Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Giảng và chú giải Kinh Luận
Đại Thừa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Huyền Luận
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
Phần 3: Khảo Kinh
A3. Khảo kinh.
Khảo kinh nghĩa là khảo cứu lịch sử của kinh này trong toàn thể kinh Phật. Phàm những kinh điển do Phật nói ra đều có sự thực có thể chứng minh, có lịch sử có thể tra cứu thì mới có thể chánh tín. Nếu không, mắt cá lẫn lộn với hạt châu, không thể quyết đoán chân ngụy, khó mà có thể tin được. Đồng thời, kinh là do Phật nói, chung cho các kinh. Khảo cứu nguồn gốc của một kinh thì nguồn gốc các kinh khác cũng do đây mà được minh hiển.
B1. Nguồn gốc của kinh Phật.
Phật là nói chung cho chư Phật ba đời, Kinh là do chư Phật giảng nói, hoặc ở cõi này, hoặc ở cõi khác. Chư Phật nhiều vô lượng, cho nên kinh điển mà các ngài giảng nói cũng nhiều vô lượng. Chư Phật vô thỉ vô chung, khởi tướng bất khả đắc, sự khởi tướng lúc ban sơ của kinh giáo cũng là bất khả đắc. Thế nhưng, tuy vô lượng, nhưng hãy đem một tứ thiên hạ mà chúng ta đang cư ngụ hiện nay là Nam Thiệm Bộ Châu mà nói, trong Hiền kiếp này, trong quá khứ cũng đã có ba vị Phật, như ngài Câu Na Hàm Mâu Ni, v.v…, xuất hiện, mà những kinh giáo do các vị Phật này giảng nói đã bị thất truyền trong quá khứ. Đại khái, Phật pháp của mỗi vị Phật đều trải qua ba thời kỳ là chánh pháp, tượng pháp và mạt pháp. Đến thời mạt pháp chấm dứt thì kinh giáo cũng bị diệt tận. Cho nên những kinh điển được lưu truyền hiện nay đều là do vị Phật thứ tư xuất hiện trong Hiền kiếp là Phật Thích Ca giảng nói, hoặc do ngài ấn khả mới được kết tập thành kinh lưu thông trên đời. Cho nên biết tất cả kinh điển được lưu truyền hiện nay đều là bắt nguồn từ kim khẩu của đức Phật Thích Ca giảng nói, bởi thế Phật giáo ở cõi Ta Bà này đều suy tôn Phật Thích Ca là Bổn Sư. Hiện nay trong kinh Pháp Hoa tuy giảng nói giáo pháp của tất cả chư Phật mười phương ba đời, nhưng vì do Phật Thích Ca nói ra thì chúng ta mới biết, do đó dùng Phật Thích Ca làm khởi nguyên; mà hơn nữa, giáo pháp do chư Phật mười phương ba đời giảng nói, cũng do đức Phật Thích Ca nói ra thì mới được hiển thị, cho nên hiện nay chúng ta phải công nhận đức Phật Thích Ca là cội nguồn của tất cả kinh điển. Tất cả giáo pháp do đức Phật Thích Ca giảng nói, như các kinh điển Đại thừa như Giải Thâm Mật, Hoa Nghiêm, v.v…, các kinh điển Tiểu thừa như A Hàm, Lầu Thán, v.v…, các nghĩa lý đại tiểu, thiên viên, quyền thực, v.v…, đều được phát huy trọn vẹn, đều được lưu truyền lúc Phật còn tại thế. Nếu hiểu như vậy thì có thể đả phá sự chấp trước của các học giả Tiểu thừa cho rằng đức Phật chỉ nói kinh A Hàm, v.v…, còn các kinh điển Đại thừa là do các Bồ tát đời sau như Long Thọ, v.v…, xiển dương mà xuất hiện, đặc biệt là đối với các kinh điển Mật tông càng khởi tâm nghi ngờ. Cho nên xưa nay, có nhiều nhà khảo cứu tìm hiểu Lịch sử Phật giáo, cho rằng kinh điển Mật tông là do những tín đồ Phật giáo hậu kỳ hỗn hợp giáo pháp Bà la môn mà ngụy tạo