Thiền Quán, Con Đường Hạnh Phúc

Tâm Xả: Trong Tĩnh Lặng Có Hết Tất Cả

*

Người ta thường thắc mắc không biết là mình có thể vừa có an lạc mà lại vừa có thể có nhiệt tình không! Tôi tin là nó có thể được. Tôi muốn thực hiện việc đó trong sự tu tập của tôi. Tôi nghĩ, người ta đặt câu hỏi ấy vì họ đã lẩn lộn giữa sự vắng lặng với lại an lạc hoặc bình thản. An lạc (peaceful) có nghĩa là "không sân hận." Bình thản (equanimous) có nghĩa là "quân bình" Chúng không hề có nghĩa là "lạnh lùng," hoặc "lãnh đạm."

Những bước đầu trên con đường tu tập theo Phật của tôi, tôi thường lo sợ mình sẽ trở thành một người lạnh lùng, không tình cảm. Tôi nghĩ rồi mình sẽ giống như người có một trái tim bằng phẳng, như là vừa bị chiếc xe hủ-lô cán qua vậy, không phản ứng trong bất cứ một hoàn cảnh nào. Tôi nghĩ tôi cũng đã có một quan niệm sai lầm như những người khác - tin rằng thực nghiệm tâm linh có nghĩa là đạt đến một sự "tĩnh lặng bất lay chuyển." Ý nghĩ ấy dường như lại được xác nhận qua những mẩu chuyện mà thầy tôi kể, về những người hành thiền tinh chuyên đến nổi "sự ham muốn về tình dục không còn nữa, và vợ chồng sống với nhau như anh chị em." Tôi hơi lo ngại, vì mặc dù muốn được giác ngộ, nhưng tôi không muốn chuyện đó xảy đến cho tôi.

Sự tĩnh lặng và an bình là những trạng thái tâm rất đẹp, và thật ra chúng có chung một tính chất phẳng lặng và êm ái. Yếu tố tĩnh lặng này là một tâm hành rất quan trọng trong tâm, nó làm quân bình những hăng hái, những ước vọng, và vui sướng trong ta, và từ đó cái thấy sáng tỏ và sự hiểu biết của ta có thể hiển lộ ra. Nhưng tĩnh lặng và an bình không phải là những mục tiêu của sự tu tập, ít ra là đối với tôi. Tôi muốn mình vẫn còn có thể có một nhiệt tình. Khi tôi càng hiểu rằng, mọi vật đều trống rỗng và vô nghĩa trừ khi chúng ta cho phép chúng là quan trọng, tôi lại càng muốn mình có được khả năng "cho phép" ấy. Tôi đang có mặt trong một cuộc đời. Tôi vẫn muốn nhớ nó chỉ là một cuốn phim mà thôi, nhưng tôi cũng muốn sống như là nó có thật nữa.

Tám năm về trước, trong buổi tối đầu tiên của một khóa tu nhiều ngày nhất trong năm, do tôi hướng dẫn ở California, con gái tôi, Emily, bất ngờ ghé qua thăm.

"Má với ba có muốn dẫn Johan và con đi ăn tối hôm nay không?" Nó hỏi.

"Muốn chứ, nhưng tối nay thì không được, vì khóa tu bắt đầu tối nay, Má cần phải có mặt để hướng dẫn." Tôi giải thích.

"Má có chắc là Má không muốn đi ăn tối với con không?"

"Không phải vậy, Má muốn đi với con chớ, nhưng không được vì Má có lớp phải dạy."

"Má không thể đi ra một chút để ăn mừng Má sắp sửa được làm bà ngoại lần đầu tiên sao?"

Tôi hét to vì vui sướng. Tôi không phải là mình nữa. Tôi nhảy tưng tưng lên. Ngay khi ấy thì chuông điện thoại reng, tôi nhắc lên. Đó là chị bạn thân của tôi. "Em nói chuyện không được," tôi trả lời, "em bị kích động quá đi!"

Sau đó, Emily cười và nói, "Con tiếc quá, con đã không đem theo máy quay phim." Bốn người chúng tôi dẫn nhau đi ăn tối hôm ấy. Xong xuôi tôi trở lại khoá tu và dạy lớp đầu tiên.

Sự tu tập đã giúp tôi trở nên nồng nhiệt hơn, chứ không hề làm giảm nó đi. Những khi tôi vui sướng, mà chuyện đó rất thường, tôi lại mê say, ngây ngất. Khi buồn, tôi khóc rất dễ dàng. Và không có gì là lớn chuyện hết. Nó là sao thì nó là vậy, và rồi kế tiếp sẽ là một chuyện khác.

Xong là Xong

*

Một trong những vị thầy của tôi thường dùng câu này mỗi khi ông muốn tôi trở về chú ý đến giây phút hiện tại. "Xong là xong," ông ta nói. Giờ đã đến đoạn cuối của quyển sách này, tôi thắc mắc không hiểu làm sao tôi biết được khi nào là xong. Tôi rất thích kể chuyện, và mỗi ngày là một câu chuyện mới.

Tôi còn nhớ một lần nói chuyện với Jack, một người thầy và cũng là một người bạn tốt của tôi.

"Tôi lo là tôi đã dần dần mất đi cái nhiệt tâm của mình trên con đường tu tập," tôi nói với Jack, "Tôi nghĩ là tôi hiểu cái phương thức của hạnh phúc rồi. Tôi tin chắc là mình sẽ phải thực tập nó suốt cuộc đời, nhưng tôi không còn cảm thấy thắc mắc, cần thiết để hỏi thêm gì nữa hết."

"Chị nói vậy cũng đúng," Jack đáp. "Khi chị đã nhận lãnh xong thông điệp rồi, thì chị cúp máy điện thoại."

Tôi có hai thông điệp muốn trao cho bạn trong quyển sách này. Thông điệp thứ nhất là về một đời sống tâm linh. Tôi thấy nó đơn giản lắm. Người thường cũng thực hành việc ấy, mặc dù họ không biết là họ đang làm việc ấy. Giữa những cuộc sống tầm thường, với những niềm vui và nỗi muộn phiền quen thuộc, họ sống với lòng từ ái, biết ơn, và họ hạnh phúc.

Thông điệp thứ hai là về những vị thầy minh triết. Họ có mặt ở khắp mọi nơi. Tôi để ý là trong quyển sách này, nhiều vị thầy của tôi là những người trên phi cơ. Tôi cũng có nghĩ đến sự kiện ấy như là tượng trưng cho một cái gì hơi huyền bí, như là "phi cơ đưa ta đến những nơi chốn mới lạ" hoặc "phi cơ đưa ta lên cao," tôi biết những ý tưởng ấy chỉ là sự thêu dệt thêm của tâm ý ta mà thôi. Tôi gặp nhiều vị thầy trên phi cơ là vì tôi phải đi phi cơ rất nhiều. Mọi người ai cũng đều là một vị thầy. "Hãy luôn luôn chú ý đến tất cả mọi người," tôi nghĩ, "vì mọi người ai cũng đều có thể là một vị Phật."

Lời khuyên của Jack cũng có thể nói ngược lại, "Khi bạn đã trao thông điệp xong rồi, thì bạn cúp máy điện thoại." Tôi nghĩ tôi đã làm xong việc ấy.