Phật Giáo Và Vũ Trụ Quan

Những điều gọi là sắc, không, mê, ngộ

Xưa nay vẫn chung nhau ở một lẽ

Mê vọng nổi dậy thì ba đường nổi dậy

Cứ chân thông suốt thì năm mắt đều thông suốt,

Tâm niết bàn lặng lẽ

Biển sống chết trùng trùng.

*

Không - Có - Mê -Tỉnh!

Mê Ngộ, Ngộ tưởng Ngộ tỉnh Ngộ.

Tỉnh Ngộ, Ngộ tưởng Ngộ mê ngộ,

Không Ngộ, Ngộ tưởng Ngộ có ngộ.

Có Ngộ, Ngộ tưởng Ngộ không ngộ,

(Lê Huy Trứ)

Phần Phụ Lục

Chú Thích: Đa số những phần dịch thuật trong bài này đã được những học giả khác dịch ra tiếng Việt, được ‘tam sao y bổn’ (copy & paste) của nhiều tác giả VN trên internet, rồi thì bị ‘nguyên hình thất bổn’ không biết đâu là đầu đuôi đâu để mà mò ra nguồn gốc quái lạ của nó. Rồi càng nguy hiểm hơn, tự có nhiều ngụy tác giả nhận quàng làm sang. Điều này làm cho những người muốn nghiên cứu chân thực về luận văn lẫn luận án hay lịch sử không biết đâu mà mò vì không có đủ kính chiếu yêu để biết được cái bản lai diên mục - Ai là ngụy bồ tát thật ai là chân yêu quái giả? Vì internet, không hình không sắc, không sở tại, không trụ phương nào để ngũ uẩn có thể biết và bắt được. Cho nên, thực tại là cái gì khó mà mò ra được.

Tôi xin đề nghị tránh bớt dịch thuật mà nên dùng lẫn du nhập những danh từ mà ta chưa có để làm phong phú thêm và dễ hiểu hơn cho ngôn ngữ nhà như nhân loại vẫn làm. Mỹ bây giờ có chữ Phỡ, Sàigòn, Việtnam, VC, kim chi, sushi, yoga, ... Không nên bắt chước Tàu cái gì cũng dịch bất chấp ngữ ý: Cuba thì dịch ra Cu Ba, tên người ta là Pussycola (Pussy Cola by Lana Del Rey) thì lại dịch ra là Hĩm cô la bởi Lan Đéo Rẽ, ‘lambada’ thì dịch ra ‘làm bà đã,’ USA thì dịch là Mỹ Quốc, Hoa Kỳ, France thì gọi là Tây, là Pháp là Phú Lang Sa, Napoleon thì dịch ra Nã Pháo Luân (vì ông này là chuyên nghiệp về đại pháo), Allan Delon ra A Dễn Tà Lũng ... Không biết Richard (Dick) nên dịch là con gì? Pussy cat nên dịch cái gì? Việt Nam dịch ra tiếng Mỹ, tiếng Tây là chữ gì? Tàu dịch ra là Duế Nản? Mít ta gọi Trung Hoa là Tàu (bự hơn ghe) thay vì bông hoa ở giữa bãi ...?

Nhất là dịch những danh từ khoa học thì chắc chắc từ sai cho tới trật cả ý lẫn ngữ vì nó như thị tri kiến, bất khả tư nghị trừ khi ngôn ngữ mình đã có những chữ đó và được ứng dụng rất phổ thông.

Hơn nữa theo quan niệm cổ lổ sĩ mà không ai cần và thèm nhớ tới nữa đó là: Văn dĩ tải đạo! Tôi cố gắng, xin cống hiến thêm và mong cải thiện hơn, bằng cách sửa vài chữ đã được dịch ra tiếng Việt, hay mạo muội dịch thuật hay phỏng dịch lại vài dòng nếu cần thiết cho rõ đúng nghĩa. Mong những cố gắng nhỏ mọn này không phải là mất thì giờ vô ích nhưng nó sẽ tạo nên một tập quán bổ ích lâu dài cho văn hoá vừa dịch vừa thuật và nhất là vẫn giữ được hầu như trung thực với ý kinh, ý thơ hay ý tác giả. Đây là công trình cống hiến của nhiều người và của nhiều thế hệ mà ta đã thấy nó bành trướng nhanh chóng và mãnh liệt trên thế giới internet, xấu lẫn tốt. Xin tùy nghi tư nghị!

PHẦN 6: NGỮ VỰNG

Trích từ sách Đạo Phật Siêu Khoa Học, Chùa Liên Hoa, California, USA 1997, Minh Giác Nguyễn Học Tài.

Mong bản ngữ vựng diễn dịch này giúp quí vị đối chiếu những từ ngôn ngữ tiếng Anh mà Minh Giác Nguyễn Học Tài đã dày công dịch và sưu tập. Minh Giác viết: “Vì chưa có Việt Nam Hàn Lâm Viện nên mỗi người dịch một cách. Nếu tôi dịch sai, hay không sát nghĩa, xin các bậc cao minh chỉ dạy”.

Âm điện tử

Electron

Âm giai khả thính

Audible range

Âm tần

Radiation frequency

Angstrom

Angstrom: 1/10,000,000 của 1 mm.

Ba động quang minh/Làn sóng ánh sáng

Ripples of light

Bắc cực vũ trụ

North celestial sphere

Bảo sinh viện Tinh tú

Galactic nursery

Bản kiến trúc

Plate tectonic

Bán thời năng lượng

Half life energy

Bó dây điện (trong tim để truyền xung điện khiến tim có thể bóp)

Bundle of branches

Bức xạ, phát xạ, phóng xạ

Radiation

Bức xạ vi sóng

Microwave radiation

Cảm quan đặc biệt

Extra Sensory Perception (ESP)

Cầu vũ trụ

Celestial sphere

Cấy trứng

Insemination

Cổ nhân chủng học

Paleoanthropology

Cơ quan Quản Trị Hàng Không Không Gian

National Aeronautics and Space Administration (NASA)

Con thoi (máy Vi tính)

Cursor

Con Sên

Cohlear (ở tai trong)

Cực vi, Hạt ảo

Quarks

Cụm sao

Clum of stars

Chân trước (phôi bào)

Fore limb

Chân sau (phôi bào)

Hind limb

Chất tối

Dark matter

Chỉ số tia cực tím

Ultraviolet Index

Chòm sao

Constellation

Chòm sao Bắc giải, Con cua

Cancer, The Crab constellation

Chòm sao Bầu Dục

Eleptic constellation

Chòm sao Centarus

Centarus constellation

Chòm sao Cây Đàn

Lyra, Lire constellation

Chòm sao Đại Hải Sư

Leo Major constellation

Chòm sao Độc Giác

Unicorn constellation

Chòm sao Hổ Cáp hay Bò Cạp

Scorpius, Scorpion constellation

Chòm sao hình cái Kẹp Bắt Rắn

Serpent holder constellation

Chòm sao hình Lưỡi Liềm

Sickle constellation

Chòm sao Người Đi Cày

Boots, Ploughman constellation

Chòm sao Chó Lớn

Canis major, The large Dog

Chòm sao Tiểu Hải Sư

Canis Minor constellation

Chòm sao Thiên Xứng, Cái Cân

Libra constellation

Chòm Thiên Hà

Cluster of galaxies

Chuyển động Brown

Brownian movement

Chuyển động lệch lạc (tinh tú)

