maples chịu trách nhiệm về tất cả các cảnh sát viên đang thực hành nhiệm vụ chăm sóc cho những phạm nhân đang bị quản chế và những phạm nhân đã được phóng thích nhưng dưới sự giám sát trong toàn tiểu bang Wisconsin. Cheryll Maples đã thọ tam quy ngũ giới và mười bốn giới Tiếp hiện, tuy rằng chưa được truyền đăng làm giáo thọ nhưng có khả năng tổ chức, giảng dạy, hướng dẫn thực tập cho giới cảnh sát, không những trong tiểu bang Wisconsin mà còn trong các tiểu bang khác ở Hoa Kỳ.

Cheryll Maples biết là có một tiểu bang đứng sau lưng mình và cho mình quyền lực rất lớn, nhưng Cheryll Maples biết sử dụng quyền hạn của mình rất đúng phép, khi gặp một người làm bậy thì Cheryll sẽ không nói rằng anh làm bậy, anh sẽ bị bỏ tù. Cheryll nói: rủi cho anh quá, tôi cảm thấy rủi cho anh quá, ngày xưa tôi cũng có làm những lầm lỗi như vậy, nó làm cho tôi đau khổ và tôi thoát khỏi được nhờ sự thực tập và mong rằng anh cũng làm được như tôi. Thay vì dùng lời dọa dẫm, Cheryll có thể nói được những lời dễ thương như vậy, trong đạo Phật gọi là ái ngữ.

Ông thị trưởng của thành phố Madison đã tặng một văn phòng khá lớn ở tại tòa thị sảnh để Cheryll làm nơi huấn luyện thiền sinh, hướng dẫn thực tập thiền ngồi, thiền đi, thiền thở, thiền buông thư. Cheryll đã thành lập tăng thân, một đoàn thể tu tập, tuần nào cũng tới thực tập và hướng dẫn thực tập không những cho những người cảnh sát mà còn cho dân chúng trong vùng. Bộ trưởng bộ tư pháp của tiểu bang Wisconsin mời Cheryll Maples tới và yêu cầu Cheryll làm việc chung với tất cả các ngành cảnh sát trong tiểu bang vì Cheryll đã có văn bằng tiến sĩ luật.

Cheryll đã quy y Phật, giữ năm giới và thực tập rất giỏi, đã dùng phương pháp thực tập thiền quán để giúp người ta tháo gỡ những đau nhức, những căng thẳng trong thân, trong tâm, giúp người ta tái lập lại truyền thông và đem lại hạnh phúc cho gia đình. Cheryll còn làm nhiều công tác rất là hay để giúp cho những cộng đồng nghèo đói, nhiều bạo động chuyển hóa.

Kỳ này trong số mấy trăm vị thiền sinh cư sĩ về thăm quê hương và chia sẻ pháp môn tu tập có mặt Cheryll Maples đang ngồi đâu đây, có lẽ lát nữa mời Cheryll lên đây giới thiệu với quí vị. Đó là một người phụ nữ, đã thực tập hai mươi mốt năm với tư cách của một nhân viên cảnh sát và hiện bây giờ đang chịu trách nhiệm với tất cả nhân viên cảnh sát lo cho các phạm nhân bị quản chế và các phạm nhân sắp được thả ra, đã được thả ra nhưng dưới sự giám sát.

Người nữ đại úy thiền sinh cảnh sát Cheryll Maples hiện giờ cũng có mặt nơi đây, đang mặc áo tràng như là một Phật tử Việt Nam.

Chất liệu của tình thương

làm lắng dịu muôn lòng

Trước khi để thì giờ cho quí vị đặt vài câu hỏi và chia sẻ, tôi xin kết luận bài nói chuyện hôm nay như thế này.

Khi mình có tình thương ở trong lòng, khi mình có chất liệu từ bi ở trong lòng, thì doanh nghiệp mình đang thực hiện nó sẽ đem lại cho mình hạnh phúc, sẽ đem lại cho những người khác trong doanh nghiệp đó hạnh phúc, nếu mình chỉ nghĩ tới chuyện thành công của mình mà thôi, mà không có đặt chất liệu tình thương vào trong doanh nghiệp của mình thì doanh nghiệp của mình có thể tạo ra khổ đau cho mình, cho gia đình mình, cho những người trong doanh nghiệp. Nếu mình là nhà chính trị, nếu mình có tình thương ở trong trái tim của mình và mình hành động trên cơ bản của tình thương đó, mình sẽ không bao giờ đau khổ và sẽ không gây đau khổ cho người khác.

