Đạo trường siêu thanh

Tỳ kheo Giác Chánh

Cảm Nghĩ Về Tác Phẩm "Đạo Trường Siêu Thanh"

Xuyên qua những bút pháp, cùng những ý tưởng mà tác giả đã gói ghém vào trong tác phẩm đạo trường siêu thanh, cảm nhận riêng cá nhân của tôi thấy rằng:

"ĐẠO TRƯỜNG SIÊU THANH" tuy không là một áng thi văn uyên bác, cũng không sánh bì, cùng những kiệt tác của các bậc tiền nhân, danh sĩ cao thâm ... nhưng ý và nghĩa của ĐẠO TRƯỜNG SIÊU THANH cũng đủ để cho chúng ta hiểu ... biết và nhận thức đâu là Thiện, Chân ...đâu là khổ, sầu, sa đọa, mà đời sống hiện thực của con người chúng ta đã và đang sai bước.

Nhận thức ở đây! theo thiểu kiến cá nhân của tôi: là xem để tìm ... hiểu, thấu triệt, thấy những lẽ phải để theo, biết những điều sai để tránh, chớ không cốt xem, để đòi hỏi ở tác giả phải có những áng văn lưu loát, bóng bẩy, đầy trữ tình ... như bao nhiêu tác phẩm khác, nặng hình thức mà lại vô nghĩa về nội dung.

Xuyên qua những điển tích mà tác giả đã lồng vào tác phẩm ĐẠO TRƯỜNG SIÊU THANH cho ta thấy một thực chân của cuộc đời, mà trên bước đường hành đạo của tác giả đã trải qua và ghi lại những hình ảnh trung thực của thực tế, trên nẽo đời và đạo ở nhân gian hiện tại này.

Cũng như tôi đã nói áng văn ĐẠO TRƯỜNG SIÊU THANH không phải là một kiệt tác phẩm...cũng chẳng thể ví bằng tia chớp hào quang của Đức Như Lai ... hoặc bằng ngọn đèn pha ngậm toàn ánh sáng soi đường, dẫn lối cho chúng ta, cho nhân loại... vượt qua những hố thẳm, vực sâu, những tội lỗi sai lầm.

Nhưng ... tác phẩm ĐẠO TRƯỜNG SIÊU THANH cũng đã để ghi dấu, chỉ điểm, cho chúng ta THẤY ... BIẾT được nơi nào có vực thẳm ... hố sâu trên quảng đường của chúng ta đang đi tới là ánh chớp của ngọn hải đăng hướng dẫn thuyền đời của chúng ta nói riêng và nhân loại nói chung, tránh xa khỏi những gành đá ... đảo ngầm, trong cơn sóng gió ...

Bình Sơn, ngày 18 tháng 12 năm 1976.

TAM HƯƠNG

Tỳ kheo Giác Chánh

[01]

* * *

Gió mây biến đổi lẽ thường

Cõi đời vạn vật "Vô thường" luật chung

Dù ai gắng sức vẩy vùng

Nào đâu thoát khỏi khổ chung: sanh già...

Đầu gành giọt nước vừa sa

Tinh sương biến dạng chiều tà bụi đông

Có nhà tăng sĩ NGUYÊN KHÔNG

Vân du hành cước chẳng lòng vương mang

Che thân có chiếc y vàng

Với bình bát nọ hành trang của Ngài

Nối truyền phẩm hạnh Như Lai

Bên trong Giới Định... bên ngoài bát y

Dù rằng giới luật hành trì

Nhưng không lập dị, chẳng khi người lầm

Dù hằng giảng giải Pháp âm

Nhưng không tự mãn, chẳng cầm rẽ ai

Chẳng phân bỉ thử trong ngoài

Đêm đêm tịnh mặc, ngày ngày thiền cư

Sống đời Thánh thiện vô tư

Hóa duyên từng bữa, ngụ nhờ từng đêm

Rao rao gió quyện đồi sim

Lâng lâng một nữa trăng liềm xa xa

* * *

NGUYÊN KHÔNG hôm nọ ta bà

Gặp người vấn đạo:- Tu là tại sao?

Phải chăng lỡ cuộc hoa đào?

Hay suy tài sản, hoặc đau khổ già

Mỉm cười sư đáp nôm na:

Tôi tu giải thoát sanh già khổ đau

Thế gian không dưới quyền nào

Tâm tư chẳng bận khó giàu hèn sang

Cuộc đời Tu sĩ thênh thang

Sớm vui rừng thẳm, tối hoàn non xanh

Bạn cùng gió mát trăng thanh

Nương theo đuốc tuệ thực hành đạo cao

Trần hoàn như giấc chiêm bao

"Túy sanh mộng tử" ra vào triền miên

Ngủ trần càng nhiễm càng ghiền

Càng vui dục lạc càng phiền não lung

Không luyến ái, chẳng hãi hùng

Không vương không lụy não nùng cũng không

Dứt lời chủ khách thảy đồng

Tâm vui lẽ đạo, NGUYÊN KHÔNG giả từ

* * *

Tiếp đường nhàn tịnh độc cư

Xuất gia phóng khoáng như hư không hằng

Một chiều đất lạnh trời băng

Thanh thanh một vẻ dưới trăng từ từ

Bước đi chầm chậm vô tư

Già lam một kiểng ngụ nhờ đêm nay

Cơ duyên lại gặp một Thầy

Kính Sư cảm tác một bài kệ ngâm

"Lành thay! Hạnh ngộ tri âm"

"Tỏ thông lẽ đạo quyết tầm pháp tu"

"Ấy nhà Tăng Sĩ vân du"

"Đêm nay dừng gót châu du chốn này"

"Đó là Bát, nọ là Y"

"Hao hao vóc dáng đầy đầy trí tinh"

"Gió ngàn cuốn nước rung rinh"

"Viện tu tĩnh mịt, thiền sinh ngẫm nghiền"

"Cảnh an lặng trí tâm yên"

"Là cơ hội để tìm duyên Níp-Bàn"

"Trên tòa Phật chiếu hào quang"

"Dưới người Thích tử nghiêm trang tọa Thiền"

"Thoạt đầu tỏ ngộ hữu duyên"

"Chống ngăn Pháp lậu chầy triền giảm khinh"

Đêm tàn rạng ánh bình minh

Đến giờ thọ thực Tăng xin xả thiền

Sau rồi lại thảo luận thêm

Câu nào thắc mắc Thầy đem ra bàn

* * *

Thoạt đầu đề cặp nguyên nhân

Do đâu thúc đẩy chúng sanh luân hồi?

Theo dòng nước lũ nổi trôi

Đắm chìm muôn kiếp ngàn đời hãi kinh

Sư rằng: -Duyên khởi Vô Minh

Bởi do "Tam Lậu", quả gìn chuyển xoay

"Chúng sanh muôn kiếp đọa đày"

"Vì nhân "Tham ái", đổi thay luân hồi"

Thầy thưa:- tội nghiệp lắm ôi!

Chúng sanh đau khổ, khổ rồi khổ thêm

Bao giờ Tam giới lặng êm

Dứt dòng nhân quả ẩn tiềm thời gian

Minh minh địa ngục thiên đàng

Vơi vơi biển khổ, trần hoàn trắng tay

Xót mình mà cũng thương ai

Đồng chung cảnh ngộ khổ dài Nhân, Thiên!

Dứt lời Thầy với Sư Nguyên.

Vái chào giả biệt vấn yên hội nào.

* * *

Dặm ngàn cất bước không nao

Sá chi sương gió bạc màu huỳnh y

Cuộc đời nhàn tịnh viễn ly

Vui luôn kiếp sống kiên trì độc cư

Chuyên lo đào thải thối hư

Giới ngăn bất tịnh, Định trừ chướng khiên

Tâm ưa ẩn dật rừng thiêng

Tới giờ thọ thực hóa duyên tạm dùng

Chí mong giải thoát thung dung

Chán nơi trần thế hãi hùng Nhơn, Thiên

Thoát ly hỷ lạc ách phiền

Tham mê ngủ dục như ghiền gải da

Sắc thinh hương vị trần sa

Như cây lắm nhựa, như là xương khô

Như thây trôi giữa bể hồ

Như cầm đuốc ngược, như lò lửa than

Như trong giấc mộng kê vàng

Như đồ tạm mượn, như giàn trái say

Như gươm lao nhọn bén dài

Như dao với thớt ngày ngày mòn hao

Như đầu rắn độc khổ đau

Ích chi trần dục rạt rào mến thương?

* * *

Lơ thơ liễu rũ bên tường

Gió đưa nhè nhẹ hoa hường lung lay

Tà tà bóng ngã đường dài

Lữ hành lẹ bước, chương đài buâng khuâng

NGUYÊN-KHÔNG dưới cội tạm dừng

Từ xa một lão đến gần hỏi thăm

Lão rằng:- tôi đã kiếm tầm

"Cao Tăng, học giả hỏi "Tâm"là gì?

Nhưng mà nào có ra chi

Kẻ: "Duyên sắc tướng", người thì:" pháp Không"

Có người giảng giải lòng dòng

Trước sau mâu thuẫn: không thông nói càng!

Duyên may hạnh ngộ giữa đàng

Thỉnh cầu Đại Đức vẹt màn Vô Minh

Sư rằng:" Các loại hữu tình

Tâm là "hiểu biết" Y Sinh "Cảnh quyền"

Thế Tôn Diệu Pháp chơn truyền

Ý, Tâm hoặc Thức tùy duyên mượn xài

Cũng không phân biệt trong ngoài

Chơn Tâm, vọng thức cũng loài huyển hư"

Lão rằng: còn tiếng "Chơn Như"

"Chơn Không", "Phật tánh" bây giờ hiểu sao?

Mĩm cười Sư khẻ gật đầu

Mắt nhìn lão trượng hồi lâu thăm dò

Đạo từ lúc nhỏ lúc to

Khi nghe thanh thoát, khi mò từ câu

Chơn là thật có từ đầu

Như: không thay đổi trước sau thường hằng

Ấy là ám chỉ Níp-Bàn

Chẳng sanh chẳng diệt khổ tan nghiệp trừ

Chơn không đồng nghĩa bất hư

Cố danh:" tịch tịnh" chẳng dư pháp hành

Còn câu "Phật tánh" tịnh thanh

Cũng kêu "tánh giác" sở hành vô tham

Chớ đừng lầm tưởng ngoại đàm

Chấp như "Tự ngã", giả làm độ sanh

Thói đời bán lợi mua danh

Bớt thêm Pháp Phật cãi canh lắm điều

Lại còn ngạo mạn tự kiêu

Danh xưng Đại Tiểu gây nhiều hoang mang

* * *

Tung tăng gió quyện y vàng

Trăng xuyên vằng vặc, thông đàn vi vu

Đêm về lão định giả từ

Nhưng còn vài chỗ thực hư khó tìm

Nén lòng nán lại hỏi thêm

Rằng ba thân Phật giải dùm có chăng?

Sư cười và đáp tiếng rằng:

Theo kinh Chánh thuyết ba thân có nào

"Pháp Thân" danh tạo đời sau

Chỉ cho giáo lý đốn cao tiệm huyền

"Báo thân" thể xác tứ nguyên

Băm hai tướng tốt nối truyền "Pháp Vương"

"Hóa Thân" ứng hiện mười phương

Chuyển mê khai ngộ dẫn đường chúng sanh

Nhưng trong Chánh tạng chỉ rành

Thì danh "thị hiện" đặt thành: người sau.

Ba thân bốn trí chuyển vào

Rằng do tám thức dồi trao kết thành

Xét ra duyên nghiệp chúng sanh

Phải đâu "vọng thức" chuyển thành "Chơn Tâm"

Miên man lão trượng nghĩ thầm:

Từ lâu mình đã hiểu lầm sách kinh

Nay nhờ gặp bậc cao minh

Sáng soi tăm tối sự tình hiển nhiên

* * *

Sư rằng: Đại Tạng Nam truyền

Ba-Li Thánh điển diệu huyền sâu xa

Văn chương chẳng chút rườm rà

Ý thâm Pháp diệu thật là Thánh ngôn

Mấy ngàn năm vẫn lưu tồn

Kinh, Luật, Diệu Pháp, tám muôn bốn ngàn

Phổ thông khắp chốn nhân gian

Nơi nơi tụng đọc hàng hàng kính tin

Riêng than dân tộc của mình

Nặng theo Bắc phái miệt khinh Tiểu thừa

Xem thường Chánh pháp nghìn xưa

Bịa bày "hiển, mật" đánh lừa người sau

Bao giờ chịu hợp cùng nhau

Xóa tan chấp kiến đồng vào nghiệp tu

Thế gian bỉ thử oán thù

Sa-Môn chớ để nghìn thu buộc hờn

* * *

Gió đêm lay nhẹ từng cơn

Xa xa não nuột giọng đờn nhà ai

Càng khuya trăng sáng như ngày

Muốn bàn thêm Đạo sợ ngoài giới nghiêm.

Chào Sư lão trượng dò tìm

Theo con đường cũ đèn đêm chói loà

Nhẹ nhàng Sư sửa Ca-Sa

Kinh hành dưới bóng trăng tà nghiêng nghiêng

Kinh hành chập lại tọa Thiền

Thân, tâm thọ pháp thường xuyên biết mình

Quyết lòng thoát tử liễu sanh

Ngoài ngăn Thân, Khẩu, trong gìn Tham, Sân...

Tựa Ngài HỘ-NHÃN chuyên cần

Quên mình vì Định, xã thân vì Thiền

Đạo mầu đắc chứng thoạt nhiên

Đôi tròng mắt nỗ não phiền đồng tan

Uy nghi trong chiếc y vàng

Hưởng mùi giải thoát tịnh an thức thần

NGUYÊN KHÔNG dù chửa chứng chân

Nhưng bao não chướng dần dần tịnh thanh

Bình minh khí nhẹ trong lành

Sương còn rơi nặng trên cành trà mi

NGUYÊN KHÔNG mang bát đắp y

Vào làng khất thực nghiêm trì hóa duyên

* * *

Trong thôn có một người hiền

Sống nghề cày cuốc cũng chuyên tu hành

Tuy lòng lánh trược tầm thanh

Nhưng chưa rõ đạo, tâm thành mà thôi

Dịp may duyên nghiệp khiến xui

Gặp Sư khất thực, bên đồi nhìn sang

Uy nghi rỡ rỡ bóng vàng

Từ từ Sư bước nghiêm trang lạ thường

Phát lòng cung kỉnh mến thương

Người bèn đi đến bên đường hỏi thăm

Chẳng hay cái vật Thầy cầm

Để làm chi vậy? chăm chăm cứ nhìn

Dường như là kẻ đi xin

Nhưng không kêu gọi sự tình lạ thay

Sư rằng: theo hạnh Như-Lai

Trì bình khất thực hoằng khai pháp mầu

Cuộc đời cửa sổ bóng câu

Sớm còn tối mất nào đâu vững bền

Lênh đênh muôn kiếp lênh đênh

Ra vào bể khổ bồng bềnh trầm luân

Chúng sanh ba cõi sáu đường

Thảy đồng bị khổ đau thương sanh già

Do nơi ham muốn mà ra

Nếu không luyến ái sanh già có đâu?

Có phương diệt tắt dòng sầu

Chứng chân tịch diệt sanh lâu Níp-Bàn

Muốn luôn thanh thoát tịnh an

Tất nương Bát chánh là đàng siêu sanh

* * *

Đủ duyên chứng bậc trọn lành

Phá tan triền phược, hết sanh trong đời

Vô vi ngoại uẩn thảnh thơi

Đắc rồi tự biết chẳng lời gọi xưng

Chúng sanh đau khổ trầm luân

Bởi lầm chế định, chẳng ngừng tử sanh

Nghe xong hoa nở lòng lành

Phát tâm người nguyện kính thành qui y

Sư rằng: trong đạo Từ bi

Học pháp là một tu trì là hai

Tu trong mà cũng tu ngoài

Chớ khinh sắc tướng chê bai tịnh thiền

Người nên quán tưởng thường xuyên

Năm điều tâm niệm Phật truyền dạy ra

1- "Ta đây phải có sự già

Thế nào tránh thoát lúc qua canh tàn

2- Ta đây bệnh tật phải mang

Làm sao thoát khởi đặng an mạnh lành

3- Ta đây sự chết sẳn dành

Chẳng làm sao khỏi từ sanh đến kỳ

4- Ta đây phải chịu phân ly

Nhân vật quý mến ta đi một mình

5- Ta đây có nghiệp riêng mình

Dầu cho tốt xấu quả gìn luôn khi"

* * *

Nghe xong người cúi xuống quì

Lạy Ngài Đại Đức từ bi giáo truyền

Lễ rồi người lại hỏi thêm

Phải chăng Đạo Phật chỉ tìm ẩn tu?