ra. Nếu như chánh tín tất cả giáo pháp đạo Phật đều khởi nguồn từ đức Phật, thì những tà nghi này đều sẽ chấm dứt. Nên biết trí tuệ của chư Phật thậm thâm vô lượng, tùy vào các loại căn tính khác nhau, sở thích khác nhau của chúng sinh, mà giảng nói vô lượng giáo pháp khác nhau, đại tiểu, thiên viên, đà la ni, v.v…, không pháp nào mà các ngài không thi thiết để giáo hóa chúng sinh. Chung quy, chư Phật vì đại sự nhân duyên mà xuất hiện nơi đời, muốn khiến cho tất cả chúng sinh đều khai thị ngộ nhập tri kiến của Phật, nếu có một pháp nào chưa giảng nói, tức là nhiếp cơ chưa tận. Cho nên tất cả Phật giáo đều khởi nguyên từ đức Phật Thích Ca. Y vào thắng giải quyết định này, ắt biết rằng tất cả những kinh điển hiện tồn tại trên thế gian đều do đức Phật Thích Ca chuyển pháp luân mà hiện hữu.
B2. Phật kinh kết tập.
Lúc đức Phật thuyết pháp chỉ có kim khẩu truyền dạy, chứ chưa có ghi chép (Hán: ký lục) bằng văn tự. Như trong hội Pháp Hoa, đức Phật Thích Ca là giáo chủ, vì vô lượng chúng sinh mà giảng nói kinh Pháp Hoa, y vào danh, cú, văn, thân trong âm thanh của đức Phật mà làm giáo thể (năng thuyên), giảng giải nghĩa lý (sở thuyên). Thế nhưng, đương thời thuyết pháp chỉ có ngôn âm mà không có văn tự thì làm sao có thể lưu truyền kinh giáo đến đời sau? Tức là phải do các đệ tử của Phật kết tập, khiến cho kinh điển triển chuyển lưu truyền đến đời sau. Tiếng Phạn "kết tập" có nghĩa là "hội tụng", nghĩa là kết tập một bộ kinh, cần phải triệu thỉnh đại chúng hội tập, đề cử một người lớn tiếng đọc tụng, xuyên qua sự thẩm tra, khảo lự, quyết định thừa nhận ngôn giáo được đọc tụng là phù hợp với lời Phật dạy, đã từng được Phật ấn khả, thì mới được nhất trí tán thành, toàn thể thông qua, sau đó mới được ghi xuống thành định bổn. Tương truyền, lúc đức Phật mới vừa nhập diệt, các ngài Ca Diếp, A Nan, Ưu Ba Ly, v.v…, tại động Tát Ba La kết tập kinh luật. Đồng thời, bên ngoài động, ý kiến của đại chúng bất nhất, thành thử bên ngoài động Tát Ba La cũng có các ngài Phú Lâu Na, v.v…, kết tập. Như vậy, cho đến thời kỳ kết tập lần thứ hai, kết tập lần thứ ba, cho đến khi vô lượng kinh điển lưu truyền đời sau. Thế nhưng, nếu cho rằng các kinh điển lưu truyền đến đời sau bằng văn tự đều là xuất phát từ sự (những) kết tập thì hình như không hoàn toàn như vậy, bởi vì lúc hội tụng để kết tập thì vẫn chưa dùng văn tự để ghi chép. Ngược lại, lúc đức Phật còn tại thể, hoặc giả đã có văn tự rồi. Trong Tỳ nại da nói, lúc đức Phật tại thế, có vị trưởng giả đêm khuya đọc kinh, bốn vị Thiên vương đến nghe pháp; lại có vị phu nhân tên Cám Dung ban đêm đốt đuốc đọc kinh. Những sự việc như vậy đều có thể chứng minh đời Phật đã có văn tự thì mới có thể đọc tụng. Lại có truyền thuyết từ xưa, lúc đức Phật ở tại núi Linh Thứu giảng kinh Pháp Hoa, tất cả vỏ cây, lá cây đều được ghi chép kinh văn. Điều này cho thấy đã có văn tự để ghi chép kinh điển. Sau khi xuyên qua sự hội tụng kết tập thì lại càng có thể có những định bổn, sau khi được đại chúng khảo định được ghi chép lại bằng văn tự.