Quyền lực, danh vọng, tiền tài khi có tình thương nó trở thành ra những dụng cụ rất mầu nhiệm nhưng khi vắng mặt tình thương thì những cái đó trở nên những yếu tố phá vỡ hạnh phúc. Vì vậy cho nên theo đuổi một sự nghiệp chính trị, một sự nghiệp xã hội, một sự nghiệp văn chương, một sự nghiệp doanh thương mình phải có chất liệu của từ bi, của tình thương ở trong lòng của mình và cái đó nó bảo vệ cho mình, nó bảo vệ cho sự nghiệp của mình. Một trăm doanh nghiệp mà báo Fortune [6] nêu ra đó là những doanh nghiệp đứng hàng đầu tại vì trong đó có chất liệu tình thương. Những người giám đốc, những người điều khiển doanh nghiệp đó luôn luôn nghĩ tới những người cộng sự, biết được những khó khăn, những khổ đau, những bức xúc của những người trong doanh nghiệp và vì vậy cho nên có thì giờ để lân mẫn, để hỏi han, để cứu giúp, để hỗ trợ và vì vậy cho nên tình thương đó đã làm cho doanh nghiệp trở thành một cộng đồng, một gia đình và khi làm việc đó căn cứ trên tình thương, mình không có đánh mất thì giờ, mình không có đánh mất năng lượng mà thâu nhập của mình càng ngày càng lớn, đó là sự thật đã được chứng minh.

Đứng về phương diện chính trị cũng vậy, nếu có thì giờ để chăm sóc mình, chăm sóc những người thân trong gia đình mình, chăm sóc của những người trong cộng đồng của mình thì mình sẽ tạo dựng ra được sự cấu kết, được sự đoàn kết, được sự tin tưởng chung và điều này đem lại sự thành công trong sự nghiệp chính trị của mình.

Cho nên ba cái đức kia rất cần thiết cho tất cả mọi người trong chúng ta. Chúng ta làm cha, làm mẹ, làm anh, chúng ta làm thầy giáo, làm thị trưởng, làm giám đốc, làm tổng thống, làm bộ trưởng, chúng ta phải biết rằng hạnh phúc có được khi chúng ta có chiều hướng tâm linh. Chúng ta biết chế tác tình thương và chính tình thương đó sẽ giúp cho chúng ta sử dụng những quyền lực của chúng ta một cách đúng phép.

Phần vấn đáp

Kính thưa quí vị, nếu quí vị có điều gì muốn phát biểu hay hỏi, đây là lúc chúng ta chia sẻ với nhau.

Hỏi: Trong các quốc gia chậm phát triển, nền kinh tế đang còn thấp thì dù có trí tuệ bao nhiêu đi nữa, có tình thương đến mức đại từ bi nhưng không có đủ năng lực về kinh tế thì làm sao giải quyết được vấn đề nghèo khổ, đói khát và bệnh hoạn?

Đáp: Mình muốn thành công trong lãnh vực kinh tế, chính trị, kỹ thuật là phải có trí tuệ, mình rất cần chất xám. Sở dĩ mình nghèo là tại mình thiếu chất xám, thiếu trí tuệ, sở dĩ mình không có đoàn kết được vì mình thiếu tình thương. Trí tuệ và tình thương rất cần cho sự phát triển kinh tế và xã hội như vậy rồi, tại sao mình không thấy? Mình có nạn tham nhũng nhưng mình chưa có trừ được nạn tham nhũng tại mình chưa có đủ trí tuệ để tìm ra những giải pháp hữu hiệu để chống tham nhũng. Thành ra vấn đề không phải tại dư trí tuệ mà tại mình thiếu trí tuệ. Vấn đề không phải là tại mình dư tình thương mà tại mình thiếu tình thương, thiếu tình thương cho chính mình và cho những người khác.

Hỏi: Một con người mà có ba Đức: Đoạn Đức, Trí Đức và Ân Đức. Những người như vậy thì Tùy xứ tác chủ, lâm xứ tác chân. Xin Hòa thượng giảng lại những điều mà Hoà thượng dịch ra từ Lâm Tế Ngữ Lục.