Mĩm cười, nhìn bác nông phu

Dịu dàng Sư bảo: Pháp tu có nhiều

Ai ưa phóng khoáng tiêu diêu

Thoát ly thế tục, rừng tiều ẩn tu

Ai còn nặng nghiệp võng dù

Thế -Tôn cũng dạy cách tu ở nhà

Ấy là của cải đem ra

Giúp người khó khổ hoặc là cúng dâng...

Giữ gìn nghiệp khẩu và thân

Được nhiều trong sạch, ít phần nhiểm nhơ

Trao dồi tâm trí như tờ

Bên trong yên lặng, ngoài ngơ cảnh trần

Lại còn trách nhiệm tinh thần

Người ngoài xã hội, thân nhân trong nhà

Làm con đối với Mẹ Cha

Thầy trò bậu bạn cùng là Sa-Môn

Vợ chồng cũng phải đồng tôn

Chúa tôi trọn đạo, hương thôn thái bình

Triêu dương bóng ngã chinh chinh

Sư ngừng khuyến giáo, vào đình thọ trai

* * *

Rèm mây khói tỏa non đoài

Nước khe róc rách, chim chài chít chiu

Nắng gây gắt, gió hắt hiu

Khảm non cỏ dệt, màng chiều trời đan

Một mình non nứơc dạo quanh

Sớm ngâm gió bãi, chiều gành tắm trăng

Giữa dòng sóng gợn lăn tăn

Bến bờ trời đất thăng trầm mặt ai

Vừa làm sứ giả Như-Lai

Phổ thông Chánh pháp trong ngoài quốc dân

Vừa lo tu luyện bản thân

Phát huy định tuệ chuyên cần tiến tu

Khi nhàn tịnh lúc vân du

Khi đàm Pháp hội, khi tu một mình

Khi xem sách, lúc đọc kinh

Khi đi khuyến giáo, khi hành thiền na

Thú riêng kiếp sống không nhà

Gốc cây tỉnh tọa, trăng tà trầm tư

Bao giờ chứng quả Vô dư

Bên bờ nhẹ gánh thật thư thái lòng!

Như rừng Tam-Giới mênh mông

Biết ngày nào mới thoát vòng thương đau?

Mà lòng Tu-sĩ tiêu hao

Sức mòn lực kiệt song nào than ai!

Thức khuya mới biết đêm dài

Có đi mới biết đường ngày càng xa

Tuy nhiên vì đạo thiết tha

Vì Đời đau khổ trầm kha lâu đời

Nên dù thân xác tả tơi

Máu tim khô cạn không rời đừơng tu

Hết hạ rồi lại sang thu

Bứơc chân Tu sĩ ngao du khắp miền

* * *

Vào chiều có một thiếu niên

Vóc người khỏe mạnh vẽ hiền nhưng ngang

Thấy sư thiền định bên đàng

Gã liền kêu hỏi: nầy chàng Sa-Môn

Làm chi như kẻ mất hồn

Trơ trơ ngồi đó từ hôm đến giờ?

Biết người trong cảnh mộng mơ

Sống vui dục lạc nào ngờ tương lai...

Sư rằng: Đạo hữu đến đây

Không duyên nhau trước, cũng đầy thiện căn

Tạm ngồi sư sẽ giải phân

Nghe chăng tùy ý, nghiệp căn tự phần

Sa-Môn tịnh lự lẽ hằng

Trong trừ Phóng dật, ngoài ngăn sáu trần

Luôn luôn né tránh Tham, Sân

Phá lòng cố chấp, dẹp lần Vô Minh

Xét ra các loại hữu tình

Bởi do Tham Ái mãi sinh trong đời

Gã nghe Sư nói liền cười:

Vẫn vơ lại khéo kiếm lời chuốt trau

Luân hồi ai biết khi nào

Chỉ theo kinh sách chép sao nối truyền

Cần chi mà phải tu thiền

Thú vui dục lạc não phiền vì đâu

Tu chăng đến lúc bạc đầu

Cũng già, bệnh, chết, ai đâu sống đời!

Sư nghe gã nói cũng cười

Quả là duyên nghiệp của người trần sa

Không tin Giáo lý Phật Đà

Thậm thâm vi diệu cao xa khác thường

Nếu cho nghiệp báo hoang đường

Thử xem nhơn loại sở trường giống nhau?

Người lành mạnh, kẻ ốm đau

Người thời sáng suốt, kẻ sao ngu đần

Ai ưa thọ dụng Ngủ trần

Như người khát nước lãnh phần muối rang

Hoặc như ghẻ chảy nước vàng

Ngứa càng thích gảy, gảy càng ngứa thêm!

Người tu Chánh Niệm dò tìm

Nhổ tên Tham ái, Sân phiền, Vô-Minh...

Đã là danh gọi chúng sanh

Thì già, bệnh, chết thường tình cố nhiên

Thế Tôn há chẳng giáo truyền

Hữu tình hữu hoại, vô thường luật chung

Người tu cố để thoát vòng

Trầm luân sanh tử mãi trong cuộc đời

Kiếp trần bể khổ chơi vơi

Xuân xanh mới đó bạc đầu rồi đây

Hôm nào anh chị sum vầy

Hôm nay một kẻ ra ngoài gò hoang

Hôm nào xinh phượng đẹp loan

Hôm nay dang dỡ khóc than thật buồn

Phật xưa rằng nước đại dương

Ít hơn nước mắt sầu thương của người

Mấy ai tỉnh ngộ thức thời

Khổ thì biết khổ mê đời vẫn mê

Khổ đau tuy ngán chưa ghê

Bởi do tập nhiểm nhiều đời khó xa

Gả nhìn Sư vẻ hiền hoà

Gật đầu nhè nhẹ bước ra bên ngoài

* * *

Lơ thơ liễu rủ đường dài

Ve sầu trổi giọng chương đài ngẩn ngơ

Cảnh buồn gói trọn hồn thơ

Buâng khuâng như nhớ như mơ tiếc đời

Nhưng rồi nghĩ đến mấy lời

Sư vừa khuyên dạy chợt nguôi lửa lòng

Đời là bể khổ mênh mông

Tình là oan trái trong vòng trầm luân

Hoa niên nở được mấy lần?

Vườn xuân đã bị gió trần xác xơ

Kiếp người tựa thể giấc mơ

Cõi đời như thể cuộc cờ đổi thay

Chi bằng nối gót Như Lai

Tìm về Bát Chánh tương lai rạng ngời

Xuất gia dù cách phương trời

Còn hơn ưu ái suốt đời bên nhau

Trở vô cung kính vái chào

Rằng lời Sư dạy nghe sao tận tường

Một lòng quyết chí du phương

Nguyện làm thị giả thường thường từ đây

Cho dù góc biển chân mây

Cho dù sương gió theo thấy sá chi

Trên môi nở nụ từ bi

Sư rằng: người quyết tu trì phải không?

Muốn tu, Pháp Luật thuộc lòng

Trước là tự độ sau phòng độ tha

Đã đem thân sống không nhà

Phải gìn phạm hạnh, tránh xa trược phiền

Sát sanh hại mạng phải kiêng

Của người chẳng hộ đừng chuyền qua tay

Thông dâm, nói dối, chất sau

Phi thời, ân nhạc, phân dồi, tràng hoa

Cao sàng quảng lệ ngọc ngà ...

Sa-Di mười giới chớ mà dễ duôi

Mười điều học đã biết rồi

Còn mười răn phạt và mười cho ra.

Pháp hành mười bốn thông qua

Chúng Ưng Học Pháp đủ là bảy lăm

Các điều giới luật nhập tâm

Giữ y hành đúng khỏi trầm luân lâu

Tu cho tắt hẳn dòng sầu

Tu cho hết nghiệp khổ đau sanh già...

* * *

Đêm về chênh chếch gương nga

Gió lay nhè nhẹ, la đà bóng mây

Thầy trò tĩnh tọa dưới cây

Thoắt kia thanh thoát, chợt này lâng lâng

Đêm tàn tỏ lộ đông vầng

Thầy trò mang bát thôn lân trì bình

Y vàng rỡ rỡ xinh xinh

Mới hay Tăng sĩ cũng tình làm sao

Bên đàng y bát một màu

Từ từ thầy trước, trò sau từng nhà

Ai hay bình địa phong ba!

Thay ngôi đổi chủ nước nhà chuyển sang...

Thầy trò dừng bước du phang

Trở về cổ tự lâm sang tịnh thiền

Vui cùng cảnh vật thiên nhiên

Sáng ngâm chiều vịnh trăng lên kinh thành

Nắng trưa bờ suối xem kinh

Đói ăn rau trái buồn hành thiền na

* * *

Dưới triền xây dựng một tòa

Pháp đường, thánh tích Thích Ca đủ hình

Trình bày tích chuyện trong kinh

Kệ ngôn, chú thích, vẽ in đủ màu

Trên đồi xây một tháp cao

Thỉnh nhiều Xá Lợi tôn thờ nơi đây

Sửa sang mọi việc an bày

Nguyên Không giao trọn Phật Đài Sư Nhiên (1)

Là người đệ tử trung kiên

Tháng ngày giảng đạo khách miền gần xa

(1) Chùa sửa lại là Phật Đài và vị Sa-Di đệ tử của Đại Đức Nguyên Không

cũng được Pháp danh là Giác Nhiên từ đó.

* * *

Một hôm vào lúc chiều tà

Có người đàn việt xa nhà đến thăm

Thấy Sư trong dạ nghĩ thầm:

Con người đức hạnh sanh nhầm xứ mô

Mà thông kinh điển thư đồ

Tu hành tinh tấn sống vô Phược triền

Chấp tay lại hỏi Sư Nhiên

Chẳng hay viện chủ gốc nguyên quán nào

Mà trông cốt cách thanh cao

Sa Môn tánh tươùng làu làu sạch trong?

Giác Nhiên vui vẻ bảo ông

Đá sanh ra ngọc chuyện không lạ thường

Cúc vàng: nở dưới trời sương

Địa linh nhơn kiệt lẽ thường xưa nay

Đất thiêng sản xuất nhân tài

Vườn hoa thì có lang ngài trổ bông

Rằng trong thị xã Vĩnh Long

Tam Bình quận ấy có hai ông bà

Gia đình dòng dỏi nho gia

Sau tu theo Phật, thật là hiền lương

Chùa chiền lui tới thường thường

Nhưng buồn một nổi: tông đường không trai

Núi non đình miễu vãng lai

Cầu trời khẩn phật: có trai nối dòng

Sau lên bảy núi chùa ông

Cúng dường Sư sải có ông Lục già

Thương tình rảy nước bằng hoa

Dạy nên tưởng niệm "Bút-tha" thường thường

Lạ thay! như chuyện hoang đường:

Bà Hai sau đó tỏ tường thọ thai

* * *

Lại qua chín tháng mười ngày

Khai hoa nở nhụy: một trai cực kỳ

Mày xanh mắt sáng phương phi

Trên vai có bớt như y màu hồng

Sanh nhằm trong tiết mùa đông

Sợ con lạnh lẽo ẩm bồng luôn khi

Ngày giờ thắm thoát tên bay

Con mười chín tuổi Bà Hai về trời

Cha con hủ hỉ chiều mơi

Vui xem kinh sách, buồn chơi thi, cờ

Bỗng cha định việc tóc tơ

Chàng xin đình lại để chờ lớn khôn

Ông rằng họa phước vô môn

Cha lo xong việc thác hồn cũng vui

Thôi thì...thôi thế...thì thôi...

Để cha liệu định, định rồi sẽ hay

Hôn nhân đâu đó an bày

Nhưng sao trong dạ chẳng say thú đời

* * *

Một hôm du ngoạn dưới trời

Bỗng trông thấy có một người đắp y

Bên đàng khất thực oai nghi

Nghiêm trang tế hạnh đứng đi chỉnh tề

Mắt trong lòng đã như mê

Phải chăng, hạt giống Bồ Đề đã gieo?

Lòng lâng lâng nhẹ bước theo

Về chùa trông thấy: cảnh nghèo, tâm sang

Nhà Sư toàn đắp Y vàng

Thanh nghiêm giới luật, đạo tràng giảng kinh

Thoáng nghe đã tĩnh giấc huỳnh...

Càng nghe càng thấm, càng nhìn càng vui

Thôi thì...thôi thế... thì thôi...

Quyết lòng thoát tục tránh mồi Ma-Vương

Trần gian: Khổ não, Vô thường...

Say mê danh lợi: bốn đường đọa sa

Chi bằng theo Phật Thích-Ca

Tu hành giải thoát: vượt ra luân hồi

Sau khi dâng cúng xong rồi

Về nhà chàng lại đến ngồi bên cha

Rằng con nay muốn Xuất gia

Xin cha cho pháp đặng mà con tu

Ông rầy: con chớ nói ngu

Cha đây già lớn chưa tu được nè!

Con còn con vợ một bè

Mà toan thoát tục ai nghe được nào!

Chàng rằng "Đời tựa chiêm bao

Sống nay chết mộng kiếp nào mới xong

Càng lo càng lắm bận lòng

Say mê dục lạc trong vòng khổ đau

Dù rằng phụ tử... xa nhau

Nhưng được giải thoát cái nào quí hơn

Ông nghe rõ lẽ nguyên nhân

Vui lòng chấp thuận nhưng còn ngại lo:

Con tu cha cũng vừa cho

Vợ con còn đó bây giờ tính sao

Chàng rằng chẳng ngại chi đâu

Miễn cha cho phép khó nào cũng xong

Rồi chàng vào chốn tư phòng

Gặp nàng trong lúc giấc nồng còn say

Dịu dàng lắc nhẹ vào vai

Em ơi! Anh nói chuyện này, cho nghe

Nàng liền chỗi dậy vuốt ve

Anh nói nhỏ nhỏ! con nghe giựt mình:

Chàng cười rồi liếc mắt nhìn

Này Em, Em có thương mình hay không?

Mím môi nàng véo tay chồng

Anh sao khéo hỏi, em không trả lời

Chàng rằng đừng tưởng nói chơi

Hôm nay anh đã chán đời rồi em!

Ý mong đạo quả kiếm tìm

Mong em thương xót, đừng kềm kẹp anh

Mai sau đạo quả viên thành

Thì em cũng đặng phước lành tương đương

Nghe xong nàng bước xuống giường

Cầm tay tỏ vẻ yêu thương, thưa rằng

Anh tu, em chẳng dám ngăn

Mà tình luyến ái khó dằn lòng đau

Nhưng ... yêu thì phải chìu nhau

Hy sinh tất cả, khổ nào cũng cam

Thế rồi sau đó thời gian

Gia đình tổ chức cho chàng xuất gia

* * *

Tháng ngày kinh kệ ngâm nga

Thói quen dưới bóng trăng tà trầm tư

Chẳng màng phải trái thật hư

Chuyên tâm quán tưởng chân như Níp-Bàn

Thế nên Sư cụ chùa Hang

Đặt cho tên pháp của chàng: NGUYÊN KHÔNG

Ít lâu kinh luật lão thông

Chư Tăng hoan hỷ đồng lòng cho tu

Trở thành một vị Tỳ khưu

Biện tài Vô ngại, vẹt mù chúng sanh

* * *

Nghe xong, khách tỏ lòng thành

Gởi trăm ngàn bạc để xin cúng dường

Một hôm có khách hành hương

Viếng thăm thánh tích, pháp đường thanh nghiêm

Đường xa nên tạm nghĩ đêm

Thấy trong Pháp viện êm đềm lặng trang

Khách tìm vào đến trước sàng

Đại Sư trong lúc tịnh an nhập thiền

Khách liền thăm hỏi Sư Nhiên:

"Chúng Tăng tịnh khẩu, lặng yên thế này?"

Giác Nhiên cười bảo: nơi đây

Trau dồi thân khẩu như vầy luôn khi

Nói năng cũng vẫn... hợp thì

Chứ không phải tịnh: đêm ngày làm thinh

Phật ngôn: ghi rõ trong kinh

Mười loại ngôn ngữ phải gìn thường xuyên

1- Nói lời Thiểu dục: tâm yên

Vì làm ít muốn, não phiền tạm an.