Thế nhưng, trong số những kinh điển ghi lại trên văn tự được lưu truyền đời sau, cũng có những kinh điển chưa được thông qua sự hội tụng kết tập, như trong lịch sử Phật giáo Ấn Độ, đôi khi có những kinh điển do đệ tử ghi chép riêng biệt để đọc tụng, do đó có sự sai khác. Đây là một bằng chứng. Thông thường, chúng ta chỉ biết việc kết tập kinh điển đầu tiên do các ngài A Nan, v.v…, kết tập. Chẳng qua trong nhiều lần kết tập khác nhau, đây là một lần kết tập rõ ràng nhất được tất cả mọi người biết đến và tin tưởng. Thật ra, kinh Phật do các vị Bồ tát, tổ sư nhiều đời sưu tập ghi chép lưu hành, số lượng cũng không phải ít, mà cũng từ lâu được mọi người công nhận. Cho nên kinh Phật có là do sự ký lục từ thời đức Phật mà lưu truyền (đến nay), có kinh điển do sự kết tập sau khi Phật diệt độ, có kinh điển được ký lục riêng tư chưa từng thông qua sự hội tụng.
B3. Sự lưu truyền của kinh Phật.
Sự lưu truyền của kinh điển là do thời tiết nhân duyên khác nhau mà có sự lưu truyền hay không lưu truyền khác nhau. Những kinh điển được kết tập vào thời đó, kinh nào có nhân duyên đầy đủ thì được lưu truyền, kinh nào thiếu duyên thì tạm thời ẩn tàng. Đây là sự thật. Chẳng hạn như ở Trung Quốc, đến đời (Triệu) Tống (960 1279) mới có Đại Tạng Kinh được khắc vào bản gỗ lưu hành. Có những kinh điển mà từ xưa nay chưa từng được lưu hành trên thế gian cũng được bảo tồn trong đó. Nếu như suy luận từ đời đức Phật cho đến trước đời Tống, cũng phải đã từng có những kinh điển chưa được lưu hành. Lúc đó chưa có Tạng Kinh được khắc bản bảo tồn, thì nhân vì không được truyền bá nên ẩn tàng. Đây cũng lại là điều dễ hiểu. Chẳng hạn như hiện nay ở động đá ở Đôn Hoàng phát hiện nhiều kinh điển của cổ nhân tàng trữ ở đó, mà trong Đại Tạng Kinh đời Tống không có, đây là sự thực chứng minh rõ ràng. Sau đời Phật, có nhiều kinh điển ẩn tàng không được lưu truyền, cũng giống như trường hợp vừa nêu trên. Vì vào thời đó, sự lưu truyền hoàn toàn nhờ vào sự ghi nhớ khẩu truyền. Kinh nào thường được giảng giải trì tụng thì mới được truyền bá, còn những kinh điển nào không được phổ biến đọc tụng giảng giải thì khó mà tránh khỏi sự ẩn tàng không ai biết đến, tuy tồn tại mà cũng giống như không tồn tại. Thế nhưng, những kinh điển ẩn tàng này, đến một thời kỳ nào đó, xuyên qua sự phát hiện của những bậc trí tuệ sâu xa lại được truyền bá đọc tụng giảng thuyết trên thế gian, thì lại từ sự ẩn tàng trở thành lưu hành được mọi người biết đến. Nếu quán sát như vậy, những kinh điển đời Phật và đời sau Phật đều là do các vị Thanh văn, Bồ tát ghi chép kết tập. Thế nhưng, lúc đức Phật mới nhập diệt, các kinh điển Tiểu thừa, nhân