Hương Trầm

KUMBUM

Đền xây dựng năm 1436. Chín tầng. 108 cửa. 77 khám thờ. Toàn bộ gồm 100.000 hình tượng Phật, Bồ-tát, Hộ Pháp.

Từ xa người ta thấy cặp mắt Phật vẽ theo kiểu Népal. Có 5 phần:

Phần dưới hình khối bền vững ổn định, tượng trưng đất là chất đặc nặng, là nền móng của tất cả sắc hình.

Hình cầu tượng trưng sự luân chuyển di động của nước, tánh bất định trôi chảy.

Hình nón cụt tượng trưng cho ngọn lửa.

Hình đĩa mặt ngửa, tượng trưng không gian hay gió.

Một chấm không kích thước: Thức chứa đựng tất cả mà không hình dạng. Thức là giao điểm giữa vật chất và tâm linh.

Hình khối phía dưới Kumbum có 5 tầng sơn trắng. Phần tròn có 4 cửa sổ. Phần trên có 4 cặp mắt Phật nhìn ra bốn phía. Trên nữa là mái điện thếp vàng.

Tượng và tranh Phật diễn tả 3 dạng của Phật tánh:

Các tầng dưới cùng là Ứng thân Thích Ca Mâu Ni và các đệ tử. Trên tường khắc hoặc vẽ các sự tích hiện kiếp hoặc tiền thân.

Những tầng trên trình bày Báo thân: Những hình tượng diễn tả các vị giác ngộ ở các Tịnh-độ theo kinh Hoa Nghiêm, Lăng Nghiêm, Pháp Hoa với vô số hào quang, bảo vật. Ngũ phương Phật: Đại Nhật (giữa), Bất Động (Đông), Bảo Sinh (Nam), A Di Đà (Tây) và Bất Không Thành Tựu (Bắc), được hiểu như 5 khía cạnh của Phật tánh. Mỗi vị một màu, cũng như ánh sáng mặt trời qua một lăng kính, bị tách ra thành 5 màu. Tại Tây Tạng, màu sắc là phương tiện để tạo linh ảnh, là cách để đi vào những tầng tâm thức ẩn mật.

Sắc đỏ tượng trưng lòng từ bi.

Sắc lục tượng trưng sự an lạc, lòng vô úy, sự xả bỏ.

Sắc vàng là màu của ánh mặt trời, là sự tăng trưởng lớn mạnh, sự già dặn sung mãn.

Sắc xanh là màu của tri kiến, của đại trí, của không gian mông mênh.

Quan niệm về các mẫu hình cơ bản hết sức sâu sắc và đóng vai trò quan trọng trong nền tâm lý học hiện đại (nghiên cứu về vũ trụ quan của Kim Cang thừa).

Trên cùng trình bày về Pháp thân vô hình, vô tướng, không biến hoại. Nhưng đối với Kim Cang thừa, Pháp-thân vẫn hóa hiện thành các vị Adibuddha để giáo hóa, thường được gọi là Phổ Hiền, Kim Cang Tát Đóa, hoặc Kim Cang Trì (Vajadhara). Nơi đây có bức tranh của Kim Cang Trì.

DÒNG BAN THIỀN

Tu viện Tashilhungpo ở Shigatse, được kiến lập năm 1447, mái điện từ xa đã thấy mạ vàng sáng rực. Diện tích 150.000m2. Bao bọc một lớp tường thành mà tín đồ nào cũng đi một vòng trước khi bước vào. Tượng Phật Di Lặc cao 27m toàn bằng đồng. Cặp mắt xanh biếc đầy trí tuệ, nhắc nhở mọi người rằng: Không có gì tồn tại vì không tự tánh. Chỉ có chân tâm vô sanh bất diệt.

Tây Tạng đất rộng người thưa. Trên đường còn chẳng có bóng ai, làm gì có thuyền đi trên sông, kể cả những đoạn sông hết sức hiền hòa. Cảnh quan thiên nhiên bao la không làm ta lo sợ bơ vơ mà dường như trời đất gần ta hơn, thân tình hơn. Sự tĩnh lặng dẫn ta đến cánh cửa tâm linh. Thiên nhiên rộng mở thì ý thức ta được nâng lên và lan tỏa. Tầm nghe nhìn của chúng ta hằng bị mây mù khói đục và tiếng ồn che phủ. Sự tĩnh lặng trong các màu sắc rực rỡ, tích cực mở lối cho nhận thức và ý niệm về cái vô sanh bất diệt, đang hiện hình trước mắt ta, hiện diện ngay trong lòng ta. Chỉ vì mắt vướng bụi nên không thấy, chỉ vì lòng chưa an nên không nhận ra. Muốn ngắm nghía, muốn tới với nó, phải đi hết đoạn đường phi hữu phi không. Phải mở được cánh cửa vô môn. Phải nghe được tiếng không lời. Phải ở chốn ẩn mật, chỉ dành cho ai đã không được cả tâm và cảnh, buông rơi được chính mình. Hoặc đã biết dâng về Tam-bảo tất cả tâm gan. Kinh dạy: “Con người có thể một đời chứng Pháp thân”.

Việt Nam và Trung Quốc hình dung Pháp thân hết sức xa xôi và trừu tượng. Tây Tạng nói về nó một cách cụ thể, coi Pháp thân là điều có thể chứng, miễn là tu học đúng cách, có Thầy hướng dẫn. Các Đạo sư có trình độ, có thể truyền linh ảnh cho những ai muốn thấy Báo thân của các Ngài.

Tây Tạng là miền đất có một không hai trên địa cầu, đầy đủ yếu tố để sống viễn ly, nhìn vào trong mà mở rộng biên giới của ý thức, khiến vươn lên tới giác ngộ.

Tiểu thừa, Đại thừa hay Kim Cang thừa đều là từng bước phát triển, đều là phương tiện lấy lá giả vàng để dẫn độ chúng sanh.

Văn minh Tây Tạng đang suy tàn. Phật giáo Ấn Độ đã diệt vong từ thế kỷ XI. Thời hoàng kim của Thiền tông Trung Quốc đã tắt lụi cách đây nhiều thế kỷ. Đức Thế Tôn đã nói giáo pháp của Ngài sẽ diệt vong như vạn sự trên đời. Có sanh thì có diệt là quy luật. Còn cái vô sanh thì đâu cần phải có Phật nó mới có.

Đạo Phật có thể diệt vong nhưng triết lý nhận thức sẽ tồn tại dưới một tên gọi khác. Tánh “không”, “vô sanh” sẽ có người khám phá và lưu truyền. Lại sẽ có người tuyên bố “sắc chính là không, không chính là sắc”. Những gì ta đang có sẽ mất nhưng cái vô thủy vô chung có bao giờ rời ta.

Đức Phổ Hiền hạnh nguyện bao la, sẵn sàng cho bất cứ ai đều được sở cầu như ý.