Wooble

Chủng loại đi thẳng

Homo Erectus

Chủng loại gốc rễ của loài khỉ miền nam

Australopithecus Afarensis

Chủng loại hiện tại, đã tiến hóa cách đây

130,000 năm

Homo Sapiens

Chủng loại không phải thủy tổ loài người

Australopithecus Africanus

Chủng loại khôn ngoan biết chế tạo đồ dùng và biết nói

Homo Genus

Chương trình tìm kiếm những nền văn minh ngoài Trái đất

Search for extraterrestrials intelligence (SETI)

Dây thần kinh thu hình

Photo receptor

Dây thần kinh tiếp vị trên mặt Tế bào

Cell surface receptor

Dây nhiễm sắc

Chromosome

Di tử

Gene

Di tử bắt mùi

Smell gene

Di tử cảm thọ

Sensory gene

Di tử hình con nhím

Hedgehog gene

Đài Thiên văn Vô tuyến Quốc gia

National Radio Observatory

Đại Hùng Tinh, cái Gáo Lớn

Ursa Major, the Big Dipper

Đần độn (Chứng)

Mental retardation

Đám mưa rào Tia Gamma

Shower of Gamma ray

Đáp ứng hóa sinh

Bio chemical response

Đáy (Một trong 6 vẻ của Quark)

Bottom

Đe (Ở tai trong)

Anvil, Incus

Đẻ mướn, người cho thuê tử cung

Subrogate

Đẹp (Một trong 6 vẻ của Quark)

Charm

Đĩa bay

Unknown flying object (UFO)

Địa bàn hàng hải

Gyroscope

Đĩa hành tinh

Proto planettry disk

Địa lục thiên hà

Continents of galaxies

Điện cực

Electrode

Điện giải

Electrolyte

Điện não kế

Electroencephalograph

Điện não di chuyển vật chất

Psychokenesis

Điện lượng

Electric charge

Điện từ

Electromagnetism

Điện từ quang phổ

Electromagnetic spectrum

Điện từ trường

Electromagnetic field

Điện từ lực yếu

Electroweak force

Đỉnh (Một trong 6 vẻ của Quark)

Top

Điểm văn (hình vòng tròn)

Kink

Điểm cực nhỏ

Infinitesimal point

Độ dài sóng

Wave length

Đồng hồ hạt tử (trong tế bào)

Molecular clock

Đồng tử, con ngươi

Iris

Đồng vị

Isotope

Độ sáng biểu kiến

Apparent brightness

Đơn vị phóng xạ

Curie

Đơn vị Thiên văn

Parsec (Psc)

Động điện học

Electrodynamics

Đối Quark, Đối Cực vị, Đối Hạt ảo

Antiquarks

Đối vật thể

Antimatter

Đụng độ, va chạm

Collision

Đường dây điện thoại sinh học

Biological telephone line

Đường hầm thiên hà

Galatic subway

Đường hầm bẻ cong thời gian

Time bending tunnel

Giác mô, giác mạc

Cornea

Gió Mặt trời

Solar wind

Hạt vi phân tiềm nguyên tử

Subatomic particle

Hạch cổ họng

Tonsil

Hành tinh hệ

Planetery system

Hệ thống bắt mùi

Olfactory system

Hình ảnh ba chiều

Hologram

Hình bánh Đô nắt

Doughnut shaped

Hố đen

Black hole

Hỏa tinh

Mars

Hỏa tiễn đối vật thể

Antimatter rocket

Hoán chuyển di tử

Gene mutation

Hư không, chân không, khoảng không

Void

Hư tâm điểm võng mô

Mascular degeneration

Hư thị giác thần kinh

Retina pigmentosa

Huyết thống cá nhân

Individual genology

Huyết thống nhân loại

Human family tree

Một nghìn Parsescs

Kiloparsec

Kim tinh

Venus

Không thời

Space time

Khu phát động não xám

Motor cortex

Khu thính giác bộ não

Auditory cortex

Khuôn mẫu toàn ký

Holographic paradigm

Khuynh độ

Declination

Lạ (một trong 6 vẻ của Quark)

Strange

Lân không

Epsilon

Laser, khuếch đại ánh sáng bằng cách khích động việc truyền bức xạ

Laser: Light Amplification by

Stimulated Emission of Radiation

Lăng Kính trọng trường

Gravitation gravity

Lăng già (Đảo)

Sri Lanka

Lõi, nhân, tâm

Cores

Lỗ sâu trong không gian

Worm hole

Lớp Ozone

Ozone layer

Loại giống cây nấm (lưỡi)

Fungiform

Loại giống lá cây

Foliage

Luật trọng trường

Law of gravity

Lượng tử lực

Particle force

Lượng tử Sắc động học/Sắc động học nguyên lượng

Quantum Chromodynamics (QCD)

Mã số

Code

Mấu chốt

Clue

Mẫu chuẫn

Standard model

Mẫu chuẫn của hạt nhỏ

Standard model of particle

Maser: Khuếch đại vi sóng bằng cách khích động việc truyền bức xạ

Microwave Amplification by Stimulated Emission of Radiation

Máy biến đổi năng lượng (Sinh học)

Transductor

Máy chuyển âm

Speech processor

Máy gia tốc

Accelerator

Máy gia tốc hạt lớn

Particle accelerator

Máy rọi hình ba chiều

Magnetic Resonance Imaging (MRI)

Máy thâu[Kích thích

Receiver[Stimulator

(Nhà) Máy vi ti phát sinh (Vi năng tử) năng lượng (trong tế bào)

Mitochondria: Microscopic energy factory

Mẹ di tử

Genetic mother

Khoảng cách an toàn trước phóng xạ tuyến

Microteslas

Năm ánh sáng, quang niên

Ligth year

Nam cực vũ trụ

South celestial pole

Năng lượng

Energy

Sao đột sáng

Nova

Nụ mô

Bud of tissue

Nền đều

Uniform background

Niệu đạo

Urethra

Núm bắt mùi (mũi)

Olfactory bulb

Núm điện (truyền xung điện khiến tim co bóp)

S-A node

Ngân Hà (Giải)

The Milk Way Galaxy

Nguyên lượng cơ học

Quantum mechanics

Nhân Helium

Helium neucleus

Nhân Thiên hà M100

M100 Galartic neucleus

Nhà Thiên văn Vật lý

Astrophysicists

Nhiệt hợp hạt nhân

Nuclear fussion

Nhiên liệu nguyên tử

Neuclear fuel

Nhiểu âm

Interference

(Dây) Nhiễm sắc tạo giống

Sex chromosome

Nhọt bọc

Cancerous growth

Nhọt bọc trong thanh quản

Laryngeal papilloma

Phá vỡ hạt nhân

Neuclear fission

Phát sóng não

Brain emission

Phân tử

Particle, molecule, element

Phân tử căn bản

Basic particle

Phân tử Beta

Beta particle

Phân tử hữu cơ

Organic molecule

Phân tử, hạt tử, lượng tử

Particle

Phôi bào

Embryo

Phôi nhân

Pronuclei

Phóng thể

Aliéation (Pháp)

