Niệm Phật Pháp Yếu

21. Trích dẫn Thích Tịnh Độ Quần Nghi Luận của đại sư Hoài Cảm đời Đường

* Chí tâm niệm Phật là hạnh lành nơi ý nghiệp, xưng danh hiệu Phật là hạnh lành nơi khẩu nghiệp, chắp tay lễ Phật là hạnh lành nơi thân nghiệp. Do ba thiện nghiệp hạnh ấy có thể diệt được trọng tội trong tám mươi ức kiếp sanh tử. Hạnh, nguyện hỗ trợ nhau liền được vãng sanh.

* [Về chuyện] Niệm Phật trong thất tối, tuy không có Thánh Giáo [làm căn cứ], nhưng người mới học nên dùng nhà tối để dứt tuyệt các sự thấy, nghe, tâm bỏ các duyên, chuyên nhất niệm Phật, dễ đắc tam muội. Như trong lúc đang ở trong thất niệm Phật mà có chút tia sáng chiếu vào thất tối ấy thì tâm liền duyên theo đó, tư duy ào ạt nổi lên. Nếu như dứt tuyệt ánh sáng đó sẽ nhất tâm bất loạn. Kẻ học phải biết điều này, chớ bỏ phí pháp ấy. Do vì hạng sơ học tâm rong ruổi ngũ dục, vin nắm sáu trần; nếu chẳng ép mình vào trong thất tối thì không cách nào thành tam muội nổi! Sau khi học thành tựu rồi thì tùy ý mà dùng, chẳng phân biệt là tối hay sáng, thường thấy được Phật, nào còn phải nhọc sức thực hành niệm Phật trong nhà tối.

* Quán kinh dạy: “Kẻ đó bị khổ bức bách, chẳng rảnh rỗi để niệm Phật, thiện hữu dạy cho xưng niệm A Di Đà Phật. Chí tâm như thế khiến cho tiếng niệm chẳng dứt”. Há chẳng phải là bị khổ não bức bách nên niệm tưởng khó thành ư? Còn “tiếng niệm chẳng dứt” thì cứ hễ chí tâm thì liền làm được. Nay học Niệm Phật Định, niệm ra tiếng thì cũng giống như thế: khiến cho tiếng niệm chẳng dứt sẽ đắc tam muội, thấy Phật và thánh chúng thường ở trước mặt. Vì thế, kinh Đại Tập dạy: “Đại niệm thấy đại Phật, tiểu niệm thấy tiểu Phật”. Đại niệm là xưng Phật hiệu lớn tiếng. Tiểu niệm là niệm Phật hiệu nhỏ tiếng. Kẻ học ngày nay chỉ cần lớn tiếng niệm Phật thì tam muội dễ thành. Niệm Phật hiệu nhỏ tiếng thì hay tán loạn. Đấy là điều kẻ học tự biết, người ngoài không hiểu được nổi!

Nhận định:

“Muốn biết đường dưới núi, hãy hỏi khách vãng lai”. Đại Sư tinh tấn ba năm, chứng Niệm Phật tam muội. Chuyện lớn tiếng niệm Phật trong nhà tối thì tam muội dễ thành là kinh nghiệm sở đắc của ngài, thật đáng dẫn chứng, xin hãy làm thử xem!

22. Trích dẫn Tịnh Độ Luận của đại sư Thích Ca Tài đời Đường

Tu hạnh nghiệp gì mà phàm thánh đều được vãng sanh, kinh luận mênh mông khó lòng tìm trọn được, nay rút lấy hai điều trọng yếu:

- Một là Thông Nhân như ba bậc vãng sanh trong kinh Vô Lượng Thọ đều phải phát Bồ Đề tâm và phải tu đủ ba phước Tịnh nghiệp theo như Quán kinh thì mới được vãng sanh.

- Hai là Biệt Nhân gồm có sáu thứ:

1- Một là phải riêng niệm danh hiệu A Di Đà Phật. Một là tâm niệm, hai là khẩu niệm.

1.1. Tâm niệm lại gồm có hai loại: một là niệm Phật sắc thân, hai là niệm Phật trí thân.

1.2. Khẩu niệm là nếu tâm vô lực thì phải dùng miệng để hỗ trợ, dùng miệng dẫn tâm khiến chẳng tán loạn như kinh dạy: “Nếu ai niệm A Di Đà Phật đến trăm vạn lần thì quyết định được sanh về thế giới Cực Lạc”. Nếu có thể chuyên tâm niệm Phật trong bảy ngày thì niệm được cả trăm vạn lần. Do vì nghĩa này, các kinh hay khuyên niệm Phật bảy ngày.

2- Hai là phải lễ bái. Hướng thẳng về Tây, tưởng đức A Di Đà Phật như đối trước mắt, nghiêm trì hương, hoa, miệng xưng danh hiệu Phật, năm vóc gieo xuống đất, đôi ba lượt dập đầu nguyện sanh về cõi ngài.

3- Ba là phải tán thán A Di Đà Phật: [khen ngợi] sắc hoặc tâm, hoặc y báo, hoặc chánh báo, [tưởng Phật] hoặc đứng hoặc ngồi, nhìn thẳng về phương Tây như Phật đang ở ngay trước mắt, nhất tâm tán thán, nguyện sanh Tịnh Độ.

4- Bốn là phải phát nguyện cầu sanh Cực Lạc. Hoặc nguyện chúng sanh vãng sanh, hoặc nguyện Thích Ca đưa đi, hoặc nguyện Di Đà đến đón, hoặc nguyện thường dạo chơi cõi Tịnh, hoặc nguyện vĩnh viễn lìa khỏi thân sanh trong thai, hoặc nguyện lâm chung [Phật đến] an ủi, hoặc nguyện chánh niệm hiện tiền. Tùy tâm phát nguyện những điều như thế.

5- Năm là phải quán sát y báo và chánh báo của Tây Phương. Theo đúng như mười sáu pháp quán trong Quán kinh, mỗi thứ đều quán sát, hễ thành tựu được một pháp quán nào thì nhất định được vãng sanh.

6- Sáu là phải hồi hướng:

6.1. Một là đem công đức của chính mình hồi hướng để chúng sanh cùng sanh về Tịnh Độ.

6.2. Hai là đem tất cả công đức từ vô thỉ đến nay và tất cả công đức trong một đời này dù ít hay nhiều, dù là phước hay trí thảy đều nguyện hồi hướng để cầu sanh Cực Lạc.

Hai nhân Thông, Biệt dành cho bậc thượng căn. Đối với hạng trung, hạ, chỉ cần năm điều sau:

1- Một là sám hối ác nghiệp chướng đạo từ vô thỉ đến nay, chỉ sợ chúng gây trở ngại [việc vãng sanh] Tịnh Độ.

2- Hai là phải phát Bồ Đề tâm. Nếu chẳng phát Bồ Đề tâm, cứ một bề lánh khổ tìm vui, e chẳng được vãng sanh!

3- Ba là phải chuyên niệm danh hiệu A Di Đà Phật. Cần phải trang nghiêm riêng một đạo tràng, thắp hương, rải hoa; phan, đèn đầy đủ, thỉnh một tượng A Di Đà Phật bày trong đạo tràng, tượng quay mặt về Đông, người hướng mặt về Tây, hoặc là bảy ngày hoặc mười ngày, giảm bớt ngủ nghê, trừ khử tán loạn, chỉ trừ khi đại tiểu tiện và lúc ăn uống, nhất tâm chuyên niệm. Hễ buồn ngủ liền đứng dậy niệm, chẳng cần phải lễ bái, đi nhiễu. Niệm Phật bảy ngày xong, ra khỏi đạo tràng, đi, đứng, nằm, ngồi, hễ rảnh lúc nào là niệm.

Thường niệm danh hiệu Phật có ba điều lợi ích:

3.1. Một là do thường niệm nên các ác giác quán rốt ráo chẳng sanh, cũng được tiêu nghiệp chướng.

3.2. Hai là do thường niệm nên thiện căn tăng trưởng và cũng gieo thành nhân duyên thấy Phật.

3.3. Ba là do thường niệm nên huân tập chín mùi, lúc lâm chung chánh niệm hiện tiền.

4- Bốn là cần phải quán sát tổng tướng của thế giới Cực Lạc: đất, ao, lầu gác, rừng cây như thế; A Di Đà Phật: hoa tòa, tướng hảo, đồ chúng như thế, thuyết pháp như thế. Tổng quán như vậy nhất định được vãng sanh vì tam giới duy tâm.

5- Năm là với những công đức đã tạo dù trong quá khứ hay trong đời này đều phải phát nguyện hồi hướng để sanh về cõi Cực Lạc.

Nếu có thể thực hiện đầy đủ năm hạnh trên ắt sẽ vãng sanh, xin đừng ngờ nữa!

Nhận định:

Như kinh đã nói: Nếu ai niệm Phật đến trăm ngàn lần thì quyết định được vãng sanh, chẳng luận là thượng, trung, hạ căn, chỉ cốt sao nhất tâm chuyên niệm nhiều hay ít, bất tất kiêm tu quán sát!

23. Trích dẫn Niệm Phật Tam Muội Bảo Vương Luận của đại sư Phi Tích ở núi Tử Các đời Đường

Dù là lúc nghiến chặt răng để búi tóc hay lúc sanh tử giao xen, chưa hề có lúc nào chẳng có hơi thở ra vào. Người đời hay dùng bảo ngọc, thủy tinh, kim cang, Bồ Đề, Mộc Hoạn… làm niệm châu ¹⁵, ta dùng hơi thở ra vào để làm niệm châu. Xưng danh hiệu Phật theo từng hơi thở có lợi ích lớn vì sợ rằng một hơi chẳng hít vào thì đã thuộc vào thân sau rồi! Ta đi, đứng, nằm, ngồi thường dùng loại xâu chuỗi ấy. Dù cho có mê muội, vẫn ngậm Phật mà ngủ ¹⁶, tỉnh giấc lại tiếp tục, ắt sẽ trong mộng được thấy đức Phật kia. Chẳng những chỉ mộng thôi mà còn thành tam muội nữa, tận mắt thấy ngọc hào, đích thân được thọ ký, [tu tập như thế thì trong] vạn người chẳng sót một ai [là không thành tựu].

Nhận định:

Ấn Quang đại sư minh thị: Pháp môn Bảo Vương tùy tức (niệm Phật theo hơi thở) chính là pháp môn nhiếp trọn sáu căn của ngài Đại Thế Chí. Nếu chẳng chịu tuân theo pháp này thì khó thành tam muội. Nhưng Tùy Tức chẳng bằng lặng lẽ lắng nghe vì chẳng khéo niệm theo hơi thở sẽ mắc bịnh, còn lặng lẽ nghe thì quyết chẳng bị mắc bịnh. Xin hãy tận lực mà hành.