2- Nói lời Tri Túc: giàu sang

Vì làm biết đủ nên an cõi lòng

3- Nói lời nghiêm tịnh sạch trong

Vì làm yên lặng chẳng mong ồn ào

4- Nói lời Ly Ái thanh cao

Vì làm dứt sự rạt rào tiếc thương

5- Nói lời Tinh Tấn kiên cường

Làm không biếng nhác thường thường công phu

6- Nói lời Trì Giới: thanh tu

Vì làm Thân, Khẩu từ từ tịnh thanh

7- Nói cho Thiền định phát sanh

Hộ trì ý thức an lành độc cư

8- Nói lời Thiện Trí suy tư

Phát sanh Tuệ nhãn dứt trừ Vô-Minh

9- Nói lời Giải Thoát phát sinh

Đoạn trừ khổ ách: sự tình trầm luân

10- Nói lời Tri Kiến hiển chân

Thấy rõ giải thoát khỏi phần bộc lưu

Khẩu hành ngôn ngữ ôn nhu

Kẻ đời đẹp dạ, người tu vui lòng

Mỗi lời là một đóa bông

Hân hoan ngoài mặt: trong lòng bừng vui

Khách rằng chắc hẳn duyên may

Ngẩu nhiên lại gặp được Thầy giảng kinh

Tiện đây xin hỏi phân minh

Chẳng hay Phật có pháp linh cứu đời?

* * *

(xem tiếp Phần 2)

Tỳ kheo Giác Chánh

[02]

* * *

Trang nghiêm, Sư nhẹ mĩm cười

Đáp rằng Phật cũng độ người pháp linh

Như xưa có một gia đình

Giàu sang phú quí quang vinh nhất vùng

Phú ông có một mụn con

Tuổi vừa mười sáu sắc son khuynh thành

Liễu hờn vì kém tóc xanh

Hoa ghen sắc thắm, tuyết buồn thua da

Đặt tên Bá-tá-cha-ra (Patacàrà)

Thật "Cưng như trứng, ... hứng hoa" rõ ràng

Vương tôn công tử bốn phang

Kẻ trao danh thiếp người đàn đính hôn

Nhưng đều bị khước luôn luôn

Bởi nàng đã trót yêu thương một người

Nào hay duyên nghiệp khiến xuôi

Mẹ cha chẳng chịu nhận người nàng yêu

Thế rồi vào một buổi chiều

Đôi tim giục giả dắt dìu nhau đi

Quê người mưa nắng sá chi

Lều tranh một túp trọn đời yêu đương

Ngày ngày hủ hỉ làm vườn

Đêm đêm đốt lửa bên đường tắm trăng ...

Thời gian nàng đã có mang

Gần ngày sanh nở xin chàng về quê

Nhưng chồng chẳng chịu cho về

Vì e cha mẹ trách chê hại chàng

Hôm sau chồng bận mùa màng

Thừa khi vắng mặt, lén chàng hồi quê

Người chồng làm ruộng chiều về

Mái nhà ấm áp bỗng tê tái buồn

Nhớ lời vợ nói lệ tuôn

Bỏ nhà lần bước vượt truôn băng rừng

Khá xa đường mới gặp nàng

Dịu dàng khuyên nhủ nên nàng hồi gia

Đến kỳ nở nhụy khai hoa

Trổ xanh một trẻ cửa nhà thêm vui

Đông xuân rồi đến hè thu

Lần sau nàng cũng mang thai gần ngày

Lén chồng ẩm trẻ hồi quê

Sợ chồng theo kịp bắt về như xưa

Nên đi vội vã đến trưa

Lạc vào rừng vắng, thêm mưa mịt trời

Mẹ con sợ hãi rụng rời

Giữa rừng hoang vắng mưa rơi đều đều

Bỗng nàng lại chuyển bụng đau

Đương cơn sấm thét gió gào rừng thiêng

Hài nhi chớp mắt sanh liền

Gió mưa lạnh lẽo trẻ càng khóc lung

Hình như dụng ý hóa công

Cho nàng thấy rõ khổ trong luân hồi

Thế nên phước chẳng đi đôi

Họa không đến lẻ, khổ bồi khổ thêm!

Thương thay! lưng yếu tay mềm

Sanh trong mưa gió giữa đêm giữa rừng!

Tay chân tê liệt hết rung

Vẫn quì hai gối làm mùng che mưa

Hôm sau gần lúc nửa trưa

Người chồng tìm gặp xót xa nghẹn ngào

Trong tay sẳn có con dao

Đi tìm mớ củi đem vào đốt hơ

Nào hay tai nạn tình cờ

Rắn độc trong củi, tay quơ mổ liền

Người chồng bỏ xác rừng thiêng

Vợ con lạnh lẽo bên triền đợi trông

Nóng lòng nàng đến tìm chồng

Mới hay cớ sự, cõi lòng nát tan

Củi khô tạm đắp xác chàng

Từ đây u hiểm đôi phang rã rời

Nhìn con suối lệ đầy vơi

Tội tình chi lắm hỡi trời xanh xanh

Đã đành... đành vậy... thôi đành

Tay bồng tay bế rừng xanh lần mò

Khóc chồng lúc nhỏ lúc to

Nhìn con ruột thắt tơ vò từng cơn

Bỗng đâu rạch nước chận đường

Dòng trôi như cắt, giữa nguồn phăng phăng

Trót liều thì phải làm gan

Ẩm con mới nỡ lội ngang giữa dòng

Đặt con nằm ở bờ sông

Trở qua bên rạch để bồng đứa kia

Ó đâu đáp xuống mổ lia

Cất bay làm rớt từng tia máu hồng

Thất kinh nhìn trẻ trên không

Nàng đưa tay ngoắt giữa dòng kêu la

Trên bờ trẻ lớn nhìn ra

Thấy tay mẹ ngoắt ngở là mẹ kêu

Đâm đầu xuống nước cuốn tiêu

Nàng trông thấy rõ biết liều làm sao!

Thật đời như cuộc chiêm bao

Chồng con bữa trước, sang giàu năm kia

Bây giờ như tỉnh giấc hòe

Chồng con mất hết, biết về phương nao?

* * *

Cõi trần cay đắng làm sao

Cuộc vui tình ái hôm nào rả tan

Trên đường nàng bước lang thang

Còn hy vọng chót: về làng mẹ cha

Vừa đi, vừa khóc vừa la

Ngược chiều, gặp một ông già đang đi

Nén lòng gượng ép sầu bi

Hỏi thăm lão trượng đi về mẹ cha

Lão nghe nàng hỏi thở ra

Cháu ơi! cha mẹ cửa nhà còn đâu!

Cháu nhìn khói quyện lên cao

Ấy là hàng xóm đang thiêu ông bà

Chết vì trận bão hôm qua

Cửa nhà sập đổ ông bà qui thiên

Nghe xong nàng nổi cơn điên

Áo quần lột bỏ ngữa nghiêng khóc cười:

"Gió đưa cây cải về trời

Rau râm ở lại chịu đời đắng cay"

"Bắt thang lên hỏi ông trời

"Số tiền cho gái sao đòi làm chi?"

"Vầng trăng ai xẻ làm đôi

Nửa in rừng vắng, nửa soi giữa dòng!"

Khóc con rồi lại khóc chồng

Ngổn gang trăm mối tơ lòng ngổn ngang

Nhưng đời lúc tiện lúc sang

Mất vui đầm ấm, phủ phàng cũng qua

Dưới trời nàng vẫn hát ca

Nghiêu ngao lần bước Kỳ Đà (1) đến nơi

(1) Kỳ-Đà-Lân, tức là Kỳ Viên Tịnh Xá do Trương giả Cấp-Cô-Độc kiến tạo.

* * *

Giữa khi Pháp hội đông người

Lắng nghe Pháp nhiệm chẳng lời hỏi thưa

Nàng vào chẳng chút ngăn ngừa

Vừa đi vừa hát:" Ầu ơ...ví dầu...

Lạ thay! Pháp Phật nhiệm mầu

Âm thanh hòa diệu, sáu màu hiện ra

Phật rằng Bá-tá-cha-ra

Trái oan sầu khổ con đà đủ duyên

Nước đầy trong bốn đại dương

Ít hơn nước mắt sầu thương của người

Từ nay con chớ dễ duôi

Giữ tâm chánh niệm: dòng đời sẽ ngưng

Nghe xong, nàng bỗng lòng hừng

Hoắc nhiên đại ngộ: chứng chơn đạo mầu

Bao nhiêu luyến ái ưu sầu...

Như bay theo gió, như cào ra sông

An vui thanh tịnh cõi lòng

Thân tuy tại thế, tâm không luyến trần

Xác phàm lòng thánh lâng lâng

Vui duyên giải thoát, nghiệp trần xã ly

Phép linh cứu thế, thế nầy

Chớ không phải phép tàu tây hoang đường

Nghe xong người khách hành hương

Chấp tay hoan hỷ bên giường quy y

Sư rằng trong đạo từ bi

Học pháp là một tu trì là hai

Tu trong mà cũng tu ngoài:

Thân mang Y bát tâm rày sạch trong

Thế gian lắm chuyện bận lòng

Người tu thì phải tránh vòng vương mang

Họ làm thiệt hại nhân gian

Ta không làm hại trần hoàn một ai

Họ lo cướp của giết người

Ta lo Bố thí cứu người mà thôi

Họ hành thập ác trọn đời

Ta tu thập thiện suốt đời cần chuyên

Họ luôn hay giận hay phiền

Ta hằng hành xã chẳng phiền một ai

Họ quên ơn, ta nhớ dai

Họ tà, ta chánh, họ ngây ta hiền

Họ tham nhũng, ta thanh liêm

Họ gian, ta thật, họ hiềm, ta khoan

Họ kiêu mạn, ta khiêm nhường

Họ hằng kẻ ác, ta thường hiền nhơn

Họ lười biếng, ta siêng năng

Họ không tàm quý, ta hằng sợ ghê

Họ hay cố chấp si mê

Ta không cố chấp hướng về xã ly

Họ hung ác, ta từ bi

Họ không học hỏi, ta thì đa văn

* * *

Khách rằng xin nhận lời vàng

Mỗi câu là một thiên đàng chẳng sai

Sư rằng chánh pháp Như Lai

Dạy quán tam tướng hằng ngày thường xuyên

Vô Thường: sanh diệt nối liền

Luôn luôn thay đổi chẳng yên bao giờ

Khổ não: đau đớn chẳng ngờ

Đốt thiêu từng phút khó ngơ nỗi sầu

Phi Ngã: chẳng phải ta đâu

Thế gian chẳng dưới quyền nào khiến sai

Tam tướng không phải riêng ai

Phổ thông tam giới, tháng ngày luôn luôn

Bao giờ thực chứng Sa-Môn

Liễu tri đạo quả Níp-Bàn siêu sanh

Khách rằng thật đẹp, thật lành

Nay tôi lòng muốn tu hành xuất gia

Sư rằng về hỏi Mẹ Cha

Bàn cùng con, vợ, việc nhà cho xong

Đến đây Tăng sẽ bằng lòng

Giúp cho thoát tục khỏi dòng thế gian

Khó thay! đắp chiếc y vàng

Khó thay! giới luật của hàng Sa-Môn!

Giả từ, khách lại hương thôn

Để lo thu xếp, thiền môn tu hành

Rung rinh nắng sớm trên cành

Chân trời cánh hạc, đầu gành nhạn bay

Gió đông xuân quyện Phật đài

Bụi hè thu được mỗi ngày quét lau

* * *

Thời gian chừng một năm sau

Khách tìm trở lại, thỉnh cầu xuất gia

Kệ kinh pháp luật học qua

Phật ngôn thánh tích nôm na từng bài

Thức khuya mới biết đêm dài

Ở lâu mới biết nhân tài trí cao

Tháng ngày giới định dồi trau

Trò hay Thầy giỏi mến nhau lẽ thường.

Một hôm giữa chốn pháp đường

Đại Sư cho phép cúng dường xuất gia

Đủ đầy quả bát Cà Sa

Đại Sư truyền giới trước là Sa-di...

Tâm cao pháp hiệu từ đây

Gắng tu để nối chí Thầy hoằng dương

Mười sáu quán tưởng thường thường

Xuất gia thanh tịnh, tu hành: theo kinh:

Sa-Môn từ bỏ gia đình

Pháp tâm hằng niệm khắc in có mười:

1- Ta đây hình dáng khác đời

Đắp y mang bát chẳng lười thân tâm

2- Sự nuôi mạng sống khỏi tầm

Do người đàn việt thiện tâm hộ trì

3- Ta đây thân khẩu hành vi

Khác hơn kẻ thế, thị phi mặc người

4- Riêng ta có sự chê cười

Về phần giới luật dễ duôi chẳng gìn

5- Hoặc người trí thức rẽ khinh

Vì ta phạm giới quên mình hay chăng?

6- Rồi đây quyến thuộc thân bằng

Dù yêu thương lắm cũng hằng chia ly

7- Chúng sanh có nghiệp hộ trì

Dữ lành tốt xấu: sở y của mình

8- Thời gian của kiếp nhơn sinh

Nhanh như tên bắn, lẹ kình ngựa phi

9- Những nơi thanh vắng viễn ly

Độc cư nhàn tịnh không chi buộc ràng

10- Thánh nhơn sở đắc hoàn toàn

Chín Pháp: đạo, quả, Níp-Bàn có chưa?

Các hàng Phạm hạnh nay, xưa

Mười điều tâm niệm sớm trưa thọ trì

Lễ tu đâu đó xong xuôi

Cho làm quản viện chăm coi Phật đài

Sớm chiều tiếp khách vãng lai

Và lo phục vụ các Ngài Thiền Sư

Chiều chiều chuông điểm công phu

Tiếng ngân lồng lộng u u đậm ngàn

Nhắc chừng những khách trần gian:

Trăm năm cuộc thế cũng hoàn trắng tay.

* * *

Một hôm có khách trang đài

Đến chùa lễ Phật, viếng Ngài Thiền Sư

Nhưng vì chẳng có giờ dư

Nên Ngài chẳng tiếp, cáo từ thanh qui

Trong Chùa chẳng có chúng ni

Nhà Sư dù kỵ cũng tùy cơ duyên

Giảng đường ngồi tạm trước hiên

Thông qua đôi chuyện, Sư khuyên tu hành:

"Đừng khi giới nhỏ chẳng sanh

Rằng không kết quả như mình ước mơ

Nước kia từng giọt nhỏ hờ

Bình kia tràn chảy đâu ngờ hôm nay

Trí nhân đức hạnh tròn đầy

Cũng do tạo trử lâu ngày mà ra

Chớ khinh ác nhỏ còn xa

Rằng không kết quả đến ta bao giờ

Nước kia từng giọt nhỏ hờ

Bình kia tràn chảy chẳng ngờ ngày nay

Người ngu tội ác dẩy đầy

Cũng vì chất chứa lâu ngày mà nên".

Trẻ không sớm biết tu hành:

Không lo tài sản để dành mai sau

Như cung bị gãy hai đầu

Trông về dĩ vãng ưu sầu thở than

"Đời như bọt nước hà giang

Lầu sò, chợ bể, vô thường đổi thay

Mắt xem thấy rõ lẽ đời

Tử thần khỏi sợ, sống vui đạo mầu"

"Mục đồng với gậy lùa trâu

Tan sương mỗi sớm vào sâu giữa đồng

Tuổi già và sự tử vong

Đưa vào cõi chết, người đồng như nhau"

"Sinh làm người có dễ đâu

Được làm người khó sống lâu trên đời

Khó nghe chánh pháp tuyệt vời

Khó thay! gặp Phật ra đời độ sanh"

"Đêm dài kẻ thức tròn canh

Đường dài khiến khách bộ hành mỏi chân

Đời dài với hạng ngu nhân

Không thông diệu pháp muôn phần khổ đau".