Đáp: Tùy xứ tác chủ là đi đâu mình cũng làm chủ được mình, mình không đánh mất mình, mình không trở thành công cụ nô lệ cho kẻ khác. Tùy xứ tác chủ là ở đâu mình cũng nắm được quyền tự chủ của mình. Lâm xứ tác chân là đứng ở đâu mình cũng là con người thật của mình, chớ không phải là ra giữa công chúng thì mình như thế này, mà đi vào buồng riêng thì mình trở thành con người khác. Đi vào trong hoàn cảnh này mình cũng con người đó, đi vào hoàn cảnh kia mình vẫn là con người đó, mình có chân thật của mình, mình không có mang mặt nạ. Khi muốn được việc thì phải mang mặt nạ, khi xong việc thì gở mặt nạ xuống, không có khả năng, không có năng lực để cho người ta thấy được con người thật của mình.

Một con người mà có được ba cái đức: Đoạn đức, Trí đức và Ân đức, hạnh phúc rất là lớn, những người đó ban phát hạnh phúc rất là nhiều. Sự thành công đó là sự thành công không đem lại một tai hại nào. Có nhiều người thành công trong sự nghiệp của mình lại trở thành nạn nhân trong chính sự thành công của mình. Những người sống bằng gươm giáo, sẽ chết vì gươm giáo. Những người sống bằng doanh nghiệp của mình, làm giàu, leo lên mức địa vị cao chính là nạn nhân của địa vị của chính mình. Còn sự thành công trong ba phương diện Đoạn đức, Trí đức và Ân đức là sự thành công không có mang theo tiêu cực đó. Chỉ có một sự thành công mà trong đó mình không là nạn nhân cho sự thành công của mình, đó là sự thành công về đạo đức. Mình không làm nạn nhân cho sự thành công của mình, còn ngoài ra bất cứ với một ngành nào, mình theo đuổi sự nghiệp nào, mình có thể chết vì sự nghiệp đó. Như tướng De Gaules giải phóng nước Pháp, đã được xem như là người hùng nước Pháp nhưng mà cuối sự nghiệp của vị Tổng thống ông đã khổ đau rất nhiều, ông đã không giải quyết được vấn đề rối loạn trong nước. Ông đã mở ra một cuộc trưng cầu dân ý và người ta đã trả lời Non và ông đã rất đau khổ. Nhìn quanh ta thấy rất nhiều người thành công trên bước đường sự nghiệp của họ. Cuối cùng họ chết vì sự thành công đó.

Lâm xứ tác chân là chỗ nào mình cũng là con người thật của mình và sự thành công của đạo đức đó không bao giờ làm hại mình hết, nó chỉ gây hạnh phúc mà thôi, đó là lời dạy của Tổ trong Lâm Tế Ngữ Lục.

Hỏi: - Như Thầy giảng, quyền lực như là phương tiện để mang lại hạnh phúc cho con người nếu hội đủ ba cái Đức (Đoạn Đức, Trí Đức, Ân Đức) mà ở đây có thể nói ngắn gọn là từ bi và trí tuệ. Vậy thì nếu có một người, họ có quyền lực đó, khi ra ngoài xã hội, họ có mang lại hạnh phúc cho mình và cho tha nhân nhưng ở trong gia đình của họ, họ có một gia đình tồi tệ, cụ thể có một bà vợ quá quắc, có một đàn con hư đốn và sự thực trong gia đình ông không bao giờ có hạnh phúc. Vậy liệu rằng với quyền lực đó thì ông ấy sử dụng như thế nào để hóa giải trong gia đình để mang lại hạnh phúc cho gia đình ông, cho vợ ông, cho bản thân ông ?

- Câu hỏi thứ hai như Thầy giảng, ở những khóa tu bên Mỹ, không có thắp hương, lể bái; Nếu như ở Việt Nam nhiều người có tâm huyết muốn tổ chức khóa tu Thiền cho những người có quyền lực, có rất nhiều căng thẳng trong cuộc sống, thì đâu là những yếu tố cần thiết để thực hiện ở Việt Nam trong thời điểm này?