Phóng xạ điện từ

Electromagnetic radiation

Phòng Gia tốc Quốc gia Fermi

Fermi National Accelerator

Phòng thí nghiệm Âu Châu về Vật lý Phân tử

The European Laboratory for Particles Physics

Phòng thí nghiệm Phản lực

Jet Propulsion Laboratory (JPL)

Phi thuyền

Spacecraft

Phi thuyền liên hành tinh

Starship

Linh kiện

(Computer) chip

Proton nhân

Neucleus Proton

Quang phổ

Spectrum

Quang tử

Photon

Số đo phóng xạ

Rad

Radar: phương pháp phát hiện vật thể bằng cách xác định vị trí & tốc độ của nó

Radar: Radio Detecting & Ranging

Rem: Đơn vị đo phóng xạ

Roentgen

Sao Bắc đẩu

Polaris

Sao băng, sao xẹt

Meteor

Sao đôi

Binary stars

Sao mạch

Pulsar

Sao Mặt trời

Sun-like star

Sao Neutron

Neutron star

Sao sáng chói

Quasar

Sao tối nâu

Brown dwarf

1+21 số 0

Sextillion

Siêu âm

Ultra sound

Siêu sao

Supernova

Siêu sao bùng nổ

Supernova explosion

Sơ nhãn, mắt mới thành hình của phôi bào

Early eye

Sơ nhĩ, tai mới thành hình của phôi bào

Early ear

Song nam

The twin, Gemini

Sóng chấn động

Shockwave

Sự biến thiên hằng số điện môi chân không của vũ trụ Friedman

Variation of vacuum of Fried’s universe

Sự bùng cháy

Burst

Sức hấp dẫn vĩ đại

The Great Attractor

Sức đẩy của điện từ

Magnetic sail

Tâm nhĩ

Ventricle

Tâm thất

Atrium

Tạo hình tố

Morphogen

Tế bào hình tóc, phát bào

Hair-like cell

Tế bào vị giác

Taste cell

Tế bào võng mô (võng mạc)

Retina cell

Tỉ tỉ, một ngàn tỉ

Trillion

Tơ trời (Lượng tử)

Super string

Tóc bắt mùi

Hair-like receptor

Bộ di tử

Set of gene

Tia cực tím

Ultraviolet (UV)

Tia Gamma

Gamma ray

Tia năng lượng sóng ngắn

Beam of radio energy

Tia vũ trụ

Cosmic ray

Tín hiệu vi ba

Microwave signal

Tiên tri

Premonition (ESP)

Tiến trình hóa học

Chemical process

Tiến trình điện hóa phức tạp

Complex electro-chemical proccess

Tiểu hành tinh

Asteroid

Tiểu Hùng tinh, cái Môi múc nước

Ursa Minor, the Ladle

Tinh vân

Nebula

Tinh vân Orion

(The) Orion nebula

Thai bào tinh tú

Embryonic star

Thần kinh cảm thọ

Sensory nerve fiber

Thần kinh cột sống (tủy)

Spinal cord

Thị cụ nhân tạo

Articial vision device

Thiên hà

Galaxy

Thiên hà hình bầu dục

Eliptical Galaxy

Thiên hà mẫu

Proto Galaxy

Thiên hà hình trục xe

Cartwheel Galaxy

Thiên hà hình xoắn, xoay chuyển, trôn ốc, xoáy nước

Spiral Galaxy

Thiên thể

Celestial body

Thời gian co dãn

Time dilitation

Thời gian uốn cong

Time bending

Thụ thai không cần giao hợp

Parthenogenesis

Thụ thai không cần tinh trùng

Immaculation conception

Thụ tinh trong ống nghiệm

Test tube, vitra fertilization

Thủy tinh (Hành tinh)

Mercury

Tử cung

Uterus

Tủy sống và cột sống mới thành hình phôi bào

Spinal and notocord

Tương tác

Interaction

Tuyệt tự, tuyệt giống

Sterile

Thuyết căn bản về bản thể vật chất

Theory of the basic nature of particle

Thuyết đối xứng của vi phân tiềm nguyên tử

Theory of the symetrics of subatomic particle

Thuyết nguyên lượng

Quantum theory

Thuyết tương đối chung của Einstein

The General law of relative of Einstein

Trấy óc trước

Frontal lobe of the brain

Trung hòa tử

Neutron

Trung tâm Standford thiế bị máy gia tốc hạt lớn

Standford Linear Accelerator

Trọng trường hấp lực

Gravity

(Bức) Trường thành thiên hà

The Great Wall of galaxies

Thượng đế không chơi tứ sắc với vũ trụ

God doesn’t play dice with the universe

Vật chất, vật thể, Thể chất

Matter

(Ngành) Vật lý hạt nhỏ

Particle physics

Vẩn thạch

Meteorite

Vật thể thất thoát, Chất tối

Missing mass, Dark matter

Vệ tinh Thám sát Hậu cảnh vũ trụ

Cosmic Background Explorer Satellite (COBE)

Vi sóng

Microwave

Vi phân tiềm nguyên tử

Subatomic particle

Vi thiên thể

Planetsimal

Vô cự số

Infinitesimal

Vòng quay{giờ

Hour circle

Độ Quay Tự Nội

Intergrated Spin

Vụ nổ đão thiên

Catalymic explosion

Vũ trụ Bùng nổ

The Big Bang

Vũ trụ co rút

The Big Crunch

Xuân phân

Vernal equinox

Xung điện

Electrical impulse

Xung động

Impulse

Dưới (Một trong 6 vẻ của Quark)

Down

Xương cuốn (ở tai trong)

Stape

Xử nữ

Virgo

PHẦN 7: ĐỊNH NGHĨA

Accelerator: Máy gia tốc, ví dụ Phòng thiết bị Máy gia tốc Quốc gia Fermi (Fermi Nationa Laboratory Accelarator), gần Chicago, Illinois. Phòng này đang xây cất một máy Gia tốc khổng lồ. Khi hoàn thành, máy có thể đẩy mạnh thế tốc của hàng tỉ tỉ Dương điện tử trong một giây đồng hồ, và phóng ra những chùm Vật thể và Đối vật thể để chúng va chạm nhau với mục đích tìm thêm những Phân tử mới.

Ngoài ra, các khoa học gia hy vọng khi Máy Siêu dẫn (Super conductor) và Siêu Va chạm (Super collider) được hoàn thành ở Texas, họ sẽ khám phá ra những Hạt tử còn nhỏ nhiệm, vi tế hơn cả Quark nữa.

Tất cả những cố gắng của họ trên những thập niên qua là để tìm kiếm những viên gạch cuối cùng xây dựng vũ trụ.

Age of Aquarium: Thời đại Song Ngư. Thời đại được phổ biến năm 1960 là thời gian chấm dứt giai đọan 500 năm của nến văn minh tàn bạo Tây phương được một số người tin rằng sau đó sẽ đến một thời đại 2,100 năm hòa bình và thịnh vượng.

Albert Einstein (1879-1955): Người Đức gốc Do Thái, thành công dân Mỹ năm 1940. Ông đã nghiên cứu nhiều về tính chất của ánh sáng, Chuyển động Brown và áp dụng vào thuyết Lượng tử với Năng lượng phóng xạ, và phát hiện Quang tử (Photon Photoelectric effect).