"Hoa tươi rồi phải úa xào

Tấm thân tứ đại biết bao khổ sầu"

"Hãy nhìn thân thể mỹ miều

Là nơi tích tựu bao nhiêu buồn rầu

Bận tâm trang điểm, dồi trau

Thật không bền vững, tưởng đâu lâu dài"

"Già nua, phải gẩm hình hài

Rừng đau thương có lâu đài được đâu

Hợp tan đã thấy liền nhau

Khi vui ắc có lúc sầu chẳng sai"

"Thân người như lá vàng phai

Phất phơ trước gió chờ ngày diệt vong

Tử thần chờ đợi bên trong

Tư lương còn thiếu, đường không vật dùng"

"Đời người sẽ đến mức cùng

Trước sau cũng tới diêm chung có ngày

Giữa đường chẳng chổ nghỉ ngơi

Hành trang không có dòng đời miên man"

"Thuyền từ lướt sóng nhẹ nhàng

Biển xanh in bóng trăng vàng ngủ say

Êm đềm một giấc trần ai

Chuông thâu ánh nguyệt Phật đài Thích ca

Nắng xuân đầm ấm chan hòa

Vườn xuân đơm ngát một tòa sắc hương

Gió lành đem rải mười phương

Cành tâm mai nở cúng dường Như Lai

Vô Minh muôn kiếp lạc loài

Lang thang bến mộng, dậm dài khổ thân

Tử sinh chẳng biết bao lần

Cội nguồn cũng ở tham sân mà thành

Mê vì một chút công danh

Vô thường nào biết như cành sương mai

Đắm say trong sắc trong tài

Chán chường nên nổi vắn dài thở than

Chia ly mắt lệ tuôn tràn

Đau lòng thân thuộc đậm ngàn cách xa

Yêu thương chẳng được sum hòa

Nhớ thương không được đậm đà nghĩa nhân

Ghét nhau phải sống chung gần

Để tâm oan trái lắm lần nọ kia

Làm cho thịt nát xương lìa

Hãi kinh máu lệ đầm đìa tuôn rơi

Khóc than ba tiếng chào đời

Khổ đau ngầm báo trong lời sơ sanh

Bây giờ mắt đã kém tinh

Trông ra mờ tỏ gập ghình bước chân

Đầu xanh quá nửa bạc đầu

Nghe trong cơ thể chín phần mõi mê

Đường xa ngán nỗi đi về

Chiều thu cảm thấy tái tê cõi lòng

Nghĩ thôi mắt lệ chảy ròng

Phụng loan đâu nữa mặn nồng tóc tơ

Đành cam thế sự thờ ơ

Những mong ước được phút giờ rảnh rang

Quẩn quanh cứ mãi buộc ràng

Mối vay chưa dứt hai đàn cháu con

Thời gian tàn phá hao mòn

Thân như chiếc lá khô, còn chửa tu

Còn lo kết oán gây thù

Thế gian là cảnh ngục tù bi ai

* * *

Gẩm lời Phật thuyết không sai

Ta nên ghi nhớ chiều mai tu hành

Luật, Kinh, Diệu pháp rành rành

Gắng công tu tập đắc thành quả cao

Ai người muốn thoát trần lao

Hành theo đạo đế khỏi vào tử sanh

Biết bao phước đức viên thành

Sáng soi cõi thế gương lành Thánh nhân

Noi theo đường chánh chuyên cần

Đặc thù quả phúc: hưởng phần nhơn thiên

Khá mau tỉnh giấc sầu miên

Đẹp xinh mới thấy đã liền đổi thay

Ngủ ngầm thiêu đốt không hay

Cái già cái chết ngày ngày hằng trông

Thiết tha tình nghĩa vợ chồng

Hết khi luyến ái thì lòng khổ đau

Cuộc đời thế có vui đâu

Cho nên Phật thuyết khổ đầu tiếp theo

Nguyên nhân tham ái quá nhiều

Lợi danh tài sắc đủ điều chấp nê

Chưa bao giờ biết chán chê

Tà dâm vọng tưởng si mê luân hồi

Từ nay gắng chí vun bồi

Thiện căn bố thí, diệt nòi tham sân

Hướng về Phật trí pháp thân

Tấn tu giải thoát khỏi phần đọa sa

Không còn chấp họ, chấp ta

Hiểu thông kinh luật thấy xa tỏ tường

Sáng chiều nguyện rãi tình thương

Chúng sanh cả thảy mười phương hữu tình

Không phân mỹ tướng dị hình

Cầu cho muôn thú cũng bình an luôn

Thân tâm thường ít lo buồn

Tựa như thanh thủy trong nguồn chảy ra

Thương người khắp chốn ta bà

Từ bi hỷ xã diệu hòa nơi nơi

Đứng đi trầm mặc ít lời

Lục căn chế ngự thường thời nhẹ an

Cõi đời có hợp có tan

Nên hằng quán tưởng thế gian khổ sầu

* * *

Pháp tu sở đắc nhiệm mầu

Chuyện hành thiền định ngỏ hầu thoát ly

Trước là diệt tắt si mê

Phát sanh trí tuệ oai nghi dịu dàng

Ở ăn trên dưới kính nhường

Thuận hòa hiếu thảo mọi đường phân minh

Phước lành nhuần vẻ oai linh

Dồi dào đức hạnh quang vinh đời đời

Làm hiền hưởng quả hiện thời

Bằng gây ác nghiệp trốn đời đặng đâu

"Dù trong núi thẳm hang sâu

Không nơi nào thoát khẩu sầu trổ sanh"

Đạo vào địa ngục hôi tanh

Thịt xương lửa đốt tan tành còn chi

Thế nên việc nhỏ chớ khi

"Cứ làm đi chẳng can gì mà lo"

Người ngu nào có tin cho

Nghĩ rằng nói dối bày trò gạt ta

Các Ngài học rộng thấy xa

Sợ nhân hơn quả mới là cao nhân

Phật xưa Giác ngộ lẽ chân

Chư thiên ba cõi muôn phần tán dương

Cao sâu Vi diệu lạ thường

Thậm thâm giáo lý ai lường được chăng?

Không chi có thể sánh bằng

Trân châu quả báu thường hằng mãi ru?

Từ nay hãy gắng tâm tu

Vinh hoa từ bỏ xa phù phiếm đi

Hướng về đạo quả thoát ly

Trợ duyên giác ngộ, mới thì thương ta

Ngủ trần dục lạc mồi ma

Càng say, càng đắm, càng sa đọa nhiều!

"Thân ta đảo ngọc hầm châu

Khéo nương tựa lấy nọ cầu chi ai

Tự mình chế phục hôm nay

Cứu tinh không có ở ngoài ta đâu"

"Vui cười, thích thú làm sao

"Khi đời mãi bị phủ bao lửa hồng

Trong đêm tối, có hay không

Chẳng mau tìm ánh sáng hồng thoát ly?"

"Lang thang vạn kiếp luân hồi

Tìm không gặp kẻ xây ngôi nhà này

Ôi! đời sống thật buồn thay

Bèo mây bến cả vần xoay lối về!"

"Một khi thần chết đến kề

Nào ai có thể chở che cho mình

Chồng con dầu có chí tình

Ngậm ngùi chỉ biết làm thinh đứng nhìn!"

* * *

Khách nghe từ sớm lặng thinh

Bây giờ khách mới kính trình đôi câu:

"Bạch sư Pháp luật nhiệm mầu

Quả là báu ngọc từng câu từng lời

Từ nay con giảm vui chơi

Đễ lo tu niệm như lời sư khuyên"

Rồi nàng cuối xuống trước hiên

Thành tâm lễ bái gởi tiền trai tăng

Đoạn nàng lui gót đài trang

Lòng luôn luôn nhớ lời vàng Tâm Cao.

Một hôm gió thoảng vườn đào

Hoa đương hé nhụy như chào nắng xuân

Đạo kỳ rợp bóng hương lân

Thiếu nhi Phật tử rần rần viếng thăm

Dưới đồi xe chạy rầm rầm

Trên chùa Thiện tín âm thầm niệm hương

Chợt đâu có khách viễn phương

Tướng người hùng dũng, tác đương băm ngoài

Hiên ngang: dáng điệu râu mày

Nói năng dõng dạc, quả trai anh hào

Nhưng thân khoác chiếc tăng bào

Theo sau lại có lính hầu rất oai

Hỏi ra mới biết là Thầy

Ở trong quân đội, vùng nầy thanh tra

Cũng đồng con của Thích-Ca

Cũng đồng mặc chiếc Cà-Sa tu hành

Nhưng vì hoàn cảnh chiến tranh

Nên đi tuyên uý: lính ngành nhà tu

Tâm cao vui vẽ hỏi chào

Mời vào phương trượng, trà tàu đải nhau

* * *

Sư rằng đời tựa chiêm bao

Sao không giải thoát, còn vào quan quân?

Thưa thầy: ngộ biến tùng quyền

Giới trai chẵng sánh đương quyền thương dân

Vã chăng Phật có tam thân

Tùy cơ thị hiện vào trần chuyển mê

Người tu đừng quá chấp nê

Não phiền chẳng khác Bồ-Đề đâu sư!

Đại nhơn liễu ngộ chơn như

Tùy duyên bất biến, vô dư phược triền

Nê hà năng xuất bạch liên

Vọng chơn chỉ tại mình thiền hay không

Người, trời, đội gác mang lông

Cũng do tâm giác hoặc không chính mình

Sư nghe Thầy tỏ sự tình

Mĩm cười Sư đáp: lý kinh khó bàn

Tuy nhiên Thầy có tin rằng

Ác nhơn quả khổ có mang chăng là?

Thầy thưa: cùng đạo Thích Ca

Dĩ nhiên nghiệp báo ai mà chẳng tin

"Thế thì sống giữa đao binh

Ít nhiều cũng tạo tội tình cho ta"

"Chớ khinh dữ nhỏ làm à!

Rằng không kết quả đến ta bao giờ

Nước kia từng giọt nhỏ hờ

Bình kia tràn chảy đâu ngờ hôm nay

Người ngu tội ác dãy đầy

Cũng vì chấp chứa lâu ngày mà nên"

"Lời vàng của Phật xưa ban

Hành pháp Nhẫn nại, Níp-Bàn tối cao

Xuất gia không hại người nào

Sa-Môn chẳng giọt máu đào dính tay"

"Mùa mưa ta cũng ở đây

Rồi qua đông chí tiếp ngày hạ sang

Người ngu cứ thế mơ màng

Không hay nguy hiểm kia đang đợi chờ"

"Thắng người muôn trận nước cờ

Núi cao chồng chất xương phơi chiến trường

Thắng mình lòng ngát hoa hương

Vẽ vang oai dũng mười phương không bằng"

Chớ cho tại thế Níp-Bàn

Ngủ trần thuốc nhựa để làm người say"

"Khổ nhiều vui ít nào hay

Trí nhân hiểu biết chẳng say dục tình

Quyết không cầu lợi tham sinh

Dầu cho ở tại triều đình thiên vương

Chỉ mong diệt tận thường thường

Môn đồ của Phật nơi gương trọn lành"

Chớ đừng ỷ mạnh ỷ lanh

Ỷ khôn, ỷ khéo tranh giành công phu

Thắng thêm môi dưỡng hận thù

Khổ đau kẻ bại ngàn thu nhớ hoài

Sống không tranh chấp vui thay

Lợi danh từ bỏ vượt ngoài hơn thua"

Thế gian tài sắc tranh đua

Hiền nhân xa lánh chẳng hùa họ đâu

"Bạn vàng không được kết giao

Cao nhân không được hội vào thủy chung

Một mình quyết sống ung dung

Chớ không đi kết bạn cùng kẻ ngu "

"Một thân ta sống khỏe ru

Tội chi chung với võ phu bạn đàng

Xa điều ác sống rảnh rang

Rừng sâu ẩn dật thênh thang độc hành "

"Hoa từ giống kết nên cành

Như ta tạo những việc lành từ thân

"Tỳ khưu từ bỏ thế trần

Thân tâm tịch tịnh thanh nhàn xứng danh"

"Kẻ ngu, ta lại đồng hành

Lòng ta không khỏi lo buồn luôn khi

Lại người điên nữa ra đi

Càng thêm đau khổ, khác chi kẻ thù

Vui thay gần bậc chơn tu

Khác chi gặp bạn sau mùa biệt ly"

Sá gì thế sự thị phi

Chính ta tự biết, ngại gì khen chê

"Ví như ngọn núi kiên trì

Gió cuồng tứ hướng dễ gì chuyển lay

Tiếng đời chê dở khen hay

Không làm chao động đôi mày trí nhân "

Thầy e tu chẳng giúp dân

Người ta sẽ trách chẳng mần lợi ai

Nhưng người đệ tử Như-Lai

Giúp đời bằng Đạo: tháng ngày chuyên tu

* * *

Vã chăng, danh gọi Tỳ- khưu

Nghĩa là "phá ác", nghiệp tu "trì bình"

Tránh xa những chỗ chiến chinh

Vì tâm tương cảnh, hưũ tình đương nhiên

Bồ-Đề trái với não phiền

Cho đồng một thứ là điên rõ ràmg

Luyện thiền giữa chốn chiến tràng:

Tìm sen trên lữa, tìm vàng trên không

Tu ngoài mà cũng tu trong

Khỗ vui siêu đoạ: do lòng giả chân

Sa-Môn chẳng phải danh xưng

Mà do giới hạnh khẩu thân vẹn toàn

Ruộng vườn là nghiệp nông dân

Chỗ không phải hạnh Sa-Môn tu hành

Sống do nghề nghiệp thuần hành

Ấy là "người thợ", chẳng thành Sa-Môn

Sống do buôn bán sanh tồn

"Thương gia" mới đúng, Sa-Môn là lầm

Sống do hầu hạ viếng thăm

Ấy là "nô bộc", chẳng nhằm Sa-Môn

Sống do cung kiếm bảo tồn

Ấy là "chiến sĩ", Sa-Môn không cần

Sống do cúng tế dân quân

"Tế quan" thì phải, phi phần Sa-Môn

Sốnh do cai trị hương thôn

Ấy là "vua chúa"... Sa-môn thì đừng

Sống do thâu đoạt của dân

Ấy là "trộm cướp", Sa-Môn chẳng làm!

Xa lìa thế lợi, tham lam

Không kiêu, không hận, không làm hại ai

Nhẫn kham, từ tốn, xã tài

Thoát ly kiết sữ trong ngoài cảnh căn

Giiữ gìn giới hạnh khẩu thân

Không ưa xu hướng hoặc gần thế nhân

Lòng không thù oán, ác sân

Kiếm cung từ bỏ chẳng cần lợi danh

Sống luôn làm các việc lành

Tránh xa việc dữ, tâm hành sạch trong

Đấy là mới thật Sa-Môn

Đấy là mới thật kẻ khôn trong đời

* * *

Tâm-Cao vừa nói dứt lời

Thầy Tuyên Úy đã vui cười xá Sư

Thầy rằng chân thiệt bất hư

Tôi xin ghi tạc lời Sư vừa rồi

Tôi về từ chức xin thôi

Việc xong tôi sẽ phản hồi cùng Sư

Thế rồi Thầy lại giả từ,

Hai người cận vệ xá Sư, ra về

Chuông không chiều vắng lê thê

Ngân nga gọi khách, Bồ Đề triển khai

Lâng lâng dưới mái Phật đài

Đêm thu vọng nguyệt, đốt vài tâm hương

Kể từ gặp khách viễn phương

Tâm Cao cảm thấy tình vương trong lòng

Mấy khi gặp kẻ tâm đồng

Bá Nha luống những ngóng trông Tử Kỳ

Sẳn sàng sắm đủ Bát Y

Đợi người trở lại chốn này tái tu

* * *

Hè qua rồi lại sang thu

Càng trông càng bặt mịt mù tin sương

Một hôm, từ dưới Hội trường

Khách Tăng năm trước tìm đường về đây

Tâm-Cao vui vẻ đón Thầy

Hàn huyên tâm sự trọn ngày với nhau

Thời gian chừng một năm sau

Luật Kinh thấu suốt, pháp nào cũng thông

Có hôm, viện chủ NGUYÊN KHÔNG

Sau khi thọ thực đến phòng thăm Sư

Thấy Thầy điềm tỉnh vô tư

Trang nghiêm tế hạnh, bi từ tính thiên

Oai nghi cốt cách đại hiền

Đứng đi tề chỉnh phước duyên đặc thù

Tướng người quả bậc thanh tu

Đức tài chắc hẳn: trượng phu trong trần

Đại Sư thăm hỏi ân cần

Định cho tháng tới bữa rằm đắp Y

Thì giờ: cửa sổ ngực phi

Đến ngày truyền giới Sa-Di cho Thầy

** *

Tu xong Ngài mới giải bày

Tân Sư có bốn điều này đáng kiêng

Như người xuống nước không yên

Bởi do bốn việc ưu phiền như sau:

1- Ra khơi ngại sóng ba đào:

Sa-Môn hay sợ: việc nào cũng sân

2- Sông sâu sợ gặp sấu ăn

Cũng như Tăng sĩ thiếu phần thọ trai

3- Giữa dòng sợ nước cuốn xoay

Giống như Tịnh giả ngại tai ngủ trần

4- Biển xanh sợ cá mập gần

Xuất gia ngại nhứt: nữ nhân đến thường

Nếu không làm Sải du phương

Thì nên ẩn dật, tránh đường lân la

Nhứt là đừng tới những nhà

Lở thời, gái góa dù già hay xuân

Còn như khách đến cúng dâng

Dĩ nhiên phải tiếp nhưng đừng quá thân

Trong khi tiếp chuyện nữ nhân

Phải nơi trống trải và cần người nam

Bằng không thì nhớ phải làm:

Đổi thay đi, đứng... luận đàm sáu câu

Nay ngươi kinh luật thâm sâu

Hiểu nhiều giáo lý, mặc dầu mới tu

Nên ta ban hiệu đặc thù:

"Pháp Thông" tên đạo gắng tu vững bền

Từ nay mọi việc dưới trên

Giao ngươi săn sóc giữ gìn ngoài trong

Tâm Cao khỏi phải bận lòng

Để vào tịnh thất gia công tập thiền

Dạy rồi Ngài gọi Sư Nhiên

Dọn nơi liêu cốc, dạy Thiền Tâm Cao

Pháp Thông đảnh lễ lui vào

Để lo phận sự thầy trao cho tròn

Gió chiều nhè nhẹ trên non

Ta-la trước ngỏ vẫn còn nhởn nhơ

Cảnh Thiền cũng gợi hồn thơ

Dù không say đắm, cũng nhờ đôi khi

* * *

(xem tiếp Phần 3)

Tỳ kheo Giác Chánh

[03]

* * *

Một hôm có khách tu mi

Chơi Xuân, chợt thấy Phật đài ghé thăm

Ngờ đâu gặp bạn tri âm

Pháp Thông ngày trước đồng làm việc chung

Mừng mừng tủi tủi không cùng

Nét tươi vẻ mặt, sắc lòng no vui

Chuyện trò ấm lạnh xong rồi

Pháp-Thông mới chuyển qua lời khuyến tu:

Trăm năm trong cõi diêm phù

Cũng như bào ảnh, sương mù, tuyết lan

Kiếp người sống giữa trần gian

Khổ nhiều vui ít, luôn mang não phiền

Thú vui dục lạc mãi ghiền

Đắm say vật chất oan khiên lắm đời

Tu hành tâm trí thảnh thơi

Mặc cho thế sự đổi đời trăng sao

Vui chi công việc chiêm bao

Xuân xanh mới đó bạc đầu rồi đây

Thế gian có bốn hạng người

Cũng như bốn loại ngựa này chẳng sai:

1- Ngựa vừa bắt kế chạy dài

Như người vừa có thân này tu ngay

2- Ngựa trông roi giá mới phi

Như người thấy khổ mới thì lo tu

3- Bị đòn, ngựa mới tẩu lưu

Như người bị khổ mới trù thoát ly

4- Dù đòn, ngựa chứng chẳng đi

Như người dù bị khổ gì vẫn cam...!

