Nền tảng Phật Giáo: 2. Quy Y Tam Bảo

PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY

THERAVĀDA

NỀN TẢNG PHẬT GIÁO

(MŪLABUDDHASĀSANA)

QUYỂN II

QUY Y TAM BẢO

(TISARAṆA)

Tỳ khưu Hộ Pháp

(Dhammarakkhita Bhikkhu)

MỤC LỤC

KỆ LỄ BÁI TAM BẢO

LỜI NÓI ĐẦU

[3.1]

CHƯƠNG III - ÂN ĐỨC TAM BẢO

ÂN ĐỨC PHẬT

Ý nghĩa 9 Ân đức Phật

Giảng giải về 9 Ân đức Phật

Ân đức Phật thứ nhất: Arahaṃ

Arahaṃ có 5 ý nghĩa

Xa lìa mọi phiền não

Diệt đoạn tuyệt mọi phiền não là kẻ thù

Phá hủy vòng luân hồi trong ba giới bốn loài

Không bao giờ hành điều ác ở nơi kín đáo

Bậc xứng đáng thọ nhận sự lễ bái cúng dường

Niệm Ân đức Arahaṃ

Ân đức Phật thứ nhì: Sammāsambuddho

Chân lý Tứ Thánh Đế

Ñeyyadhamma

Niệm Ân đức Sammāsambuddho

Ân đức Phật thứ ba: Vijjācaraṇasampanno

Tam Minh

Bát Minh

15 Đức Hạnh cao thượng

Niệm Ân đức Vijjācaraṇasampanno

Ân đức Phật thứ tư: Sugato

Sugato có 4 ý nghĩa

Ngự theo Thánh Đạo

Ngự đến Niết Bàn an lạc tuyệt đối

Ngự đến mục đích cao thượng bất thoái chí

Thuyết pháp chân lý đem lại lợi ích cho chúng sinh

Niệm Ân đức Sugato

Ân đức Phật thứ năm: Lokavidū

Thế giới có 3 loại

Chúng sinh thế giới

Cõi thế giới

Pháp hành thế giới

Niệm Ân đức Lokavidū

Ân đức Phật thứ sáu: Anuttaro purisadammasārathi

Giáo hóa người ác trở thành bậc Thánh Nhân

Giáo hóa Dạ xoa trở thành bậc Thánh Nhân

Giáo hóa phạm thiên tà kiến trở thành chánh kiến

Giáo hóa loài súc sinh

Anuttaro: Đức Vô Thượng

Purisadammasārathi: Đức Giáo Hóa chúng sinh

Niệm Ân đức Anuttaro purisadammasārathi

Ân đức Phật thứ bảy: Satthādevamanussānaṃ

Sự lợi ích an lạc kiếp hiện tại

Sự lợi ích an lạc những kiếp vị lai

Sự lợi ích an lạc cao thượng Niết Bàn

Niệm Ân đức Satthādevamanussānaṃ

Ân đức Phật thứ tám: Buddho

Ân đức Sammāsambuddho và Ân đức Buddho khác nhau như thế nào?

Niệm Ân đức Buddho

Ân đức Phật thứ chín: Bhagavā

Ân đức Bhagavā có 6 đức chính

Issariya: Tự chủ

Dhamma: Chánh pháp

Yassa: Tiếng tốt lành

Siri: Hạnh phúc

Kāma: Nguyện ước thành tựu

Payatta: Tinh tấn không ngừng

5 phận sự của Đức Phật

Niệm Ân đức Bhagavā

Đề mục niệm Ân đức Phật

Phương pháp niệm Ân đức Phật

Cách thứ nhất

Cách thứ nhì

Cách thứ ba

Pháp hành thiền tuệ

Quả báu đặc biệt niệm Ân đức Phật

Nhận xét về đề mục niệm Ân đức Phật

Ban đầu có đức tin sau càng vững chắc

Ban đầu không có đức tin sau mới phát sinh

Phương pháp niệm Ân đức Phật

[3.2]

ÂN ĐỨC PHÁP

Ý nghĩa 6 Ân đức Pháp

Giảng giải về ý nghĩa 6 Ân đức Pháp

Ân đức Pháp thứ nhất: Svākkhāto

10 chánh pháp

Pháp học chánh pháp hoàn hảo phần đầu, phần giữa, phần cuối

9 pháp Siêu tam giới hoàn hảo phần đầu, phần giữa, phần cuối

Ân đức Pháp thứ nhì: Sandiṭṭhiko

Sandiṭṭhika có 3 ý nghĩa

Chứng đắc bằng trí tuệ của mình

Diệt đoạn tuyệt phiền não

Tự chứng kiến

Ân đức Pháp thứ ba: Akāliko

Akāliko có 2 ý nghĩa

Thánh Đạo diệt Thánh Quả sinh không có thời gian ngăn cách

4 Thánh Đạo cho 4 Thánh Quả không có thời gian chờ đợi

Ân đức Pháp thứ tư: Ehipassiko

Ehipassika có 2 ý nghĩa

9 pháp Siêu tam giới có thực tánh Chân nghĩa pháp nên thực chứng

9 pháp Siêu tam giới có thực tánh hoàn toàn trong sạch thanh tịnh

Ân đức Pháp thứ năm: Opaneyyiko

Ân đức Pháp thứ sáu: Paccattaṃ veditabbo viññūhi

Ba bậc thiện trí Thánh Nhân

Bậc thiện trí có trí tuệ bậc thượng

Bậc thiện trí có trí tuệ bậc trung

Bậc thiện trí có trí tuệ bậc thường

Bốn bậc Thánh Nhân

Khả năng đặc biệt của bậc Thánh Nhân

Bậc Thánh Nhân nhập Thánh Quả

Ân đức Pháp được thực chứng

Niết Bàn là pháp chứng ngộ

6 Ân đức Pháp

Đề mục niệm Ân đức Pháp

Phương pháp niệm Ân đức Pháp

Cách thứ nhất

Cách thứ nhì

Quả báu trong kiếp hiện tại

Quả báu trong kiếp vị lai

Pháp hành thiền tuệ

Quả báu đặc biệt niệm Ân đức Pháp

ÂN ĐỨC TĂNG

Ý nghĩa 9 Ân đức Tăng

Giảng giải về 9 Ân đức Tăng

Ân đức Tăng thứ nhất: Suppaṭipanno

Hành giới

Hành định

Hành tuệ

Ân đức Tăng thứ nhì: Ujuppaṭipanno

Ân đức Tăng thứ ba: Ñāyappaṭipanno

Ân đức Tăng thứ tư: Sāmīcippaṭipanno

Chư Thánh Thanh Văn có 4 đôi

Chư Thánh Thanh Văn có 8 bậc Thánh

Tích Ngài Đại đức Ayyamitta

Ân đức Tăng thứ năm: Āhuneyyo

Tích Đức vua trời Sakka

Ân đức Tăng thứ sáu: Pāhuneyyo

Khách quý có hai hạng

Kinh Kusalasutta

Ân đức Tăng thứ bảy: Dakkhiṇeyyo

Tích bố thí cơm cháy

Tích Sāriputtattheramātupeta

Tích Vihāravimāna

Ân đức Tăng thứ tám: Añjalikaraṇīyo

Tích vua trời Sakka đảnh lễ chư Tăng

Ân đức Tăng thứ chín: Anuttaraṃ puññakkhettaṃ

Tích thiên nữ Lajādevadhitā

Tích ông Puṇṇa

Ông Puṇṇa trở thành đại phú hộ

Đề mục niệm Ân đức Tăng

Phương pháp niệm Ân đức Tăng

Cách thứ nhất

Cách thứ nhì

Pháp hành thiền tuệ

Quả báu đặc biệt niệm Ân đức Tăng

Đề mục niệm Ân đức Tam Bảo

Oai lực niệm Ân đức Tam Bảo

Quả báu đặc biệt của niệm Ân đức Tam Bảo

Tích Ngài Đại đức Sugandhatthera

Quả báu tán dương Ân đức Tam Bảo

Đức tin trong sạch nơi ngôi cao cả

Đức tin trong sạch nơi Tam Bảo và quả báu

[4.1]