Đáp: Những người không có hạnh phúc, những người làm khổ người thương của mình, những người đó mình không tin tưởng giúp được cho xã hội có hạnh phúc. Tôi thường nói các bạn, khi mình muốn bỏ phiếu cho ai, mình nên nhìn vào đời sống cá nhân và gia đình của người ứng cử viên. Coi họ đối xử với vợ họ, với con họ, bạn bè họ như thế nào để mình biết được con người của họ. Nếu họ không có khả năng truyền thông được với vợ, thương yêu được con thì làm sao họ có thể làm hạnh phúc cho dân, cho nước. Trước khi mình bỏ phiếu cho ứng cử viên nào, mình phải có quyền biết về đời tư ứng cử viên đó. Chứ không phải đọc một bản tiểu sử, những bằng cấp và công việc của người đó mà mình có thể có một cái thấy đầy đủ để chọn lựa được. Con người là căn bản, mà nếu con người là con người hư thì sẽ mang lại đau khổ cho những người khác.

Còn vấn đề thực tập, những phương pháp trong đạo Phật có thể trình bày như là một phương pháp không cần một niềm tin tôn giáo. Tại vì đạo Phật là truyền thống tâm linh mà trong đó tôn giáo chỉ là một phần nhỏ, nhiều người trong đạo Phật chúng ta chỉ nghĩ là sự cúng lễ, bái sám, cúng dường, tín ngưỡng nhưng mà đó chỉ là cái vỏ ngoài của đạo Phật thôi, đạo Phật không phải chỉ vỏ của tôn giáo, tín ngưỡng đó, nếu mình chọc thủng được cái vỏ đó, mình đi vào được một kho tàng tuệ giác rất là lớn.

Đạo Phật lúc ban đầu là một kho tàng tuệ giác, và tuệ giác đó mình đạt tới được thì mình có thể tháo gỡ những khó khăn, những mâu thuẫn, những bức xúc, những tuyệt vọng, những hờn tủi của mình và sau khi mình làm được rồi thì mình cũng giúp người khác làm được như vậy và tự độ, độ tha. Bản chất của đạo Phật trước hết là tuệ giác, phần tôn giáo chẳng qua là phần phụ nhưng hầu hết chúng ta chỉ thấy đạo Phật là một tôn giáo cho nên đem tuệ giác đó ra để cống hiến mọi người, để giúp cho mọi người tháo gỡ mọi khó khăn trong đời sống của họ mà không cần họ trở thành Phật tử, đó là những chuyện chúng tôi đã làm trong bốn mươi năm qua.

Mục đích của mình không phải là có thêm tín đồ Phật giáo. Vì tín đồ Phật giáo có quá nhiều rồi mà tu hành cũng không có đàng hoàng gì mấy, mình đã chăm sóc số lượng đó cũng đã hết hơi rồi, dù người ta theo đạo thêm cũng không đủ sức lo cho họ. Phương pháp của chúng tôi ở Tây phương là khuyên người nào, đạo nào cứ giữ đạo đó. Quí vị có thể tới học hỏi những pháp môn, những thực tập Phật giáo mà quí vị cũng không cần phải trở thành tín đồ Phật giáo. Vì vậy các thiền sinh từ các truyền thống khác như Do thái giáo, Cơ đốc giáo, Hồi giáo tới thực tập rất nhiều và sau khi thực tập tháo gỡ được những khó khăn, họ có thể trở về với truyền thống của họ mà giúp đào sâu rồi chuyển hóa những truyền thống đó cho thích hợp với thời đại mới, tại vì những truyền thống đó, tuổi trẻ cũng bắt đầu từ bỏ vì không có khả năng làm mới để thích hợp với những nhu yếu của thời đại mới.

Hôm trước tôi có tổ chức một ngày Quán niệm cho giới Doanh thương của thành phố Hồ chí Minh và những vùng phụ cận, có rất nhiều người Công giáo tới tham dự và họ cũng thực tập, cũng nghe Pháp thoại, họ cũng dự Pháp đàm, họ cũng thiền hành được và cũng có hạnh phúc như những người Phật tử. Thực tập để lắng dịu căng thẳng, những đau nhức trong thân và trong tâm, đó là thực tập mà ai cũng có thể làm được mà mình không cần phải quy y, thọ giới gì hết. Khi làm được rồi, thì tuy là chưa quy y, chưa thọ giới nhưng trong nội dung đã có chất liệu của tam quy và ngũ giới rồi. Nó hay như vậy đó.

Trong khóa tu mà tôi tổ chức cho những cảnh sát viên đó, cố nhiên là chúng tôi không có lập bàn thờ và tổ chức lễ quy y thọ năm giới nhưng mà chúng tôi đã trao truyền tam quy ngũ giới bằng một đường lối khác, chúng tôi có một văn bản mà các cảnh sát viên đã đọc, đã chấp nhận và đã long trọng hứa trước quần chúng của khoá tu.