24. Trích dẫn Bảo Vương Tam Muội Niệm Phật Trực Chỉ của Tứ Minh Diệu Hiệp đại sư thời Minh

Niệm Phật thì nên ngay vào lúc công danh, phú quý đắc chí hãy một dao cắt đứt lìa, mạnh mẽ phát đại tâm, tận lực hành đạo này. Đối với những sở hữu trong đời: vợ con, của báu, đầu, mắt, tủy, não, thậm chí thân mạng chẳng tự lẫn tiếc, quyết chí cầu sanh. Há có nên đợi mãi đến lúc hối tiếc, rủi ro, bất đắc dĩ mới toan dùng cái tâm cẩu thả để tu ư? Thật đáng thương quá!

Nếu có thể nhân lúc tiếc nuối đó, buông bỏ ngay, phát sanh kiến giải tìm đến chốn của báu Đại Thừa, lập thành tâm quyết định bất thối chuyển, như chiếc thuyền đã xuôi giòng, thuận gió lại thêm chèo chống thì há chẳng mau đến đích hay sao? Được như thế thì may mắn sao! Buông bỏ chỉ là buông bỏ nghiệp duyên thế gian, nào phải là buông bỏ tâm tinh tấn hiểu đạo đâu!

* Hãy nên quán sát đúng đắn hai cõi: khổ - vui, tịnh - uế. Đối với hai cảnh đó, sanh hai tâm: một là tâm nhàm chán, hai là tâm vui ưa. Do nhàm chán cõi Sa Bà này nên có thể tùy thuận Chiết Môn của đức Thích Ca đã dạy; sanh tâm vui ưa nên có thể tùy thuận Nhiếp Môn đức Di Đà đã chỉ. Đối với hai môn đó, tinh tấn tu tập ngày đêm chẳng nghỉ.

Tùy thuận lời Phật dạy, đối với các cảnh sắc thanh cõi này tưởng là địa ngục, tưởng là biển khổ, nhà cháy. Đối với các vật báu, tưởng là đồ gây khổ. Tưởng thức ăn, y phục như máu, mủ, da sắt. Đối với quyến thuộc tưởng là quỷ Dạ Xoa, La Sát nuốt người. Cõi này lại sanh tử chẳng trụ, trường kiếp bôn ba, phiêu bạt, thật đáng chán lìa.

Từ nơi tri thức, kinh sách nghe đến nguyện lực, cõi nước trang nghiêm của đức Phật kia; trong mỗi niệm, nhắc nhở nghĩa lý ấy, sanh ý tưởng an ổn, tưởng là chốn có của báu, là gia nghiệp, là nơi giải thoát. Tưởng Di Đà Như Lai, Bồ Tát, thánh chúng như cha mẹ nhân từ. Tưởng như cầu, thuyền tiếp dẫn. Tưởng trong khi sợ hãi, nạn gấp, hễ xưng danh [Phật, Bồ Tát] liền ứng hiện, mau đến cứu giúp; tưởng hễ nghĩ đến liền xuất ly. Công đức vô lượng như thế thật đáng vui ưa.

Nếu nhàm lìa chẳng sâu thì nghiệp hệ Sa Bà chẳng thoát; vui ưa chẳng tha thiết thì thắng cảnh Cực Lạc khó đạt. Muốn sanh Tịnh Độ, thành tựu Niệm Phật tam muội hãy thực hiện đầy đủ hai môn này để làm bước ban đầu phát khởi công hạnh vậy. Nếu có thể chán, ưa quyết liệt, viên tu Quán Huệ thì không những đã sanh mà còn được Thượng Phẩm nữa!

* Nếu là người xuất gia muốn tu Niệm Phật tam muội, muốn được thanh tịnh ba nghiệp, cởi mở oan kết sanh về Tịnh Độ lẽ nào chẳng dứt được việc giết hại để ăn uống đến nỗi lúc lâm chung tự bị chướng ngại? Kinh có dạy đầy đủ các giới, đầu tiên là dạy đoạn sát thì mới vẹn toàn các giới được. Tu tam muội ắt phải các giới thanh tịnh mới có thể thành được. Ví dù túc nghiệp sâu dầy, chẳng thể đoạn ngay được thì cũng nên bày các phương tiện để dứt bỏ. Giới đức tuy đủ nhưng nếu chẳng giữ cho thân tâm lặng định, dứt các kỹ năng, tạp thuật thế gian, cho đến nếu như chẳng trừ sạch hết thảy ý niệm phân biệt dù thiện hay ác thì làm sao có thể nhất tâm tu tam muội này được? Tam muội bất nhất, vãng sanh bằng cách nào?

Tinh tấn là chẳng bị bát phong thế gian ¹⁷ làm lui sụt. Lại chẳng bị thân tâm dị kiến, hết thảy bịnh duyên lớn nhỏ khiến hạnh lười nhác. Nếu do túc nghiệp sai sử khiến hạnh khiếm khuyết thì hãy nên nhất tâm tụng Bạt Nhất Thiết Nghiệp Chướng Căn Bản Đắc Sanh Tịnh Độ Đà Ra Ni: Trì một biến trừ được tất cả hết thảy các tội ngũ nghịch, thập ác… nơi thân. Trì mười vạn biến liền được chẳng quên mất Bồ Đề tâm. Trì hai mươi vạn biến khiến mầm Bồ Đề nảy sanh. Trì ba mươi vạn biến thì A Di Đà Phật thường trụ trên đảnh, quyết sanh Tịnh Độ.

* Sao gọi là Chánh Hạnh? Hạnh là phải sao cho thân tâm thanh tịnh. Vào đạo tràng, trước hết phải quán mình cùng hết thảy chúng sanh suốt tột cõi hư không thường ở trong biển lớn sanh tử, vô quy vô cứu, nếu chẳng làm cho họ đều được giải thoát hết thì gọi là Chánh Hạnh sao được? Bởi đấy, coi oán lẫn thân bình đẳng, khởi tâm đại bi như hư không che chở khắp cả.

Tiếp đó, xét kỹ chánh hạnh niệm Phật của các vị tiên hiền, chọn lấy chốn tịch tịch, tự nhiên, chọn cuộc đất từ trước chưa từng nhiễm uế. Đối với phí tổn thì trước hết phải dốc sạch hết của sở hữu rồi mới có thể xin người khác [giúp cho]. Đúng như pháp kiến lập đạo tràng sao cho cực nghiêm tịnh. Đem hết thảy tất cả thiện căn từ vô thỉ hồi hướng cho khắp tất cả chúng sanh sanh về Tịnh Độ, trang nghiêm hạnh nguyện. Ngay khi đó, ba tâm (thâm tâm, chí thành tâm, hồi hướng tâm) phát khởi trọn vẹn. Năm vóc gieo xuống đất, quán Phật tướng hảo, hồ quỳ chắp tay, vận tâm duyên khắp hết thảy chúng sanh và thân mình đây: “Từ xưa đến nay trôi nổi chẳng ngừng, thật đáng đau đớn!” Buồn bã khóc lóc cầu Phật rủ lòng từ, mổ bụng rửa ruột, phát lộ tội lỗi. Ngày đêm sáu thời định kỳ luyện hạnh.

Nếu vì chướng sâu chưa cảm ứng được thì lấy đến lúc chết làm kỳ hạn, trong suốt khoảng thời gian ấy chẳng có sát na nào nghĩ đến ngũ dục thế gian. Nhất tâm như thế ắt được vãng sanh. Nếu căn cơ chẳng xứng, hạnh thù thắng khó toàn thì cũng nên ở nơi tịnh thất, sao cho trong ngoài sạch làu, tùy ý lập hạnh, lễ Phật, sám hối. Hoạch định mỗi ngày [thời khóa] mấy lượt, tinh tấn nhất tâm, thề chẳng hối hận giữa chừng: hoặc chuyên trì chú, hoặc chỉ chấp trì danh hiệu, một dạ cầu vãng sanh. Nếu được thấy tướng hảo thì biết là tội diệt duyên sâu, cũng sẽ sanh về cõi ấy.

Lại có người chưa thể đoạn sạch duyên đời thì cũng nên tu điều lành thế gian, tin tưởng chắc chắn vào cõi Cực Lạc chẳng nghi, niệm niệm luyến mộ chẳng quên. Đối với những hạnh môn đã nói ở trên, tùy ý tu tập. Trong bốn oai nghi, lấy đó làm chỗ quy hướng. Tiếp xúc cảnh liền thấu hiểu uyên nguyên của nó, gặp việc tận lực dùng phương tiện thì lúc lâm chung cũng sẽ được sanh cõi kia.

Tuy các hạnh có tỏ tường hay đại lược nhưng pháp lực của chúng vốn đồng; nhưng do giữ tâm hoãn đãi hay chóng mau nên Phật cũng sẽ ứng hiện chậm hay mau.

* Nếu đang đi trên đất khách hay không ở cố định một nơi thì bất tất phải trang nghiêm đạo tràng, chỉ một bề thanh tịnh thân tâm. Áo mặc thì tùy phận mặc lấy áo sạch đẹp nhất, hương đèn dù có hay không cũng chẳng sao. Nếu là chỗ có tượng hay đem tượng theo bên mình thì nên miệng tụng, thân lễ, đối trước tượng mà tu. Nếu không có tượng Phật thì hoặc là đối trước quyển kinh, hoặc chỉ hướng về Tây lễ vọng; hoặc chỉ trừ hướng Đông ra, lễ về phương nào cũng được.

Nếu đang đi đường hay ngồi thuyền và hết thảy các việc động dụng nuôi thân bất đắc dĩ chẳng thể bỏ được thì cùng làm cả thế sự lẫn Phật sự. Tiếng tụng niệm tuy tùy theo cảnh người tốt xấu mà niệm to hay nhỏ, niệm trầm tiếng nhưng rõ ràng, niệm nhè nhẹ nhưng chắc chắn cốt sao người hai bên chỉ nghe loáng thoáng. Chẳng được nói nhiều với người khác. Những lúc khác thì phải nên ngồi một mình, đi một mình, xa lìa ồn tạp và chỗ xúm xít tán nhảm, giỡn cười, ca vịnh khiến người quên mất các việc chánh niệm.

Đêm đến, người yên, cảnh lặng, chính là lúc nên dụng công. Đã coi sanh tử là việc lớn, há có nên mặc tình ngủ nghỉ? Dù gặp lúc lạnh buốt, nóng gắt cũng chớ cởi áo. Pháp phục, xâu chuỗi nên để chỗ gần. Khăn tay, nước sạch chẳng để xa chỗ mình ngồi. Tất cả những thứ cần đến đều nên sắp sẵn. Lại nên quán sát tín căn của người là sâu hay cạn, chẳng làm phiền người khác, chẳng làm cho người khác chán ngán. Đối với những điều ấy đã không trở ngại rồi thì hãy khẽ lên tiếng niệm khiến cho thiên thần hoan hỷ giáng xuống hộ trì; quỷ, súc nghe tiếng được giải thoát. Công đức ấy rất sâu!

Đối với người lòng tin nông cạn, chớ khăng khăng khuyên tu. Đối với người tin sâu, lại chẳng thể chẳng ngầm chỉ bảo khiến họ quyết tâm. Chẳng nên quy công về mình; như mùa Xuân tăng trưởng vạn vật nhưng chẳng thấy mình có công. Ở chỗ tạm bợ mà tiến tu thì gọi là tu hành trong nghịch cảnh, công còn lớn hơn nữa.