Năm 1918, ông hoàn tất Thuyết Tương Đối Chung của thời gian và không gian. Thuyết này đã thai nghén trong ba giai đọan:

(1) Thuyết Tương Đối Hẹp (Special Relativity Theory) được công bố năm 1905 là nhờ ở thuyết tương đối của Galileo. Hẹp có nghĩa là chỉ giới hạn cho hai quan sát viên và hai loại chuyển động.

(2) Thuyết Tương Đối Chung, được công bố năm 1918. Chung có nghĩa là suy rộng cho nhiều quan sát viên và nhiều loại chuyển động. Phần này căn cứ vào nguyên tắc định rằng tốc độ ánh sáng không thay đổi và bất chấp sự dời chỗ của quan sát viên với hướng truyền đi của ánh sáng.

(3) Phần này được công bố năm 1940. Theo thuyết này, Einstein liên kết Trọng trường với Điện từ trường thành một từ trường chung. Thời gian và không gian không thể xác định được một cách tuyệt đối, tất cả những hiện tượng đều liên hệ với nhau

“Einstein đã biến đổi Vật lý học bằng cách chứng tỏ rằng không gian và thời gian thực ra chỉ là hai vẻ khác nhau của cùng một môi trường có thể giãn dài, uốn cong, và vặn vẹo hình thái bởi Trọng trường (Einstein transformed physics by showing that space and time are really two aspects of the same thing – a stretchy, bendable, medium warped ane shaped by gravity).

Alinéation: Phóng thể (tiếng Pháp). Nói theo nhà Phật, đó là cái Tâm phàn duyên cứ dong duỗi theo trần cảnh mà không chịu “hồi quang phản chiếu” tâm thức của mình.

Angstrom: Độ dài sóng của Quang tuyến X khi tia Laser có công suất cao bắn vào Xenon. Độ dài này bằng 1/10,000,000 của 1mm, còn được gọi là đơn vị Angstrom, tên của Vật lý gia Thụy Điển Jonas Anders Angstrom (1814-1874).

Antiquark: Đối Quark. Trước hết, xin hiểu chữ Quark, Quark vốn là tiếng Đức do Vật lý gia Murray Gell-Mann thuộc Caltec đặt ra. Theo lý thuyết về Cực vi của ông, Dương điện tử và Trung hòa tử – những Phân tử căn bản trong Lõi của hạt Nguyên tử – lại được cấu tạo bằng những Lượng tử nhỏ nhiệm hơn mà ông đặt tên là Quark (Hạt ảo, Cực vi).

Phàm các Phân tử trong vũ trụ hay đối kháng và tiêu diệt lẫn nhau. Ví dụ Quark lại có Đối Quark, có Vật thể lại có Đối Vật thể.

Khoa học ngày nay đang trở về tìm kiếm những gì mà đạo lý Đông phương đã nói cách đây mấy ngàn năm rồi như Càn Khôn (Âm Dương), Sinh Diệt, Sắc Không. P.A.M Dirac viết Vacuum Polarization để nói lên sự Sinh Diệt của những Hạt tử trong Chân không như Positron đối nghịch với Electron, và Vật thể đối nghịch với Đối Vật thể. Đối nghịch để tiêu diệt.

Australopithecus Afarensis: Chủng loại Lucy, đi thẳng, sống trong gia đình.

Australopithecus Radius: Chủng loại “gốc rễ” của loài khỉ ở miền Nam. Xin xem thêm ở bài “Đi tìm cha mẹ đầu tiên”, Tiểu mục Nhịp cầu đã mất, trang 285.

Basic particle, Elementary particle: Những Phân tử căn bản. Trước kia, ba Phân tử căn bản của một hạt Nguyên tử là Proton, Neutron, và Electron. Gần đây, theo thuyết về Quark của Gell-Mann, những Phân tử căn bản phải là Quark, và dòng họ Hadron. Thật ra, Quark cũng chưa phải là Phân tử căn bản mà Super String, và Tachyon mới là những Hạt tử căn bản của một hạt Nguyên tử. Nghĩa là khoa học càng ngày càng khám phá ra những Hạt tử vô cùng vi tế và nhỏ nhiệm hơn những Hạt tử đã khám phá trong vòng 100 năm qua.

Beta particle: Phóng xạ Beta. Phóng xạ là gì? Một vài nguyên tố (Element) như Uranium không bền vững; khi hư thối, Nguyên tử của nó mất hết Phân tử như Phân tử Alpa và Phân tử Beta thất thoát ra ngoài. Một số gây nên Tia Gamma. Trong cả hai trường hợp, Nguyên tử mất hết Phân tử và gây nên phóng xạ.

Bottom: Đáy, Thuyết của Gell-Mann cho rằng mọi Vật thể được cấu tạo bằng 12 hạt Vi phân tiềm Nguyên tử. Họ đã khám phá ra sáu Quarks có ba màu và sáu vẻ như Lên, Xuống, Đẹp, Kỳ lạ, Đỉnh, và Đáy là một trong sáu vẻ của Quark.

The Big Bang: Vũ trụ Bùng nổ lớn. Theo lý thuyết Vũ trụ Bùng nổ lớn, mọi Thể chất cô đọng thành một Điểm cực nhỏ (Infinitesimal point), có giá trị gần bằng 0, vào khoảng 15 tỉ năm trước đây. Điểm này lớn lên bằng trái cam và bùng nổ. Rồi thời gian, không gian, Thể chất và Năng lượng được thành lập.

The Big Crunch: Vũ trụ Co rút lớn. Tiến sĩ Vật lý Bill Summer tuyên bố “Luật Tương đối của Einstein không hoàn toàn đúng bởi vì tốc độ ánh sáng không cố định,và vũ trụ đang sụp đổ. Sự Co Rút lớn của vũ trụ sẽ xảy ra trong vòng 4 tỉ năm nữa.

Biological telephone line: Đường dây điện thoại sinh học ở trong bộ não. Người ta có trung bình 15 tỉ tỉ đường dây điện thoại sinh học.

Bilianary stars: Sao Đôi mà các khoa học gia gọi là Sao Nhện độc (The Black widow) bởi vì sao nọ tiêu diệt sao kia cũng như nhện cái ăn thịt nhện đực sau khi làm tình. Sao Nhện độc tức là Sao Mạch (Pulsar) quay trung bình mỗi vòng hết một giây đồng hồ. Nhưng Sao mạch PSR 1957-20 ở trong Giải Ngân Hà lại quay đến 600 vòng trong một giây đồng hồ. Sao Nhện độc lợi dụng sức quay của sao bạn để quay nhanh hơn nữa rồi đốt cháy sao bạn luôn.

Boostrap: Nghĩa đen là bị kẹt vào đôi ủng quá nặng nên không bay bổng lên được. Vì vậy, tôi dịch là Trí Phàm Tiểu là trí tuệ của kẻ phàm phu nhỏ bé không hiểu được những cảnh giới siêu xuất và bất khả tư nghì của chư Phật, và không hiểu những bí mật của vũ trụ. Thuyết Boostrap thống nhất Nguyên lượng cơ học với tính cách tương đối của mọi sắc thái của các hạt trong phạm vi nguyên tử học. Thuyết này do Geoffrey Chiu và Fritjof Capra đã xử dụng để khám phá chiều sâu của thế giới hạt nhân.