vị được các đệ tử Thanh văn truyền tụng phổ biến cho nên được lưu hành sớm ở thế gian. Lúc đó, kinh điển Đại thừa ít người đọc tụng giảng giải cho nên ẩn tàng không hiện. Thế nhưng, khi thời tiết nhân duyên chín muồi, thì lại được truyền bá ở thế gian. Như lúc đức Phật mới diệt độ, kinh điển Đại thừa ẩn tàng không hiện, sau khi đức Phật diệt độ sáu bảy trăm năm, các vị Bồ tát như Long Thọ, v.v…, xuất thế, phát hiện được nhiều kinh điển Đại thừa, bèn đem ra lưu hành giảng giải. Đến các ngài Bồ tát Vô Trước, Thế Thân, v.v…, lại phát hiện nhiều kinh điển Đại thừa khác, lại đem ra lưu hành giảng giải. Nhẫn đến khi các Bồ tát như Long Trí, v.v…, xuất hiện, lại phát hiện nhiều nghi quỹ Mật chú Đà la ni, v.v…, lại đem lưu truyền trên thế gian. Cho nên phải hiểu rằng các kinh điển xưa nay chưa lưu truyền, xuyên qua sự phát hiện, giảng giải đọc tụng của một số ít các bậc trí tuệ thâm hậu thì có thể xuất hiện trở lại. Chẳng hạn như Tam Luận Tông ở Trung Quốc, vào đời nhà Tùy, nhà Đường đã từng một thời hoằng dương long thạnh. Từ đời Đường về sau, tông phái này hầu như bị diệt vong. Đến đời Tống, Minh, lúc đó không còn ai biết đến, tất cả những kinh sớ của tông này đều bị lạc mất. Đến cuối đời Thanh, kinh sớ của tông này lại được từ Nhật Bổn thỉnh về, hiện nay mới có người bắt đầu hoằng dương trở lại. Trung Quốc như thế, thì ở đời Phật cũng tương tự như vậy. Những kinh điển Đại thừa thời của Phật, tuy cũng được đồng thời ký lục kết tập, nhưng sau Phật diệt độ khoảng năm trăm năm, chỉ có các kinh điển Tiểu thừa được lưu truyền. Đến thời đại của ngài Long Thọ, Vô Trước, Long Trí, v.v…, thì kinh điển Đại thừa được theo thứ lớp mà truyền bá. Đây là sự truyền bá theo thứ lớp của kinh điển Đại thừa và Tiểu thừa. Cho nên biết rằng kinh Pháp Hoa được giảng giải ngày hôm nay là do các vị Bồ tát, Thanh văn, lúc đức Phật mới diệt độ ký lục và kết tập, nhưng được lưu truyền trên thế gian là vào thời của ngài Long Thọ. Khảo cứu lịch sử Phật giáo Ấn Độ, lý lẽ là như vậy. Bài Hoằng Truyền Tự của ngài Đạo Tuyên nói: "Truyền đến Trung Quốc đã hơn ba trăm năm." Đấy là lời của ngài Đạo Tuyên nói ở đời Đường, đến nay sự lưu truyền đã được một ngàn năm sáu trăm năm rồi.
B4. Bổn kinh phiên dịch.
Sự phiên dịch của kinh này, từ niên hiệu Vĩnh Khang đời Tây Tấn cho đến niên hiệu Nhân Thọ đời Tùy, trong khoảng ba trăm năm, đã được phiên dịch ba lần. Bản [kinh mà chúng ta giảng giải] hiện nay là do ngài [Sa môn] Cưu Ma La Thập đời Diêu Tần phụng chiếu dịch, tức là bản dịch lần thứ hai. Hiện nay từ bài Pháp Hoa Hoằng Truyền Tự của ngài Đạo Tuyên có thể biết được khái quát về ba bản phiên dịch này.