* Nếu như trong lúc niệm Phật, tuy vận dụng cả thân lẫn miệng mà tâm niệm rối bời chẳng thể tự chế thì nên dụng tâm như thế nào để khỏi tán loạn?

Đáp: Nên vận dụng thân khẩu mà niệm, chẳng cần luận đến tán loạn, cứ chẳng gián đoạn, tự có thể một lòng mà niệm thì cũng gọi là Nhất Tâm. Chỉ lấy việc thực hành chẳng ngơi làm chừng, bất tất phải lo đến tán loạn! [Nghĩ đến Phật hiệu] như mẹ chôn con yêu, như rồng mất mạng châu thì chẳng mong nhất tâm mà tâm tự nhất, cần gì phải chế ngự tâm cho nó quy nhất? Tâm này vốn chẳng thể chế ngự, thật chỉ là do hành nhân siêng hay lười mà thôi!

Nếu như có tu mà vô hiệu thì là do tín căn cạn mỏng, tu nhân chẳng thật, chưa từng lập hạnh, chưa gì đã muốn được người khác biết, trong tâm kiêu căng, ngoài thích phô trương để người khác cung kính cúng dường hòng được của cải. Thậm chí vọng ngôn thấy được tịnh cảnh, hoặc thấy tiểu cảnh và tướng lành trong mộng; chưa biết đúng sai đã toan giảng trước. Những bọn hèn kém như vậy ắt bị bè bạn ma mê hoặc, nguyện hạnh thối thất, lại đọa trong nẻo khổ sanh tử, chẳng nên dè dặt sao?

Dẫu có nghi thức trì tụng, sám nguyện trong đạo tràng cũng chẳng nên để người khác biết; nếu phải trình bày ra thì chỉ là chuyện bất đắc dĩ, há nên phô phang hình tích khiến cho quán hạnh bị bại hoại ư! Hãy nên tự xét kỹ điều ấy, kín đáo, chân thật ngầm tự hành, ôm lòng hổ thẹn, chẳng phô đức mình, tận cho đến lúc về nhà (vãng sanh) chẳng bị hai thứ ma mạnh bạo hay mềm mại làm lầm lạc!

Trong lúc tu tập, lúc túc chướng sắp diệt sẽ thấy vài tướng hảo nho nhỏ, nếu chẳng biết tích đức, khoe cho người khác biết thì hạnh mình lại bị vùi lấp. Bởi thế, ngài Huệ Viễn ba lần thấy thánh tượng mà lúc bình thời chẳng hề nói, chỉ trừ lúc lâm chung mới thố lộ thôi!

* Niệm Phật tam muội tuy mang tên là Nhất Hạnh, nhưng cũng nên lấy hết thảy vô lượng pháp môn thế gian, xuất thế gian, các hạnh công đức để làm trợ đạo thì chánh hạnh vãng sanh sẽ mau. Vì vậy, hết thảy các hạnh đều là vì Tịnh Độ mà tu, [đem công đức ấy] hồi hướng Cực Lạc thì đều được vãng sanh.

Hơn nữa, tam muội này thể tánh tuy viên, nhưng kiến giải nên rộng lớn, về hạnh nên thực hành trọn hết các điều khoản vi tế, vứt bỏ các điều bỉ ổi, tệ hại; thậm chí đối với tội nhỏ cũng đem lòng sợ hãi lớn lao. Lại nên có kiến giải Đại Thừa, nhưng hạnh như người học Tiểu thừa. Kinh dạy: “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu thập thiện nghiệp, thọ trì Tam Quy, đầy đủ các giới, chẳng phạm oai nghi, phát Bồ Đề tâm, tin sâu nhân quả, đọc tụng Đại Thừa, khuyến khích hành giả”. Mỗi một câu trên là một pháp hạnh.

Lại nên gìn giữ tâm người, chớ khiến họ khoe khoang, ganh ghét, nên thân cận bạn lành, thưa hỏi bậc tiên giác, chẳng chấp vào sự hiểu biết của mình, chẳng cậy sở trường. Chí giữ nhẫn nhục, hành theo đúng kinh, nghe ngóng chánh pháp, chẳng hủy Tăng, Ni; dứt bỏ các sự lành tạp nhạp thế gian, chẳng tham danh lợi, xa lìa tà ác. Xử sự phải trung tín, quy điều lỗi về mình, hết sức thận trọng tránh nói thêu dệt, nhất tâm bất loạn, xem người khác như Phật, buông bỏ tài khéo, chỉ cầu vãng sanh, thân ắt thanh tịnh. Vô lượng thiện hạnh như thế đó đều phải nên tu tập để hỗ trợ chánh đạo.

Nếu lại có thể cắt bỏ tâm nhiễm thế gian, đối với hai cảnh yêu ghét không còn bị vướng vít, lặng tâm như nhất ắt sẽ sanh về Tịnh Độ.

* Vừa muốn hiểu thấu đáo Đạo thì ma cảnh đã hiện trước, một điều lỡ tâm thì vạn thiện đều mất. Vì thế, căn cứ vào kinh, lập ra mười hạnh gây trở ngại lớn, đặt tên là Thập Bất Cầu Hạnh:

a. Một là nghĩ đến thân chẳng cầu không bịnh. Không bịnh thì tham dục sanh, ắt phá giới thối đạo. Biết tánh của bệnh là không, bệnh chẳng não được. Vì thế lấy bệnh làm thuốc hay.

b. Hai là ở đời chẳng cầu không nạn. Đời không nạn thì kiêu ngạo, xa xỉ nổi dậy, ắt muốn đè ép hết thảy. Hiểu nạn vốn là vọng thì nạn cũng chẳng làm gì được. Vì thế hoạn nạn là giải thoát.

c. Ba là cứu xét tâm đừng cầu không chướng. Tâm không chướng thì học qua loa, chưa đắc đã nói là đắc. Hiểu chướng chẳng có cội rễ thì chướng tự lặng. Vì thế dùng ma chướng để tiêu dao.

d. Bốn là lập hạnh chẳng cầu không có ma sự. Hạnh không có ma sự thì nguyện chẳng kiên cố, ắt sẽ chưa chứng mà nói là chứng. Thấu hiểu ma là giả có, ma nhiễu sao nổi! Vì thế lấy quần ma làm pháp lữ.

e. Năm là mưu sự chẳng cầu dễ thành. Sự dễ thành thì chí khinh mạn, ắt sẽ xưng mình có tài. Hiểu rõ việc được thành là tùy theo nghiệp, chứ chẳng phải do tài năng. Vì thế lấy sự khó làm điều an vui.

f. Sáu là giao tình chẳng cầu mình được lợi. Mong lợi mình thì thiếu đạo nghĩa, ắt sẽ thấy người khác sai trái. Xét rõ tình vốn có nhân thì tình sẽ nương theo duyên. Vì thế, lấy mối giao tình tệ bạc làm tư lương.

g. Bảy là chẳng cầu người khác thuận thảo với mình. Người ta thuận thảo thì trong lòng sẽ kiêu căng, ắt chấp mình là phải. Chúng ta sống trong đời, người khác chỉ đáp trả mình. Vì thế lấy kẻ nghịch làm vườn rừng.

h. Tám là thí đức chẳng cầu vọng báo. Làm điều công đức mà mong được báo chính là có ý đồ, muốn phô phang tiếng tốt. Hiểu rõ đức vô tánh mà cũng chẳng thật. Vì thế coi việc thí đức như bỏ đôi dép rách.

i. Chín là thấy lợi chẳng cầu được hưởng phần. Được hưởng phần lợi thì tâm si phát động, ắt bị tham lợi hủy hoại mình. Thấu rõ lợi vốn là không, chẳng vọng cầu lợi. Vì thế, coi lợi sơ bạc là phú quý.

j. Mười là bị chèn ép chẳng cầu kêu oan. Bị chèn ép mà kêu oan thì còn giữ lòng nhân ngã, ắt oán hận sẽ nẩy nở. Chịu đựng chèn ép, khiêm tốn thì sự chèn ép tổn thương gì được mình? Vì thế lấy việc bị chèn ép làm hạnh môn.

Như thế thì chịu đựng chướng ngại mà lại thành thông suốt, cầu thông suốt mà lại bị chướng ngại. Những chướng ngại ấy đều thành diệu cảnh. Bởi lẽ đó, đức Như Lai đắc Bồ Đề đạo ngay trong chướng ngại. Dù là lũ La Sát, Ca Lợi hay bọn Ương Quật, Đề Bà ¹⁸ đến tạo nghịch, Phật đều thọ ký, giáo hóa họ trở thành Phật, há chẳng phải là lấy cái nghịch kia làm cái thuận cho mình, lấy cái hủy báng của họ làm điều thành tựu cho mình ư?

Huống hồ, lúc thời bạc, thế ác, nhân sự dị thường, lẽ nào người học đạo không có chướng ngại! Nếu chẳng đã ở trước trong chướng ngại thì sao bài trừ nó cho được, khiến cho đại bảo của Pháp Vương vì đó bị mất đi, chẳng tiếc lắm ư!

Nhận định:

Bộ luận này bị thất truyền đã lâu, Tổ Vân Thê Liên Trì mong được đọc nhưng không được đọc. May nhờ ngài Linh Phong ghép nó vào tác phẩm Niệm Phật Thập Yếu, nó mới được lưu truyền rộng rãi. Xin hãy thọ trì hai hạnh Chánh và Trợ trên đây, chớ coi thường. Lại nên dùng mười Đại Ngại Hạnh (Bất Cầu Hạnh) trên để nhất nhất tự nghiệm thì quả thật, ngay trong lúc bịnh hoạn, gặp nạn cho đến lúc bị ép uổng thì tâm niệm Phật chỉ càng tăng thêm, hiểu khổ, quán không, chẳng oán, chẳng hiềm, không uất, không ngại, giống như đắc Tam Muội, ắt được sanh Tây.

25. Trích dẫn Tây Phương Hiệp Luận của Thạch Đầu đạo nhân tức cư sĩ Viên Hoằng Đạo (Viên Liễu Phàm) ở Hà Diệp Am thời Minh

Muốn trong một đời đạt lên cái quả phải tu cả a tăng kỳ kiếp, chỉ mười niệm thu tóm cả con đường xa cách mười vạn [cõi nước] thì nào có phải là dùng cái kiến giải thô lậu, tư duy hời hợt, cái tâm kiết sử, cái miệng trần lao mà đạt đến nổi ư? Sao chẳng gom một lòng nhẫn để khỏi luống uổng nhiều đời, như pháp tu hành miễn đọa lưới ma?