Brownian movement: Chuyển động Brown. Năm 1905, vài tuần trước khi công bố thuyết Tương Đối Hẹp, Einstein đã tường trình rằng Chuyển động Brown là một chuyển động không đều và bất ngờ của những Phân tử bụi đang bám vào chất lỏng. Chuyển động này được cắt nghĩa là do hiệu quả của những Nguyên tử nước đụng độ với những Phân tử bụi.

Celestial: Thiên thể. Gồm những Vi thiên thể, Hành tinh, Tinh tú, Đá trời, Vẩn thạch, Sao băng, Sao đôi, Thiên hà v.v…

Bundle of branches: Bó dây điện. Tiếp điện từ Núm điện S-A (S-A node) qua Núm điện A-V (A-V node) để trái tim co bóp.

Celestial sphere: Trái Cầu Vũ trụ. Là một trái cầu tưởng tượng vô biên giới có Trái đất ở giữa, Tinh tú, Hành tinh, và những Thiên thể khác được mường tượng xoay vần ở trên mặt Trái cầu này

Charm: Đẹp. Là một trong sáu vẻ đẹp của Quark.

Cosmic ray: Tia vũ trụ. Là những Phân tử có Năng lượng cao từ ngoại tầng không gian tới. Khi vào khí quyển của Trái đất và đụng phải nhân của Nguyên tử khinh khí, Năng lượng của nó tạo nên những Đám mưa rào hạt Vi phân tiềm Nguyên tử (Showers of subatomic particles). Tia vũ trụ chỉ là những Dương điện tử nằm trong Lõi của Nguyên tử khinh khí đến Trái đất từ mọi hướng (Xin xem bài Quang minh, Tiểu mục Tia vũ trụ, trang 304).

Curie: Tên của nhà bác học Marie Curie, tên thật là Marja Sklodowska. Bà là người Pháp gốc Ba lan (1867-1934), được giải thưởng Nobel cùng chồng Pierre Curie nhờ việc khám phá phóng xạ tuyến của Thorium (Th) là thành phần có 13 chất Phóng xạ Đồng vị. Trong đó, thành phần 232 là nguồn gốc của Nguyên tử năng. Ông bà cũng đã khám phá ra thành phần Polonium (Po) và Radium. Polonium là sản phẩm của thành phần Radium bị tan rã và kết quả của việc oanh tạc chì với Trung hòa tử. Polonium có 27 Phóng xạ Đồng vị, có Trọng khối từ 192 đến 218, và Nguyên tử trọng 84. Radium (ra) là một thành có phóng xạ cao và có 13 Phóng xạ Đồng vị với Trọng khối từ 123 đến 230. Trong đó, Radium 226 có Bán thời (Half life) là 1,622 năm. Bán thời có nghĩa là nó mất hết Phóng xạ và trở nên an toàn trong 1,622 x 2 = 3,244 năm.

Cybernetics: khoa học điều khiển và truyền đạt ở động vật cũng như máy móc. Cybernetics là khoa nối liền Thế giới tự nhiên với Thế giới siêu nhiên. Ngày nay, Cybernetics gắn liền với khoa Phỏng sinh học (Biotique) với Người Máy (Robot), và những bộ óc điện tử cho nên nó có thể giải thích mọi hiện tượng của sự sống.

Khoa học Cybernetics không những đáp ứng tinh thần Phản phục hồi tác (Loop feedback) trong mọi ngành khoa học, kỹ thuật, và nghệ thuật, mà còn mang tất cả tính cách huyền nhiệm của Đạo học Đông phương. Việt Nam Siêu Cách Mệnh của cụ Mạc Ngọc Pha. Nói cho dễ hiểu, trong ngành y học ngày nay, khoa học đã chế tạo được chân giả có cảm xúc, biét nóng lạnh, xúc chạm. Cấy Linh kiện để người mù thấy được, dùng điện não để điều khiển Con thoi của máy Vi tính để người hoàn toàn tàn phế nói chuyện được. Trong ngành canh nông, ở Gia Nã Đại, họ đã chế ra Người Máy Cắt Cỏ Dại trong rừng. Máy này biết phân biệt cỏ dại để dọn sạch và chỉ để lại những cây cổ thụ nà những cây non tăng trưởng. Thí dụ có nhiều lắm. Tóm lại, khoa học Cybernetics đã biến người máy thành những vật có tim óc như người. Năm 2,000 trở đi sẽ đến “Thời Đại Người Máy”.

Entropy: Là một sự bất ổn luôn luôn gia tăng theo chiều thời gian từ quá khứ đến tương lai. Ví dụ một quả trứng để trên bàn rớt xuống đất bể thành nhiều mảnh không thể trở lại nguyên vẹn như cũ. Nếu ta đem quay phim và chiếu ngược lại, ta sẽ thấy những mảnh vỏ trứng nhảy lên bàn chắp lại thành quả trứng như cũ. Nhưng điều đó không thực tế và trái luật thứ hai của Nhiệt động học (Thermodynamics).

Gamma ray: Tia Gamma. Tia Gamma cũng giống như tia vũ trụ từ Sao Neutron bắn tới, nhưng chỉ bằng 1% của Tia vũ trụ. Khi vào khí quyển va chạm phải những Nguyên tử khinh khí, Tia Gamma tạo nên những Âm điện tử có Năng lượng cao và những Positron nạp điện.

The Great Accelerator: Là một tập hợp của những vì sao lớn nhất chưa từng thấy mà các Thiên văn gia đặt tên là Địa Lục Thiên Hà (Continents of galaxies), hay Sức Hấp Dẫn Vĩ Đại (The Great Attractor). Cách Trái đất 159 triệu quang niên, cấu trúc vĩ đại này có Trọng trường lôi kéo giải Ngân Hà và hàng triệu các Thiên Hà

Hadron Subatomic particle: Là một hạt Vi Phân Tiềm Nguyên Tử căn bản như Dương điện tử và Trung hòa tử, thuộc loại tương tác của Lực mạnh.

Lượng tử do Hạt Quarks tạo nên gồm từ 3 đến 27 hạt hay hơn. Trong một Hadron, mỗi Phân tử vừa là đơn vị vừa là thành phần. Các Hadron cùng dòng họ có thể hoán chuyển lẫn nhau. Việt Nam Siêu Cách Mệnh của cụ Mạc Ngọc Pha.

Half intergrated Spins: Nửa Vòng Quay Tự Nội. Lượng tử Hadron cùng dòng họ đều có cùng một Vòng Quay Tự Nội.

Helipause: (Rìa Thái Dương Hệ). Là biên giới giữa vùng của Gió Mặt Trời và vùng đón nhận gió từ các Tinh tú thổi đến. Biên giới này ở ngoài xa lắc của các Hành tinh. Các khoa học gia, sau nhiều năm nghiên cứu, đã kết luận rằng những sóng vô tuyến do các làn hơi nạp điện từ Mặt trời truyền đến đã Tương tác với các hơi lạnh từ những vùng Liên Hành tinh ở rìa Thái Dương Hệ. Tóm lại Helipause là Rìa của Thái Dương Hệ.

Homo Erectus: Chủng loại đi thẳng. Những người đầu tiên rời khỏi Phi Châu, di cư sang Trung Hoa, Đông Nam Á Châu (Xin xem thêm bài Đi Tìm Cha Mẹ Đầu Tiên, Tiểu mục Nhân loại Tiến Hóa, trang 284 và Nhịp Cầu Đã Mất, trang 285).