CHƯƠNG IV - QUY Y TAM BẢO

Người quy y Nhị Bảo đầu tiên

Tuyên dương cận sự nam quy y đầu tiên

Người quy y Tam Bảo đầu tiên

Người nữ quy y Tam Bảo đầu tiên

Tuyên dương cận sự nữ quy y Tam Bảo đầu tiên

Nơi nương nhờ

Nương nhờ nơi không chân chính

Nương nhờ nơi chân chính

Nguyên nhân quy y Tam Bảo

Quy y Tam Bảo có 2 phép chính

Quy y Tam Bảo theo pháp Siêu tam giới

Thứ bậc của phép quy y Tam Bảo theo pháp Siêu tam giới

Quả báu của phép quy y Tam Bảo theo pháp Siêu tam giới

Nhập Thánh Quả để hưởng an lạc Niết Bàn

Quả báu của Thánh Quả trong kiếp vị lai

Chư Thánh Nhân thọ nhận phép quy y Tam Bảo

Chứng đắc Thánh Arahán tịch diệt Niết Bàn

Chứng đắc Thánh Arahán rồi xin xuất gia

Ba bậc Thánh Nhân tại gia

Quy y Tam Bảo theo pháp tam giới

Điều kiện thành tựu phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới

Thứ bậc của phép quy y Tam Bảo theo tam giới

4 hạng người quy y Tam Bảo theo pháp tam giới

Quy y Tam Bảo không thành tựu - thành tựu

Đứt - không đứt phép quy y Tam Bảo

Quy y Tam Bảo vững chắc - không vững chắc

Phép quy y Tam Bảo vững chắc

Phép quy y Tam Bảo không vững chắc

Nhân làm ô nhiễm phép quy y Tam Bảo

Nhân làm trong sạch phép quy y Tam Bảo

Quy y Tam Bảo với đức tin trong sạch

Quả báu của phép quy y Tam Bảo và ngũ giới

Phép quy y Tam Bảo thời xưa và thời nay

Phép quy y Tam Bảo phổ thông

Hướng dẫn phép quy y Tam Bảo phổ thông

Cách thức để thành tựu phép quy y Tam Bảo

Thai nhi thọ phép quy y Tam Bảo

Trẻ sơ sinh thọ phép quy y Tam Bảo

Lợi ích của phép quy y Tam Bảo

Sự lợi ích chung của phép quy y Tam Bảo

Sự lợi ích riêng của mỗi phép quy y

Sự lợi ích của phép quy y Phật Bảo

Sự lợi ích của phép quy y Pháp Bảo

Sự lợi ích của phép quy y Tăng Bảo

Tiêu chuẩn trở thành cận sự nam - cận sự nữ

Xin thọ phép quy y Tam Bảo

Xin quy y nơi Đức Phật Bảo như thế nào?

Xin quy y nơi Đức Pháp Bảo như thế nào?

Xin quy y nơi Đức Tăng Bảo như thế nào?

Thọ phép quy y Tam Bảo thành thói quen tốt

Quả báu của phép quy y Tam Bảo

Quả báu kiếp hiện tại

Quả báu kiếp vị lai

Tích quả báu của phép quy y Tam Bảo

Năng lực phước thiện phép quy y Tam Bảo

10 quả báu của phép quy y Tam Bảo

Tầm quan trọng của phép quy y Tam Bảo

Phép quy y Tam Bảo trở thành vị Sadi - Tỳ khưu

Nghi thức thọ Sadi – Tỳ khưu

Phép quy y Tam Bảo trở thành vị Sadi

Nghi thức thọ Sadi

Phép quy y Tam Bảo trở thành cận sự nam, cận sự nữ

Người cận sự nam - cận sự nữ trong Phật giáo

Phép quy y Tam Bảo và các pháp

Cận sự nam - cận sự nữ cao quý hoặc thấp hèn

Nghi thức thọ phép quy y Tam Bảo và ngũ giới

Lễ sám hối Tam Bảo

Bài sám hối Tam Bảo

Nội dung bài sám hối Tam Bảo

Lời chúc lành

Xin thọ phép quy y Tam Bảo và ngũ giới

Phật giáo Nguyên thủy tại Việt Nam

Nghi thức lễ thọ phép quy y Tam Bảo và ngũ giới

Bài kệ sám hối Tam Bảo

Bài kệ sám hối với Đức Phật Bảo

Bài kệ sám hối với Đức Pháp Bảo

Bài kệ sám hối với Đức Tăng Bảo

Bài kệ cầu nguyện

Lợi ích của sự sám hối và cầu nguyện

Xin thọ trì phép quy y Tam Bảo và ngũ giới

Người hướng dẫn phép quy y Tam Bảo và ngũ giới

[4.2]

Hướng dẫn phép quy y Tam Bảo và ngũ giới

Cách thứ nhất: Hoàn toàn bằng tiếng Pāḷi

Lễ bái Đức Phật

Thọ phép quy y Tam Bảo

Thọ trì ngũ giới

Bài kệ khẳng định quy y Tam Bảo

Phép quy y Tam Bảo bằng tiếng Pāḷi 3 câu cùng một lúc

Lễ bái Đức Phật

Thọ phép quy y Tam Bảo

Thọ trì ngũ giới

Bài kệ khẳng định quy y Tam Bảo

Cách thứ nhì: Tiếng Pāḷi và có ý nghĩa tiếng Việt

Sám hối Tam Bảo

Bài kệ cầu nguyện

Xin thọ trì phép quy y Tam Bảo và ngũ giới

Phép quy Tam Bảo và ngũ giới

Lễ bái Đức Phật

Thọ phép quy y Tam Bảo

Thọ trì ngũ giới

Bài kệ khẳng định quy y Tam Bảo

Cách thứ ba: Hoàn toàn bằng tiếng Việt

Sám hối Tam Bảo

Bài kệ cầu nguyện

Xin thọ trì phép quy y Tam Bảo và ngũ giới

Lễ bái Đức Phật

Thọ phép quy y Tam Bảo

Thọ trì ngũ giới

Bài kệ khẳng định quy y Tam Bảo

Bậc thiện trí quy y Tam Bảo

Hương tam quy và ngũ giới

Ân đức Thầy

Ân đức Thầy vô lượng

Tám dòng phước thiện

ĐOẠN KẾT

PHỤ LỤC

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ Đức Thế Tôn, Đức A-ra-hán, Đức Chánh Đẳng Giác

Paṇāmagāthā

Tilokekagaruṃ Buddhaṃ

Pāyādibhayahiṃsakaṃ

Āyuno pariyosānaṃ

Gacchāmi saraṇaṃ ahaṃ.

Ādimajjhantakalyāṇam

Buddhassa dhammamosadhaṃ

Nibbānapariyosānaṃ

Gacchāmi saraṇaṃ ahaṃ.

Tassa sāvakasaṃghañca

Puññakkhettaṃ anuttaraṃ

Arahattapriyosānaṃ

Gacchāmi saraṇaṃ ahaṃ.

Buddhaṃ Dhammañca Saṃghañca

Abhivandiya sādaraṃ

Mūlabuddhasāsanan ti

Ayaṃ gantho mayā kato.

*

Kệ lễ bái Tam Bảo

Đức Thế Tôn cao thượng nhất tam giới

Dắt dẫn chúng sinh thoát khỏi họa tai

Nguyện suốt đời con xin quy y Phật,

Mong chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế.

Pháp của Ngài như linh dược nhiệm mầu

Hoàn hảo ở phần đầu giữa và cuối,

Nguyện suốt đời con xin quy y Pháp.

Mong được chứng ngộ Niết Bàn thoát khổ.

Tăng bậc Thánh Thanh Văn đệ tử Phật

Là phước điền cao thượng của chúng sinh,

Nguyện suốt đời con xin quy y Tăng

Mong được chứng đắc Thánh A-ra-hán.

Đức Phật Đức Pháp Đức Tăng cao thượng

Con hết lòng thành kính lạy Tam Bảo

Rồi góp nhặt biên soạn tập sách nhỏ

Soạn phẩm này gọi "Nền Tảng Phật giáo".

Lời nói đầu

Nền Tảng Phật Giáo là một bộ sách có 7 quyển gồm 9 chương. Mỗi chương được khái quát như sau:

Chương thứ nhất: Ba Ngôi Cao Cả (Tiyagga)

Đức Phật (Buddha)

Đức Pháp (Dhamma)

Đức Tăng (Saṃgha)

Chương thứ nhì: Tam Bảo (Ratanattaya)

Đức Phật Bảo (Buddharatana)

Đức Pháp Bảo (Dhammaratana)

Đức Tăng Bảo (Saṃgharatana)

Chương thứ ba: Ân đức Tam Bảo (Ratanattayaguṇa)

Ân đức Phật (Buddhaguṇa)

Ân đức Pháp (Dhammaguṇa)

Ân đức Tăng (Saṃghaguṇa)

Chương thứ tư: Quy y Tam Bảo (Tisaraṇa)

Quy y Phật Bảo (Buddhasaraṇa)

Quy y Pháp Bảo (Dhammasaraṇa)

Quy y Tăng Bảo (Saṃghasaraṇa)

Chương thứ năm: Giới hạnh (Sīlācāra)

Giới hạnh của người tại gia cư sĩ (Gahaṭṭhasīla)

Giới hạnh của bậc xuất gia tu sĩ (Pabbajitasīla)