1- Tịnh Ngộ môn: Muốn sanh về Tịnh Độ, hãy nên tham cứu chơn thật, liễu ngộ đúng như pháp:

1.1. Một là hiểu rõ uế tức là hằng tịnh, chẳng xả tịnh.

1.2. Hai là nghe nói Tịnh Độ chẳng thể nghĩ bàn chẳng khiếp nhược.

1.3. Ba là biết trong Tất Cánh Không, nhân quả chẳng mất, dứt hết thảy pháp ác, chẳng làm ác nữa.

1.4. Bốn là biết là cõi kia chẳng đến, chẳng đi, cõi này cũng chẳng đến chẳng đi.

1.5. Năm là liễu ngộ thân lượng của Phật đầy khắp hư không, thân lượng của chúng sanh cũng đầy khắp hư không.

1.6. Sáu là nghe các hạnh trong vô lượng a tăng kỳ kiếp chẳng kinh sợ.

1.7. Bảy là tu thập thiện, tam phước, chẳng trụ nhân, thiên.

1.8. Tám là như sau khi thức giấc, nhớ lại việc trong mộng, chẳng còn có kiến giải hữu, vô.

1.9. Chín là như mắt thấy cố hương, tin hay không tin đều bất khả đắc.

1.10. Mười là biết pháp vô ngã, thuận tánh lợi sanh thẳng đến khi thành Phật không nhàm mệt.

Bồ Tát nhập môn này rồi, thành tựu bạch pháp, tùy ý được sanh.

2- Tịnh Tín môn: Nếu như tu hành mà chưa thể đốn ngộ thì nên trồng sâu tín căn, chẳng kinh, chẳng động.

2.1. Một là tin vào lời thành thật từ kim khẩu, quyết định sẽ sanh.

2.2. Hai là tin tự tâm rộng lớn vì có đủ các công đức thanh tịnh như vậy.

2.3. Ba là tin nhân quả như hình với bóng vì chúng quyết định đi theo nhau.

2.4. Bốn là tin hình chất và tâm thức của thân này và hết thảy thế giới kiến lập như ánh nắng dợn, như hoa đốm trên không vì vô sở hữu.

2.5. Năm là tin đời ác ngũ trược, nóng lạnh khổ não, uế tướng hun đốt, chẳng thể ở nổi một khắc.

2.6. Sáu là tin hết thảy pháp duy tâm như nhớ đến trái mơ thì lưỡi có vị chua vậy.

2.7. Bảy là tin niệm lực chẳng thể nghĩ bàn như nghiệp lực.

2.8. Tám là tin thai sen chẳng thể nghĩ bàn giống như bào thai vậy.

2.9. Chín là tin Phật vô lượng thân, vô lượng thọ, vô lượng quang chẳng thể nghĩ bàn như thân con kiến, như tuổi phù du, như ánh đom đóm, đồng nhất bất khả tư nghị.

2.10. Mười là tin thân này quyết định sẽ chết.

Nếu đầy đủ tín căn như thế thì giở chân, hạ chân không chi là chẳng niệm Phật.

3- Tịnh Quán môn: Chúng sanh vô thỉ cấu uế khắp hết thảy pháp; tu Tịnh nghiệp thì phải kèm thêm các thứ quán hạnh để gọt giũa tập khí hòng làm phương tiện vãng sanh.

3.1. Một là tịnh quán: quán Phật tướng hảo như Quán kinh đã dạy.

3.2. Hai là bất tịnh quán: quán thân bất tịnh, khí thế gian bất tịnh, sanh lòng chán lìa.

3.3. Ba là vô thường quán: quán hết thảy pháp vô định; như cùng một sắc đẹp: kẻ dâm thấy thì vui, kẻ nữ ghen ghét trông thấy đâm khổ; người tu quán hạnh quán thấy như các thứ nhơ ác, dị loại xem như gỗ đất.

3.4. Bốn là hòa hợp quán: quán thân này, thế giới này, sự thấy nghe hay biết này giống như tích gỗ làm nhà, tích màu để vẽ, chẳng có thật thể.

3.5. Năm là đối trị quán: quán trên thân, kiết sử nào nặng nề nhất, nên dùng pháp nào để đối trị.

3.6. Sáu là tàm hối quán: quán hết thảy chúng sanh từ vô lượng kiếp đến nay cùng ta làm cha mẹ, anh em, chị em, con cái, dâm độc lẫn nhau chẳng hề hay biết cho nên sanh lòng hối hận lớn lao.

3.7. Bảy là niệm niệm quán: quán trong hết thảy thời, có mấy lúc là tâm niệm Phật, mấy lúc nào tâm lợi lạc chúng sanh, mấy lúc tâm nhơ sạch chộn rộn.

3.8. Tám là bình đẳng quán: quán hết thảy sắc và một sắc không có đẹp, xấu; hết thảy thanh, một thanh không có khen, chê; hết thảy thọ, một thọ không có ân, cừu; hết thảy nghĩa, một nghĩa không có cạn, sâu.

3.9. Chín là vi tế quán: quán Phật niệm, pháp niệm khởi thì sẽ đến đâu, đi thì trụ ở đâu?

3.10. Mười là pháp giới quán: quán một sợi lông, một hạt bụi, một nhánh cỏ, một cây đều có đủ vô lượng cõi Phật thanh tịnh.

Nếu lúc hành các pháp quán này thì lấy pháp quán thứ nhất là Tịnh Quán làm chủ, chín pháp kia làm bạn.

4. Tịnh Niệm môn: Pháp niệm Phật mang tên Nhất Hạnh tam muội, nếu niệm tản mạn thì tam muội chẳng thành.

4.1. Một là nhiếp tâm niệm: Đối với hết thảy chỗ, nhiếp niệm chẳng quên, dẫu cho ngủ mê cũng hệ niệm trong giấc ngủ, niệm chẳng bị gián cách, chẳng có niệm khác.

4.2. Hai là dũng mãnh niệm: như kẻ háo sắc nghe dâm nữ ở đâu dù núi hiểm, suối sâu, nẻo lân, hang quỷ cũng mò đến chẳng hãi.

4.3. Ba là thâm tâm niệm: như biển cả sâu rộng vẫn mò đến tận đáy, đường giác xa vời, chưa đến nơi chẳng nghỉ.

4.4. Bốn là quán tưởng niệm: trong niệm niệm thấy ba mươi hai tướng, tám mươi tùy hình hảo.

4.5. Năm là tức tâm niệm: dứt bặt hết thảy tâm cầu danh, tâm mong quan chức, dục tâm, thế gian tâm, tham luyến tâm, tâm hợm hĩnh, cao ngạo, tâm ngăn trở, tâm nhân ngã thị phi mà niệm Phật.

4.6. Sáu là bi đề niệm: Mỗi một khi tưởng đến Phật, lông trên thân dựng cả lên, ngũ tạng như toạc ra, như con thơ lìa mẹ hiền vậy.

4.7. Bảy là phát phẫn niệm: như kẻ cô đơn, nghèo đói lại thi rớt, như kẻ cậy tài gặp cảnh tịch mịch, mỗi phen nghĩ đến chẳng muốn sống nữa.

4.8. Tám là nhất thiết niệm: thấy, nghe, hay, biết và lỗ chân lông, cốt tủy, không chỗ nào chẳng niệm Phật.

4.9. Chín là tham cứu niệm: niệm Phật một tiếng liền nghĩ tiếng niệm ấy đi về đâu.

4.10. Mười là Thật Tướng niệm: Chẳng dùng hữu tâm niệm, chẳng dùng vô tâm niệm, chẳng dùng hữu vô tâm để niệm, chẳng dùng phi hữu phi vô tâm mà niệm.

Đấy là môn niệm Phật của bậc Thượng Phẩm. Nếu niệm như thế thì ngay trong đời này ắt được thấy Phật.

5- Tịnh Sám môn: Muốn trừ trọng chướng hãy nên siêng sám hối:

5.1. Một là nội sám: sám hối tâm ý thức bất tịnh.

5.2. Hai là ngoại sám: Sám hối hết thảy sắc, thanh, hương bất tịnh pháp.

5.3. Ba là sự sám: Sám hối mười tám giới, hai mươi lăm cõi, tám vạn bốn ngàn các thứ trần lao kết sử gây chướng ngại việc học a tăng kỳ kiếp các hạnh nghiệp thấy Phật, lợi sanh.

5.4. Bốn là lý sám: Sám hối từ khi nhập đạo đến nay, những cuồng giải sở đắc, những kinh luận đã học, những nghĩa sâu thẳm đã nghe, các bịnh: Làm, Ngưng, Nhậm, Diệt v.v… chướng ngại Phật vô lậu trí.

5.5. Năm là quá khứ sám: Sám hối các hắc nghiệp: giết, trộm, dâm, dối đã tạo từ đời vô thỉ đến nay, mỗi mỗi đều sám hối.

5.6. Sáu là vị lai sám: Hết thảy pháp ác ngày nay đã dứt, tột cùng đời vị lai vĩnh viễn chẳng tái phạm nữa.

5.7. Bảy là hiện tại sám: Sám hối trong đời hiện tại, sanh, lão, bệnh, tử, các thứ khổ nghiệp, phiền não nghiệp, nghiệp giở chân, hạ chân, nghiệp há miệng, động tâm, hết thảy vi tế chẳng thể tính kể nghiệp.

5.8. Tám là sát na sám: Trong một niệm có chín mươi sát na, một sát na có chín trăm lần sanh diệt; cứ một sanh diệt là một lần sám hối.

5.9. Chín là cứu cánh sám: Trong địa vị Đẳng Giác có một phần vô minh nên tẩy rửa trọn vẹn.

5.10. Mười là pháp giới sám: Trong pháp tánh không ta, không người, khắp vì hết thảy chúng sanh trong quá khứ, vị lai, hiện tại mà sám hối.

Nếu có thể sám hối chân thật như thế thì hết thảy chướng ngại ắt bị tiêu diệt, chẳng lìa đạo tràng mà được thấy chư Phật.

6. Tịnh Nguyện môn: Tu Tịnh Độ phải nên phát đại nguyện.

6.1. Một là chẳng vì phước điền mà nguyện, nguyện vì che chở hết thảy chúng sanh mà sanh Tịnh Độ.

6.2. Hai là chẳng vì quyến thuộc mà nguyện, nguyện coi sóc hết thảy nhà Như Lai mà sanh Tịnh Độ.

6.3. Ba là chẳng vì bịnh khổ mà nguyện, nguyện chữa các thứ ghẻ vô minh của hết thảy chúng sanh mà sanh Tịnh Độ.

6.4. Bốn là chẳng vì làm Chuyển Luân Vương mà nguyện, nguyện chuyển pháp luân của các đức Như Lai, làm đại pháp vương mà sanh Tịnh Độ.

6.5. Năm là chẳng vì Dục Giới mà nguyện, nguyện lìa hết thảy ngũ dục vi diệu mà sanh Tịnh Độ.

6.6. Sáu là chẳng vì Sắc Giới mà nguyện, nguyện lìa hết thảy Thiền chấp mà sanh Tịnh Độ.

6.7. Bảy là chẳng vì Vô Sắc Giới mà nguyện, nguyện dứt hết thảy vi tế lưu chú, chứng thân vô lượng tướng hảo mà sanh Tịnh Độ.