Thay vì nói là con về nương tựa Bụt, người đưa đường chỉ lối cho con trong cuộc đời. -Tự quy y Phật- thì mình nói rằng, tôi có niềm tin nơi khả năng hiểu biết và thương yêu nơi tôi. Nghĩa là tôi công nhận rằng nếu tôi thực tập thì tôi có thể phát triển trí tuệ và từ bi trong tôi và cái đó nó tương đương với quy y Phật tại vì Phật là trí tuệ và từ bi. Trí và bi viên mãn.

Thứ hai là tôi có đức tin nơi con đường nó làm cho tôi phát triển được mỗi ngày cái trí tuệ và từ bi đó. Đó là quy y Pháp, một câu nói không có tính cách tôn giáo.

Tôi có niềm tin nơi những đoàn thể thực tập với nhau, nâng đỡ nhau để mà chế tác năng lượng của Hiểu biết và Thương yêu. Đó là quy y Tăng.

Cố nhiên năm giới mình đã trình bày với ngôn ngữ hoàn toàn không có tôn giáo.

Ý thức được rằng đã có quá nhiều đau khổ gây ra bởi sự chém giết và tàn sát, tôi nguyện từ đây về sau tôi sẽ làm đủ cách để tôn trọng sự sống của mọi người, mọi loài, đó là giới bất sát. Không cần danh từ Phật, Pháp và Tăng trong đó.

Có một số đông những vị công an cảnh sát, các vị luật sư, các vị chánh án, các vị giám đốc các trại cải tạo đã tiếp nhận ba quy và năm giới với hình thức không tôn giáo đó. Thành ra tất cả mọi người đều có thể thừa hưởng tuệ giác của đạo Phật mà không cần tới màu sắc của tôn giáo, điều này là một điều rất là khích lệ.

Hỏi: Xin Ôn đọc và giảng giải lại bài thơ “Một mũi tên rơi hai lá cờ ảo tưởng”, vì bài thơ này mà có người nói, “Ôn chống quốc gia và Ôn chống luôn cả cộng sản, muốn cho lá cờ này rơi xuống và lá cờ kia rơi xuống”?

Đáp: Trong đạo Phật chúng ta được nghe đến con đường Trung Đạo tức là con đường không bị kẹt vào ý niệm chống đối nhau như là Sinh và Diệt, Có và Không, Tới và Đi, Một và Khác. Khi quán sát thực tại, chúng ta thấy hình như mọi vật đều có sanh, có diệt, có có, có không, có tới, có đi, có một có khác nhưng mà nếu chúng ta quán chiếu sâu sắc, chúng ta sẽ tìm thấy rằng thực tại nó thoát ra khỏi những khái niệm mà chúng ta có tức là sanh, diệt, có, không, tới, đi, một và khác.

Ví dụ như đám mây, chúng ta nghĩ rằng đám mây có sanh có diệt, sanh tức là từ chỗ không có đó, sanh trở thành đám mây và diệt là từ những đám mây có đó tới những đám mây không có đó. Đứng về phương diện hình thức thì ta thấy đám mây có sanh và có diệt nhưng mà quán chiếu cho kỹ, thì chúng ta thấy rằng là đám mây không phải từ không trở thành có, trước khi nó là đám mây, nó đã là cái gì rồi. Nó là nước sông, nước hồ, nước biển, nó là sức nóng của mặt trời và đám mây chẳng qua là sự tiếp tục của những cái đó thôi. Đám mây không phải từ không mà trở thành có, cho nên bản chất của đám mây là vô sanh.

Khi đám mây trở thành mưa, thành tuyết đó, thì nó đâu có phải từ có trở thành không đâu, nó chỉ thay hình đổi dạng thôi. Một đám mây không bao giờ thể chết được, nó không bao giờ từ có trở thành không được, đám mây chỉ trở thành tuyết, thành mưa mà thôi. Bởi vậy bản chất của đám mây là vô sanh bất diệt. Và vì vậy cho nên sanh và diệt là hai ảo tưởng, hai tri giác sai lầm, hai khái niệm. Và khi mình tu tập, quán chiếu cho sâu, mình tiếp xúc được bản chất vô sanh bất diệt của đám mây cũng như của bản thân mình và ý niệm có và không cũng vậy. Ý niệm có là một khái niệm và không cũng là một khái niệm, quán chiếu cho kỹ thì thấy thực tại nó vượt khỏi ý niệm có và không.