Homo Sapiens: Chủng loại hiện đại. Đã tiến hóa cách đây 130,000 (Xin xem như trên).

Holographic paradigm: (Phương pháp tạo hình ba chiều). Một kỹ thuật tạo hình ba chiều bằng tia sáng Laser và Hiện tượng Giao thoa (Interference).

Kiloparsec: Đơn vị Thiên văn. Bằng 1,000 Parsecs. Một Parsec bằng 206,265 AU (Astronomical Units: Đơn vị Thiên văn). Một AU bằng 93,000,000 dặm. Một parsesc = 206,265 x 93,000,000 dặm, hay 19 nghìn, 182 tỉ, 645 triệu dặm.

Laser: Tia sáng La de. Do mẫu tự ghép lại của danh từ Light Amplification by Stimulated Radiation. Tạm dịch là Khuếc đại ánh sáng bằng cách Khích động việc Truyền Bức xạ

Law of gravity: Luật Trọng Trường. Công thức:

F = g (m1 x m2 )

r2

Lực F = Hằng số Trọng Trường g nhân với thành số của Trọng Khối của hai vật (m1 và m2), chia cho khoảng cách r bình phương.

Light year: Năm ánh sáng, hay quang niên. Ánh sáng truyền đi trong chân không với thế tốc 300,000 cậy số/giây, hay 186,000 dặm/giây. Một quang niên bằng 5 tỉ 88 dặm.

Matter: Một đơn vị có Trọng trường (Gravity) và Quán tính (Inertia) khi đứng im cũng như khi chuyển động.

Meteor: Sao Băng, Sao Xẹt, Sao Đổi ngôi. Là một tia sáng xẹt trong bầu trời về đêm khi những Phân tử của bụi Liên hành tinh bay trong Thượng tầng khí quyển của Quả đất. Những Phân tử lớn, khi nổ trong không khí, có thể phát ra Năng lượng mạnh tương đương với một trái bom Nguyên tử nhỏ.

Mega Parsec: Bằng 1,000 Kiloparsecs. Bởi vì các Thiên thể trong vũ trụ ở xa quá nên các khoa học gia phải đặt ra những đơn vị này để chỉ khoảng cách của chúng. Để bớt những con số không, người ta đổi Parsec thành quang niên bằng cách nhân với 3. Ví dụ 1 Parsec = 3.26 quang niên hay 3 x 10 cm (Xin xem thêm ở bài Đức Phật có phải là bậc đại Toán học không? Trang 167).

Microteslas: Đơn vị đo khoảng cách an toàn trước vật có Phóng xạ. Khoảng cách này là 0.2 Microteslas. Một người đứng gần một máy hút bụi hay máy khoan điện phải hứng chịu từ 2 đến 20 Microteslas.

(The) Milky Way: Giải Ngân Hà. Là một tập hợp của những Hành tinh và Thiên hà, gồm có 400 tỉ Sao Mặt trời (Star-like planets), và 10 tỉ Hành tinh giống như những Hành tinh của Thái Dương Hệ. Chiều dài bằng 100,000 quang niên. Chúng ta thấy nó như là một giải ánh sáng chạy dài trên bầu trời về đêm. Giải Ngân Hà có hình như Một Quầy rượu (Bar) túc là hình Bán nguyệt, có một Cánh Xoắn (Spiral arm) ở một đầu. Hình này đã được Đức Phổ Hiền mô tả trong kinh Hoa Nghiêm (Xin xem bài Đức Phổ Hiền có phải là bậc đại Thiên văn Vật Lý không? Trang 179).

Ở Trung tâm Giải Ngân Hà có Cái Dĩa rộng 30,000 Parsec và dầy 400 Parsec, gồm có những Chòm Sao, Tinh tú, buị, và hơi khí tạo thành những hình Cánh Xoắn.

Molecule: Phân tử. Một hợp chất bền vững của một Hạt nhân với những Âm điện tử đưọc liên kết bằng Tĩnh điện và Điện từ lực. Đó là một cấu trúc giản dị của một đơn vị có đặc tính Lý Hóa. Ví dụ Phân tử H2O gồm có Nguyên khinh khí H2 và O (Oxygen: dưỡng khí).

Neil Bohr: (1885-1950) Nhà bác học Đan Mạch cho rằng đối tượng của Vật lý lượng tử không thể giải thích đồng thời vừa là Hạt vừa là Sóng, vì chúng là hai dạng của một thực tại bổ túc cho nhau⁸ . Ông cũng viết Complimentary Theory (Nguyên lý Bổ túc).

North Celestial Pole: Bắc cực Cầu Vũ trụ tưởng tượng, không phải Bắc cực của quả Địa cầu.

Nebula: Tinh vân. Là khối lượng bụi đất và hơi khí sáng chói trong đêm tối khi những khối lượng này thâu hút và phản chiếu những tia quang minh. Ví dụ Tinh vân Orion (The Orion Nebula).

Neuclear Fusion: Nhiệt hợp Hạt nhân. Là một phản ứng của Hạt nhân khi nhiều Nhân phối hợp với nhau tạo thành một khối Nhân lớn, và đồng thời tỏa ra Năng lượng. Neutron star: Sao Neutron. Các nhà Thiên văn đã phát hiện một ngôi sao bay nhanh chưa từng thấy, để lại một làn ánh sáng có hình dạng cây đàn. Sao Neutron nhỏ bé và đặc bay 2,232,000 dặm/giờ. Sao Neutron là do tàn tích của những vì sao đã mất hết Năng lượng Nguyên tử, băng hà, và nổ tung ra. Các Thiên văn gia đã phát hiện một Sao Neutron có tên là PSR.224 Plus 65.

Nova: Sao Đột sáng. Nova là loại sao được hình thành khi hai ngôi sao lạc quĩ đạo đụng nhau và bùng nổ. Nova cũng là trường hợp của Sao Đôi (Binary stars), khi một trong hai sao này rơi xuống sao kia, bùng nổ lên, và trở nên sáng chói hơn.

Organic Molecule: Phân tử Căn bản. Trước kia, những Phân tử căn bản là Glucose và Protein, bây giờ là DNA.

P.A.M Dira: (1902-1984) Vật lý gia người Anh viết về thuyết Phản Vật chất. Ông khám phá ra Phản hạt hay Hạt đối ứng (Antiparticle) của Electron là Positron. Khoa học từ đó dần dần khám phá ra rằng cứ một hạt lại có một Phản hạt, vì vậy mà có khái niệm về Phản vật chất, rồi suy rộng ra cho thế giới Phản vật chất.

Parsec: Một Parsec bằng 3.258 quang niên hay 1,918 x 10 lũy thừa 13 dặm. Trên Parsec có Kiloparsec (bằng 1,000 Parsecs), và Megaparsec bằng 1,000 Kiloparsecs.

Particle: Phân tử, Lượng tử, Hạt tử, hay Hạt. Không thể khám phá được hình tượng và đời sống hiện hữu của nó, mà chỉ nhận ra trong những phương trình toán học, hay hiệu lực của nó trong những phép tính về Năng lượng. Các khoa học gia đã khám phá ra trên 200 Hạt mà đa số đều là Hạt ảo hay Cực vi. Việt Nam Siêu Cách Mệnh của cụ Mạc ngọc Pha.