6.8. Tám là chẳng vì Thanh Văn, Bích Chi Phật mà nguyện, nguyện dùng phước trí nhị nghiêm để lợi lạc hết thảy thế giới chúng sanh mà sanh Tịnh Độ.

6.9. Chín là chẳng vì một thế giới, ngàn thế giới mà nguyện, nguyện chịu khổ thay cho vô ương số thế giới, cứu chúng sanh trong hết thảy thế giới mà sanh Tịnh Độ.

6.10. Mười là chẳng vì một cho đến ngàn a tăng kỳ kiếp chúng sanh mà nguyện, nguyện chịu khổ thay cho vô lượng, vô số a tăng kỳ kiếp hết thảy chúng sanh, cứu hết thảy chúng sanh mà sanh Tịnh Độ.

Nếu có thể phát đại nguyện như thế thì trong sát na cuối cùng, quyết định sẽ đúng như trong phẩm Phổ Hiền Hạnh Nguyện đã dạy, sẽ biết đại nguyện ấy làm minh sư dẫn về Cực Lạc.

7. Tịnh Giới môn: Hết thảy tịnh pháp đều lấy Giới làm nền tảng. Giới đứng đầu các thiện pháp, là cửa để vào cõi tịnh.

7.1. Một là xan tham giới: Thực hành hai pháp bố thí tài thí và mạng thí chẳng yêu tiếc.

7.2. Hai là hủy cấm giới: Trì trọn vẹn ngũ giới, luật nghi giới cho đến Vô Lậu Giới.

7.3. Ba là sân nhuế giới: Dùng nhẫn để điều tâm và thân, khẩu. Nếu gặp phải ác khẩu, dao, gậy làm hại thì chỉ nên suy nghĩ pháp nghiệp nhân duyên, coi như đền trả, coi như đạo sư, tưởng như gió rét, lạnh, nóng.

7.4. Bốn là phóng dật giới: Đường hiểm sanh tử không chỗ để phóng dật. Như người bưng bát dầu đầy, như đi trên dây, chẳng được liếc ngoái tả hữu cũng như nghĩ đến chuyện gì khác.

7.5. Năm là tán loạn giới: Gom giữ các căn, dứt các duyên cảnh như giữ ngọn đèn trước gió, như ngăn chim sống.

7.6. Sáu là ngu si giới: Dùng trí huệ phá các mê mờ.

7.7. Bảy là kiêu mạn giới: Chẳng nên cậy tài biện luận, ngộ giải, tranh luận rồi hợm hĩnh, kiêu căng. Hết thảy sở đắc như bụi trên đất, như chất dơ đóng trên mặt gương, chẳng thể cậy chất dơ này để coi thường chất dơ khác!

7.8. Tám là phú tàng giới: Chư Phật, Bồ Tát, thần minh ở khắp mọi nơi, chẳng thể giấu giếm được; giống như giữa ban ngày trốn bóng, giữa trận sóng tránh ướt chẳng thể nào được.

7.9. Chín là vô ích giới: Phải nên xa lìa hết thảy trò bỡn cợt, thi văn, trần duyên, chuyện giải thoát vô ích nơi cửa miệng!

7.10. Mười là chẳng trụ giới: Trì giới như trên chỉ là để sanh Tịnh Độ, lợi lạc chúng sanh, chẳng cầu được ngợi khen và các quả nhân, thiên, Nhị Thừa.

Bồ Tát hành các tịnh giới như thế thì có thể nhiếp chúng sanh sanh về Tịnh Độ.

8- Tịnh Xử môn: Người học đạo đã có chí xuất trần thì hãy nên bỏ các chốn ác:

8.1. Một là chỗ phồn hoa huyên náo.

8.2. Hai là chốn ca lầu, tửu quán.

8.3. Ba là chỗ nóng bức, hun đốt.

8.4. Bốn là chốn bàn luận việc triều chánh.

8.5. Năm là chỗ ân ái trói buộc và chỗ thường đi chơi quen.

8.6. Sáu là thi đàn, văn xã, đua văn, kén ý.

8.7. Bảy là chỗ châm chọc cổ kim, sánh dài, đua ngắn.

8.8. Tám là chỗ giảng đạo học vô nghĩa vị.

8.9. Chín là chốn khoe khoang hiểu biết, đấu danh tướng, tiểu trí kiêu căng.

8.10. Mười là chỗ cuồng giải tông thừa, bàn xằng đốn ngộ, khinh thị giới luật.

Nhiễu đạo như thế có khác gì ma, vì vậy phải nên xa lìa. Nếu lìa được hết thảy các chỗ như vậy thì hết thảy đạo nghiệp sẽ hoàn thành.

9. Tịnh Lữ môn: Hết thảy ngộ cơ nếu chẳng nhờ bạn bè thì chẳng thể phát khởi được. Hết thảy pháp ác nếu không bạn thì chẳng dứt được. Hành đạo cầu bạn thì phải phân biệt nghiêm nhặt bạn tịnh, bạn uế. Hãy nên thân cận:

9.1. Một là bạn nhàn nhã chốn núi rừng vì có thể dứt tâm thô tháo.

9.2. Hai là bạn nghiêm trì giới luật vì có thể làm cho lãnh đạm các dục

9.3. Ba là bạn trí huệ rộng lớn vì có thể khiến thoát khỏi bến mê.

9.4. Bốn là bạn tổng trì văn tự vì có thể dứt nghi nan.

9.5. Năm là bạn tịch mịch, khô khan vì có thể tấn, thủ điềm tĩnh.

9.6. Sáu là bạn khiêm tốn, nhẫn nhục vì có thể tiêu trừ ngã mạn.

9.7. Bảy là bạn thẳng tính nói thật vì có thể ngăn dè các ác.

9.8. Tám là bạn dũng mãnh, tinh tấn vì có thể mau đạt đạo quả.

9.9. Chín là bạn khinh tài, thích bố thí vì có thể phá lòng keo kiệt lớn lao.

9.10. Mười là bạn nhân từ thương yêu muôn vật, chẳng tiếc thân mạng vì có thể dẹp tan chấp trước ta người.

Nếu không có bè bạn thanh tịnh như vậy thì hãy nên lánh người, ở một mình, tự lo đạo nghiệp, lấy tượng làm thầy, lấy kinh làm bạn. Còn những bọn cười giỡn khác tuyệt chẳng giao du.

10. Bất Định Tịnh môn: Căn khí chúng sanh lợi độn chẳng đồng. Các pháp như trên thì hạng thượng căn lợi khí mới làm trọn đủ nổi. Đức Như Lai có phương tiện lạ, mở ra môn cửu phẩm, phân thành ba hạng tu tập: thượng, trung, hạ.

10.1. Một là hoặc hiểu Nghĩa Đế, nhưng chưa hoàn toàn dẹp nổi hoặc chướng, hay là chẳng hiểu sâu nhưng có thể đọc tụng các kinh.

10.2. Hai là hoặc chỉ theo lời nói mà tin, hoặc do người khác mà tin, hoặc lâm cảnh bần cùng, mang nhục mà tin.

10.3. Ba là hoặc quán tượng vàng, hoặc tùy ý quán một tượng.

10.4. Bốn là hoặc sáng sớm mười niệm, trăm niệm, cho đến ngàn niệm.

10.5. Năm là hoặc sám hối các tập khí thô trọng và các nghiệp bất thiện.

10.6. Sáu là hoặc vì sợ sanh tử, hoặc gặp nạn khổ, phát nguyện vãng sanh, nhưng chẳng được phát nguyện hưởng các phước đức cõi trời, cõi người.

10.7. Bảy là hoặc chỉ giữ ngũ giới, bát giới, cho đến chỉ không giết, trộm, dâm, dối.

10.8. Tám là nếu chẳng thể lìa sạch hết thảy chốn ồn ào thì lúc nào cũng chỉ sanh tâm nhàm lìa.

10.9. Chín là nếu là người vướng bận các pháp thế gian, chưa thể đoạn ngay thì chẳng nên thuận theo chúng.

10.10. Mười là chỉ có mười niệm vào lúc lâm chung.

Đối với các pháp như trên, nếu có thể chí tâm thọ trì một pháp thì đều được vãng sanh, nhưng chẳng được tin ngờ lẫn lộn. Nếu có nghi thì hết thảy các hạnh đều chẳng thành tựu.

Nhận định:

Mười môn tu trì của luận này bao trọn hết thảy pháp môn Niệm Phật. Luận Bảo Vương chép: “Niệm danh Phật ắt thành tam muội”, bất tất phải cầu khai ngộ hoặc quán tưởng, tham cứu, cũng chẳng bất tất phải miễn cưỡng tìm tòi tịnh xứ, tịnh lữ, chỉ cần dứt các tâm danh lợi v.v… Đối với hết thảy chỗ huyên náo, tâm sanh chán lìa, đừng tùy thuận người còn vướng víu trong pháp thế gian, nên sanh tín, phát nguyện, nghiêm trì tịnh giới, nhiếp tâm niệm Phật, nguyện dốc lòng nhẫn đốn siêu ba a tăng kỳ.

Niệm Phật pháp yếu, quyển 3 hết

(Bửu Quang tự đệ tử Như Hòa dịch xong ngày 03 tháng 03 năm 2003)

Phụ lục

Đại sư Liên Trì phổ khuyến giới sát, phóng sanh

Ai ai cũng yêu mạng, con vật nào cũng tham sống, lẽ đâu giết thân mạng chúng để no miệng mình. Hoặc mũi nhọn phanh bụng, hoặc dao sắc chọc tim, hoặc lột da, cạo vảy, hoặc cắt họng, bóc vỏ, hoặc nước sôi sùng sục nấu sống trạnh, lươn; hoặc muối, rượu muối sống cua, tôm. Đáng thương thay! Đau đớn cùng cực không cách giãi bày, khổ sở tột bậc khó lòng chịu đựng. Tạo tội ác ngập trời đến thế, kết thành muôn kiếp thâm thù. Một mai vô thường liền đọa địa ngục, vạc sôi, lò than, cây kiếm, núi đao, vừa chịu tội xong lại làm loài vật. Oán oán vay trả, mạng mạng đắp đền. Rốt cuộc làm người, lắm bệnh, yểu thọ, hoặc bị rắn, cọp cắn chết, hoặc chết vì nạn đao binh, hoặc chết trong vòng tù tội, hoặc chết vì độc dược, đều là do sát hại cảm thành.

Tôi nay ứa lệ máu, dập trán, ai cáo người đời: chẳng dám bức các vị ăn chay, trước chỉ khuyên nên tránh giết. Nhà giới sát thiện thần thủ hộ, tai hoạnh tiêu trừ, tuổi thọ dài lâu, con cháu hiền hiếu, cát tường đủ thứ, khó thuật trọn nổi. Nếu còn tùy sức phóng sanh, lại thêm niệm Phật, chẳng những phước đức tăng trưởng, ắt còn tùy nguyện vãng sanh, mãi thoát luân hồi, lên bậc Bất Thối.

Các nhân giả có duyên gặp lời này, xin hãy hồi tâm, quyết chí thọ trì, chớ sanh nghi hối. Nếu chưa làm được, hãy chuyển cho người khác thì công đức cũng vô lượng.