Thi sĩ Vũ Hoàng Chương nói: Đâu có lẽ có chiều qua mà không sáng nay. Vì vậy những quan niệm đó, những ý niệm là đó là những ảo tưởng và nếu mình có thiền quán, có sức mạnh của Niệm và của Định thì thiền quán đó giống như vùng năng lượng.

Một mũi tên nếu mà nó bắn trúng được cái đích tức là cái chủ đề của Thiền quán, thì nó làm rơi một lần hai cái ảo tưởng mà chính cái ảo tưởng đó thường đi đôi với nhau. Có và không, (to be or not to be) là một cặp ảo tưởng, sanh và diệt (to be born or to die) cũng là một cặp ảo tưởng.

Chuyện này là mình đang nói về Thiền quán chứ không nói về chính trị. Có người nói rằng “Thầy chống Quốc gia và chống cả Cộng sản, muốn cho lá cờ này rơi xuống và lá cờ kia rơi xuống”. Tôi bị oan ức nhiều nhưng có điều là tôi không có khổ. Tôi mỉm cười là vì tôi hiểu được thiên hạ có sự sợ hãi, có sự nghi kỵ. Có cả triệu người nghi mình là Cộng sản trá hình, có cả triệu người nghi mình là C.I.A trá hình nhưng mà mình tỉnh bơ, mình biết mình đang đi đâu, mình là ai thành ra đâu cần phải khổ. Vì vậy những điều người ta nói đó đâu có đụng được tới tôi, là nhờ tôi có quán chiếu, có tu tập.

* * *

Trong Trai Đàn Chẩn Tế Giải Oan, chúng ta sẽ khai mạc vào ngày mai tại Quốc tự Diệu Đế, tôi sẽ nói ba bài Pháp thoại, đề tài ba bài Pháp thoại là Người thương của tôi đã chết, tôi phải đi tìm ở đâu? Tôi có thể làm gì để cho người thương tôi được nhẹ nhàng và siêu thoát và nếu quí vị có thì giờ thì xin tới chùa Diệu Đế. Bài giảng đầu và bài giảng thứ hai vào lúc 5 giờ rưỡi chiều. Bài pháp thoại thứ ba vào 8 giờ sáng. Cũng một đề tài đó nếu chúng ta đi liên tiếp ba ngày chúng ta sẽ nghe từ đầu đến cuối của bài giảng.

Trai Đàn Chẩn Tế Giải Oan Bình Đẳng có mục đích là đưa chúng ta về với nhau và công nhận rằng có những khổ đau, những oan khuất đã xẩy ra trên đất nước và trên dân tộc trong mấy mươi năm chinh chiến. Chúng ta tới với nhau không phân biệt Nam, Bắc, trai, gái, già, trẻ, tôn giáo hay là đảng phái chánh trị. Chúng ta tới với nhau như những người đồng bào và chúng ta cầu nguyện cho tất cả những người đồng bào xấu số đã tử nạn trong chiến tranh, có những đồng bào đã chiến đấu và đã chết vẻ vang trong cuộc đời tranh đấu của họ cho độc lập, tự do, cho đất nước nhưng cũng có biết bao nhiêu người chết trong tăm tối, trong oan khổ, trong tủi nhục, có những người đã chết mà hài cốt chưa tìm ra được, quân nhân cũng như thường dân.

Sở dĩ chúng ta gọi trai đàn này là Trai Đàn Bình Đẳng là vì chúng ta muốn cầu nguyện cho tất cả mọi người đồng bào của chúng ta. Họ có thể là cha, là chồng, là con trai, là em trai của chúng ta. Họ có thể là mẹ, là vợ, có thể là em gái, con gái, con dâu của chúng ta. Chúng ta cầu nguyện là cầu nguyện cho tất cả mọi người không phân biệt Nam, Bắc, tôn giáo, chủng tộc, đảng phái chánh trị vì vậy cho nên trai đàn được gọi là Trai Đàn Bình Đẳng. Chúng ta cũng sẽ cầu nguyện cho nạn nhân cuộc tàn sát, cá nhân hay là tập thể, chúng ta sẽ cầu nguyện cho những người vượt biển đã trở thành nạn nhân của hải tặc và của sóng gió.