Chương thứ sáu: Nghiệp - Quả của nghiệp (Kamma-kammaphala)

Bốn loại nghiệp (Kammacatukka)

Bất thiện nghiệp (Akusalakamma)

Quả bất thiện nghiệp (Akusalavipāka)

Thiện nghiệp (Kusalakamma)

Quả thiện nghiệp (Kusalavipāka)

Chương thứ bảy: Phước thiện (Puññakusala)

10 nhân sinh phước thiện (Puññakiriyāvatthu)

Chương thứ tám: Pháp hạnh ba-la-mật (Pāramī)

10 pháp hạnh ba-la-mật (Dasapāramī)

Chương thứ chín: Pháp hành (Bhāvanā)

Pháp hành thiền định (Samathabhāvanā)

Pháp hành thiền tuệ (Vipassanābhāvanā)

Bộ Nền Tảng Phật Giáo gồm 9 chương, chia thành 7 quyển, mà mỗi quyển được đặt tên theo nội dung của từng chương:

*

Nền Tảng Phật Giáo quyển II: Quy y Tam Bảo gồm có chương thứ ba và chương thứ tư

Chương thứ ba: Ân đức Tam Bảo (Ratanattayaguṇa)

Ân đức Phật (Buddhaguṇa)

Ân đức Pháp (Dhammaguṇa)

Ân đức Tăng (Saṃghaguṇa)

Ân đức Phật có 9 Ân đức gọi là 9 Ân đức Phật.

Ân đức Pháp có 6 Ân đức gọi là 6 Ân đức Pháp.

Ân đức Tăng có 9 Ân đức gọi là 9 Ân đức Tăng.

9 Ân đức Phật, 6 Ân đức Pháp, 9 Ân đức Tăng là đối tượng dễ phát sinh đức tin trong sạch nơi Tam Bảo; mà đức tin là pháp dẫn đầu mọi thiện pháp từ dục giới thiện pháp, sắc giới thiện pháp, vô sắc giới thiện pháp cho đến Siêu tam giới thiện pháp cao thượng nhất. Cho nên, người Phật tử cần phải học hỏi, hiểu biết rõ đầy đủ 9 Ân đức Phật, 6 Ân đức Pháp, 9 Ân đức Tăng, bởi vì Ân đức Tam Bảo là đối tượng dễ phát sinh đức tin trong sạch nơi Tam Bảo.

Ân đức Tam Bảo có một tầm quan trọng trong Phật Giáo.

* Ân đức Tam Bảo là đề mục của thiền định.

Trong 40 đề mục thiền định, có 10 đề mục niệm (ānussati) mà 3 đề mục đầu là:

Đề mục niệm Ân đức Phật đó là niệm 9 Ân đức Phật.

Đề mục niệm Ân đức Pháp đó là niệm 6 Ân đức Pháp.

Đề mục niệm Ân đức Tăng đó là niệm 9 Ân đức Tăng.

Như vậy:

9 Ân đức Phật là đối tượng thiền định của đề mục niệm Ân đứcPhật.

6 Ân đức Pháp là đối tượng thiền định của đề mục niệm Ân đức Pháp.

9 Ân đức Tăng là đối tượng thiền định của đề mục niệm Ân đức Tăng.

Ba đề mục niệm Ân đức Phật này chỉ có trong Phật giáo mà thôi, không có ngoài Phật giáo. Còn lại các đề mục thiền định khác, có trong Phật giáo và ngoài Phật giáo.

* Ân đức Tam Bảo là đối tượng của phép quy y Tam Bảo.

Phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới (lokiyasaraṇagamana) được thành tựu là do nhờ đối tượng Ân đức Tam Bảo

Khi thọ phép quy y Phật Bảo với đại thiện tâm hợp với trí tuệ có đối tượng là 9 Ân đức Phật.

Khi thọ phép quy y Pháp Bảo với đại thiện tâm hợp với trí tuệ có đối tượng là 6 Ân đức Pháp.

Khi thọ phép quy y Tăng Bảo với đại thiện tâm hợp với trí tuệ có đối tượng là 9 Ân đức Tăng.

Như vậy, đối với hạng phàm nhân, Ân đức Tam Bảo thật là tối quan trọng, bởi vì Ân đức Tam Bảo là đối tượng chính hỗ trợ cho phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới được thành tựu.

Nếu là người phàm nhân tại gia cư sĩ, thì người ấy trở thành cận sự nam (upāsaka) hoặc cận sự nữ (upāsikā) trong Phật giáo.

Nếu là người xuất gia tu sĩ, thì người ấy trở thành vị Sadi (Sāmaṇera) trong Phật giáo.

Do đó, chương III Ân đức Tam Bảo là đối tượng của chương IV Quy y Tam Bảo.

*

Chương thứ tư: Quy y Tam Bảo (Tisaraṇa).

Quy y Phật Bảo (Buddhasaraṇa).

Quy y Pháp Bảo (Dhammasaraṇa).

Quy y Tăng Bảo (Saṃghasaraṇa).

Quy y Phật Bảo, quy y Pháp Bảo, quy y Tăng Bảo là một phép gọi là phép quy y Tam Bảo, để trở thành người cận sự nam hoặc cận sự nữ trong giáo pháp của Đức Phật Gotama.

Phép quy y Tam Bảo có 2 phép:

Phép quy y Tam Bảo theo pháp Siêu tam giới (Lokuttarasaraṇagamana).

Phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới (Lokiyasaraṇagamana).

* Phép quy y Tam Bảo theo pháp Siêu tam giới như thế nào ?

Một người đến hầu Đức Phật, lắng nghe Ngài thuyết pháp, rồi tiến hành pháp hành thiền tuệ dẫn đến chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc Thánh Đạo. Ngay khi sát-na Thánh Đạo Tâm phát sanh có đối tượng Niết Bàn, diệt đoạn tuyệt được phiền não, đồng thời bậc Thánh Nhân ấy đã thành tựu phép quy y Tam Bảo pháp Siêu tam giới (Lokuttarasaraṇagamana).

Tuy đã thành tựu phép quy y Tam Bảo theo pháp Siêu tam giới ở trong tâm rồi, nhưng bậc Thánh Nhân tại gia ấy vẫn còn phải thọ phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới, trước sự hiện diện của Đức Phật, hoặc bậc Thanh Văn đệ tử của Đức Phật; kính xin Ngài (quý Ngài) chứng minh và công nhận mình là người cận sự nam (hoặc người cận sự nữ) đã quy y Tam Bảo kể từ đó cho đến trọn đời trọn kiếp. Khi ấy, bậc Thánh Nhân tại gia ấy mới được chính thức gọi là người cận sự nam (upāsaka), hoặc người cận sự nữ (upāsikā) trong giáo pháp của Đức Phật Gotama.

* Phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới như thế nào ?

Những hạng phàm nhân tại gia là bậc thiện trí có đức tin trong sạch nơi Tam Bảo, có trí tuệ sáng suốt học hỏi hiểu rõ 9 Ân đức Phật, 6 Ân đức Pháp, 9 Ân đức Tăng; có nhận thức đúng đắn rằng: Đức Phật cao thượng, Đức Pháp cao thượng, Đức Tăng cao thượng; có ý nguyện muốn trở thành người cận sự nam hoặc cận sự nữ trong giáo pháp của Đức Phật Gotama. Người ấy đến hầu Đức Phật, hoặc bậc Thanh Văn đệ tử của Đức Phật, thành kính xin làm lễ thọ phép quy y Tam Bảo.

Khi thọ phép quy y Phật Bảo với đại thiện tâm hợp với trí tuệ có đối tượng 9 Ân đức Phật.

Khi thọ phép quy y Pháp Bảo với đại thiện tâm hợp với trí tuệ có đối tượng 6 Ân đức Pháp.

Khi thọ phép quy y Tăng Bảo với đại thiện tâm hợp với trí tuệ có đối tượng 9 Ân đức Tăng.

Hạng phàm nhân ấy thọ phép quy y Tam Bảo với đại thiện tâm hợp trí tuệ có đối tượng Ân đức Tam Bảo, đồng thời diệt bằng cách đè nén, chế ngự được phiền não. Ngay khi ấy, hạng phàm nhân ấy được thành tựu phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới (lokiyasaraṇagamana), trở thành người cận sự nam (upāsaka) hoặc người cận sự nữ (upāsikā) trong giáo pháp của Đức Phật Gotama.