Nhận định:

Chẳng kết mối nợ oan nghiệt thì lâm chung không chướng ngại. Xin tất cả các đồng đạo niệm Phật hãy giới sát, phóng sanh để vãng sanh khỏi bị chướng duyên.

Quyển Thứ Tư : Những Điều Cần Biết Về Niệm Phật

Trì danh niệm Phật dù rất giản dị, nhưng hai thời công khóa sớm tối, định kỳ tinh tấn tu niệm, trợ niệm lúc lâm chung v.v… đều nên hành trì đúng pháp thì lòng mong cầu mới được thành tựu. Ở đây tôi xin trích lấy [từ trong kinh, sách] những điều hành giả cần phải biết để làm khuôn mẫu tu tập.

01. Công khóa sớm tối

Ngũ chúng xuất gia ¹⁹ có thể sử dụng “Linh Nham Sơn Tự Chuyên Tu Tịnh Độ Đạo Tràng Niệm Tụng Nghi Quỹ” (Nghi thức tụng niệm của đạo tràng chuyên tu Tịnh Độ chùa Linh Nham), còn hai chúng tại gia do nhàn, bận bất đồng, hoàn cảnh mỗi người mỗi khác nên ở đây tôi trích dẫn vài đoạn hướng dẫn về công khóa do chư cổ đức định ra từ đơn giản tới phức tạp để mỗi người xét xem cách nào thuận tiện thì tận lực hành trì cách đó.

1.1. Pháp môn Chuyên Trì thứ nhất của cư sĩ Vương Long Thư

Trong bốn mươi tám nguyện của A Di Đà Phật có một đại nguyện như sau: “Lúc tôi thành Phật, mười phương chúng sanh chí tâm tin ưa muốn sanh về cõi tôi, niệm danh hiệu của tôi mười tiếng mà nếu chẳng được sanh thì tôi chẳng làm Phật”. Đấy là đức Phật sẵn có lời nguyện độ người, chỉ cốt người niệm ngài mười niệm để biểu thị tấm lòng quy y. Mỗi sáng hướng về Tây chắp tay đảnh lễ, niệm Nam Mô A Di Đà Phật mười tiếng. Rồi lại đảnh lễ, đọc một lượt bài Kệ Phát Nguyện của Đại Từ Bồ Tát như sau:

Nguyện đồng niệm Phật nhân

Cộng sanh Cực Lạc quốc

Kiến Phật liễu sanh tử

Như Phật độ nhất thiết.

(Tạm dịch:

Nguyện người cùng niệm Phật,

Cùng sanh về Cực Lạc,

Gặp Phật hết sanh tử

Như Phật độ tất cả).

Rồi lại đảnh lễ lui ra. Chí thành như vậy thì không ai là chẳng được vãng sanh, chỉ e [phẩm vị trong] chín phẩm chẳng cao mà thôi! Nếu ai không biết chữ, ta dạy họ niệm bài kệ trên thì phước báo rất lớn.

1.2. Pháp môn Chuyên Trì thứ hai của cư sĩ Vương Long Thư

Mỗi sáng chắp tay hướng về Tây đảnh lễ, niệm Nam Mô A Di Đà Phật, Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát, Nam Mô Đại Thế Chí Bồ Tát, Nam Mô Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát; mỗi danh hiệu mười lượt. Rồi lại đảnh lễ, niệm trọn bài kệ “Tán Phật Sám Tội Hồi Hướng Phát Nguyện” một lượt như sau:

Thập phương tam thế Phật,

A Di Đà đệ nhất,

Cửu phẩm độ chúng sanh

Oai đức vô cùng cực

Ngã kim đại quy y,

Sám hối tam nghiệp tội

Phàm hữu chư phước thiện

Chí tâm dụng hồi hướng

Nguyện đồng niệm Phật nhân

Cảm ứng tùy thời hiện

Lâm chung Tây phương cảnh

Phân minh tại mục tiền

Kiến văn giai tinh tấn

Đồng sanh Cực Lạc quốc

Kiến Phật liễu sanh tử

Như Phật độ nhất thiết

(Tạm dịch:

Mười phương tam thế Phật

Phật Di Đà bậc nhất

Chín phẩm độ chúng sanh

Oai đức không cùng cực,

Con quy y sâu xa

Sám hối tội ba nghiệp

Có bao nhiêu phước thiện

Dốc lòng hồi hướng cả

Nguyện người cùng niệm Phật

Tùy thời cảm ứng hiện

Lúc chết, cảnh Tây Phương

Hiện rành rành trước mắt

Thấy, nghe đều tinh tấn,

Cùng sanh cõi Cực Lạc.

Gặp Phật hết sanh tử

Như Phật độ tất cả)

Lại đảnh lễ, lui ra. Bài kệ này có oai lực lớn, diệt được hết thảy tội, tăng trưởng hết thảy phước. Phàm mỗi khi đảnh lễ, đốt hương lạy rất tốt. Mỗi ngày đều làm như thế ắt sẽ sanh trong Trung Phẩm. Nếu dạy người khác niệm bài kệ này sẽ được phước báo lớn.

Trong lúc niệm Phật nên tưởng thân mình đang ở Tịnh Độ, đối trước Phật chắp tay, cung kính niệm Phật. Lúc niệm Bồ Tát cũng giống như thế. Lúc lạy và đọc kệ cũng tưởng mình đang ở cõi Tịnh Độ đối trước Phật lễ bái và tụng kệ. Nếu khi nào đã có tượng Phật, Bồ Tát thì chẳng cần phải làm như vậy; nhưng phải tưởng tượng Phật, Bồ Tát ấy như đức Phật và Bồ Tát hiện thân ở ngay tại đó, nhận sự lễ lạy của mình, nghe mình tụng niệm. Chuyên chí như vậy thì phẩm vị vãng sanh ắt cao. Nếu càng tinh tấn hơn thì mỗi ngày niệm Phật ba lượt, năm lượt, hoặc niệm ngàn tiếng, vạn tiếng, cho đến ngày đêm niệm Phật không hở. Lại đem pháp môn Niệm Phật rộng giáo hóa người đời, lại khiến họ khuyến hóa lẫn nhau ắt sẽ sanh trong Thượng Phẩm Thượng Sanh.

Nhận định:

Cách này chuyên vì người bận rộn quá mức hoặc kẻ không biết chữ mà lập ra pháp Niệm Phật giản dị cũng như để người mới học dễ hiểu mà chọn được một cách hành trì. Ngày ngày chí thành như thế, không ai là chẳng vãng sanh. Nếu lại hành thêm khóa tối hoặc là cứ hễ rảnh là niệm, hoặc trong lúc làm việc vẫn niệm Phật không gián đoạn, lại còn rộng khuyên người khác thì phẩm vị vãng sanh ắt sẽ cao.

1.3. Pháp Thập Niệm vào lúc sáng sớm của ngài Từ Vân Sám Chủ

Mỗi ngày vào lúc sáng sớm, sau khi ăn mặc tươm tất xong, đứng ngay ngắn hướng mặt về Tây, chắp tay niệm liên tiếp A Di Đà Phật đến hết một hơi là một niệm. Mười hơi như thế gọi là “mười niệm”. Chỉ tùy theo hơi thở dài hay ngắn, chẳng hạn định số câu niệm Phật, chỉ cốt niệm lâu dài, lấy hết một hơi thở làm hạn. Tiếng niệm Phật chẳng cao, chẳng thấp, chẳng rề rà, chẳng cấp bách, giữ sao cho vừa phải. Mười hơi liên tiếp như thế cốt ý để giữ cho tâm chẳng tán loạn, lấy chuyên tinh làm công, gọi là Thập Niệm, rõ ràng là dùng hơi thở để câu thúc cái tâm. Niệm như thế xong, phát nguyện hồi hướng như sau:

“Đệ tử con tên là… nhất tâm quy mạng Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật, nguyện dùng quang minh thanh tịnh chiếu con, dùng từ thệ nhiếp thọ con. Con nay chánh niệm xưng danh hiệu Như Lai trong mười niệm, vì đạo Bồ Đề cầu sanh Tịnh Độ. Xưa kia, Phật đã thề: ‘Nếu có chúng sanh muốn sanh nước ta, chí tâm tin ưa, dẫu chỉ mười niệm; nếu chẳng được sanh, ta chẳng chịu giữ ngôi vị Chánh Giác’. Dùng nhân duyên Niệm Phật đây nhập trong biển Như Lai đại thệ, nương Phật từ lực, các tội tiêu diệt, tăng trưởng tịnh nhân. Khi mạng sắp hết, tự biết đến thời, thân không bệnh khổ, tâm không tham luyến, ý chẳng điên đảo như nhập Thiền Định. Phật và Thánh Chúng tay cầm đài vàng đến đón tiếp con. Trong khoảng một niệm sanh cõi Cực Lạc. Hoa nở thấy Phật, liền nghe Phật thừa, đốn khai Phật huệ, rộng độ chúng sanh, mãn Bồ Đề nguyện”.

Phát nguyện ấy xong, lễ bái hay chẳng lễ bái đều được, chỉ cần trọn một đời này chẳng hề tạm bỏ ngày nào. Chỉ chẳng hề phế bỏ, tự dốc lòng vào đó ắt sẽ sanh về cõi kia.

Nhận định:

Đây là vì hàng vua, quan bận rộn việc nước, không rảnh rỗi để tu trì mà lập ra pháp này. Do chúng sanh tâm tán loạn, lại không rảnh rỗi để chuyên niệm nên mượn hơi thở để nhiếp tâm như thế khiến tâm tự chẳng tán loạn. Nhưng cần phải thuận theo hơi thở dài hay ngắn, chẳng nên miễn cưỡng niệm cho nhiều, miễn cưỡng sẽ bị thương khí.

Cũng chỉ được niệm mười niệm, chẳng nên niệm đến hai mươi, ba mươi niệm, niệm nhiều cũng bị tổn khí. Nếu như thêm Thập Niệm vào buổi tối hoặc ba lượt: sáng, trưa, tối cũng được. Vì tán tâm niệm Phật thì khó được vãng sanh cho nên lập ra pháp này cốt để tâm quy về một chỗ, nhất tâm niệm Phật, quyết định vãng sanh.

Số lần niệm tuy ít, nhưng công đức rất sâu. Vì thế sau này chư Tổ đều coi cách này là phương tiện tối thắng để nhiếp thọ các căn cơ, càng thâm nhập càng thấy sâu xa. Giống như có được món ăn ngon lành, đã biết đến mùi vị của nó thì trong mọi hành vi, lời lẽ hằng ngày đều chăm chắm tưởng mộ, chỉ còn nghĩ đến Phật, chứ nào còn phải hạn định trong một lúc uống trà mới nhắc nhở đến mà thôi! Nếu trong nhà có căn phòng thanh tịnh hoặc có điện thờ Phật thì nên đối trước tượng Phật thắp hương, lễ bái, đứng niệm hay quỳ niệm đều được cả!