Kỳ này về nước chúng tôi được phép của Thủ tướng chính phủ hợp tác với Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức những trai đàn như vậy. Giải oan lập một đàn tràng bên sông, cầu nguyện cho tất cả những người thân của mình.

Ngày hôm qua chúng tôi đi thực tập Cổ Phật Khất Thực, tất cả các Thầy, các Sư cô, tám chín trăm người đã cầu nguyện bằng từng bước chân của mình, mỗi bước chân là một lời cầu nguyện, mỗi bước chân là một lời chú nguyện cho tất cả các đồng bào tử nạn trong cuộc chiến. Chúng tôi đã đi như thế nào để cho các đồng bào đó có thể sử dụng hai chân của chúng tôi để đi trên quê hương. Mỗi bước đã về, mỗi bước đã tới, mỗi hơi thở đã về, mỗi hơi thở đã tới để cảm thấy rằng những oan khổ của mình đã được công nhận và sự chuyển hóa bắt đầu ngay trong trái tim của người cầu nguyện. Chúng tôi đã hoàn tất cùng với Giáo Hội Phật Giáo thành phố Hồ Chí Minh và Giáo Hội Trung Ương Trai Đàn Chẩn Tế Bình Đẳng Giải Oan tại chùa Vĩnh Nghiêm và điều làm tôi cảm động hết sức là tất cả mọi người tham dự Trai Đàn Chẩn Tế đã cầu nguyện bằng tất cả trái tim của họ, đã đóng góp tất cả những gì mình có thể đóng góp để xây dựng nên Đàn Tràng, để tổ chức cầu nguyện và cả vạn người tới cầu nguyện trong suốt ba ngày đêm liên tiếp.

Đại Trai Đàn Chẩn Tế Giải Oan Vĩnh Nghiêm là một Phật sự vĩ đại, có nhiều đồng bào Công giáo đã tới cầu nguyện với người Phật tử và ai cũng thực tập nghiêm chỉnh hết lòng. Không ai nghĩ đến sự thành công của tổ chức, ai cũng để hết tâm tư cầu nguyện với tất cả tình thương và vì vậy Trai Đàn Chẩn Tế Vĩnh Nghiêm là một tổ chức, một hoạt động rất là thánh thiện, rất là thần thánh. Khi mà có cuộc tranh đấu của đồng bào Phật Tử cho nhân quyền vào thời Tổng thống Ngô Đình Diệm, tôi thấy rằng là cuộc đấu tranh dân quyền đó, rất là thần thánh, mọi người không ai nghĩ tới thành công của riêng mình, danh vọng của riêng mình, mọi người đều tham dự vào cuộc tranh đấu với một trái tim rất là trong sáng, rất là thánh thiện thì Trai Đàn Chẩn Tế Vĩnh Nghiêm xảy ra y hệt như vậy, tôi có thể cảm thấy được tình đồng bào, tình đồng đạo nó rất là đẹp, của tình huynh đệ nuôi dưỡng tất cả mọi người qua Phật sự rất là đẹp lúc đó. Có bao nhiêu người đã khóc trong Trai Đàn Chẩn Tế và những giọt nước mắt đó đều có khả năng làm lành những vết thương ở trong lòng lâu nay bị bít lấp bởi những lo lắng buồn khổ hằng ngày.

Chúng tôi đã đề nghị là tất cả mọi người gia đình đều thiết lập bàn thờ linh ở trước hiên nhà trong ba ngày ba đêm liên tiếp, ngày nào cũng thắp hương, đêm nào cũng thắp hương, ngày nào cũng cúng cháo, thay cháo mới, thay nước mới và trong suốt ba ngày ăn chay cho tinh khiết, thực tập phóng sanh, cứu giúp cho những người nghèo đói bệnh tật, và nhứt là giữ cho ba nghiệp thanh tịnh, chủ yếu chỉ nói những điều lành, chỉ làm những điều lành và hồi hướng tất cả công đức đó để cho các hương linh được chuyển hóa và được siêu thăng và chúng ta cầu nguyện như là một dân tộc của cá một nước. Ở miền Nam chúng ta đã làm được như vậy.