Cách đây 2,500 năm Đức Phật đã bác bỏ giả thuyết của một trường phái ngoại đạo cho rằng những Vi trần (Phân tử) này đã nhảy múa và kết hợp với nhau để tạo thành những chúng sanh.

Planetsimal: Vi thiên thể. Là những thành phần nhỏ bé kết hợp thành những Thiên thể, có đường kính từ vài thước đến vài cây số.

Photon: Quang tử. Lượng tử của ánh sáng có Khối lượng tồn tại cuối cùng bằng Không.

một Photon nhiều khi chuyển hóa tách làm hai Lượng tử: Âm điện tử và Positron đôi khi lại chuyển hóa ngược lại thành một Photon⁹ (Xin xem bài Quang Minh, Tiểu mục Cây Hồng Ngọc Làm Việc Ra Sao? Trang 310).

Có bốn lực trong Thiên nhiên: Điện từ lực, Lực mạnh, Hấp lực, và Lực yếu. Những lực này liên kết những Hạt căn bản với nhau để tạo thành Nguyên tử. Mỗi lực đều có Hạt Boson riêng biệt. Boson là những Phân tử căn bản truyền tải lực giữa các Phân tử. Lực mà các hạt Bosons truyền tải Điện từ lực được gọi là Quang tử.

Plate techtonic: Bản kiến trúc (Địa tầng). Là những tiến trình di động và sụp đổ của những lớp vỏ Trái đất. Nó cũng giống như khi ta căng thẳng một sợi dây thun, căng mãi đến khi dây bung mạnh ra. Khi những lớp vỏ của Trái đất di chuyển ngược chiều, đá ở trong lòng đất từ tư biến dạng trôi đi, và bị áp lực dãn dài cho đến khi bị nứt ra. Năm 1620, nhà Thiên nhiên học Francis Bacon báo cáo rằng bờ biển Đông và Tây của Đại Tây Dương có thể nối lại nhau và ăn khớp với nhau. Ông cho rằng Mỹ Châu đã có lần ở gần Âu Châu và Phi Châu.

Năm 1922, nhà Địa chất học Vật lý Alfred L. Wegeneir cho rằng những địa lục hiện thời là những mảnh bè trôi nổi của những địa lục nguyên thủy này.

Pluto: Diêm Vương Tinh. Hành tinh xa nhất trong Thái Dương Hệ, ở cách Mặt trời 39 đơn vị Thiên văn (39 Astronomical Units, hay 39 AUs). Các khoa học gia tính rằng Rìa Thái Dương Hệ (Helipause) ở cách xa từ 82 đến 13 lần khoảng cách từ Trái đất đến Mặt trời. Hai phi thuyền Voyagers được phóng đi từ năm 1977. Voyager I đã bay được 52 AUs, và Voyager bay khỏi Mặt trời 40 AUs. Giả thử Rìa Thái Dương Hệ cách Mặt trời 100 AUs, hai phi thuyền này phải bay thêm 15 năm nữa mới đến Rìa Thái Dương Hệ.

Prenomition: Tiên tri, Trực giác. Điềm báo trước, trực giác thấy những điều sẽ xảy ra trong tương lai. Có người thấy trước trong vài ngày, vài tuần, hay vài tháng. Ví dụ có người nằm mê thấy thân nhân chết, trúng số, hay đi du lịch nơi nào. Đây là một Hiện tượng tâm linh thuộc loại Cảm quan Đặc biệt (Extra Sensory Perception: ESP).

Psychokinesis: Điện não Di chuyển Vật chất: Ví dụ có người nhìn cái thìa hay cái chìa khóa khiến nó cong lại. Ta thường nghe nói ma gây nên tiếng động, đóng mở cửa, đánh đàn v.v… Ma là sương khói làm sao làm được những việc đó được? Kinh nghiệm cho thấy ma cũng có khả năng dùng ma lực của nó để tác động lên Vật chất được.

Pulsar: Sao Mạch. Có một vị Tiến sĩ dịch là Sao Phập Phồng vì ánh sáng của nó cứ phập phồng như mạch đập vậy. Đây là một sao băng đặc, cấu tạo bằng Dương điện tử và Âm điện tử, và là tàn tích của một ngôi sao đã bùng nổ dữ dội gọi là Siêu sao (Super Nova).

Quantum Chromodynamics (QCD): Lượng tử Sắc động học, hay Nguyên lượng Sắc động học. Thuyết này cắt nghĩa đặc tính và cá tính của Quark. Nói một cách khác, thuyết này liên kết Quarks với Lực tích mầu (Color force). Nguyên lượng được căn cứ vào Nguyên lượng cơ học (Quantum mechanics), và Chromo trong Chromodynamics (Sắc động học) giữ vai trò của Sắc lực (Color force) The Ultimate Theory of the Universe, Pram Nguyen.

Quantium potential: Tiềm Nguyên lượng học. Hiện nay, một số khoa học gia Hoa Kỳ đang nghiên cứu việc truyền tải tín hiệu bằng Phương pháp Toàn ký (Holographic), tức là phương pháp chụp hình ba chiều trong không gian. Phương pháp xử lý tín hiệu này được dựa vào thế Vector, hay còn được gọi là thế Tiềm Nguyên lượng học.

Theo phương pháp này, tín hiệu ánh sáng truyền đi sẽ không bị tán xạ trong môi trường, gần như độc lập với khoảng cách; do đó, sẽ không còn bị khoảng cách làm chậm trễ. Ngọc Quỳnh, trích trong tập Đẳng Hương.

The Quantum Theory: Thuyết về Lượng tử, hay Lượng tử học. Đây là lý thuyết căn bản về Thể chất và Năng lượng cùng việc Tương tác (Interaction) của chúng. Ví dụ:

E = mc2,

E (Năng lượng) = m (khối lượng) x c (Tốc độ ánh sáng bình phương).

Quasar: Sao Sáng chói. Quasar là ngôi sao già nhất, sáng chói nhất, và ở xa nhất trong vũ trụ. Sao Sáng chói ở cách xa Trái đất 14 tỉ quang niên, hay 82 ngàn tỉ dặm. Sao Quasar lớn bằng cả Thái Dương Hệ của chúng ta. Ánh sáng của nó phóng ra bằng ánh sáng của 1,000 Thiên hà, và mỗi Thiên hà có 100 tỉ ngôi sao.

Các Thiên Văn gia cho rằng Sao Sáng chói đã được hình thành gần các Hố đen (Blackholes), và ở trung tâm của các Thiên Hà, Hố đen là những vật lớn đến nổi Trọng trường của nó hút cả ánh sáng nữa.

Các khoa học gia ước tính Sao Sáng chói phải được hình thành cách đây 14 tỉ năm. Sao Sáng chói được phát hiện ngay ở dưới Chòm sao Đại Hùng Tinh (Ursa Major).

Rad: Số đo phóng xạ tương đương với 12 lần rọi Quang tuyến X.

Radar: Do lối ghép mẫu tự của Radio Detecting And Ranging, tức là một phương pháp hay cụng cụ để phát hiện những Vật thể ở xa và xác định vị trí, thế tốc cùng những đặc tính khác của nó bằng cách phân tích những Sóng Vô tuyến có tần số cao từ bề mặt của những Vật thể dội lại (Xin xem thêm bài Quang Minh, tiểu mục Radar, trang 313).