1.4. Thông hành tảo vãn công khóa nghi thức

(Nghi thức tụng niệm sớm tối thông dụng)

a. Cúng dường: Trong điện Phật chỉ thờ Tây Phương Tam Thánh, trước tượng Phật cúng hoa, hương, đèn, quả, nước v.v… Nếu chẳng đủ sức thì cúng một chén nước trong, thắp ba cây hương, đèn, hoa tùy lòng. Lúc thắp hương nên thầm niệm hoặc đọc rõ tiếng bài tán hương:

Nguyện thử hương hoa vân

Biến mãn thập phương giới

Cúng dường nhất thiết Phật

Thế gian nan tín pháp

Cập chư thượng thiện nhân

Phổ huân chư chúng sanh

Giai phát Bồ Đề tâm

Đồng sanh Cực Lạc quốc

(Tạm dịch:

Nguyện mây hương hoa này

Đầy ắp mười phương cõi

Cúng dường tất cả Phật

Pháp trong đời khó tin

Và những bậc thượng thiện

Xin hương này xông tỏa

Tất cả mọi chúng sanh

Đều phát Bồ Đề tâm

Cùng nhau sanh Cực Lạc)

b. Lễ bái: Lúc lễ bái trước hết nên chắp tay, đứng hay quỳ, thành khẩn niệm:

Nhất tâm đảnh lễ Sa Bà thế giới đại từ đại bi nhân thiên giáo chủ Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Đệ tử tên là… khắp vì bốn ân, ba cõi, pháp giới chúng sanh chí thành sám hối. Con cùng chúng sanh:

Vãng tích sở tạo chư ác nghiệp

Giai do vô thỉ tham, sân, si

Tùng thân, ngữ, ý chi sở sanh

Nhất thiết ngã kim giai sám hối

Tội tùng tâm khởi tương tâm sám

Tâm nhược không thời tội diệc vong

Tâm vong, tội diệt, lưỡng câu không

Thị tắc danh vi chơn sám hối (một lễ)

(Xưa kia đã tạo các ác nghiệp

Đều do vô thỉ tham, sân, si

Từ thân, miệng, ý phát sanh ra,

Hết thảy con nay xin sám hối.

Tội từ tâm khởi đem tâm sám

Tâm đã không rồi, tội cũng tiêu

Tâm không, tội diệt thảy đều không

Thế mới gọi là chơn sám hối)

Nhất tâm đảnh lễ Tây Phương Cực Lạc thế giới đại từ đại bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật.

Đệ tử tên là… khắp vì bốn ân, ba cõi, pháp giới chúng sanh chí thành phát bốn hoằng thệ nguyện:

Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn

Pháp môn vô lượng thệ nguyện học

Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành. (một lễ)

Nhất tâm đảnh lễ Tây phương An Lạc thế giới đại từ đại bi cứu khổ cứu nạn quảng đại linh cảm ứng Quán Thế Âm Bồ Tát Ma Ha Tát.

Đệ tử tên là… khắp vì bốn ân, ba cõi, pháp giới chúng sanh chí thành phát đại nguyện, nguyện con và chúng sanh:

Túc thế thân sanh chư phụ mẫu

Lịch kiếp tổ tông cập oán thân

Đồng trượng Như Lai từ bi lực

Tiếp dẫn vãng sanh An Lạc quốc (1 lạy)

(Tạm dịch:

Cha mẹ đời này hay đời trước

Tổ tông, oán, thân suốt bao kiếp

Cùng nương Như Lai từ bi lực.

Tiếp dẫn vãng sanh cõi An Lạc)

Nhất tâm đảnh lễ Tây phương An Lạc thế giới đại từ đại bi Đại Thế Chí Bồ Tát Ma Ha Tát.

Đệ tử tên là… khắp vì bốn ân, ba cõi, pháp giới chúng sanh chí thành phát đại nguyện, trong bao kiếp:

Sở sát y thực chư oan mạng

Thập phương bị sát chư chúng sanh

Tất hoạch độ thoát sanh Tịnh Độ

Nguyện Phật từ bi phổ nhiếp thọ (1 lạy)

(Tạm dịch:

Vì cơm áo giết oan các mạng

Bao kẻ tôi giết khắp mười phương

Thảy đều siêu thoát sanh Tịnh Độ

Nguyện Phật từ bi nhiếp thọ hết)

Nhất tâm đảnh lễ Tây phương An Lạc thế giới đại từ đại bi Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát Ma Ha Tát.

Đệ tử tên là… khắp vì bốn ân, ba cõi, pháp giới chúng sanh chí thành phát đại nguyện, nguyện con và chúng sanh:

Cộng dĩ Phổ Hiền thù thắng hạnh

Vô biên thắng phước giai hồi hướng

Phổ nguyện trầm nịch chư chúng sanh

Tốc vãng Vô Lượng Quang Phật sát. (1 lạy)

(Tạm dịch:

Cùng theo hạnh Phổ Hiền thù thắng

Vô biên phước quý đều hồi hướng

Nguyện khắp chúng sanh đang chìm đắm

Mau sanh về cõi Vô Lượng Quang)

Nhất tâm đảnh lễ tận hư không biến pháp giới thập phương thường trụ đại từ đại bi nhất thiết chư Phật, nhất thiết Tôn Pháp, nhất thiết Bồ Tát Hiền Thánh Tăng.

Đệ tử tên là… khắp vì bốn ân, ba cõi, pháp giới chúng sanh chí thành phát đại nguyện, nguyện con và chúng sanh:

Cộng tiêu tam chướng, chư phiền não

Cộng tăng phước huệ dữ thọ khảo

Phổ nguyện tai, bệnh tất tiêu trừ

Vãng sanh viên thành Bồ Tát đạo (1 lạy)

(Tạm dịch:

Cùng tiêu ba chướng, các phiền não

Cùng tăng phước huệ và tuổi thọ

Phổ nguyện tai, bịnh thảy tiêu trừ

Vãng sanh viên thành Bồ Tát đạo)

c. Niệm tụng:

Chắp tay ngồi niệm:

Nam mô Liên Trì Hải Hội Phật Bồ Tát (3 lượt)

Phật thuyết A Di Đà kinh (1 biến)

Bạt Nhất Thiết Nghiệp Chướng Căn Bản Đắc Sanh Tịnh Độ Đà Ra Ni (tức chú Vãng Sanh, niệm ba biến, rồi đọc tiếp kệ tán Phật)

A Di Đà Phật thân kim sắc

Tướng hảo quang minh vô đẳng luân

Bạch hào uyển chuyển ngũ Tu Di

Cám mục trừng thanh tứ đại hải

Quang trung hóa Phật vô số ức

Hóa Bồ Tát chúng diệc vô biên

Tứ thập bát nguyện độ chúng sanh

Cửu phẩm liên hoa đăng bỉ ngạn

(Tạm dịch:

Phật A Di Đà thân kim sắc

Tướng hảo quang minh khó sánh bằng

Năm Tu Di uyển chuyển bạch hào

Bốn biển lớn trong ngần mắt biếc

Trong hào quang hóa vô số Phật

Hóa các Bồ Tát cũng vô biên

Bốn mươi tám nguyện độ chúng sanh

Chín phẩm sen vàng lên bến giác)

Nam mô Tây Phương Cực Lạc thế giới đại từ đại bi A Di Đà Phật (1 lần)

Nam mô A Di Đà Phật.

(niệm mấy trăm câu hoặc vài ngàn câu, lúc đầu định số lần niệm ít, dần dần tăng lên nhiều, nhưng phải giữ sao cho nhất định, chẳng nên lúc tăng, lúc giảm, khi ít, khi nhiều. Để nhớ số thì dùng xâu chuỗi, hoặc dùng hương, hoặc dùng đồng hồ để hạn định thời gian cũng được. Chẳng cần biết là niệm lớn tiếng, niệm nhỏ tiếng hay niệm thầm, cốt sao miệng niệm, tai nghe, từng chữ rành rẽ, kỵ nhất là niệm như trả bài, tâm mong cho chóng xong thì khó lòng được lợi ích. Ngồi niệm hoặc vừa niệm vừa đi nhiễu đều được. Nếu đi nhiễu thì phải đi từ Đông qua Nam, từ Tây sang Bắc. Nhiễu theo chiều thuận có công đức, chẳng được đi nhiễu ngược chiều mắc phải tội vạ. Niệm xong lại niệm):

A Di Đà Phật

(ngồi niệm hoặc lặng im niệm thầm trăm tiếng hoặc mấy ngàn tiếng)

Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát

(từ đây trở xuống, quỳ niệm ba lượt hoặc mười lượt, hoặc đứng chắp tay niệm, niệm xong lễ một lạy)

Nam mô Đại Thế Chí Bồ Tát

(ba lượt hoặc mười lượt, lễ một lạy)

Nam mô Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát

(3 lượt hoặc mười lượt, lễ một lạy)

d. Hồi hướng:

Quỳ niệm kệ hồi hướng

(hoặc đọc bài Tây Phương Phát Nguyện Văn của Tổ Liên Trì trong phần Phụ Lục, hoặc đọc bài Phát Nguyện Hồi Hướng của ngài Từ Vân Sám Chủ ở phần trước, nhưng lược đi bốn chữ “trong khoảng mười niệm”. Tùy người bận rộn hay rảnh rỗi mà chọn lấy một bài để niệm. Cần phải khẩn thiết, chí thành, nương theo kinh văn phát tâm, câu nào cũng xuất phát từ tự tâm thì mới phù hợp với ý chỉ phát nguyện)

Nguyện ngã lâm chung vô chướng ngại

A Di Đà Phật viễn tương nghênh

Quán Âm cam lộ sái ngô đầu

Thế Chí kim đài an ngã túc

Nhất sát na trung ly ngũ trược

Khuất thân tý khoảnh đáo Liên Trì

Liên hoa khai hậu kiến Từ Tôn

Thân thính pháp âm khả liễu liễu

Văn dĩ tức ngộ vô sanh nhẫn

Bất vi An Dưỡng, nhập Sa Bà

Thiện tri phương tiện độ chúng sanh

Xảo bả trần lao vi Phật sự

Ngã nguyện như tư Phật tự tri

Tất cánh đương lai đắc thành tựu.

(Tạm dịch:

Nguyện con lâm chung không chướng ngại

A Di Đà Phật đến tiếp nghênh

Đầu con: Quán Âm rưới cam lộ

Chân con: Thế Chí lót đài vàng

Trong một sát na lìa ngũ trược

Duỗi tay khoảnh khắc đến Liên Trì

Hoa sen bừng nở, gặp Từ Tôn

Lắng nghe pháp âm hiểu thông suốt.

Nghe xong liền ngộ Vô Sanh Nhẫn

Chẳng rời An Dưỡng, nhập Sa Bà

Khéo hiểu phương tiện độ muôn chúng

Khéo dùng trần lao làm Phật sự

Con nguyện thế đó, Phật tự hay

Mai sau rốt ráo được thành tựu.)