Bởi vì danh lợi luyến tham

Cho nên phải khổ, vẫn ham ở đời!

Những ai tỉnh ngộ thức thời

Hãy lo giải thoát cho đời tương lai

Thế Tôn còn dụ bảy người

Trồi lên, lặn xuống, trong đời thiếu chi:

1- Người trầm xuống nước luôn đi

Như người "Đoạn kiến" tin gì quả nhân

2- Người trầm xuống nước trồi lên

Rồi trầm xuống nữa: không bền đường tu

3- Người lên đứng đó khỏe ru

Như người trì giới chẳng tu thêm gì

4- Người lên tìm được hướng đi

Cũng như Sơ Đạo chứng tri Níp-Bàn

5- Người lên nhìn thẳng con đàng

Cũng như Nhị Đạo Níp-Bàn đã trông

6- Người lên lội thẳng qua sông

Cũng như Tam Đạo khỏi dòng dục sinh

7- Người lên đến tận bờ trên

Cũng như La-Hán vượt nền trầm luân

Trí nhân nhàm chán ngủ trần

Tìm đường giải thoát, hưởng phần thanh cao

Khách rằng Sư giảng hiểu mau

Nhưng tôi muốn hiểu Pháp nào cần tu

Vã chăng tôi chữa muốn đâu?

Tại gia thì đặng, cạo đầu thì khoan!

* * *

Sư rằng rừng pháp thênh thang

"Kiến cơ nhi tác", tùy hàng thiện tâm

Tại gia qui giới phải chăm

Nếu không qui giới khó làm nhơn thiên

Tam qui là Phật, Pháp, Tăng

Quy y có nghĩa là hằng làm theo

Phật Đà ba đức quí cao:

Tịnh, Bi, Trí tuệ làu làu đáng nương

Đạt-Ma (1) Pháp bảo như gương

Luật, Kinh, Diệu pháp nên thường dựa theo

Tăng già là chúng Tỳ Kheo

Bố Ma, phá ác, hạnh nghèo hóa duyên

Nương theo Tam Bảo giải phiền

Trần gian dù hưởng cảnh tiên không bằng

(1) Đạt Ma: Dhamma (Pháp)

* * *

Và thêm ngũ giới giữ ngăn

Tránh điều tội lỗi, phước bằng Chư thiên:

1- Sát sanh thứ nhất phải kiêng

Dù người hay thú, dữ hiền như nhau

2- Đạo tặc là thói đoạt thâu

Hoạnh tài bất phú, chớ cầu nuôi thân

3- Tà dâm trược hạnh chớ gần

Giao hoan trái phép là nhân bại tồi

4- Vọng ngôn nói dối lôi thôi

Gạt người phải tội: đứng ngồi lo âu

5- Ẩm tửu là gốc khổ sầu

Loạn tâm mất trí biết đâu chánh tà

Năm điều này phải tránh xa

Đức nhiều, Đế Thích vẫn là kính tôn

Thương mình, trì giới là khôn

Thương mình phóng đảng: tự chôn chính mình!

Còn như trách nhiệm gia đình

Phải tùy bổn phận của mình làm theo

Phận con phải giữ năm điều

Không nên cẩu thả làm liều chẳng suy:

1- Dưỡng nuôi cha mẹ cơn nguy

Gọi là đền đáp tứ chi sanh thành

2- Làm thay công việc mọi ngành

Đền ơn cha mẹ nuôi mình ngày thơ

3- Giữ gìn truyền thống trong nhà

Chớ nên phá hoại người ta chê cười

4- Trau dồi nết hạnh thẳng ngay

Mới là đáng hưởng gia tài mẹ cha

5- Song thân theo bước ông bà

Cúng dường hồi hướng mẹ cha, trọn nghì,

Ấy là phận sự hiếu nhi

Còn phần cha mẹ cũng tùy thời cơ

Nuôi con chẳng phải chỉ nhờ...

Mà còn nhắc dạy tóc tơ kỹ càng:

1- Ngăn con chớ để hoang đàng

Làm điều tội lỗi dọc ngang lẫy lừng

2- Dắt dìu con trẻ tu thân

Việc nào từ thiện chuyên cần dồi trau

3- Dạy con nghề nghiệp cần lao

Có nghề như có chiếc phao bên mình

4- Trưởng thành lo lập gia đình

Dù trai hay gái con mình phải lo

5- Tùy thời của cải chia cho

Các con lớn nhỏ cũng cho đồng phần

Ấy là trách nhiệm từ thân

Dưỡng nuôi dạy dỗ thành nhân là rồi

Vợ chồng là bạn lứa đôi

Cũng nên khéo xử ở ngôi vị mình:

Chồng là người chủ gia đình

Phải nên đức độ cuộc tình mới vui:

1- Dù sân nói vẫn ngọt bùi

Chẳng nên môi miếng, mà lời cam ngôn

2- Vợ chồng thì phải đồng tôn

Quí nhau như khách: bảo tồn tình thương

3- Thủy chung phải giữ trọn đường

"Phóng thê hạ nguyệt" sở trường tiểu nhơn

4- Trong nhà, giao vợ đảm đương

"Tề gia nội trợ" lẽ thường xưa nay

5- Tặng quà cho vợ mỗi khi

Ấy là nhắc vợ vẫn y độ nào

Phận chồng đức hạnh thanh cao

Thì phần làm vợ thế nào mới xong?

Vợ là gia chủ bên trong

Tất nhiên phải đối với chồng đáng thương:

1- Việc nhà khôn khéo lo lường

Nữ công gia chánh: sở trường phụ nhân

2- Bà con hai phía đồng cân:

Bên chồng bên vợ đều phần như nhau

3- Của chồng làm đã được giao

Giữ cho toàn vẹn, vật nào cũng kiêng

4- Trung thành một dạ chính chuyên

Thủy chung chẳng để chồng phiền vì ai

5- Siêng làm các việc chơn tay

Nhứt là đừng tập ngủ ngày, không đau!

Vợ hiền thủ phận cháo rau

Chồng ta, ta mến, sang giàu mặc ai

Có phần làm chủ gia tài

Với người giúp việc trong ngoài phải lo

1- Cắt phân công việc đắn đo

Liệu vừa với sức chớ cho quá nhiều

2- Tiền công phải trả cho đều

Nên dư chút ít, bạn nghèo đáng thương

3- Dưỡng nuôi khi bệnh lỡ vương

Thuốc men tử tế, lo thường cháo cơm

4- Phân chia vật thực ngọt ngon

Thương nhân công thể bà con của mình

5- Hãy cho nghĩ phép khi xin

Và khi mệt nhọc nhắc nên bớt làm

Ấy là người chủ từ tâm

Thương người giúp việc, phước ngầm không hay

Nhân công phải có trí tài

Đem công đổi của phải ngay và hiền:

1- Việc làm đến sớm trước tiên

Thường thường sốt sắn khỏi phiền nhắc kiêu

2- Đến khi mãn việc nghĩ sau

Luôn luôn nể chủ, ngày nào cũng siêng

3- Việc làm thì phải cần chuyên

Chú tâm cẩn thận, chủ khuyên: vâng lời

4- Vật nào nếu chủ không mời

Thì không nên lấy của người chẳng nên.

5- Nết lành của chủ nhà mình

Nên khoe nơi khác, cho tình thêm thân.

Ấy người giúp việc có nhân

Tín thành, trung trực, chuyên cần đáng khen.

Còn người theo việc sách đèn

Với Thầy cũng phải lắm phen giữ gìn

1- Mỗi khi Thầy đến chỗ mình

Phải nên đứng dậy tiếp nghinh thường thường

2- Hầu Thầy những lúc tai ương

Đỡ nâng, đấm bóp bên giường thường xuyên

3- Nên nghe Thầy nhắc nhở khuyên

Siêng năng học tập, chẳng phiền Tôn Sư

4- Giúp Thầy lặt vặt chuyện tư

Thừa cơ học hỏi giờ dư với Thầy

5- Trong khi Thầy giảng giải bài

Phải nên kính cẩn nghe Thầy từng câu

Ấy trò có nghĩa tình sâu

Lễ, Văn, cần mẫn là đầu thành công

Còn làm Thầy phải thật lòng

Dạy cho Đệ tử chí công trọn tình

1- Những nghề hay khéo của mình

Dạy cho đệ tử học hành tinh thông

2- Tập cho đệ tử chuyên ròng

Trau dồi nghề nghiệp lão thông tỏ tường

3- Dạy cho tất cả sở trường

Đừng nên dấu diếm nghề riêng của mình

4- Khen tài đệ tử chí tình

Trước mặt bè bạn, làm vinh học trò

5- Trò đau Thầy cũng chăm lo

Hoặc khi thất nghiệp, giúp trò làm ăn

Minh Sư nghĩa cả thâm ân

Dạy tài mà cũng dạy nhân dạy tình

Còn như bằng hữu tử sinh

Cùng nhau kết nghĩa đệ huynh bạn vàng

Tương thân như thể họ hàng

Sơ giao trọn nghĩa kim bằng có năm:

1- Xã tài, là đức vô tham

Giúp bạn của cải nên làm mỗi khi

2- Nói lời Ái Ngữ tương tri

Nhưng đừng môi miếng lỗi nghì thân giao

3- Lợi hành, khiến dễ mến nhau

Làm điều lợi ích, khi đau hộ trì

4- Tri âm, Đồng sự kính vì

Luôn luôn nể bạn, chẳng khi nghèo giàu

5- Thật thà với bạn sơ giao

Không nên dối trá làm màu nghĩa nhân

Ấy là với bạn mới thân

Phải làm ân trước, đặng phần tình sau:

Còn đối với bạn thâm giao

Phải nên lưu ý lúc nào bạn nguy:

1- Khi nào bạn có dễ duôi

Phải nên nhắc nhở từng lời nhủ khuyên

2- Nếu như bạn lở đắm ghiền

Thì nên gìn giữ của tiền cho nhau

3- Lúc nào bạn rủi ốm đau

Thì nên săn sóc chớ xao lảng lòng

4- Bạn khi tai biến suy vong

Thì nên hộ trợ cố nhân trọn tình

5- Cháu con thân quyến bạn mình

Hãy nên quí mến đồng tình người thân

Ấy là trọn nghĩa trọn nhân

Của người Thiện hữu đường trần thâm giao.

* * *

Còn về tín ngưỡng thâm cao

Của người Cư sĩ thế nào chánh chơn?

1- Tập tu, đừng tập giận hờn

Khẩu thân lành với Sa-Môn: đức nhiều

Thân không làm cách ngạo kiêu

Phải nên mát mẽ chuộng chìu Sa-Môn

2- Khẩu không xảo ngữ lộng ngôn

Mà nên chân thật ôn tồn với Tăng

3- Ý không sân hận kiêu căng

Mà nên từ mẩn kính nhường nhà Sư

4- Gia đình chẳng luận thiếu dư

Miễn lòng trong sạch, ít như có nhiều

5- Cúng dường các vị Tỷ khưu

Tùy theo sức có, lòng nhiều quí hơn

Ấy là đối với Sa-Môn

Phận người Thiện tín luôn luôn giữ gìn

Còn người cai trị dân tình

Sống theo mười hạnh, quang vinh nhất đời

1- Sẳn sàng đem của giúp người

Thương dân nghèo thiếu nơi nơi độ trì

2- Bản thân ngũ giới: nội qui

Khẩu thân trong sạch, tín uy vững bền

3- Hy sinh tài sản riêng mình

Để tạo sự sống nhân sinh nhân quyền

4- Chí công ngay thẳng trung kiên

Giúp dân tiến hóa trọn quyền phát huy

5- Kiệm, cần, liêm, chính, vô si

Ở ăn giản dị chẳng tùy xa hoa...

6- Luôn luôn tình cảm nhu hòa

Ngọt ngào ngôn ngữ nhà nhà mến thương.

7- Tánh tình mát mẻ thường thường

Tự do tín ngưỡng, cúng dường của dân

8- Không nên sát phạt hại nhân

Dẹp lòng hiếu chiến, thôn lân thái bình

9- Giữ lòng nhẫn nại tự tin

Chịu mọi nghịch cảnh bất bình khó khăn

10-Nước nhà bị giả xâm lăng

Cảm hóa, bất bạo vẫn hằng đấu tranh

Ấy người Nguyên Thủ khôn lanh

Thương dân mến nước đức lành thanh cao

Những điều hạnh phúc phú hào

Như trên đã kể, khép vào hiện sinh

* * *

Còn điều họa phúc tâm linh

Là điều tạo nghiệp tái sinh cho mình

Trong đời ai chẳng lòng tin

Hành theo thập ác thác sinh bốn đường:

1- Sát sanh là nghiệp bất lương

Chết vào địa ngục, người: thường yểu vong

2- Của người tước đoạt lấy không

Thác vào cảnh khổ, sống trong khổ phiền...

3- Tà dâm trược hạnh ác duyên

Chết vào đường dữ, khó yên thân người

4- Vọng ngôn là dối gạt đời

Thác sa ác đạo, làm người ngọng câm...

5- Nói lời hung dữ khổ tâm

Chết sinh cảnh khổ, sống tâm não phiền

6- Nói lời chia rẽ tình duyên

Thác sanh ác thú, quả thường biệt ly

7- Nói điều nhảm nhí vô nghì

Thác sanh bất hạnh, người khi lẽ thường

8- Lòng tham tạo nghiệp bất lương

Nhân gieo bất thiện, quả vương chẳng lành

9- Tâm Sân xui khiến ác hành

Chết vào địa ngục, quả thành vô duyên

10-Tưởng tà chấp quấy gây phiền

Thác sanh ác đạo triền miên lâu đời

Ấy là mười dữ hại người

Là nhân sinh khổ, là mồi đọa sa.

Còn ai Chánh tín thiết tha

Tạo mười hạnh phúc, chết qua thiên đàng

1- Rộng lòng "Bố thí " cúng dàng

Thác sanh nhàn cảnh, quả hằng giàu sang.

2- Tín tâm "Trì giới" nghiêm trang

Chết lên thượng giới, quả: an mạnh lành.