Như vậy, phép quy y Tam Bảo này không những đối với các hàng phàm nhân tại gia mà còn đối với các bậc Thánh Nhân tại gia nữa. Các bậc Thánh Nhân tại gia được thành tựu cả phép quy y Tam Bảo theo pháp Siêu tam giới lẫn phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới. Còn các hạng phàm nhân tại gia được thành tựu phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới, mà chưa thành tựu được phép quy y Tam Bảo theo pháp Siêu tam giới. Khi nào hạng phàm nhân tiến hành thiền tuệ, có khả năng chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc Thánh Đạo - Thánh Quả và Niết Bàn trở thành bậc Thánh Nhân, khi ấy, vị Thánh Nhân ấy mới thành tựu được phép quy y Tam Bảo theo pháp Siêu tam giới.

Đối với các hạng phàm nhân tại gia muốn thành tựu phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới, để trở thành người cận sự nam hoặc cận sự nữ trong giáo pháp của Đức Phật Gotama. Trước tiên, người ấy cần phải có đức tin nơi Tam Bảo, có trí tuệ sáng suốt, học hỏi, hiểu rõ 9 Ân đức Phật, 6 Ân đức Pháp, 9 Ân đức Tăng; bởi vì, những Ân đức Tam Bảo này là đối tượng chính của phép quy y Tam Bảo với đại thiện tâm hợp với trí tuệ, khi tâm này làm phận sự thọ phép quy y Tam Bảo, trước sự hiện diện của Đức Phật, hoặc bậc Thánh Thanh Văn đệ tử của Đức Phật. Kính xin Ngài (hoặc quý Ngài) chứng minh và công nhận người ấy là người cận sự nam (hoặc cận sự nữ) đã quy y Tam Bảo, kể từ lúc đó cho đến trọn đời, trọn kiếp.

Trong đời có số người quan niệm rằng: "Trong gia đình có thờ tượng Đức Phật, ta là người có đức tin nơi Tam Bảo, hằng ngày thường lễ bái cúng dường Tam Bảo; đến chùa làm mọi phước thiện như bố thí, cúng dường đến chư Tỳ khưu Tăng v.v… Như vậy, đương nhiên ta là người Phật tử, là người cận sự nam hoặc cận sự nữ trong Phật giáo rồi!". Nhưng thực ra, dù những người ấy đã tạo những phước thiện như vậy, vẫn chưa đủ tiêu chuẩn để chính thức trở thành người cận sự nam (upāsaka) hoặc người cận sự nữ (upāsikā) trong giáo pháp của Đức Phật Gotama. Những người ấy chỉ có thể gọi là người có thiện tâm tín ngưỡng Đạo Phật, hoặc là người có đức tin nơi Tam Bảo mà thôi.

Thật ra, để chính thức trở thành một người cận sự nam hoặc một người cận sự nữ trong giáo pháp của Đức Phật Gotama, những hạng phàm nhân tại gia ấy cần phải được thành tựu phép quy y Tam Bảo theo pháp tam giới, nhờ có sự hiện diện của bậc Thanh Văn đệ tử của Đức Phật, kính xin Ngài chứng minh và công nhận người ấy là người cận sự nam hoặc cận sự nữ đã quy y Tam Bảo cho đến trọn đời, trọn kiếp. Khi ấy, người ấy mới chính thức được trở thành cận sự nam hoặc cận sự nữ là một trong tứ chúng đệ tử của Đức Phật Gotama.

Đức Phật Gotama có tứ chúng đệ tử là Tỳ khưu (Bhikkhu), Tỳ khưu ni (Bhikkhuni), cận sự nam (upāsaka), cận sự nữ (upāsikā). Khi một người đã trở thành cận sự nam hoặc cận sự nữ, là có được một địa vị cao quý trong Đạo Phật. Cho nên, mỗi người cận sự nam hoặc cận sự nữ đã quy y Tam Bảo rồi, trở thành người Phật tử, có quyền thừa hưởng Pháp Bảo cao thượng của Đức Phật, và nên có bổn phận hộ trì Tam Bảo, giữ gìn duy trì Pháp Bảo cao thượng cho được trường tồn lâu dài trên thế gian này, để đem lại sự lợi ích cao thượng, sự tiến hoá cao thượng từ dục giới thiện pháp, sắc giới thiện pháp, vô sắc giới thiện pháp cho đến Siêu tam giới thiện pháp; sự an lạc cao thượng đó là Niết Bàn an lạc tuyệt đối.

*

Quyển "Quy y Tam Bảo" này, bần sư đã dày công sưu tầm, gom nhặt mọi phép quy y Tam Bảo; bắt đầu từ phép quy y Nhị Bảo đầu tiên của hai anh em lái buôn Tapussa và Bhallika, tại cội cây Rājayatana gần Đại cội Bồ đề, sau khi Đức Phật an hưởng pháp vị giải thoát Niết Bàn suốt 7 tuần lễ gồm 49 ngày, kể từ khi Ngài chứng đắc thành Đức Phật Chánh Đẳng Giác. Tiếp theo sau đó là phép quy y Tam Bảo đầu tiên của thân phụ và thân mẫu của Ngài Đại đức Yasa, và các phép quy y Tam Bảo khác nhau từ thời xưa cho đến phép quy y Tam Bảo phổ thông thời nay, hiện đang lưu truyền trong các nước Phật Giáo Theravāda như: Nước Srilankā, nước Myanmar (Miến Điện), nước Thái Lan, nước Campuchia, nước Lào, Phật giáo Nguyên thuỷ tại Việt Nam v.v…

Trong quyển sách "Quy y Tam Bảo" này, bần sư đã cố gắng hết sức mình để sưu tầm, góp nhặt những tài liệu có liên quan đến Tam Bảo, từ Tam Tạng Pāḷi và các Chú giải Pāḷi chỉ được bấy nhiêu thôi! Tuy bần sư cố gắng hết mình giảng giải để giúp cho độc giả tìm hiểu rõ về phép quy y Tam Bảo, song vì khả năng có hạn, nên chắc chắn không tránh khỏi những điều sơ sót, thậm chí còn có chỗ sai ngoài khả năng hiểu biết của bần sư.

Để lần sau tái bản được hoàn thiện hơn, kính mong chư bậc thiện trí từ bi chỉ giáo, góp ý chân tình. Kính xin quý vị xem soạn phẩm này như là của chung, mà mỗi người trong chúng ta, ai cũng có bổn phận đóng góp xây dựng, để cho soạn phẩm này được hoàn hảo, hầu mong đem lại sự lợi ích chung, sự tiến hóa, sự an lạc cho phần đông chúng ta. Bần sư kính cẩn đón nhận những lời đóng góp phê bình xây dựng ấy của chư bậc thiện trí, và kính xin quý Ngài ghi nhận nơi đây lòng chân thành biết ơn sâu sắc của bần sư.

*

Quyển sách "Quy y Tam Bảo" này được hoàn thành do nhờ có nhiều người giúp sức như: Đệ tử Sīlācāra (Giới Hạnh), cô Dhammanandā đã tận tình đánh máy vi tính, dàn trang, làm thành quyển sách; các thí chủ trong nước và ngoài nước có đức tin trong sạch lo ấn hành là: Pháp đệ Bửu Đức cùng nhóm Phật tử chùa Hương Đạo (Hoa Kỳ), gia đình anh Đinh Vạn Xuân cùng nhóm Phật tử ở Úc, các nhóm Phật tử ở Mỹ, Pháp, Thụy Sĩ, Canada, Úc… gia đình anh Hoàng Quang Chung… và đã được Nhà Xuất Bản Tôn Giáo cho phép ấn hành. Bần sư vô cùng hoan hỷ và biết ơn tất cả quý vị.

Nhân dịp này, con là Dhammarakkhita Bhikkhu (Tỳ khưu Hộ Pháp) thành kính dâng phần pháp thí thanh cao này đến Ngài Cố Vaṃsarakkhitamahāthera (Cố Đại Trưởng Lão Hộ Tông) là sư phụ của con, đồng thời đến Ngài Cố Đại Trưởng Lão Thiện Luật, Ngài Cố Đại Trưởng Lão Bửu Chơn, Ngài Cố Đại Trưởng Lão Giới Nghiêm, Ngài Cố Trưởng Lão Hộ Giác (chùa Từ Quang) cùng chư Đại Trưởng Lão, Đại đức khác đã dày công đem Phật giáo Nguyên thuỷ (Theravāda) về truyền bá trên quê hương Việt Nam thân yêu, và xin kính dâng đến chư Đại Trưởng Lão ở nước Thái Lan, nước Myanmar (Miến Điện), đã có công dạy dỗ con về pháp học và pháp hành.

Con kính mong quý Ngài hoan hỷ.

Idaṃ no ñātinaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo.

Phước thiện pháp thí thanh cao này, xin hồi hướng đến tất cả thân quyến của chúng con, từ kiếp hiện tại cho đến vô lượng kiếp trong quá khứ, cầu mong quý vị hoan hỷ thọ nhận phần phước thiện này để thóat khỏi cảnh khổ, được an lạc lâu dài.