(Xưa nay, bài văn này có sự linh nghiệm lớn. Có người trong lúc phát nguyện thấy điềm lành, hoặc có người trong mộng thấy Phật phóng đại quang minh. Sự cảm ứng rất nhiều chẳng thể thuật đủ, chỉ nên dốc sức mà hành thì mới tin là chẳng hư huyễn vậy).

e. Tam quy y:

Đối Phật chắp tay niệm:

Tự quy y Phật, xin nguyện chúng sanh thấu hiểu đạo cả, phát tâm Vô Thượng (1 lạy).

Tự quy y Pháp, xin nguyện chúng sanh hiểu sâu kinh tạng, trí tuệ như biển (1 lạy).

Tự quy y Tăng, xin nguyện chúng sanh dắt dìu đại chúng, hết thảy không ngại (1 lạy).

Phụ Lục:

Liên Trì Đại Sư Tân Định Tây Phương Phát Nguyện Văn

(Bài văn Phát Nguyện Vãng Sanh Tây Phương do Liên Trì Đại Sư mới đặt ra)

Khể thủ Tây Phương An Lạc Quốc

Tiếp dẫn chúng sanh đại đạo sư

Ngã kim phát nguyện, nguyện vãng sanh

Duy nguyện từ bi ai nhiếp thọ.

Đệ tử mỗ giáp (đọc tên mình thay vào chữ “mỗ giáp”) phổ vị tứ ân, tam hữu, pháp giới chúng sanh, cầu ư chư Phật nhất thừa vô thượng Bồ Đề đạo cố, chuyên tâm trì niệm A Di Đà Phật vạn đức hồng danh, kỳ sanh Tịnh Độ.

Hựu dĩ nghiệp trọng phước khinh, chướng thâm huệ thiển, nhiễm tâm dị xí, tịnh đức nan thành. Kim ư Phật tiền, kiều cần ngũ thể, phi lịch nhất tâm đầu thành sám hối. Ngã cập chúng sanh, khoáng kiếp chí kim, mê bổn tịnh tâm, túng tham sân si nhiễm uế tam nghiệp. Vô lượng vô biên sở tác tội cấu, vô lượng vô biên sở kết oán nghiệp, nguyện tất tiêu diệt. Tùng ư kim nhật, lập thâm thệ nguyện, viễn ly ác pháp, thệ bất cánh tạo, cần tu Thánh đạo, thệ bất thối đọa, thệ thành Chánh Giác, thệ độ chúng sanh.

A Di Đà Phật dĩ từ bi nguyện lực, đương chứng tri ngã, đương ai mẫn ngã, đương gia bị ngã. Nguyện thiền quán chi trung, mộng mị chi tế, đắc kiến A Di Đà Phật kim sắc chi thân, đắc lịch A Di Đà Phật bảo nghiêm chi độ, đắc mông A Di Đà Phật cam lộ quán đảnh, quang minh chiếu thân, thủ ma ngã đầu, y phú ngã thể, sử ngã túc chướng tự trừ, thiện căn tăng trưởng, tật không phiền não, đốn phá vô minh, viên giác diệu tâm khuếch nhiên khai ngộ. Tịch quang chơn cảnh thường đắc hiện tiền. Chí lâm dục mạng chung, dự tri thời chí, thân vô nhất thiết bệnh khổ ách nạn, tâm vô nhất thiết tham luyến mê hoặc, chư căn duyệt dự, chánh niệm phân minh, xả báo an tường như nhập Thiền Định.

A Di Đà Phật dữ Quán Âm, Thế Chí, chư thánh hiền chúng phóng quang tiếp dẫn, thùy thủ đề huề. Lâu, các, tràng phan, dị hương, thiên nhạc, Tây phương thánh cảnh chiếu thị mục tiền, linh chư chúng sanh kiến giả, văn giả, hoan hỷ cảm thán, phát Bồ Đề tâm. Ngã ư nhĩ thời, thừa kim cang đài, tùy tùng Phật hậu, như đàn chỉ khoảnh, sanh Cực Lạc quốc, thất bảo trì nội, thắng liên hoa trung. Hoa khai kiến Phật, kiến chư Bồ Tát, văn diệu pháp âm, hoạch Vô Sanh Nhẫn. Ư tu du gian, thừa sự chư Phật, thân mông thọ ký. Đắc thọ ký dĩ, tam thân, tứ trí, ngũ nhãn, lục thông, vô lượng bách thiên đà ra ni môn, nhất thiết công đức giai tất thành tựu. Nhiên hậu, bất vi An Dưỡng, hồi nhập Sa Bà, phân thân vô số biến thập phương sát, dĩ bất khả tư nghị tự tại thần lực, chủng chủng phương tiện độ thoát chúng sanh, hàm linh ly nhiễm, hoàn đắc tịnh tâm, đồng sanh Tây phương, nhập bất thối địa.

Như thị đại nguyện, thế giới vô tận, chúng sanh vô tận, nghiệp cập phiền não, nhất thiết vô tận, nguyện ngã vô tận. Nguyện kim lễ Phật, phát nguyện tu trì công đức hồi thí hữu tình. Tứ ân tổng báo, tam hữu tề tư, pháp giới chúng sanh đồng viên chủng trí.

(Đại Sư Ấn Quang bảo bài phát nguyện này văn tự, nghĩa lý hoàn bị, là bài phát nguyện bậc nhất xưa nay. Cư sĩ Lý Viên Tịnh đã viết lời giải thích cho bài phát nguyện này, in kèm vào sau cuốn A Di Đà Bạch Thoại Giải Thích của Nam Đình Hòa Thượng – xin xem bản dịch phần chú giải của Lý Cư Sĩ trong phần Phụ Lục E của Niệm Phật Pháp Yếu, cuốn 1)

Nhận định:

Đối với người mới học Phật thì công khóa đơn giản hay phức tạp nên tùy theo rảnh rỗi hay bận rộn mà châm chước. Trên đây chỉ tạm nêu một cách thức, chứ không bắt buộc. Khi hoàn tất công khóa, có thể thêm vào câu “thay cho cha mẹ, sư trưởng, kẻ oán, người thân bao kiếp lễ Phật ba lạy, cầu sanh Tịnh Độ” và niệm thêm chú Đại Bi từ một đến bảy biến, niệm thánh hiệu Quán Âm Bồ Tát từ một trăm đến một ngàn lần, cầu nguyện: “Chiến tranh vĩnh viễn chấm dứt, vận nước tốt lành, chúng sanh an vui, thế giới hòa bình, biến Sa Bà thành thế giới Cực Lạc” thì càng hay. Là vì trước cơn đại kiếp, nguy nạn khó lường, thường nên chí thành niệm Quán Thế Âm Bồ Tát ắt ngài sẽ tầm thanh cứu khổ, chuyển nguy thành an. Ví dù định nghiệp khó chuyển, vẫn có thể nhờ vào Bồ Tát lực và Phật lực để vãng sanh Tây Phương, thoát khỏi biển khổ. Nếu có cầu nguyện điều gì, cứ tùy ý mà cầu. Cốt sao thành tâm thì có cầu ắt ứng.

1.6. Phép quán trước khi ngủ của Thiện Đạo đại sư

Người tu Tịnh Độ phàm muốn nhập Quán, hay lúc sắp ngủ nên nhất tâm chắp tay, hướng thẳng mặt về Tây, đứng hay ngồi, hay quỳ, niệm A Di Đà Phật, Quán Âm, Thế Chí, Thanh Tịnh Đại Hải Chúng mười tiếng xong, phát nguyện như sau:

“Đệ tử tên là… hiện là phàm phu sanh tử, tội chướng sâu nặng, luân hồi sáu nẻo, khổ không tả nổi. Nay gặp tri thức, được nghe danh hiệu A Di Đà, bổn nguyện công đức, nhất tâm xưng niệm, cầu nguyện vãng sanh. Nguyện Phật từ bi chẳng bỏ, xót thương nhiếp thọ. Đệ tử tên là… chẳng biết tướng hảo, quang minh nơi thân đức Phật, xin Phật hiện bày cho con được thấy và thấy Quán Âm, Thế Chí, các vị Bồ Tát, các sự thanh tịnh, trang nghiêm, quang minh, diệu tướng… trong thế giới kia, khiến con được thấy một cách rành rẽ”.

Phát nguyện xong, chánh niệm nhập quán, hoặc lúc sắp ngủ chánh niệm mà ngủ, chớ nên nói tạp nhạp, đừng mơ tưởng lung tung thì ngay trong lúc phát nguyện sẽ được thấy [những diệu tướng đó] hoặc trong mộng mị được thấy. Cốt sao chuyên chí sẽ được thỏa nguyện.

Nhận định:

Liên Trì đại sư bảo: “Từ xưa, đại sư Thiện Đạo được xưng tụng là hóa thân của Phật A Di Đà. Nay người tu Tịnh Độ phải nên tin tưởng sâu xa vào bài văn phát nguyện này, chớ vì chẳng thấy linh nghiệm liền bèn buông bỏ ngay. Điều quan trọng là hành trì lâu ngày ắt sẽ sanh về Tịnh Độ, công chẳng uổng phí vậy!” Sau khóa tụng buổi tối mỗi ngày hoặc lúc sắp ngủ xin hãy thực hành cách này.

1.7. Pháp nhiếp tâm trong khi ngủ của cư sĩ Hà Hiển Từ

Nằm ngủ niệm Phật dĩ nhiên là chẳng cung kính, hãy nên kê tay phải dưới đầu, tay trái đặt trên đùi trái, đấy gọi là thế nằm Cát Tường. Quán tưởng thân mình quỳ trước đức Phật, hai tay chắp lại, cung kính thầm niệm, chẳng nên niệm ra tiếng. Nếu đầu giường có để đồng hồ để giúp mình niệm thì càng hay. Niệm mãi đến khi ngủ thiếp đi mới thôi. Tỉnh giấc trong đêm cũng làm thế. Trong cả đời người, chuyện ngủ nghê hao hớt quang âm quá nửa. Nhiếp tâm niệm Phật như thế chính là lợi dụng thời gian bị bỏ phế, công hiệu rất lớn. Nếu như vận dụng tinh thần niệm lâu bị mất giấc ngủ thì có thể lắng lòng tu pháp Ngọa Thiền.

Ngọa Thiền là buông bỏ thân tâm, một niệm chẳng sanh, hệt như ngồi Thiền. Tu tập pháp Định này lâu ngày thì dù có ngủ mê vẫn chẳng điên đảo. Kẻ tại gia bộn bề công việc, ngay lúc ấy là tự do hãy gắng sức tu cách này thì công phu vô thượng đạt được ngay trong khi ngủ nghỉ.

Nhận định:

Ông Tô Đông Pha nói: “Chỉ trong năm canh mới vứt bỏ được việc nhà”. Vô luận là tại gia hay xuất gia đều hãy nên tận lực tu tập pháp này. Lâu ngày trong khi ngủ nghỉ vẫn có thể niệm Phật chẳng ngớt. Nhưng chẳng nên căng thẳng tinh thần quá mức, chỉ cốt sao tâm niệm, tâm nghe thì dễ ngủ, chẳng đến nỗi niệm lâu ngày bị mất ngủ.