3- "Tiến tu" tịnh tuệ pháp hành

Nếu không Thiền Đạo cũng thành Tam nhân

4- Lòng thành "Cung Kỉnh" cao nhơn

Chết sinh thiện thú, quả thường cao sang

5- Ra công "Phục Vụ" nhơn gian

Bằng việc từ, thiện bình an đời đời

6- Phước lành "Hồi hướng" người trời

Được quả thù thắng, đời đời an vui

7- Người làm tốt, hưởng quả vui

Ta nên "Tùy hỷ" phước người tăng thêm

8- Siêng nghe Pháp bảo vững niềm

Tin nơi Chánh đạo, tri tiềm ẩn sanh

9- Sẳn lòng thuyết giảng Pháp lành

Độ người giác ngộ, quả thành trí nhân

10-Cải tà qui chánh chứng chân

Trau dồi chánh kiến là nhân siêu phàm

Ấy mười nhân tạo phúc thâm

Giúp cho hành giả, quang lâm cõi trời

Xuất gia phóng khoáng thảnh thơi

Tiêu diêu rừng đạo, bỏ đời tối tăm

Say mê dục lạc miên trầm

Thâm thâm bể khổ, ngầm ngầm sông mê

Dù rằng xử thế trọn bề

Chỉ vui hiện tại, khổ về tương lai

Chi bằng dứt bỏ trần ai

Hướng lên Đạo Quả vượt ngoài trầm luân

* * *

Nghe xong khách tỏ lòng mừng

Bạch rằng tôi thiệt không đần cũng ngu

Mãi mê thế sự bôn xu

Trần gian chi khác sương mù ban mai

Tôi xin tạm biệt ít ngày

Để lo thu xếp xong rồi xuất gia

Trải bao thỏ lặng ác tà

Tịch triêu mấy lượt trải qua Phật đài

Thời gian khách trở lại đây

Bát y sắm đủ chờ ngày xuất gia

Sẳn ngày lễ Ka-thi-na

Chúng Tăng tụ hợp trước tòa cho tu

Đại Sư chỉ dạy công phu

Pháp Danh Ngài đặt "Thiên Thư" từ rày

Gắng tu giải thoát tương lai

Gắng tu giải thoát khổ dài huyển không

Đại Sư sau đó phân công

Nhiên, Cao thích tịnh ở trong luyện thiền

Thông, Thư tánh khí điềm nhiên

Ngữ ngôn bặt thiệp dễ khuyên độ đời

Vậy nên tiếp khách bên ngoài

Giờ dư ôn luyện những bài pháp cao

Sống chung nhắc nhở cho nhau

Và khi nữ giới đi vào... có hai

Xem chừng vô cớ chuyện dài

Sa-Môn phải giữ giới trai vẹn toàn

Dạy xong, Sư lại Thiền sàng

Đêm đêm tịch mặc, trăng vàng nhạt soi

Tháng ngày hành đạo trên đồi

Cô liêu hoang vắng thảnh thơi an nhàn

* * *

Một hôm có khách Nha Trang

Từ xa nghe tiếng đạo tràng Thích ca

Hôm nay tiện dịp ghé qua

Trước là viếng cảnh, sau là nghe kinh

Nàng vào vừa đến tiền đình

Thoắt trông, hai vị sửa mình trang nghiêm

Phất phơ liễu rũ êm đềm

Bóng hồng như đã cố tình chi đây

Sau khi lễ Phật xong rồi

Nàng vào Tăng xá đến ngồi giường bên

Hai Sư thăm hỏi sự tình

Rồi sang qua việc luật kinh tu hành

Nàng nghe hoan hỷ tín thành

Như còn chưa hiểu ngọn ngành thanh qui

Khách rằng các vị đắp y

Tại sao cấm kỵ ghét vì nữ nhơn

Khi vào nhìn thấy kế đơn

Có chương cấm tiếp nữ nhơn độc hành

Pháp Thông đưa mắt liếc nhìn

Thiên Thư Sư đệ! sự tình giải phân!

* * *

Thư rằng: nam nữ... bất thân

Thanh qui cấm chế: giữ phần thanh cao

Sa Môn chẳng luận thời nào

Tương thân rất dễ mắc vào tà tâm

Chỉ trừ các vị Siêu phàm

Hoặc dùng đại lực, tịnh tâm vững vàng

Như thời Phật tại thế gian

Tăng đồ khắp chốn tịnh nhàn chuyên tu

Đạo tràng có vị Tỷ Khưu

Tinh cần hành đạo, một chiều quán thân

Hoắc nhiên thấy rõ vô thường

Chứng chân đạo quả bên đường hoang vu

Một hôm tiện bước vân du

Trước nhà khất thực, ai đâu cúng dường

Bỗng người tỳ nữ tiểu nương

Đem tô cháo cũ ra đường đổ bỏ đi

Tỳ Khưu mới bảo nữ tỳ

Cháo kia nếu bỏ, đổ thì bát tôi

Nữ tỳ nghe bảo y lời

Nhưng rồi nhận được, đây người chủ xưa

Chạy vào trong trướng bẩm thưa

Cậu con đi bát giữa trưa trước nhà

Mẹ cha và vợ chạy ra

Thấy Sư độ cháo, xót xa nghẹn ngào

Trách rằng sao chẳng đi vào...

Cao lương mỹ vị nhà đâu thiếu gì

Lại dùng cháo bỏ như vầy

Tu sao khắc khổ thế này mà tu!

Sư rằng giới luật Tỷ Khưu

Có chi dùng nấy để tu qua ngày

Ông bà chua xót châu mày:

"Ngày mai xin thỉnh nơi này thọ trai"

Nhận lời, Sư đến rừng cây

Suốt đêm nhập định, rạng ngày hóa duyên

Vào nhà bỗng thấy của tiền

Ngọc ngà châu báu họ khiêng để đầy

Bên giường ngào ngạt hương bay

Giai nhân kiều diễm trang đài bước ra

Vây quanh sầu thảm khóc la:

"Chàng ơi! sao nỡ bỏ nhà đi tu

Nhớ chăng, những buổi chiều thu

Kề nhau ta tỏ những câu ân tình

Về đây nối lại ba sinh

Về đây ta mãi trọn tình yêu nhau"

Tỳ khưu đứng lặng hồi lâu

Nhẹ nhàng khẻ bảo "cớ sao làm phiền"

Quí chi thể xác tứ nguyên

Vui chi cái cảnh triền miên khổ sầu

Yêu thương phiền muộn về sau

Càng đa mang lắm khổ đau càng nhiều

Thân bằng nhiều, vẫn cô liêu

Bởi khi đau chết ai liều thế cho

Lỡ mang thân hiện phải lo

Gắng tu giải thoát chuyến đò tương lai

Vậy hiền tỷ chớ bi ai

Dẹp lòng ưu ái chiều mai tu hành

Các nàng hét giọng thất thanh

Hoa vàng rơi xuống, bên mành ngã lăn

Mẹ cha dìu đỡ các nàng

Rồi đem cơm nước cúng dàng đến Sư

Độ xong bình thản giã từ

Du hành nối bước chơn như thường hằng"

* * *

Như trên là vị Thánh Tăng

Còn phàm nhơn khó thoát đàng tình thương

Cho nên các chốn Phật đường

Chư Tăng ít tiếp chuyện thường nữ nhơn

Khách nghe Sư giải nguồn cơn

Cúi đầu khép nép dưới đơn bạch rằng:

Lành thay! được gặp Chơn Tăng

Tu hành tinh khiết thường hằng chánh tâm

Vì đời chỉ chỗ sai lầm

Vì dân hóa đạo phước thâm đời đời

Con mong Tăng chúng nhận lời

Cho con để bát mỗi ngày thường xuyên

Giúp cho Tăng chúng tịnh yên

Chuyên tâm tu luyện khỏi phiền nấu ăn

Chư Sư vui nhận lời nàng

Và từ hôm đó đạo tràng chuyên tu

* * *

Một hôm có khách vân du

Có Y có Bát ... quả tu chơn truyền

Khách Tăng dáng vẻ thiếu niên

Mày xanh mắt sáng tướng hiền nhưng oai

Vóc người mảnh khảnh thanh bai

Bước đi chầm chậm khoan thai dịu dàng

Lục căn thanh tịnh nghiêm trang

Màu da hồng hượt, y vàng rất xinh

Trước chùa y xả vai bên...

Vừa trông đã rõ bậc rành luật qui

Hai Sư ra rước Bát Y

Thỉnh vào Tăng xá lễ nghi bái chào

Khách Tăng vui vẻ xá nhau

Thưa rằng Đại Đức phương nào vãng lai?

Đáp rằng từ dưới miền tây

Vân du các tỉnh đến đây vài ngày

Chợt ngang trông thấy Phật đài

Ghé thăm nào biết nơi nầy đồng tu...

Thông thưa: Đại Đức vân du

Chắc là lý đạo pháp tu tinh nhuần?

Xin đem pháp chuyển hồng trần

Cho con mắt bụi được phần sáng tinh

Đáp rằng đâu dám! Sư huynh

Tôi còn thiển cận, vô minh rất nhiều

Dám đâu trước thợ múa rìu

Lỗ bang đối diện vẽ bùa sao nên

Thư thưa: Đại Đức cao minh

Khiêm nhường quá lẽ, e tình không thân!

* * *

Đáp rằng: Thiện, Mỹ và Chân

Là ba yếu tố khách trần thâm giao

Thật ra chẳng biết pháp nào

Vì trong vạn pháp gom vào một thôi.

Cái chi tự tướng hiện bày

Điều gọi là Pháp trong ngoài như nhau

Nhưng trong pháp tướng tối cao

Được phân hai loại trước sau thường hằng:

Tục đế: sự thật thế gian

Còn phần Chơn Đế: Níp-Bàn, Sắc, Tâm

Thế nên Chơn Đế phân làm

Hữu, vô; chơn, vọng; sắc, tâm; đổi, thường

Tâm là biết cảnh hiện đương

Sở hữu phụ thuộc sắc thường đổi thay.

Níp-Bàn tuyệt đối an vui

Bất sanh bất diệt ngoài đời nhơn thiên.

Chúng sanh hiện hữu do duyên

Có cơ thành tựu, hết duyên biến hình

Ngủ-Uẩn: sắc, thọ, tưởng, hành

Và phần tâm thức diệt sanh đời đời

1- Sắc Uẩn: thể xác người trời...

Chính là đất, nước... tùy thời hiện sanh.

2- Thọ Uẩn: cảm giác hiện hành

Tức là khổ, lạc ... diệt sanh từng hồi

3- Tưởng Uẩn: nhớ việc đã rồi

Chính là biết cảnh biết rồi hiện ra

4- Hành Uẩn: các việc chánh tà

Tức nghiệp thiện ác tạo ra con người

5- Thức Uẩn: hiểu biết nghĩ suy

Chính là Nhãn, Nhĩ... năng tri cảnh ngoài

Ấy là năm uẩn trong đời

Thú, người tùy chỗ mượn lời gọi xưng

Nếu phân tế nhị lý chơn

Thì mười hai xứ: cảnh, căn hiệp vào

Còn mười tám giới khác nhau

Là thêm sáu thức: một trào sắc danh

Đó là tùy sự lập thành

Chớ khi giải thoát: giả danh hoàn toàn

Thế nên trong lúc luận bàn

Biết pháp gì nói, khỏi mang sai lầm

* * *

Thư thưa: Đại Đức uyên thâm

Pháp mầu vi diệu còn lầm được sao?

Đáp rằng: - Đời giống chiêm bao

Diệt, Sanh, giả hiệu, lúc nào trụ yên

Đắc A-La-Hán hết phiền

Phàm nhơn như kẻ bệnh ghiền cơn say

Nhơn duyên thay đổi từng giây

Tham sân si đó, giờ đây diệt rồi

Có khi thiện nghiệp vun bồi

Vô tham, không giận... bỗng thôi biến hiønh

Cảnh duyên: xúc đối sắc, thinh ...

Cảnh tốt hoặc xấu: bất bình hoặc vui

Chúng sanh đời sống hàng ngày

Hoàn toàn phản ứng bởi nơi cảnh ngoài

Trưởng duyên tùy tính mỗi người

Dục, cần, tâm, thẩm do nơi sở trường

Vậy nên cá tánh đa phương

Và nhiều cố tật mỗi đường khác nhau

Còn nhiều duyên khác gồm bao

Thế nên biết nói làm sao khỏi lầm.

Vã mình trí tuệ tối tăm

Chưa được giải thoát, dám làm thầy ai

* * *

Thông thưa: Đại Đức đủ đầy

Khẩu thân trong sạch, đức đầy, trí thông

Nỡ nào từ chối lòng dòng

Nỡ không thí pháp trần hồng luống mê

Đáp rằng: - Chưa chứng Bồ Đề

Dù thông kinh luật vẫn mê vẫn lầm!

1- Kiến thường chẳng rõ sắc, tâm

Mà tin rằng có phần âm linh hồn

Luôn luôn tam giới trường tồn

Dù rằng luân chuyển, phần hồn chẳng thay!

2- Hoài nghi lưỡng lự phân hai

Khó tin Tam Bảo, đúng sai chần chờ

Nhơn duyên nghiệp báo nghi ngờ

Phân vân tam thế, mịt mờ đường tu!

3- Tà giới Cấm Thủ sai thù:

Theo tục cúng tế, cách tu khổ hành

Chấp mê thờ bái thần linh

Chê bai chánh pháp khó tình thoát ly!

Ba điều kiết sử trên đây

Tu-đà-hườn đạo mới phai hoàn toàn

Phàm nhơn kiết sử đa đoan

Thế nên tôi nói vẫn còn lầm mê!

* * *

Thư thưa: Đại Đức e dè

Chớ đâu có lý: thấy nghe còn lầm?

Đáp rằng: - Tôi nói thật tâm

Vì phiền não chướng tối tăm còn nhiều

Dục tham: lòng muốn mến yêu

Sắc thinh hương vị xúc, nhiều đam mê

Ngũ trần làm dạ tái tê

Vương mang dục lạc khó bề vị tha!

Hận sân tức tối khóc la

Bất bình cảnh nghịch khó mà giải khuyên

Tỵ hiềm tật đố thụy miên

Hằng thiêu đốt mãi: lửa phiền trong tâm!

Hai điều kiết sử sân tham

Đà-Hàm giảm nhẹ, Na-Hàm mới tiêu

Phàm nhơn còn vướng đủ điều

Thế nên tôi nói còn nhiều tối tăm!

* * *

Thông thưa: phiền não thâm trầm

Nếu luôn lo ngại thì làm sao tu?!

Đáp rằng: - "nói" chữa hẳn tu

Biết bao học giả mịt mù trầm luân

Lòng tham "Ái sắc" giới thiền

Chấp mê sắc cảnh phược triền trong tâm

Dù rằng nhiều vị không lầm

Nhưng bằng ưa thích ngấm ngầm trong tâm!

Vô sắc ái nhiễm cảnh không

Tức thiền vô sắc là không sắc hình

Chỉ dùng khái niệm thinh danh

Lòng tham còn vướng vô hình thiền cư!

Ngã mạn là tánh tự kiêu

Chấp ta với chúng đủ điều hơn thua

Dù rằng chỉ nghĩ hơn thua

Nhưng trong so sánh cũng là kiêu căng!

Loạn tâm: phóng dật bất an

Là lòng dao động theo đàng sắc thinh...

Thật ra, những lúc giật mình

Cũng là phóng dật, sự tình cố nhiên!

Vô minh: si ám đảo điên

Chẳng thông tứ đế, chính: phiền bộc lưu!

Mười hai duyên khởi là đầu

Ba đời mù tịt biết đâu Níp-Bàn

Như trên: năm sự buộc ràng

Bậc A-La-Hán, hoàn toàn sạch trong

Phàm nhơn thì phải bận lòng

Thế nên tôi nói: trong vòng "lầm mê"!

Bởi tôi chưa chứng Bồ Đề

Dù thông kinh luật vẫn mê vẫn lầm!

* * *

Thư thưa: Đại Đức cao thâm

Còn cho rằng chẳng khỏi lầm sai mê

Chúng tôi còn lắm vụng về

Làm sao có thể triển khai đạo vàng?!

Đáp rằng: - Dù vậy chớ than

Tùy duyên thuyết pháp như thoàn rước đưa

Pháp mầu như nước trời mưa:

Người tìm còn thiếu, kẻ đưa chối từ

Hằng ngày cùng pháp trầm tư,

Sẽ không bị những thói hư nhiễm vào

Pháp thí là thí tối cao

Pháp vị ngon nhất, vị nào cho qua

Pháp hỷ là hỷ tinh hoa

Thế nên nhiều ít cũng là cần chuyên

* * *

Thông rằng: chữa hiểu nỗi duyên

Lại chưa đắc đạo e phiền não chăng?

Đáp rằng: - Việc đó tùy căn

Đạo nào chưa đắc mà hằng ước mong?