Imaṃ puññābhāgaṃ mātāpitu-ācariya-ñāti-mittānañceva sesasabba-sattānañca dema, sabbepi te puññapattiṃ laddhāna sukhitā hontu.

Chúng con thành tâm hồi hướng, chia phước đến ông bà, cha mẹ, thầy tổ, thân quyến, bạn hữu cùng tất cả chúng sinh từ cõi địa ngục, atula, ngạ quỷ, súc sinh, nhân loại, chư thiên trong các cõi trời dục giới, chư phạm thiên trong các cõi trời sắc giới,... tất cả quý vị hoan hỷ thọ nhận phần phước thiện pháp thí thanh cao này, cầu mong quý vị thoát mọi sự khổ, được an lạc lâu dài.

Idaṃ me dhammadānaṃ āsavakkhayāvahaṃ hotu.

Phước thiện pháp thí thanh cao này của mỗi người chúng con, xin làm duyên lành dẫn dắt mỗi người chúng con đến chứng đắc Arahán Thánh Đạo - Arahán Thánh Quả và Niết Bàn, diệt đoạn tuyệt mọi phiền não trầm luân, giải thoát khổ tử sinh luân hồi trong ba giới bốn loài.

Nếu mỗi người trong chúng con chưa diệt đoạn tuyệt được mọi phiền não trầm luân, chưa giải thoát khổ sinh, vẫn còn tiếp tục tử sinh luân hồi, thì do năng lực phước thiện pháp thí thanh cao này ngăn cản mọi ác nghiệp không có cơ hội cho quả tái sinh trong 4 cõi ác giới: Địa ngục, atula, ngạ quỷ, súc sinh; và cũng do năng lực phước thiện này chỉ hỗ trợ thiện nghiệp cho quả tái sinh trong cõi thiện giới: cõi người, các cõi trời dục giới… mà thôi. Được sinh kiếp nào, mỗi người trong chúng con cũng là người có chánh kiến, có đức tin trong sạch nơi Tam Bảo, tin nghiệp và quả của nghiệp, có duyên lành được gần gũi thân cận với bậc thiện trí, lắng nghe chánh pháp của bậc thiện trí, có đức tin trong sạch nơi bậc thiện trí, cố gắng tinh tấn hành theo lời giáo huấn của bậc thiện trí, không ngừng tạo mọi pháp hạnh ba-la-mật cho sớm được đầy đủ trọn vẹn, để mong sớm chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc 4 Thánh Đạo - 4 Thánh Quả và Niết Bàn, mong diệt đoạn tuyệt mọi phiền não trầm luân, trở thành bậc Thánh Arahán.

Trong vòng tử sinh luân hồi, mỗi khi chúng con được nghe tin lành Đức Phật, Đức Pháp, Đức Tăng ngự nơi nào, dù gần dù xa, chúng con liền phát sinh tâm hỷ lạc, có đức tin trong sạch nơi Đức Phật, Đức Pháp, Đức Tăng; quyết tâm tìm đến nơi ấy, để hầu đảnh lễ Đức Thế Tôn, hoặc chư Thánh Thanh Văn đệ tử của Ngài, lắng nghe chánh pháp, cố gắng tinh tấn hành theo chánh pháp của Ngài, để mong chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc 4 Thánh Đạo - 4 Thánh Quả và Niết Bàn, diệt đoạn tuyệt mọi phiền não, mọi tham ái, mọi ác pháp, trở thành bậc Thánh Arahán sẽ tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt tử sinh luân hồi trong ba giới bốn loài.

Nay chúng con hết lòng thành kính thọ phép quy y Tam Bảo: Quy y Đức Phật Bảo, quy y Đức Pháp Bảo, quy y Đức Tăng Bảo, và thành tâm hộ trì Tam Bảo cho đến trọn đời, trọn kiếp. Do nhờ năng lực phước thiện thanh cao này, cầu mong cho mỗi người chúng con luôn luôn có được duyên lành sâu sắc trong Phật giáo.

Do nhờ năng lực phước thiện pháp thí thanh cao này hỗ trợ, nhắc nhở cho mỗi người chúng con, khi thành tựu quả báu ở cõi người (manussasampatti) như thế nào, cũng không đắm say trong cõi người; hoặc khi thành tựu quả báu ở cõi trời (devasampatti) hưởng được an lạc như thế nào, cũng không đắm say trong cõi trời. Bởi vì mục đích cứu cánh cao cả của mỗi chúng con là cầu mong sớm thành tựu quả báu chứng ngộ Niết Bàn (Nibbānasampatti), giải thoát khổ tử sinh luân hồi trong ba giới bốn loài.

Icchitaṃ patthitaṃ amhaṃ

Khippameva samijjhatu.

Điều mong ước, ý nguyện của chúng con

Cầu mong sớm được thành tựu như ý.

Tỳ khưu Hộ Pháp

Thiền viện Viên Không

Xã Tóc Tiên, Huyện Tân Thành

Bà Rịa-Vũng Tàu

Mùa an cư nhập hạ Pl: 2548/2004

* Chú ý: Cách đọc chữ Pāḷi trong phần phụ lục

Chân thành cám ơn Tỳ khưu Hộ Pháp đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 10-2005)

PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY

THERAVĀDA

NỀN TẢNG PHẬT GIÁO

(MŪLABUDDHASĀSANA)

QUYỂN II

QUY Y TAM BẢO

(TISARAṆA)

Tỳ khưu Hộ Pháp

(Dhammarakkhita Bhikkhu)

CHƯƠNG III (a)

ÂN ĐỨC TAM BẢO

(RATANATTAYAGUṆA)

Chương II Tam Bảo đã trình bày xong, tiếp theo chương III Ân đức Tam Bảo như sau:

Ân đức Tam Bảo là:

Ân đức Phật Bảo (Buddhaguṇa)

Ân đức Pháp Bảo (Dhammaguṇa)

Ân đức Tăng Bảo (Saṃghaguṇa)

ÂN ĐỨC PHẬT BẢO (BUDDHAGUṆA)

Ân đức Phật Bảo vô cùng vi tế, sâu sắc, rộng lớn, vô lượng vô biên không sao kể xiết. Tuy vậy, trong bài kinh Dhajaggasutta, Đức Phật dạy niệm 9 Ân đức Phật Bảo như sau:

“Itipi so Bhagavā Arahaṃ, Sammāsambuddho, Vijjācaraṇasampanno, Sugato, Lokavidū, Anuttaro purisadammasāratthi, Satthādevamanussānaṃ, Buddho, Bhagavā” ¹ .

Ý NGHĨA 9 ÂN ĐỨC PHẬT

1) Arahaṃ: Đức Arahán là Bậc cao thượng có thân khẩu ý hoàn toàn trong sạch và thanh tịnh, xứng đáng thọ nhận sự lễ bái cúng dường của chư thiên, phạm thiên và nhân loại.

2) Sammāsambuddho: Đức Chánh Đẳng Giác là Bậc tự mình chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc 4 Thánh Đạo - 4 Thánh Quả và Niết Bàn, diệt đoạn tuyệt mọi phiền não, mọi tham ái, mọi ác pháp không còn dư sót, đầu tiên trong toàn cõi thế giới chúng sinh; đặc biệt diệt được mọi tiền khiên tật, trở thành Đức Phật Chánh Đẳng Giác, độc nhất vô nhị.

3) Vijācaraṇasampanno: Đức Minh Hạnh Túc là Bậc có đầy đủ Tam Minh, Bát Minh và 15 Đức Hạnh cao thượng.

4) Sugato: Đức Thiện Ngôn là Bậc thuyết pháp chân lý đem lại lợi ích thật sự cho chúng sinh.

5) Lokavidū: Đức Thông Suốt Tam Giới là Bậc thấy rõ, biết rõ chúng sinh thế giới, cõi thế giới, pháp hành thế giới.

6) Anuttaro purisadammasārathi: Đức Vô Thượng giáo hóa chúng sinh là Bậc giáo huấn chúng sinh cải tà quy chánh, cải ác làm thiện, từ hạng phàm nhân lên bậc Thánh Nhân.

7) Satthādevamanussānam: Đức Thiên Nhân Sư là Bậc Thầy của chư thiên, chư phạm thiên, nhân loại…

8) Buddho: Đức Phật là Bậc tự mình chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc 4 Thánh Đạo - 4 Thánh Quả và Niết Bàn đầu tiên trong toàn cõi thế giới chúng sinh, trở thành Đức Phật Chánh Đẳng Giác độc nhất vô nhị, rồi Ngài thuyết pháp giáo huấn chúng sinh có duyên lành cũng chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế y theo Ngài (cũng chứng đắc 4 Thánh Đạo - 4 Thánh Quả và Niết Bàn tùy theo năng lực ba-la-mật và hạnh nguyện của mỗi chúng sinh).