"Đời vua Huệ Đế nhà Tây Tấn, niên hiệu Vĩnh Khang, ngài Đôn Hoàng Bồ tát Trúc Pháp Hộ, ở Thanh Môn, thành Trường An, phiên dịch kinh này, đặt tên là Chánh Pháp Hoa." Tây Tấn là nêu lên sự khác biệt với đời Đông Tấn. Niên hiệu Vĩnh Khang đời vua Huệ Đế nhà Tây Tấn là nêu lên niên hiệu cho lần phiên dịch đầu tiên. Trường An là kinh đô của nhà Tây Tấn. Thanh Môn là một cửa thành của Trường An, nêu lên địa điểm dịch kinh. Đôn Hoàng Bồ tát Trúc Pháp Hộ, Đôn Hoàng là một địa danh ở Tây Vực, Trúc Pháp Hộ là người Đôn Hoàng, người thời đó gọi ngài là Đôn Hoàng Bồ Tát. Trúc Pháp Hộ, tiếng Phạn là Đàm Ma La Sát (Ở đây chữ Trúc, viết tắt cho Thiên Trúc, ý muốn nói ngài là người Thiên Trúc, tức Ấn Độ). Đây là nêu lên tên người dịch. Kinh được phiên dịch gọi là Chánh Pháp Hoa, đây là tên cho bộ kinh Pháp Hoa được dịch lần đầu tiên.
"Đời vua An Đế nhà Đông Tấn, niên hiệu Long An, tức là đời vua Diêu Hưng, nhà Diêu Tần, niên hiệu Hoằng Thỉ. Ngài Sa môn Cưu Ma La Thập, người xứ Quy Tư, dịch lại kinh này lần thứ hai, đặt tên là Diệu Pháp Liên Hoa." Phiên dịch lần thứ nhất là cuối đời Tây Tấn, còn phiên dịch lần thứ hai là cuối đời Đông Tấn. Niên hiệu Long An đời vua An Đế là cuối đời Đông Tấn. Niên hiệu Hoằng Thỉ đời Diêu Tần là một trong ba triều đại Tần. Đây đều là niên đại phiên dịch. Quy Tư là một trong ba mươi sáu nước ở Tây Vực, hiện nay ở tỉnh Tân Cương. Sa môn là tiếng Phạn, dịch là cần tức. Cần (siêng) tu giới định tuệ, tức (diệt) tham sân si. Cưu Ma La Thập (Kumalajiva) là tiếng Phạn, dịch là Đồng Thọ, bởi vì ngài tuy nhỏ tuổi nhưng đầy đủ đạo hạnh (giống như một bậc trưởng lão). Đây là nêu lên tên người dịch. Kinh được phiên dịch là Diệu Pháp Liên Hoa, tức là bản kinh hiện đang được giảng giải.
"Niên hiệu Nhân Thọ, đời Tùy, ngài Sa môn Xà Na Cấp Đa, người Bắc Thiên Trúc, ở chùa Đại Hưng Thiện, dịch lần sau cùng, cùng tên là Diệu Pháp Liên Hoa." Đây là phiên dịch lần thứ ba, tức là sau đời Tấn và đời Tần, trải qua các triều đại Tống, Tề, Lương, Trần, đến khoảng năm Nhân Thọ đời Tùy mới phiên dịch kinh này. Chùa Đại Hưng Thiện, hiện nay ở Tây An (Trường An cũ), tỉnh Thiểm Tây, là nơi dịch kinh lúc đó. Thiên Trúc, tức là Ấn Độ, dịch nghĩa là Nguyệt Bang, địa hình bán đảo, giống như mặt trăng. Ấn Độ có năm nước, ở đây chỉ cho Bắc Ấn Độ. Xà Na Cấp Đa, dịch nghĩa là Đức Chí (Đức, là đức hạnh, Chí là chí hướng), xem tên suy ngẫm thì có thể biết được người. Phiên dịch lần này cũng đặt tên là Diệu Pháp Liên Hoa, cùng tên với bản dịch của ngài La Thập.