Thông thưa: tôi chẳng hiểu thông

Ngưỡng mong Đại Đức vui lòng chỉ cho

Đáp rằng: - Khỏi phải phiền lo

Đạo là đường lộ, lần dò lại qua

Nếu chia thì cũng có ba

Ai không người đạo mà lo tìm cầu

Sát sanh, trộm cướp tước thâu

Tà dâm, nói dối, ác sân bất hòa

Tào lao, tham ác, phiền hà

Chấp sai chơn lý, ấy là đường đi

Vào nơi cảnh khổ sầu bi

Đó là "ác đạo" cầu chi đường này!

Bố thí, trì giới, Thiền na

Lòng cung kính, phục vụ, và phước chia

Vui theo nghe pháp sớm khuya

Thuyết pháp, cải chánh xa lìa đoạn không

Ấy đường nhàn cảnh thong dong

Đó là "Thiện Đạo" có không mà tầm?!

Kiến, Duy, Ngữ, Nghiệp, Mạng, Cần,

Niệm, Định là đủ tám phần chánh chơn

Ấy đường dẫn đến Níp-Bàn

Đó là "Thánh Đạo" bình an thường hằng

Thử xem có một nào chăng

Lại lo chưa đắc, lại rằng cầu mong.

Thư rằng: Đại Đức quá thông

Xin thỉnh Đại Đức vào trong Thiền đường

Gặp Thầy tôi chắc đồng trương:

Biện tài vô ngại mọi đường suốt thông.

* * *

(xem tiếp Phần 4)

Tỳ kheo Giác Chánh

[04]

* * *

Thế rồi chủ khách thảy đồng

Đi vào tu viện, Nguyên Không đang thiền

Vừa trông thấy, khách cười liền

Thông, Thư chẳng rõ cớ duyên thế nào

Đến khi tới chỗ sân đào

Giác Nhiên cùng với Tâm Cao ra chào

Đại Sư nghe tiếng xôn xao

Mở mắt quan sát, bỗng màu mặt thay:

"Ô! kìa ... Sư Đệ đến đây

Làm sao biết rõ chốn này viếng thăm?!"

Bạch rằng: chẳng ý kiếm tầm

Cơ duyên hạnh ngộ đến nhằm Sư Huynh

Nói rồi cung kỉnh nghiêng mình

Đại Sư vội đỡ dắt lên cùng ngồi

Hỏi rằng từ lúc vắng tôi

Tôn Sư vẫn mạnh, mọi người bình yên?

Bạch rằng tất cả vẫn yên

Chỉ Thầy hơi yếu, nhưng Thiền luôn luôn

Sư Huynh đi vắng hơi buồn

Những nơi pháp hội thành khuông tu thiền

Cảnh chùa cô tịch quanh niên

Đệ khi ra "Hạ" khắp miền vân du

Tùy duyên nhắc nhở dân tu

Bước chân Tăng sĩ phiêu lưu đủ vùng

Khi Rạch Giá, lúc Vĩnh Long

Khi nơi bảy núi, lúc dòng Hà-Giang

Khi Trà Khúc, lúc La Bang

Khi ra Kinh Xáng, lúc vào Cái Răng...

Đại Sư cười bảo chúng Tăng

Đây là pháp đệ tên rằng Nguyên Siêu

Luật, Kinh, Diệu pháp hiểu nhiều

Suốt thông sinh ngữ, đủ điều luật nghi

Tỷ Khưu tuổi trẻ cao kỳ

Tánh không lập dị, chẳng khi ai hèn

Mà hay bắt bẻ thói quen

Nhưng rất khiêm nhượng, ai khen ngại ngùng

Đến đây, Đại Đức Nguyên Không

Xoay qua nhắc nhở Pháp Thông nhớ rằng:

Hãy lo quét dọn phòng Tăng

Và cho thí chủ cúng dường được hay...

Đoạn rồi Tăng chúng kiếu Ngài

Dắt nhau trở xuống Phật đài nghĩ ngơi.

* * *

Gió hây hãy quyện bên trời

Mong long bóng nguyệt giữa vời xanh xanh

Mưa rơi tầm tả bên gành

Vài cơn sắm sét, âm thanh rởn người.

Bình minh vừa hé nắng tươi

Xa xa trông thấy một người đi lên

Dáng người nho nhã thư sinh

Nếu không thi sĩ, cũng tình văn gia

Tánh người có lẽ ôn hòa

Nên đi thong thả dù xa dù gần

Khách đi vừa đến bên sân

Cởi giày, gỡ mũ, đầu trần chân không

Thiên-Thư nói với Pháp Thông

Chắc là thiện tín nên không mang giày...

Khách vào liền hỏi: Bạch Thầy

Cho Con nghỉ tạm nơi này ít hôm

Đường xa bị cảm hồi hôm

Sáng nay lại thấy thiền môn nên vào

* * *

Pháp thông dẫn lại phòng sau

Rồi đem cho thuốc cho dầu đốt xông

Khoẻ rồi khách mới ra phòng

Cùng chư Sư rõ chuyện lòng hàn huyên

Khách rằng con ở Hà Tiên

Mẹ cha mất sớm, của tiền ít oi.

Gần đây chừng bốn năm rồi

Con đang đi học, lại thôi, đi làm...

Quê người vất vả quanh năm

Quyết làm ra của để đem về làng

Cưới người thiếu nữ đài trang

Trước là bạn học, thuộc hàng giàu sang

Cha nàng: "hộ đối môn đăng"

Nàng thương nên giúp ít vàng lập thân

Con luôn tận tụy chuyên cần

Vừa làm ra của nên lần về quê

Nào ngờ nàng đã lỗi thề

Lấy chồng Đại Úy vì chê con nghèo

Tủi thân, con tính qua Lèo

Nhưng đường biên giới hiểm nghèo khó đi

Lang thang khắp chốn ngại gì

Để xem con tạo đưa thì về đâu

Đêm hôm bị cảm nhứt đầu

Đương khi bệnh hoạn may sao gặp Thầy

Xin cho tạm nghĩ nơi đây

Mạnh rồi con sẽ đi ngay chẳng chầy.

* * *

Thư rằng: chuyện ấy lo chi

Chỉ lo những chuyện sầu bi cõi lòng

Thôi thì... thôi thế cũng xong

Nàng đà đổi dạ thay lòng phụ anh

Cũng là một dịp phúc lành

Để anh thức tỉnh là tình trái oan

Xã ly thanh thoát tịnh nhàn

Không con không vợ buộc ràng cũng không

Yêu đương: chết nữa cõi lòng

Đó là chơn lý đừng hòng đổi thay

Càng yêu càng phải đắng cay

Càng yêu càng mãi miệt mài khổ đau

Hãy tu cho khỏi ưu sầu

Hãy tu cho khỏi đớn đau cõi lòng

Khách thưa: duyên nghiệp chưa xong

Làm sao thanh toán hận lòng mới nguôi

Số là con đã tính rồi

Qua Lèo chuộc ngãi rẽ đôi cho vừa

Thư rằng: chỉ chút hương thừa

Đem thân dầm dãi nắng mưa bao đành!

Lại còn oan trái mãi sanh

Nghe lời dứt bỏ, tu hành hay hơn...

Khách như dịu nỗi căm hờn

Chấp tay cung kỉnh trước đơn bạch rằng:

Lời vàng của Đại Đức Tăng

Như trừ não chướng, như tan hận tình.

Từ nay theo đạo học kinh

Già Lam ẩn náo, xả tình trái oan...

Nương theo thánh đức tịnh nhàn

Phồn hoa xa lánh, núi ngàn ẩn tu

* * *

Lần lần hè mãn sang thu

Lá rừng lả tả, chim vù khói lam...

Một hôm dưới ánh trăng vàng

Đại Sư xả định hân hoan vẻ thiền.

Chư Sư họp mặt dưới hiên

Cùng nhau luận đạo giảng thiền giải kinh...

Đại Sư nhơn dịp thuyết trình:

Các Sư thuyết pháp thuận tình mới nên

Lẽ thường "Bố thí" trước tiên

Khuyên người rộng rãi: căn nền thiện duyên

Thứ hai "Trì giới" răng khuyên

Giữ gìn thân khẩu: tịnh yên cõi lòng.

Thứ ba: thiên chúng phước hồng

Để người phấn khởi gieo trồng thiện căn

Thứ tư: tai hại ngũ trần

Cho người nhàm chán, chuyên cần thoát ra...

Thứ năm: quả báo xuất gia

Khiến người dứt bỏ trần sa ngủ ngầm

Đó là tùy thuận Pháp âm

Giúp đời tiến hóa phước thâm đặc thù

Lại thêm bổn phận Pháp Sư

Có năm chi pháp phải như thuộc lòng:

1- Thuyết theo thứ lớp quả nhân

Không thêm không bớt tránh phần ba hoa...

2- Giải bày nghĩa lý cao xa

Chứng minh thí dụ, người nghe tỏ tường

3- Không mong lợi lộc cúng dường

Chỉ mong đợi chúng mười phương tu hành

4- Tâm từ rải khắp chúng sanh

Cho người mát mẻ đắc thành đạo cao

5- Chẳng chê hạ mạt kẻ nào

Và không tự đắc tự cao khoe tài...

Pháp Sư giữ đúng đừng sai

Vì đời hóa đạo, đức đầy dồi trau

Sa-Môn đời sống tiêu dao

Với người Cư Sĩ trước sau sáu điều:

1- Khuyên ngăn việc ác chớ liều

Dữ hung lớn nhỏ ít nhiều cũng kiêng

2- Việc lành hướng dẫn nhắc khuyên

Thiện hiền lớn nhỏ thường xuyên thực hành

3- Tâm từ đối với nhơn sanh

Luôn luôn mát mẽ lòng thành thuần lương

4- Giảng kinh đặc biệt hơn thường

Tức là những pháp chưa từng được nghe

5- Giải thêm những pháp đã nghe

Cho được thấu rõ chỗ chưa tận tường

6- Chỉ cho biết rõ con đường

Hướng về lạc cảnh và phương thoát trần

Sa-Môn tánh tướng chuyên cần

"Xuất gia thí pháp" là phần chư Tăng

Còn về Thiền định sơn Tăng

Hướng về đạo quả thường hằng chú tâm:

1- Niệm thân: đi, đứng, ngồi, nằm

Tử thi, bất tịnh, quán ngầm sắc âm (1)

Vô ra hơi thở lưu tâm

Vô thường, khổ não, sắc tâm đổi hình.

(1) Sắc Uẩn

2- Niệm thọ: nhận thức cảm tình

Khổ, lạc hoặc xả; khác hình đồng căn

Diệt sanh quan chiếu thường năng

Cho tường thọ uẩn tánh hằng đổi thay.

3- Niệm tâm: quán thức trong ngoài

Nhãn, nhĩ, tỹ, thiệt, thân nầy, ý kia

Do căn và cảnh hiện ra

Khiến nên thức uẩn dung hòa phát sanh.

4- Niệm pháp: quan sát tưởng, hành

Tham, sân, nghi, hối... chẳng lành gốc si

Tín, cần, niệm, định, vô si...

Thuộc thành phần thiện trí tri đủ đầy.

Người tu chánh niệm thường ngày

Biết mình ghi nhớ từng giây từng giờ

Tâm thiền trái với hồn thơ:

Không buồn dĩ vãng, chẳng chờ tương lai.

* * *

Ngày xưa thiền đức có Ngài

Luôn luôn chánh niệm chơn tay, việc làm.

Ra đường hoặc ở trong am

Vẫn luôn theo dõi việc làm thân tâm.

Mỗi khi ác pháp: sân, tham...

Khởi lên tâm trí, Ngài dừng chân ngay

Niệm cho diệt mất mới đi

Nhiều người chẳng rõ chuyện chi hỏi Ngài...

Có lần thọ dụng bằng tay

Đưa ra quên niệm nên Ngài rút vô

Ngạc nhiên khách hỏi lý do

Mới hay tác dụng cách tu tuệ thiền

Tu hành trọng yếu cần chuyên

Thiết tha tu tập như ghiền cần sa

Mới mong vượt khỏi ái hà

Mới mong thoát chốn ta bà trầm luân

Chánh niệm nhờ pháp chánh cần

Mới năng tiến hóa, mới hằng chú tâm

Những người trí tuệ cao thâm

Tự mình thắp đuốc khỏi lầm huyển mơ

Thế gian như thể cuộc cờ

Tính toan lắm nỗi, được nhờ gì đâu?!

Với người trí đức cao sâu

Chỉ nương chánh pháp chẳng cầu chi ai

Đây lời các đấng Như Lai:

"Thế gian phiền toái dẩy đầy khổ đau

Cảnh đời như giấc chiêm bao..."

Xuân xanh mới đó bạc đầu rồi đây

Trần hoàn đổi đổi thay thay

Nam kha huyển mộng mỗi ngày có chi

Sao bằng giới định ... hành trì

Nương theo Chánh pháp khổ già cũng qua.

* * *

Lành thay! kiếp sống không nhà

Xã ly thế lợi ta bà độ sinh

Quê-San-Ta (1) trước dứt tình

Cũng mong thoát khổ tử sinh luân hồi

(1) Vessantara: tên của Bồ Tát; tiền thân Đức Phật,

kiếp bố thí: voi quý hai con và vợ

Người trời phước báu tạm thôi

Sáu đường ba cõi đổi đời luôn khi!

Nên người nam tử tu mi

Hằng trau dồi đức trí bi vẹn toàn

Thú vui: hành đạo lâm san

Hướng về đạo quả tịnh an cõi lòng

Giữa trần cấu, lại sạch trong

Giữa nơi tham dục mà lòng tịnh thanh.

Vui thay! giữ được lòng thành

Vui thay! chứng đắc vô sanh, bất hoàn

Vui thay! phiền não lặng an

Vui thay! không kết trái oan trong đời

Vui thay! thánh đức tuyệt vời

Vui thay! thánh đạo chẳng lời gọi xưng

Vui thay! thánh đế chứng chân

Vui thay! thánh thiện cõi trần bình yên

Vui thay! không nhiễm không ghiền

Không vương trần cấu: không triền, bộc lưu...

Vui thay! đời sống Tỷ Khưu:

Xả ly thế sự, ẩn tu núi rừng.

Trăm năm trong cõi hồng trần

Lưỡi câu dục lạc: cáng cân tử thần!

Vui trong bể ái nguồn ân

Rập gài hoạn lộ, lưới giăng thành sầu!

Thế nhân ai đã hiểu đâu?

Cầu sương quán cỏ có lâu bao giờ!

Bình minh nắng sớm mai mơ

Chiều nghiêng bóng rũ chửa ngờ hoàng hôn!

Buồn thay! sanh tử lưu tồn

Buồn thay! ngũ uẩn vẫn còn nối sanh

Buồn thay! tam giới lộn quanh

Buồn thay! đời mãi tương tranh thế quyền!

Buồn thay! ác kiến đảo điên

Buồn thay! ác đạo khổ triền miên lâu

Buồn thay! ác hạnh tham sân

Buồn thay! ác thú khó cầu siêu sanh

Buồn thay! đời nhiễm lợi danh

Càng mê dục lạc càng ganh tỵ nhiều!

Buồn thay! người chẳng chịu tu

Đam mê thế sự, bám bu thị thành

Kiếp người: lá gió chim cành

Vui khi đông tụ, buồn cơn thu tàn!

Kìa bần tiện nọ giàu sang

Cỏ xanh một nắm, đất hoang một gò!

Nhưng đời mấy kẻ biết lo

Chỉ mơ sông vị, chờ đò ô giang!

Chưng hoa chẳng rõ hoa tàn!

Xuân mai dương đắc, chiều vàng ngẩn ngơ!

Thương ta, sao lại chần chờ?

Thương ta, sao lại hẩn hờ đường tu?

Thương ta, sao tạo oán thù?

Thương ta, sao để mịt mù tối tăm?!

Thương ta, phải chiến thắng tâm

Thương ta, phải thoát khỏi đầm lợi danh

Thương ta, tinh tấn làm lành

Thương ta, phòng hộ ... tịnh thanh cõi lòng...

Thương ta, trì giới sạch trong

Thoát đường trần cấu, khỏi giòng phù sa

Thương ta, tự độ lấy ta:

Ngăn lòng tham dục, tránh xa não phiền

Tình người tựa đóa hoa thiêng:

Sương rơi phơi phới, nắng xuyên dàu dàu

Nắng mưa càng thắm sắc màu

Gió lay: làm dáng, trăng sao thêm tình...

Thế nên, nếu biết thương mình:

Đừng quên ý nghĩa hữu tình: nghiệp duyên!

* * *

Quả nhân, nhân quả triền miên

Luân lưu lắm lượt, đảo điên nhiều lần!