9) Bhagavā: Đức Thế Tôn là Bậc có 6 Ân đức đặc biệt do đầy đủ trọn vẹn 30 pháp hạnh ba-la-mật của Ngài.

GIẢNG GIẢI VỀ 9 ÂN ĐỨC PHẬT

Ân đức Phật thứ nhất: Araham

Itipi so Bhagavā Araham.

(Cách đọc: Í-tí-pí-xô phá-gá-voa Á-rá-hăng)

Nghĩa:

So Bhagavā: Đức Thế Tôn.

Itipi: Bởi Ngài là Bậc Thánh Arahán cao thượng có thân khẩu ý hoàn toàn trong sạch và thanh tịnh, xứng đáng thọ nhận sự lễ bái cúng dường của chư thiên, phạm thiên và nhân loại.

Arahaṃ: Do đó Đức Thế Tôn có Ân đức Arahán.

Araham có 5 ý nghĩa

- Arahaṃ có nghĩa là đã xa lìa mọi phiền não.

- Arahaṃ có nghĩa là đã diệt đoạn tuyệt mọi kẻ thù là phiền não.

- Arahaṃ có nghĩa là đã phá huỷ vòng luân hồi trong ba giới bốn loài.

- Arahaṃ có nghĩa là không bao giờ làm điều ác ở nơi kín đáo.

- Arahaṃ có nghĩa là xứng đáng thọ nhận sự lễ bái cúng dường.

Giải thích:

1) Araham có ý nghĩa xa lìa mọi phiền não là thế nào?

Phiền não dịch từ tiếng Pāli: Kilesa.

Kilesa: Phiền não là những bất thiện tâm sở đồng sinh với những bất thiện tâm làm cho thân tâm nóng nảy, khó chịu, khổ thân, khổ tâm; phiền não còn làm cho tâm, tâm sở bị ô nhiễm, khiến tạo nghiệp do thân, khẩu, ý.

Phiền não có 10 loại

- Tham là tâm sở tham đồng sinh với 8 tâm tham có trạng thái ham mê, hài lòng trong đối tượng.

- Sân là tâm sở sân đồng sinh với 2 tâm sân, có trạng thái hung dữ, tàn bạo, không thích đối tượng.

- Si là tâm sở si đồng sinh với 12 tâm bất thiện, có trạng thái si mê không biết thật tánh của các pháp.

- Tà kiến là tâm sở tà kiến đồng sinh với 4 tâm tham hợp tà kiến, có trạng thái thấy sai, chấp lầm nơi đối tượng.

- Ngã mạn là tâm sở ngã mạn đồng sinh với 4 tâm tham không hợp tà kiến, có trạng thái đặt mình với người: hơn người, bằng người, kém thua người.

- Hoài nghi là tâm sở hoài nghi đồng sinh với tâm si hợp hoài nghi, có trạng thái hoài nghi nơi đối tượng.

- Buồn chán là tâm sở buồn chán đồng sinh với 4 tâm tham và 1 tâm sân (loại tâm cần động viên), có trạng thái không hăng hái, buông bỏ đối tượng.

- Phóng tâm là tâm sở phóng đồng sinh với 12 tâm bất thiện, có trạng thái không an trụ nơi đối tượng.

- Không hổ thẹn là tâm sở không hổ thẹn đồng sinh với 12 tâm bất thiện, có trạng thái tự mình không biết hổ thẹn tội lỗi khi hành ác.

- Không ghê sợ là tâm sở không ghê sợ đồng sinh với 12 tâm bất thiện, có trạng thái không biết ghê sợ tội lỗi khi hành ác.

Đó là 10 loại phiền não, mỗi khi có phiền não nào phát sinh ở bất thiện tâm nào, thì không những làm cho tâm bị ô nhiễm, nóng nảy, mà còn làm cho thân cũng nóng nảy, khó chịu, mặt mày mất vẻ tự nhiên, không còn tươi tỉnh…

Tính chất của phiền não có 3 loại

- Vītikkamakilesa: Là phiền não loại thô, được biểu hiện ra ở thân hành ác, khẩu nói ác. Phiền não loại thô này có thể diệt bằng pháp hành giới, có tác ý thiện tâm (cetanā) giữ gìn giới cho thân và khẩu được trong sạch, thì diệt từng thời loại phiền não này.

- Pariyuṭṭhānakilesa: Là phiền não loại trung phát sinh ở trong tâm, đó là 5 pháp chướng ngại ² , làm cho tâm cảm thấy khó chịu, khổ tâm, ngăn cản mọi thiện pháp. Loại phiền não này có thể diệt bằng pháp hành thiền định, khi chứng đắc bậc thiền thứ nhất, nhờ 5 chi thiền, có thể diệt bằng cách đè nén, chế ngự được loại phiền não này.

- Anusayakilesa: Là phiền não cực kỳ vi tế ẩn tàng ngấm ngầm ở trong tâm thức, đó là 7 pháp phiền não ngủ ngầm trong tâm ³ không hiện rõ. Loại phiền não này có thể diệt bằng pháp hành thiền tuệ, khi chứng đắc 4 Thánh Đạo Tuệ mới có thể diệt đoạn tuyệt được loại phiền não này.

Phiền não tính rộng có 1.500 loại:

10 loại phiền não kể trên, khi chúng liên quan đến đối tượng làm nhân duyên để phát sinh phiền não, tính rộng có 1.500 loại phiền não.

Cách tính như sau:

75 pháp có thể làm đối tượng của phiền não:

- Tâm tính là 1 pháp (vì cùng có một trạng thái biết đối tượng).

- Tâm sở tính 52 pháp (mỗi tâm sở có mỗi trạng thái riêng biệt).

- Sắc pháp chỉ có 18 sắc pháp hiện hữu thật rõ ràng, và 4 pháp trạng thái của sắc pháp.

Như vậy, gồm có (1 + 52 + 18 + 4): 75 pháp có thể làm đối tượng của phiền não.

75 pháp này làm đối tượng của phiền não ở bên trong mình, là kẻ thù bên trong.

75 pháp này làm đối tượng của phiền não ở bên ngoài mình, là kẻ thù bên ngoài.

Đối tượng của phiền não bên trong mình có 75 pháp và bên ngoài mình có 75 pháp gồm cả thảy 150 pháp, nhân với 10 loại phiền não (tham, sân, si, tà kiến, ngã mạn, hoài nghi, buồn chán, phóng tâm, không hổ thẹn, không ghê sợ) thành 1.500 loại phiền não (150 x 10).

Thật ra, 10 loại phiền não trong tâm bất thiện, mới làm cho tâm bị ô nhiễm, làm cho tâm nóng nảy, khó chịu, khổ tâm, khổ thân.

Phiền não làm nhân duyên trực tiếp tạo mọi ác nghiệp và làm nhân duyên gián tiếp tạo mọi thiện nghiệp trong tam giới (do vô minh nên tạo ác nghiệp, thiện nghiệp), để rồi cho quả của nghiệp, dẫn dắt trong vòng tử sinh luân hồi trong ba giới ⁴ bốn loài ⁵ .

Nghiệp này được dẫn dắt do bởi tham ái (tanhā). Tham ái đó là tâm sở tham (lobhacetasika). Tham ái có tất cả 108 loại.

Tham ái có 108 loại

Cách tính 108 loại tham ái theo 3 tính chất, 6 đối tượng, 2 bên, 3 thời như sau:

3 tính chất của tham ái:

- Dục ái: Tham ái trong 6 đối tượng: sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp.

- Hữu ái: Tham ái trong 6 đối tượng hợp với thường kiến và tham ái trong thiền hữu sắc, thiền vô sắc, trong cõi sắc giới, cõi vô sắc giới.

- Phi hữu ái: Tham ái trong 6 đối tượng hợp với đoạn kiến.

6 đối tượng của tham ái:

- Sắc ái: Sắc trần là đối tượng của tham ái.

- Thanh ái: Thanh trần là đối tượng của tham ái.

- Hương ái: Hương trần là đối tượng của tham ái.

- Vị ái: Vị trần là đối tượng của tham ái.

- Xúc ái: Xúc trần là đối tượng của tham ái.

- Pháp ái: Pháp trần là đối tượng của tham ái.

2 bên:

- Bên trong: Tham ái phát sinh bên trong tâm của mình.

- Bên ngoài: Tham ái phát sinh bên ngoài mình (của người khác).

3 thời:

- Thời quá khứ: Tham ái đã phát sinh trong thời quá khứ.

- Thời hiện tại: Tham ái đang phát sinh trong thời hiện tại.

- Thời vị lai: Tham ái sẽ phát sinh trong thời vị lai.