Ba bản dịch này, lần đầu tên là Chánh Pháp Hoa, hai lần sau tên Diệu Pháp Liên Hoa, cho nên cùng chữ Liên Hoa, chỉ có Chánh và Diệu là hơi khác. Thế nhưng, nghĩa lý của ba bản dịch cũng có sự sai khác. Bản dịch được hoằng truyền phổ biến nhất là bản của ngài La Thập, cho nên ngài Đạo Tuyên nói: "Ba kinh được phiên dịch, nếu đem văn nghĩa để so sánh, thì mọi người đều ưa chuộng bản của ngài La Thập dịch." Ngài Đạo Tuyên là người đời Đường, từ đời Tần đến đời Đường đều là bản của ngài La Thập. Mãi cho đến nay vẫn là bản của ngài La Thập là thạnh hành nhất. Tương truyền, trải qua bảy vị Phật, ngài La Thập đều là người dịch kinh tài ba đệ nhất, cho nên những kinh điển mà ngài phiên dịch, văn nghĩa trong sáng lưu loát, đạt được bổn ý của Phật. Không riêng kinh Pháp Hoa, mà các kinh khác do ngài dịch, như kinh Kim Cương, v.v…, cũng đều lưu truyền thạnh nhất.
Tóm lại, kinh Pháp Hoa được phiên dịch ba lần, trong ba bản dịch, bản của ngài La Thập được hoằng truyền thạnh nhất. Đến đây đã nêu rõ lý do ngài Pháp sư Cưu Ma La Thập đời Diêu Tần phụng chiếu dịch kinh Pháp Hoa.
B5. Thứ tự các phẩm trong kinh.
Sự tăng giảm kinh văn và thứ tự của các phẩm trong kinh có sự sai khác. Có người nói hai bản dịch Diệu Pháp Liên Hoa đời Tần và đời Tùy đều chỉ có hai mươi bảy phẩm. Vì bản dịch đời Tần không có phẩm Đề Bà Đạt Đa, nên đem phẩm Đề Bà Đạt Đa của bản dịch đời Tùy thêm vào sau phẩm Kiến Bảo Tháp. Hơn nữa, bản dịch đời Tấn, phía dưới phẩm Quang Âm thiếu phần kệ tụng, cho nên đem phần kệ tụng của bản đời Tùy thêm vào bên dưới của phẩm này. Do đây, bản đời Tùy còn có tên là Thiêm Phẩm Diệu Pháp Liên Hoa. Còn phẩm Đề Bà Đạt Đa trong bản dịch đời Tần là do các bậc cổ đức đời sau thêm vào. Nếu theo ý của ngài Trí Giả thì bản dịch của ngài La Thập vốn có đủ hai mươi tám phẩm, chẳng qua phẩm Đề Bà Đạt Đa lúc ấy còn lưu lại trong cung, chưa được biên nhập để lưu hành mà thôi. Đây là phẩm văn của ba kinh tăng giảm không đồng. Lại như phẩm Chúc Lụy là phẩm thứ hai mươi hai trong bản của ngài La Thập. Còn trong hai bản dịch kia, phẩm Chúc Lụy là phẩm cuối cùng (hai mươi bảy hoặc hai mươi tám). Đây là lý do thứ tự trước sau khác biệt. Những sự tăng giảm, thứ tự xưa nay ghi chép, khó mà khảo xét hết được. Bài Hoằng Truyền Tự của ngài Đạo Tuyên có nói: "Như các phẩm, kệ, không phải không có sự khác biệt, được tường thuật đầy đủ ở những tài liệu khác, cho nên không thuật lại." Thế nhưng, bài Tự (không có tên tác giả) của kinh Thiêm Phẩm Diệu Pháp Liên Hoa thuật lại tương đối chi tiết rõ ràng, hiện nay trích lục như sau:
"Khi xưa, Đôn Hoàng Bồ Tát Trúc Pháp Hộ vào đời Tây Tấn dịch Chánh Pháp Hoa Kinh. Đến đời Diêu Tần, vua Diêu Hưng lại thỉnh ngài La Thập dịch Diệu Pháp Liên Hoa Kinh. Khảo sát kiểm điểm hai bản dịch, chắc chắn không phải cùng một bản tiến Phạn. Nguyên bản của ngài Pháp Hộ có lẽ là bản lá bối (nguyên gốc từ Ấn Độ?), còn nguyên bản của ngài La Thập có lẽ là bản tiếng Phạn (sao lại) của nước Quy Tư. Tôi kiểm tra Kinh tạng, kiểm tra đầy đủ hai bản, bản lá bối phù hợp với Chánh Pháp Hoa, còn bản của nước Quy Tư thì đồng với Diệu Pháp Liên Hoa. Bản lá bối của ngài Pháp Hộ còn có chỗ thiếu sót, lẽ nào văn của ngài La Thập không có chỗ khiếm khuyết? Nhưng mà chỗ thiếu sót của bản của ngài Pháp Hộ chính là phẩm Phổ Môn, còn chỗ khiếm khuyết của bản của ngài La Thập là phân nửa phẩm Dược Thảo Dụ, hai phần đầu của phẩm Phú Lâu Na (Ngũ Bách Đệ Tử Thọ Ký), và phẩm Pháp Sư, phẩm Đề Bà Đạt Đa và phần kệ của phẩm Phổ Môn. Ngài La Thập lại dời phẩm Chúc Lụy ra phía trước phẩm Dược Vương. Hai bản đời Tấn và đời Tần lại đặt phẩm Đà La Ni ra phía sau phẩm Phổ Môn, sự đồng dị giữa hai bản này, không thể nói hết. Tôi thấy phẩm Đề Bà Đạt Đa và phần kệ của phẩm Phổ Môn đã được các bậc tiền bối lần lượt bổ túc lưu hành, cho nên ngưỡng mộ những quy củ mà người xưa đã thiết định. Vào năm Tân Dậu, niên hiệu Nhân Thọ năm thứ nhất đời Tùy, nhân sự thỉnh cầu của Sa môn Thượng Hạnh của chùa Phổ Diệu, (tôi) bèn cùng hai vị Tam tạng Pháp sư Quật Đa và Cấp Đa, ở tại chùa Đại Hưng Thiện, khám lại bản lá bối của Ấn Độ thì thấy rằng phần đầu của hai phẩm Phú Lâu Na (Ngũ Bách Đệ Tử Thọ Ký) và phẩm Pháp Sư, bản lá bối vẫn còn thiếu, phẩm Dược Thảo Dụ được tăng thêm một nửa, phẩm Đề Bà Đạt Đa được nhập chung vào phẩm Kiến Bảo Tháp, phẩm Đà La Ni được đặt sau phẩm Như Lai Thần Lực, còn phẩm Chúc Lụy thì đặt lại vào phần cuối. Những chữ, những câu sai sót cũng được cải chánh."
Lại nữa, gần đây học giả Nhật Bổn là ông Cảnh Dã Hoàng Dương đã sáng tác quyển Chi Na Phật Giáo Sử Giảng Thoại, trong quyển thượng, thiên thứ hai, chương thứ nhất, phần Học Thống của ngài Cưu Ma La Thập, đối với sự tăng giảm của ba bản dịch, thứ tự trước sau, danh mục khác biệt của các phẩm, đã chế ra một đồ biểu so sánh, hiện nay ghi lại để người đọc có thể thấy được rõ ràng.