Chúng tôi nhớ đến buổi đi chiêu linh ở cầu Rạch Chiếc, nơi đó có những trận đánh rất là lớn và bao nhiêu người chết, chính tôi đã tới cùng với Ban Kinh Sư để làm lễ chiêu linh tại đó, chúng tôi đã thả xuống dưới sông Rạch Chiếc một dãi lụa để làm chiếc cầu cho các vong linh đi lên linh vị và sau khi tuyên điệp, cầu nguyện, thí thực, chúng tôi kéo các dãi lụa đó lên, tưởng là nó nhẹ, một người kéo không có lên, hai người kéo cũng không có lên, ba người kéo cũng không có lên, rốt cuộc phải tám người mới kéo lên được dãi lụa đó từ dưới nước đi lên, một điều đó thôi chứng tỏ rằng những oan khổ, những uất ức mà dân tộc ta đã chịu đựng trong bao nhiêu năm chiến tranh nó lớn như thế nào.

Hôm nay chúng ta có cơ hội tới với nhau như những người đồng bào ruột thịt hướng tâm hồn về hướng đó cầu nguyện hết lòng cho tất cả các hương linh, cho tất cả các đồng bào của chúng ta đã bỏ chúng ta mà đi trong thời gian của cuộc chiến, thì đây là một phương pháp tâm lý trị liệu cho người sống, để người sống có thể chữa lành được những thương tích đó, những oan khổ đó, những bức xúc đó mà không có trao truyền lại cho các thế hệ sau này. Theo nguyên tắc trị liệu tâm lý thì nếu mình cứ đè nén những đau khổ, những oan ức đó xuống tiềm thức thì nó không bao giờ được chuyển hóa, và có khi mình hành động, mình nói năng là do những oan khổ, những bực bội đó nó thúc đẩy. Không biết tại sao mình nói những câu nặng như vậy, mình có hành động thô bạo như vậy đối với những người thương. Mình đâu có biết rằng chính những hành động đó, những lời nói đó phát xuất từ những khổ đau, những bức xúc, những oan khổ đang có mặt ở chiều sâu tâm thức. Và phép thực tập là phải đưa nó lên trên mặt phẳng của ý thức công nhận, cầu nguyện, thực tập để chuyển hóa nó.

Như vậy chúng ta không nên trao truyền những oan khổ đó cho con cháu, nếu không sau này con cháu sẽ bạo động, sẽ dữ dằn với những người thương của chúng nó và chúng nó không hiểu tại sao mà chúng nó hành xử như vậy? Cho nên chúng ta không có quyền trao truyền những nỗi khổ niềm đau lại cho con cháu, chúng ta hãy thực tập ngay bây giờ để chuyển hóa nỗi khổ, niềm đau đó, trong khi đó chúng ta làm được. Vì vậy Trai Đàn Chẩn Tế là một phương tiện rất là khoa học để mà chuyển hóa những nỗi khổ, niềm đau đang có trong mỗi chúng ta và đồng thời chúng ta cũng cầu nguyện được cho âm siêu dương thái. Kết quả của cầu nguyện này không thể lường đuợc.

Đất nước chúng ta đang ở trên một vận hội mới, nếu chúng ta không có chữa lành những thương tích, nếu người Nam không xích lại gần với người Bắc, người ngoài nước không xích lại với người trong nước thì chúng ta đánh mất cơ hội này của dân tộc. Cho nên sự thực tập để thống nhất lòng người, để chuyển hóa những nghi kỵ, những hận thù đã gây ra trong quá khứ là một phép thực tập rất là quan trọng và đứng về phương diện hình thức cầu nguyện cho người chết giải oan nó có vẻ như hành động tôn giáo mê tín nhưng nhìn cho kỹ phương pháp thực tập rất là khoa học. Vì vậy xin mời tất cả liệt vị Tôn đức, các Thầy, các Sư cô, các vị Phật tử, các vị quan khách hết lòng thực tập, nếu mình không có tới dự lễ được ba ngày đó thì mình nên thiết lập bàn thờ linh trước hiên nhà mình và mình thực tập hết lòng trong khu phố của mình hay là nơi thôn ấp của mình.

Xin nhắc lại Trai Đàn Chẩn Tế sẽ được khai mạc lúc 5giờ30 sáng mai, chúng ta sẽ chiêu linh tại địa điểm mà có rất nhiều đồng bào tử nạn và mỗi ngày chúng ta có một bài pháp thoại ngày đầu là 5 giờ 30 chiều và ngày chót vào 8 giờ sáng. Xin cám ơn các vị Tôn đức và chư vị.