Như vậy, tóm lại tham ái có 3 tính chất nhân với 6 đối tượng, nhân với 2 bên (trong và ngoài), nhân với 3 thời (quá khứ, hiện tại, vị lai) (3 x 6 x 2 x 3): 108 loại tham ái là nhân phát sinh khổ tái sinh, dẫn đến khổ già, khổ bệnh, khổ chết… bao nhiêu nỗi khổ khác không sao kể xiết, đều do tham ái là nhân sinh mọi Khổ Đế ấy.

Đức Bồ Tát Siddhattha chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc 4 Thánh Đạo - 4 Thánh Quả và Niết Bàn, diệt đoạn tuyệt được tất cả 1.500 loại phiền não, 108 loại tham ái không còn dư sót, tại dưới Đại cội Bồ đề vào canh chót đêm rằm tháng tư (âm lịch), trở thành bậc Chánh Đẳng Giác, độc nhất vô nhị, đầu tiên trong toàn thế giới chúng sinh.

Ngoài ra, Ngài còn có khả năng đặc biệt tận diệt được mọi tiền khiên tật (vāsanā) ⁶ do tích luỹ từ vô lượng kiếp ở quá khứ. Cho nên, Đức Phật có mỗi hành vi cử chỉ đi, đứng, ngồi, nằm, nói năng… thật hoàn toàn thánh thiện.

Do đó, Đức Thế Tôn có Ân đức Araham với ý nghĩa xa lìa mọi phiền não và tiền khiên tật không bao giờ phát sinh được nữa.

2) Araham có ý nghĩa diệt đoạn tuyệt mọi kẻ thù là phiền não như thế nào?

Đức Phật dạy: Kẻ thù nguy hiểm chính là 1.500 loại phiền não của mình. Ngài gọi phiền não là kẻ thù, là vì ở trong đời này, kẻ thù thường tìm cơ hội làm khổ mình, sát hại mình, không có một kẻ thù nào mong cho mình được an lạc.

Cũng như vậy, phiền não phát sinh trong tâm bất thiện làm cho mình khổ tâm, khổ thân, nóng nảy, khó chịu và còn khiến mình tạo mọi ác nghiệp, làm khổ chúng sinh khác, để rồi phải chịu quả khổ trong kiếp hiện tại lẫn nhiều kiếp vị lai.

Sự thật, chỉ có phiền não bên trong tâm bất thiện của mình, mới trực tiếp làm khổ mình; còn phiền não bên ngoài người khác không trực tiếp làm khổ mình được, nếu mình không tiếp nhận.

Ví dụ: Người ta mắng chửi, đánh đập mình, nếu mình có tâm nhẫn nại, không sân hận, phiền não không sinh, thì mình không bị khổ tâm. Nếu tâm phiền não sân hận phát sinh, thì chính phiền não bên trong tâm mình làm cho mình khổ tâm, hoàn toàn không phải phiền não bên ngoài của người khác làm cho mình khổ tâm.

Còn phần khổ thân thuộc về quả của nghiệp, không một ai tránh khỏi, dù là Đức Phật hay chư Bậc Thánh Arahán. Đức Phật và chư Bậc Thánh Arahán đã diệt đoạn tuyệt được tất cả 1.500 loại phiền não rồi, hoàn toàn không còn khổ tâm nữa; nhưng còn có sắc thân, nên vẫn còn có khổ thân cho đến khi hết tuổi thọ, tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt tử sinh luân hồi trong ba giới bốn loài. Khi ấy mới thật là giải thoát hoàn toàn mọi cảnh khổ.

Đức Bồ Tát Siddhattha đã diệt đoạn tuyệt tất cả mọi kẻ thù là 1.500 loại phiền não, bằng 4 Thánh Đạo Tuệ tại dưới Đại cội Bồ đề, vào canh chót đêm rằm tháng tư (âm lịch), trở thành Đức Phật Chánh Đẳng Giác độc nhất vô nhị, đầu tiên trong toàn thế giới chúng sinh.

Do đó, Đức Thế Tôn có Ân đức Araham với ý nghĩa diệt đoạn tuyệt mọi kẻ thù là phiền não không còn dư sót.

3) Araham có ý nghĩa phá huỷ vòng luân hồi trong ba giới bốn loài như thế nào?

Vòng luân hồi đó chính là pháp “Thập Nhị Duyên Sanh” có 12 chi pháp:

- Do vô minh làm duyên, nên hành sanh.

- Do hành làm duyên, nên thức sanh.

- Do thức làm duyên, nên danh sắc sanh

- Do danh sắc làm duyên, nên lục nhập sanh.

- Do lục nhập làm duyên, nên lục xúc sanh.

- Do lục xúc làm duyên, nên lục thọ sanh.

- Do lục thọ làm duyên, nên lục ái sanh.

- Do lục ái làm duyên, nên tứ thủ sanh.

- Do tứ thủ làm duyên, nên nhị hữu sanh.

- Do nhị hữu làm duyên, nên tái sinh sanh.

- Do tái sinh làm duyên, nên lão tử… sanh.

Từ vô minh đến lão tử gồm có 12 chi pháp. Pháp này làm duyên để sinh pháp kia là quả; pháp quả ấy trở lại làm duyên để sinh pháp quả khác, và cứ như vậy duyên quả liên hoàn với nhau thành vòng luân hồi, không có chỗ bắt đầu và cuối cùng. Như vậy, vô minh chỉ là nhân duyên quá khứ không phải là nhân bắt đầu, vì vô minh còn là quả của bốn pháp trầm luân. Như Đức Phật dạy:

“Āsavasamudayā avijjāsamudayo…” ⁷ .

“Do có sự sinh của bốn pháp trầm luân, nên có sự sinh của vô minh...”.

Vòng luân hồi Thập Nhị Duyên Sanh này phân chia thành Tam Luân, chuyển biến theo chiều hướng nhất định.

Phiền não luân: Gồm có vô minh, lục ái và tứ thủ.

Nghiệp luân: Gồm có nghiệp hữu và hành.

Quả luân: Gồm có cảnh hữu, thức, danh sắc, lục nhập, lục xúc, lục thọ, sanh, lão tử.

Theo vòng luân hồi thì không thể biết được chỗ bắt đầu và chỗ cuối cùng, nên chỉ nhận biết theo định luật nhân - quả, mà nhân quả theo pháp Thập Nhị Duyên Sanh thì mỗi chi pháp không thuần chỉ là nhân, là quả, mà sự thật, mỗi chi pháp là quả của pháp trước, trở lại làm nhân duyên của pháp sau, và cứ tiếp tục như vậy theo định luật nhân - quả liên hoàn tiếp nối với nhau thành vòng luân chuyển không ngừng từ kiếp này sang kiếp khác, từ vô thủy đến vô chung, trong vòng tử sinh luân hồi trong ba giới bốn loài. Thường chỉ có thể thấy rõ sự thay đổi về phần sắc thân ⁸ (đổi kiếp, chết) hay thay đổi sắc uẩn mà thôi; còn phần tâm gọi là danh uẩn có 4 uẩn (thọ, tưởng, hành, thức uẩn) liên quan nhân duyên sanh rồi diệt, diệt rồi sanh liên tục không ngừng từ đời này sang đời khác, do năng lực của nghiệp mà mình đã tạo, từ vô thủy đến vô chung, đối với chúng sinh còn vô minh và tham ái.

Vòng luân hồi “Thập Nhị Duyên Sanh” luân chuyển, biến đổi theo ba luân: Phiền não luân Nghiệp luân Quả luân Phiền não luân…

BIỂU TƯỢNG VÒNG LUÂN HỒI VÀ VÒNG TAM LUÂN

1- Phiền não luân khiến tạo nghiệp luân

Chúng sinh còn vô minh, lục ái, tứ thủ làm nhân duyên khiến tạo nên nghiệp bất thiện, nghiệp thiện do thân, khẩu, ý.

Phiền não làm nhân duyên tạo nghiệp bất thiện

Số chúng sinh do vô minh, không biết rõ nghiệp bất thiện (nghiệp ác) cho quả khổ trong kiếp hiện tại lẫn nhiều kiếp trong vị lai. Và cũng có số chúng sinh, dù nghe hiểu biết nghiệp bất thiện cho quả khổ như vậy, nhưng vì vô minh, tham ái có nhiều năng lực quá, nên xui khiến tạo mọi nghiệp bất thiện bằng thân hành ác như: sát sanh, trộm cắp, tà dâm; khẩu nói ác như: nói dối, nói lời đâm thọc chia rẽ, nói lời thô tục, nói lời vô ích; ý nghĩ ác như: tham lam, thù hận, tà kiến.

Phiền não làm nhân duyên tạo nghiệp thiện

Số chúng sinh do vô minh, không biết rõ chân lý Tứ Thánh Đế, không biết khổ của ngũ uẩn; do đó, muốn hưởng sự an lạc tạm thời, nên tạo mọi thiện nghiệp:

Dục giới thiện nghiệp cho quả an lạc trong cõi dục giới.