Trong đồ biểu gốc, kinh Chánh Pháp Hoa không có phẩm Phạm Chí, chỉ có hai mươi bảy phẩm. Hiện nay y vào Đại Tạng Kinh đời Thanh thêm vào cho nên có hai mười tám phẩm. Lại nữa, trong đồ biểu gốc có liệt kê thứ tự của các quyển, nhưng lại ghi bản đời Tần có tám quyển, không phù hợp với bản hiện nay (chỉ có bảy quyển), cho nên chúng tôi đã lược bỏ số thứ tự của các quyển.
B6. Bổn kinh giảng tụng.
Bài Hoằng Truyến Tự của ngài Đạo Tuyên Luật Sư nói: "Từ đời Hán đến đời Đường, hơn sáu trăm năm, số kinh điển [được phiên dịch] tổng cộng có hơn bốn ngàn quyển, nhưng thọ trì long thạnh, không có kinh nào hơn kinh này." Tức là ở Trung Quốc, sự giảng thuyết và tụng trì kinh Pháp Hoa này đã phá kỷ lục của tất cả các kinh khác. Không chỉ từ đời Hán đến đời Đường, hơn sáu trăm năm, sự hoằng truyền được long thạnh như vậy, mà cho đến nay, khoảng một ngàn năm sáu trăm năm, sự hoằng truyền trì tụng có bao giờ mà không long thạnh đâu? Cho nên xưa nay các hàng tỳ kheo, v.v…, trì tụng knh này, sự cảm ứng đạo giao, khai thị ngộ nhập cũng là nhiều vô lượng. Như ngài Trí Giả Đại Sư tụng kinh Pháp Hoa đến phẩm Dược Vương Bổn Sự, câu "Đây mới là chân thực tinh tấn, đây gọi là chân pháp cúng dường Như Lai", thì được hoát nhiên đại ngộ. Lại như ngài Nghĩa Hưng, vị khai sơn chùa Thiên Đồng ở núi Thái Bạch, ở Ninh Ba, tụng kinh Pháp Hoa, cảm ứng Thái Bạch Tinh hóa hiện thành một thiên đồng đến dâng cúng. Lại như Pháp Hoa Nhục Thân Bồ Tát ở chùa Phổ Tế ở Từ Khê nhục thân không hoại cũng là do công đức tụng trì kinh Pháp Hoa mà được như vậy. Lại như tỳ kheo ni Tổng Trì ở chùa Bạch Tước ở Hồ Châu, sau khi chết được mai táng, sau đó trên phần mộ mọc một nhánh hoa sen xanh, mọi người truy cứu thì thấy nhánh hoa từ nơi lưỡi của bà xuất phát. Đây chẳng phải là do lúc sinh thời tụng trì kinh Pháp Hoa mà được như vậy hay sao? Lại như đời Lương, ngài Pháp Vân Pháp Sư ở chùa Quang Trạch, nhân vua Lương Võ Đế cầu mưa, bèn lập pháp hội giảng kinh Pháp Hoa, tức thời đạt được sự cảm ứng (mưa xuống). Những sự kiện giống như vậy, đọc tụng, giảng giải kinh Pháp Hoa mà đạt được cảm ứng không thể kể hết được. Lại như các bậc cổ đức xưa nay, khi giảng kinh, đối với các kinh khác còn có chỗ khen chê, riêng đối với kinh Pháp Hoa này, không ai là không tin tưởng, kính trọng. Cho nên được hoằng truyền long thạnh và được nhiều người chú sớ thì chỉ có kinh này là nhiều nhất. Y vào đây mà được công đức, tán thán khôn cùng. Cho nên các vị đang nghe giảng Pháp Hoa hiện nay, cần phải đối vơi kinh Diệu Pháp Liên Hoa này sinh khởi tâm kính trọng, sinh khởi ý tưởng khó gặp, cung kính phụng trì.
(Thủ Chí ghi lại, được đăng trên Hải Triều Âm, quyển 15, kỳ 6) TPC dịch từ ngày 13 đến ngày 27 tháng 9, 2018.
(1) chánh thuyết diệu hạnh, (2) lưu thông diệu hạnh.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