Nghiệp là định luật cõi trần

Nghiệp là mẹ đẻ ra thân con người

Nghiệp cho hưởng phước cõi trời

Nghiệp cho chịu khổ ở nơi ngục hình

Nghiệp làm các loại tục sinh

Nghiệp làm trổ quả phân minh dữ lành

Nghiệp; nơi nương tựa chúng sanh

Nghiệp gìn tài sản để dành tương lai

Nghiệp luôn chi phối đêm ngày:

Phước sanh thiên giới, tội đày phong đô

Nghiệp tinh khiết, hoặc trược ô ...

Tốt nhà muôn thuở, xấu mồ thiên thu!

Trăm năm trong cõi diêm phù

Khéo tu: hoan lạc, vụng tu khổ sầu

Xuân xanh, phút đã bạc đầu

Chuyến xe quá khứ, cuộc tàu tương lai!

Gẩm ra lòng cũng buồn thay!

Chúng sanh tam giới khổ rày cho duyên

Có vui thì tất có phiền

Có sanh, tử, ắt có yên luân hồi!

Duyên sinh các vật trong đời

Duyên sinh cảnh, cõi, thú, người vân vân

Duyên làm sanh diệt căn, trần

Duyên làm tan hợp các phần sắc danh

Duyên trợ tạo có chúng sanh

Duyên phù hộ trợ kết thành thế gian

Duyên theo nghĩa ánh đạo vàng:

Duyên trong ngủ uẩn, Níp-Bàn: Vô duyên

Duyên sinh là khỏi não phiền

Dữ lành vui khổ...chúng liền tương ưng

Duyên không, các khổ... điều không

Cạn ao tam giới, dứt dòng tử sanh

Nghiệp duyên hết, lậu hoặc thanh

Cõi đời bớt bóng, Níp-Bàn thêm không.

Thế là nguồn ái cạn giòng

Chiếc thân ngủ uẩn, cảnh không chẳng dừng.

* * *

Thoạt đầu khái niệm sắc không...

Ngoài lìa cảnh tướng, nên trong nhứt hành

Tùy theo cá tánh chúng sanh

Cảnh duyên khế hợp căn lành tiến tu

Thiền tâm tạp niệm gom thu

Thiền quang vẹt ánh mây mù vô minh

Thiền duyên: tầm, tứ...tương sinh

Thiền thiêu triền cái: dục tình, nghi, sân...

Thiền năng dứt bỏ ngủ trần

Thiền đưa nhân loại lên tầng Phạm Thiên

Thiền làm tạm vắng não phiền

Thiền làm ác pháp tạm yên nhứt thời

Thiền nhơn cao quí trong đời

Thiền nghiêm tâm tịnh hơn trời Thiên Vương

Thiền cơ siêu việt khác thường:

Thần thông biến hiện mười phương ta bà.

Cuộc đời gió dập mưa sa

Kìa sân trần cảnh, nọ nhà lục căn

Tầm cầu năng sở, sở năng

Độ mai lục địa, tuần trăng hải tần...

Có thân lại lụy vì thân

Mấy ai giác tĩnh, gương tần hồi quang!

* * *

Đường vào tam giới thênh thang:

Lối vào khổ cảnh, nẽo sang cõi trời

Đạo là đường đến các nơi:

Đạo là hành lộ thú, người vân vân

Đạo đưa các loại xoay vần

Đạo không hẳn nghĩa là đang thánh nhân.

Đạo chánh sự thật chứng chân

Đạo tà là lối khách trần trầm luân

Đạo đề trừ diệt tham sân ...

Đạo duyên thì đủ đôi phần hợp, siêu

Đạo tâm khách tục thường kêu

Chỉ lòng mên mộ giáo điều, sách , kinh ...

Đạo tâm đắc đạo lộ trình:

Sát trừ phiền não, liễu minh Níp-Bàn.

Đời là một cuộc hòa tan

Cõi người giấc mộng, thiên đàng cơn mơ

Thế trần dù đẹp như thơ:

Lô sơn mù tỏa, sương mờ chiết giang !

Tại sao lắm kiếp trần hoàn?

Tại sao đau khổ vương mang mãi vầy?

* * *

Tại do căn, cảnh, thức đầy

Gặp nhau mới có cái này cái kia!

Xúc là gặp gở, chẳng lìa

Xúc là chung hợp được chia nhiều loài:

Xúc nhãn: mắt chạm sắc ngoài

Xúc nhĩ: tai, tiếng gặp ngay rõ ràng

Xúc tỷ: mùi, mũi hợp đoan

Xúc thiệt: lưỡi, vị đôi đàng gặp nhau

Xúc thân: thân xúc đụng vào

Xúc ý: tâm, pháp tương giao mà thành

Xúc là sở hữu biến hành

Nên mọi tâm thức hiện sanh đồng đều

Xúc duyên cảm thọ ghét yêu...

Nếu không có xúc, mọi điều (...) cũng không.

Cuộc trần nguyệt chiếu hoa lồng...

Phù du ánh lửa, tơ đồng hạt châu!

Gió đông nào khác mưa ngâu:

Buâng khuâng luyến cảnh, âu sầu tiếc hoa!

Bởi duyên xúc cảnh tình ra...

Khổ vui... cũng tại ngoài hòa với trong!

Sở duyên Năng hiện tương đồng

Cảnh ngoài xấu tốt: trong lòng buồn vui.

Thọ là lãnh nhận, tiếp thâu...

Thọ là cảm giác, khổ sầu ghét thương...

Thọ vui: sung sướng lẽ thường

Thọ đau khổ sở đoạn trường từng cơn

Thọ hoan hỷ chính lòng mừng...

Thọ ưu: buồn bực, nét xuân dàu dàu

Thọ vô tư vẫn một màu

Thọ thân tâm, cũng chẳng nao núng lòng

Thọ duyên ái, thủ, hữu đồng

Phát sanh tùy thuộc một dòng thuận lưu

Thọ như bào ảnh: không lâu

Luôn luôn biến diệt phải đâu thường hằng:

Thương người đáy nước tìm trăng!

Xây lầu bãi cát, tìm vàng trên không!

Buồn, vui..., bóng nước giữa dòng

Khởi sanh phút đã... gió lồng mành chân!

Khách trần ai sợ khổ đau

Chán vô thường hãy hướng vào giác chân

* * *

Thực hành Thập độ chuyên cần:

Xả ly tài sản...chán thân luân hồi.

1- Thí: cho những cái của tôi.

Thí: cho những cái người đời tiếc thương

Thí là diệt ngã thần phương

Thí là kiến tạo thiên đường tại tâm

Thí làm thành bực siêu phàm

Thí làm thành bực vô tham giữa đời...

Thí là sự nghiệp người, trời ...

Thí là thánh sản tuyệt vời từ xưa.

Thí hằng được sự mến ưa...

Dù cho tất cả, vẫn thừa báu châu...

Thí là Pháp độ đứng đầu

Sự: gieo trồng phước, lý mầu: diệt tham.

Trí nhân mở hội hoa đàm

Hiền nhân bốn bể đồng tâm xả tài

Sống giờ nên nghĩ tương lai:

Mạ gieo ruộng tốt, trồng khoai đất lành.

Chẳng chi bì với tâm thanh

Chi bằng thân khẩu nghiệp lành sạch trong

Khổ vui gốc ở nơi lòng

Nên người Tăng sĩ chỉ mong giữ mình.

2- Giới là điều học, phải gìn

Giới là nền tảng nghiêm minh Tăng già

Giới làm thanh tịnh chính ta

Giới làm giải thoát trần sa trược phiền

Giới năng vớt khách như thuyền

Giới năng phòng hộ ác duyên như rào

Giới đưa người thấp lên cao

Giới đưa người khổ được vào Lạc bang

Giới duyên đắc chứng Níp-Bàn

Ba trong tám chánh: con đàng thánh nhơn.

Giới Ba-La-Mật: thuần lương

Một trong mười độ: sở trường thanh tu:

Lòng lâng lâng nhẹ nhàn du

Giòng ngân mát dịu, trời thu êm đềm

Nợ trần chỉ bớt, không thêm,

Xe dừng nẽo dục, thuyền tìm giác biên

Nê hà năng xuất hồng liên

Người trong cảnh dục tránh phiền... mới hay

Cao nhơn phước đức đủ ầy

Nhưng tâm nhàm chán, hằng ngày xả ly!

3- Xuất gia dứt bỏ mê si...

Xuất gia dứt bỏ sở y người, trời

Xuất gia là chán cuộc đời

Xuất gia là sợ khổ nơi luân hồi

Xuất gia tâm lý: muốn thôi...

Xuất gia tướng mạo là ngồi già lam...

Xuất gia đồng nghĩa vô tham.

Xuất gia đúng lý là làm siêu sanh

Xuất gia: pháp độ thuần thành

Trong Ba-La-Mật căn lành chính tông

Xuất gia giải thoát bụi hồng

Chí mong giải thoát khỏi vòng ngũ ma (1)

(1) Ngũ ma: Chư Thiên, ngũ uẩn ma, phiền não ma,

pháp hành ma và tử thần ma.

Cõi trần lắm lược vào ra

Khác chi bến đổ: chiều tà thuyền lui

Đắng cay từng nếm đủ mùi

Giấc mơ dục lạc, say vùi chưa hay!

Giác nhơn diệu trí lành thay!

Suốt thông tam giới: miệt mài thú vui!

Trầm kha lắm kiếp nhiều đời

Vô Minh ngã chấp: chơi vơi bể trần!

4- Trí minh tỏ ngộ lý chân

Trí thông thấu rõ nhân gần quả xa

Trí tường tội phước do ta

Trí năng chuyển hóa ta bà tĩnh mê

Trí tu đắc chứng Bồ Đề

Trí tư liễu nghĩa điệu đề hiển minh

Trí văn khai thị duyên sanh

Trí đạo thấy rõ sắc danh: vô thường

Trí soi vạn vật tỏ tường:

Giòng đời sanh tử: bởi thường đam mê!

Trí Ba-La-Mật hướng về

Mục tiêu giải thoát bến mê thành sầu

Chợ đời như chốn thanh lâu:

Càng vui khoái lạc, càng sầu kiếp nhơ!

Đêm thanh chiếc bóng thẩn thờ

Nửa ngao ngán nghiệp, nửa thơ thẩn buồn!

Thiện nhơn chẳng dễ sầu tuôn

Luôn luôn tiến bước, dù truông tử thần

Ngăn ngừa phòng hộ chính thân

Lìa xa tội lỗi, tạo nhân duyên lành.

5- Cần chuyên diệt ác đang sanh

Cần chuyên tu dưỡng thiện hành đã, đang...

Cần: không bỏ dỡ nửa đàng

Cần không dừng bước, thường hằng tiến tu

Cần là sức mạnh trượng phu

Cần là thần lực hộ phù bản thân

Cần làm thành bậc thánh nhân

Cần làm người thế thoát trần tiêu dao.

Cần duyên thánh thiện thanh cao

Một trong Bát chánh, đường vào vô sanh

Cần Ba-La-Mật tiến trình

Các hàng Bồ Tát tự mình chuyển mê.

Đường tu tiến tiến, bến đạo về

Bước chân thánh thiện, đầy huê Mạn Thù

Ái hà cây cỏ hoang vu

Sa-Môn vững bước, mặc dù gian nan.

6- Nhẫn kham dù phải cơ hàn

Mặc ai đem lửa thử vàng cũng cam

Một lòng dưỡng tánh tu tâm

Trước bao thử thách, càng làm quyết tâm.

Nhẫn điều khó nhẫn, vẫn kham...

Nhẫn điều khó nhẫn: càng làm đời kinh!

Nhẫn là chịu mọi bất bình

Nhẫn là chịu mọi chúng sinh gây phiền.

Nhẫn làm oan trái lặng yên (1)

Nhẫn làm bao mối phược triền tiêu tan

Nhẫn năng trừ diệt chướng oan

Nhẫn trong giây lát, đặng an trăm ngày (2)

(1) Nhẫn nhẫn nhẫn oan gia trái chữ tùng thử tâm.

(2) Nhẫn nhứt thời chi sự miểm bá nhựt chi ưu.

Nhân duyên an lạc tương lai

Vì bao thù hận đời nầy chẳng sanh

Nhẫn Ba-La-Mật nghiệp lành

Ba đời Bồ Tát vẫn hành thường xuyên

Đá mài ngọc, muối đánh vàng

Nhờ nhiều trở lực, nên trang đại hùng

Cứng như đá, mềm như bông

Thật là đại sĩ, tất lòng cương nhu!

Bây giờ và mãi nghìn thu

Các vì Bồ Tát tâm tư vẫn lành

Những điều sắp, đã, đang sanh

Dù vui hay khổ vẫn hành thật chơn.

7- Thật chơn trước cảnh thua hơn

Thật chơn trước cảnh giận hờn, mừng, vui...

Thật chơn là chẳng dối lời

Thật chơn là chẳng đổi đời hành vi

Thật chơn: thiện tánh cực kỳ

Thật chơn: đức tánh đoạn ly vọng tà

Thật chơn thì chẳng điêu ngoa

Thật chơn thì chẳng dối ta, gạt người...

Thật chơn ngọc quí nhứt đời

Vị ngon ngọt nhứt của người thượng lưu

Thật Ba-La-Mật đặc thù

Đế ngôn thánh đức Tỳ Khưu hộ trì ...

Thế nhân tìm bạn tương tri

Xuyên qua ngôn ngữ, hành vi đã tường

Với người trí thức hiền lương

Có sao nói vậy, sở trường từ xưa.

Xưa nay và mãi bao giờ

Người tu theo Phật, ước mơ Níp-Bàn

Dù chưa chứng đắc hoàn toàn

Vẫn mong sẽ được nghĩa an dịp nào.

8- Ước nguyền diệt tận trần lao

Ước nguyền giải thoát đường vào tử sanh

Ước nguyền chứng đạo tám ngành

Ước nguyền chấm dứt tái sanh luân hồi

Ước nguyền mất hẳn cái Tôi

Ước nguyền ngũ uẩn được thôi "trở thành"

Ước nguyền thân khẩu...trọn lành

Ước nguyền thấy rõ sắc danh vô thường

Ước nguyền là nguyện vào đường

Thánh nhơn giải thoát, con đường thanh quang

Ước nguyền Pháp độ tịnh an:

Chí mong giải thoát Níp-Bàn tiêu dao.

Hữu vi sắc tướng huyển bào...

"Hoa không" giả hiện, ước ao lợi gì!

Níp-Bàn tuyệt đối vô vi

Trí nhân Thiền đức luôn khi nguyện cầu.

Thế gian thù hận khổ đau

Trái oan không biết kiếp nào xả ly!

Chỉ người hiền đức tu trì

Mới luôn một dạ từ bi với đời.

9- Từ là mát mẻ thảnh thơi

Từ là hòa dịu mọi người thù, thân

Từ không phân biệt xa gần

Từ không thương mến cá nhân, loại nào...

Từ làm đời bớt khổ đau

Từ làm thù hận tiêu hao dần dần

Từ năng đối trị tâm sân

Từ đưa nhân loại lên tầng Phạm Thiên

Từ tâm niệm rải thường xuyên

Không phân giới loại khắp miền bình an.

Từ Ba-La-Mật thanh đoan

Giúp chư Bồ Tát vẻ vang đạo mầu

Ác ma thù hận thâm sâu

Thì người Thích tử càng trau đức từ

Ác nhân oán chạ thù tư

Hiền nhân đại lượng tâm từ thứ dung.

Đại nhơn: đại xả: đại hùng

Gió đời tám ngọn vẫn không ngại gì

Giữ tâm bình thản luôn khi

Khen, chê, vui, khổ... vẫn thì tự nhiên

10- Xả là lòng chẳng vị thiên

Xả là lòng chẳng giận phiền, mừng vui...

Xả: không cố chấp cái Tôi

Xả: không giao động trước lời thị phi

Xả làm hỷ, nộ... viễn ly

Xả làm hành giả phát huy đạo, thiền

Xả tình thì giảm oan khiên

Xả tài thì đặng bình yên cõi lòng

Xả hành, tâm được sạch trong:

Vì không liên hệ vào vòng lợi danh

Xả Ba-La-Mật đức lành:

Tạo căn giải thoát, trở thành vô tham.

Cõi đời như ngọn khói lam

Mông lung huyền ảo, báo ngầm: hợp, tan!

Mai mơ phút đã chiều tàn

Giác nhơn bình thản, hòa tan vẫn đồng...

* * *

Phạm Gia liên chước thơ phong

Nôm na tóm lược ít dòng văn quê

Mai sau con cháu hội về

Liêm ngâm đối ẩm đừng chê thơ gàn!

(Hết)