Sắc giới thiện nghiệp cho quả an lạc trong cõi sắc giới.

Vô sắc giới thiện nghiệp cho quả an lạc trong cõi vô sắc giới.

Sự an lạc trong cõi tam giới này không phải là chân lý, mà chúng chỉ có tính cách tạm thời tuỳ theo năng lực quả của thiện nghiệp ấy.

Như vậy, gọi là phiền não luân khiến tạo nghiệp luân.

2- Nghiệp luân cho quả luân

Chúng sinh còn phiền não đã tạo nghiệp bất thiện, nghiệp thiện, khi có cơ hội nghiệp nào cho quả, thì chúng sinh ấy thọ quả của nghiệp ấy.

Nếu nghiệp bất thiện (nghiệp ác) cho quả, thì phải chịu quả khổ trong kiếp hiện tại và nhiều kiếp vị lai.

* Quả khổ (xấu) trong kiếp hiện tại

Mắt được nhìn thấy những hình ảnh xấu.

Tai được nghe những âm thanh dở.

Mũi được ngửi những mùi hôi hám.

Lưỡi được nếm những vị dở.

Thân được tiếp xúc những vật thô cứng.

Tâm được biết điều khổ não.

* Quả khổ (xấu) trong kiếp vị lai

Nếu nghiệp bất thiện cho quả tái sinh 1 trong 4 cõi ác giới: địa ngục, atula, ngạ quỷ, súc sinh tùy theo năng lực quả của nghiệp bất thiện ấy, thì chúng sinh ấy phải chịu khổ cho đến khi mãn quả của nghiệp bất thiện ấy.

Nếu nghiệp thiện cho quả, thì được an hưởng quả báu an lạc trong kiếp hiện tại và nhiều kiếp vị lai như sau:

* Quả báu trong kiếp hiện tại

Mắt được nhìn thấy những hình ảnh đẹp.

Tai được nghe những âm thanh hay.

Mũi được ngửi những mùi thơm tho.

Lưỡi được nếm những vị ngon lành.

Thân được tiếp xúc êm ấm.

Tâm được biết những điều tốt.

* Quả báu trong kiếp vị lai

Nếu dục giới thiện nghiệp cho quả tái sinh làm người, là hạng người như thế nào, hoàn toàn tùy theo nghiệp cho quả… hoặc tái sinh làm chư thiên trong 6 cõi trời dục giới, thì vị chư thiên ấy hưởng sự an lạc, sự sống lâu ở cõi trời dục giới ấy cho đến hết tuổi thọ.

Nếu sắc giới thiện nghiệp cho quả tái sinh làm phạm thiên có ngũ uẩn trong 16 cõi trời sắc giới, tùy theo bậc thiền sở đắc của mình, thì vị phạm thiên ấy hưởng sự an lạc vi tế hơn ở cõi dục giới, sự sống lâu theo tuổi thọ của cõi trời sắc giới ấy.

Nếu vô sắc giới thiện nghiệp cho quả tái sinh làm phạm thiên có tứ uẩn (không có sắc uẩn) trong 4 cõi trời vô sắc giới, tùy theo bậc thiền sở đắc của mình, thì vị phạm thiên ấy hưởng sự an lạc vi tế hơn ở cõi trời sắc giới, sự sống lâu theo tuổi thọ của cõi trời vô sắc giới ấy.

3- Quả luân sanh phiền não luân

Quả luân là sự hiện hữu của mỗi chúng sinh trong tam giới: Chúng sinh có ngũ uẩn trong cõi dục giới và cõi sắc giới; hoặc chúng sinh có tứ uẩn (không có sắc uẩn) trong cõi vô sắc giới; hoặc chúng sinh có nhất uẩn là sắc uẩn (không có 4 danh uẩn), trong cõi sắc giới Vô Tưởng Thiên. Tất cả chúng sinh này đều chưa diệt đoạn tuyệt được phiền não, vô minh, tham ái…, cho nên khi có nhân duyên thì phiền não phát sinh, khiến tạo nên nghiệp thiện hoặc nghiệp bất thiện; rồi trở lại vòng Tam Luân chuyển biến không ngừng từ kiếp này sang kiếp khác, từ vô thủy đến vô chung, trong vòng khổ tử sinh luân hồi trong ba giới bốn loài.

Ba luân này chuyển biến theo định luật nhân - quả:

Phiền não luân là nhân - nghiệp luân là quả, nghiệp luân là nhân - quả luân là quả, quả luân là nhân - phiền não luân là quả và tiếp tục như vậy thành vòng Tam Luân.

Đức Thế Tôn đã diệt đoạn tuyệt được tất cả 1.500 loại phiền não rồi, nhổ tận gốc rễ của vô minh và tham ái bằng 4 Thánh Đạo Tuệ rồi, vòng Tam Luân tan rã, tách rời không còn luân chuyển được nữa, do phá hủy được phiền não luân.

Do đó, Đức Thế Tôn có Ân đức Araham với ý nghĩa phá huỷ vòng luân hồi sanh tử trong ba giới bốn loài.

4- Araham có ý nghĩa không bao giờ hành điều ác ở nơi kín đáo như thế nào?

Nơi kín đáo là nơi không một ai thấy, không một ai nghe, không một ai biết, cũng không có một ai nghi ngờ. Đối với người còn có tâm bất thiện, nơi kín đáo là nơi dễ hành ác do thân, khẩu, ý, vì không sợ ai chê trách. Nhưng đối với Đức Thế Tôn là Bậc đã diệt đoạn tuyệt tất cả mọi phiền não, tâm bất thiện không còn nữa, nên thân, khẩu, ý của Ngài lúc nào cũng hoàn toàn trong sạch thanh tịnh. Cho nên, dầu ở nơi kín đáo, không một ai thấy, không một ai nghe, không một ai biết, không một ai nghi ngờ, thì Đức Thế Tôn cũng không bao giờ hành ác do thân, khẩu, ý nữa.

Do đó, Đức Thế Tôn có Ân đức Araham với ý nghĩa không bao giờ hành điều ác ở nơi kín đáo.

5- Araham có ý nghĩa bậc xứng đáng thọ nhận sự lễ bái cúng dường như thế nào?

Đức Thế Tôn là Bậc Tối Thượng độc nhất vô nhị, trong muôn ngàn thế giới chúng sinh. Thật vậy, trong toàn thể chúng sinh không có một người nào, một Samôn, Bàlamôn, chư thiên, phạm thiên… nào cao thượng hơn Đức Thế Tôn về giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến. Chỉ Đức Thế Tôn mới có giới đức trong sạch hoàn toàn thanh tịnh, có định đức hoàn toàn thanh tịnh; có tuệ đức hoàn toàn thanh tịnh, có tuệ giải thoát đức hoàn toàn thanh tịnh, có tuệ giải thoát tri kiến đức hoàn toàn thanh tịnh. Chỉ có Đức Thế Tôn mới có đầy đủ 5 pháp: giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến hoàn toàn thanh tịnh mà thôi. Vì vậy, Đức Thế Tôn là Bậc Tối Thượng nhất trong toàn thể chúng sinh, là Bậc xứng đáng cho chúng sinh lễ bái cúng dường. Chúng sinh lễ bái cúng dường rồi, sẽ được quả báu cao quý, được sự tiến hoá, sự lợi ích, sự an lạc lâu dài. Như Đức Phật dạy:

“Này chư Tỳ khưu, Bậc cao thượng độc nhất, khi xuất hiện trên thế gian, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hoá, sự an lạc lâu dài cho phần đông chúng sinh, để tế độ chúng sinh, nhân loại, chư thiên, phạm thiên. Bậc Tối Thượng độc nhất ấy là ai?

Bậc cao thượng độc nhất ấy chính là Như Lai, Đức Arahán, Đức Phật Chánh Đẳng Giác.

“Này chư Tỳ khưu, Như Lai là Bậc Tối Thượng độc nhất, khi xuất hiện trên thế gian, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hoá, sự an lạc lâu dài cho phần đông chúng sinh, nhân loại, chư thiên, phạm thiên” ⁹

Do đó, Đức Thế Tôn có Ân đức Araham với ý nghĩa bậc xứng đáng thọ nhận sự lễ bái cúng dường của tất cả chúng sinh.

Ân đức “Araham” có ý nghĩa vô cùng sâu sắc, vi tế, rộng lớn, vô lượng vô biên. Qua 5 ý nghĩa tóm tắt trên chỉ để hiểu biết rõ một phần ý nghĩa về Ân đức Araham. Đặc biệt đáng ghi nhớ ý nghĩa “Bậc xứng đáng thọ nhận sự lễ bái cúng dường của tất cả chúng sinh”.