Richard Friedman: Phương trình của P.A.M Dirac nói về sự Tương tác giữa Ánh sáng và Vật thể, và Friedman dùng phương trình riêng giải được. Thí dụ “Sự biến thiên Hằng số Điện môi Chân không của Vũ trụ Friedman” (Variation of vacuum permitivity of Friedman’s universe). Friedman là vua giải phương trình.

Rem: Đơn vị đo số lượng phóng xạ trong không khí hoặc những chất làm hại thân thể người ta. Một Milirem bằng 1/1,000 Rem, và một Microrem bằng 1/1,000,000 Rem.

S-A và A-V Nodes: Núm điện S-A và A-V. Núm điện S-A nằm ở phía trên Tâm thất, và Núm điện A-V nàm ở khoảng giữa bốn ngăn tim (hai Tâm thất và hai Tâm nhĩ). Núm điện S-A truyền xung điện xuống núm điện A-V, và Núm điện này truyền tiếp xung điện đến Bó dây điện (bundle of branches) chạy từ Núm điện A-V sang hai bên trái tim làm cho tim co bóp (Xin xem bài Quang Minh, trang 303).

South Celestial Pole: Nam cực Vũ trụ. Xin xem định nghĩa ở vần C.

Spin: Đặc tính quay tự nội của Hạt, tức là những xung động¹⁰ . Có hạt chỉ quay nửa vòng gọi là Nửa Độ Quay Tự Nội (Half Intergrated Spins), hay Spins Bán Nguyên Tự Nội.

Subatomic Particle: Hạt Vi Phân Tiềm Nguyên Tử. Vật lý gia Murray Gell-Mann thuộc Caltec đã khám phá ra rằng Nguyên tử xưa nay được coi là đơn vị nhỏ nhất của một Vật thể lại được cấu tạo bằng những Hạt tử nhỏ nhiệm hơn nữa gọi là những Hạt Vi Phân Tiềm Nguyên Tử.

Space tim: Không thời. “Einstein đã biến đổi khoa Vật lý bằng cách chứng minh rằng không gian và thời gian thật ra chỉ là hai vẻ khác nhau của cùng một môi trường, có thể dãn dài, uốn cong, và vặn vẹo hình thái bởi Trọng trường.

Supernova: Siêu Sao. Siêu Sao là một hiện tượng thiên nhiên rất hiếm có. Nó là tàn tích của một ngôi sao vĩ đại – sau khi bùng nổ – đã tạo nên một Thiên thể sáng chói phát ra Năng lượng rất lớn.

Siêu Sao rất quan trọng vì nó giúp các khoa học gia đo được chiều dài của vũ trụ, và nghiên cứu việc tạo tác những thành phần hóa học. Có hai loại Siêu Sao: Một là do sự bùng nổ trong Lõi của một ngôi sao khiến nhiên liệu trong đó cháy hết. Loại thứ hai bị sức ép của Yếu lực nên thụt vô tâm điểm và tan vỡ.

Siêu Sao chiếu sáng được vài tuần rồi trở thành một Sao Neutron, hay một Hố đen. Một Thiên Hà chỉ cấu tạo một Siêu Sao trong vòng 50 năm.

Siêu Sao SN 1989 được phát hiện ở phía Đông của Chòm Sao Hải Sư (Leo), và cách xa Trái đất 800 tỉ quang niên. Một Siêu Sao khác được phát hiện ở giữa Thiên Hà NGC 4948 là một ngôi sao đã cháy sáng và tàn lụi cách đây 65 triệu năm.

Super String: Thuyết Siêu Tơ Trời. Trường phái Tứ quái tuyên bố Thuyết của họ giải thích được tất cả sự vật. Thuyết này phối hợp các Lực mạnh, Lực yếu, Điện từ lực, và Trọng trường trong Vũ trụ. Họ cho rằng giả thuyết về Quarks của nhóm Murray Gell-Mann nói rằng Quarks và họ hàng của nó như Hadron, Meson, và Baryon không phải là những Phân tử căn bản (Elementary element) vì chúng còn bị hạn chế trong phạm vi Nguyên tử. Dưới Quarks còn có những Hạt nhỏ nhiệm và vi tế hơn nữa gọi là Siêu Tơ Trời và Tachyon, và chính những Hạt tử này mới là những Phân tử cơ bản cấu tạo Vật chất.

“Theo John Ellis, Thuyết Siêu Tơ Trời lúc khởi đầu cho rằng các Hạt trước đây coi như là những Hạt cơ bản – nghĩa là những điểm cực nhỏ, không tạo thành cấu trúc – thực ra chỉ là những bụng sóng vi tế như của dây đàn đang rung, di chuyển trong không trung … với thuyết STT (Siêu Tơ Trời), hạt Quarks vẫn còn là đối tượng cần khai triển, nhưng chúng không phải là những Phân tử cơ bản. Độ lớn của nó chỉ bằng 10-33 cm, tức 1/1,000 của một tỉ tỉ hạt nhân … Thuyết STT và thuyết Boostrap (Đại ủng) quan niệm rằng không có hạt nào hay lực nào gọi là cơ bản cả … Việt Nam Siêu cách mệnh của cụ Mạc Ngọc Pha.

Standard Model: Mẫu chuẩn. Ấn định sự hiểu biết mới mẻ về Nguyên tử và cấu trúc của nó. Mẫu chuẩn rất có giá trị giúp chúng ta tập trung mọi sự hiểu biết về tính chất của thời gian, Vật thể, và vũ trụ.

Spectrum: Quang phổ. Là việc phân phối Năng lượng từ một nguồn sáng tỏa ra như một ngọn đèn, và được sắp xếp theo thứ tự của độ dài sóng.

Shower of Gamma Ray: Đám Mưa Rào Tia Gamma. Tia Gamma từ Sao Neutron bắn đi theo đường thẳng vì nạp điện. Khi vào khí quyển và chạm phải những Nguyên tử khinh khí, Tia Gamma tạo nên những Âm điện tử, và Positron nạp điện. Xuống đến đất, những Phân tử này lại chạm phải những Nguyên tử khinh khí khác, tạo thêm nhiều Tia Gamma khác. Rồi những Tia này lại chạm phải những Nguyên tử khinh khí khác nữa và tạo thêm nhiều Âm điện tử …

Việc tái tạo cứ tiếp diễn cho đến khi Đám Mưa Rào Tia Gamma xuống đến mặt đất, và lúc đó có hàng ngàn Âm điện tử và Positron.

Những sự bùng cháy của Tia Gamma có thể là bằng chứng của thời gian Co Dãn(Time dilitation), và có thể do sự đụng độ giữa Hố đen và Sao Neutron (Xin xem thêm bài Quang Minh, Tiểu mục Tia Gamma, trang 305).

Time bending, Time dilitation: Thời gian Uốn cong, hay Thời Gian Co giãn. Vật Lý Gia Gregory Benford thuộc UCI đề nghị tìm kiếm những Đường Hầm Thiên Hà bẻ cong thời gian (Time bending tunnel), hay những Lổ sâu trong Không gian (Wormhole) khiến một phi hành gia bay trong đó chỉ mất 1-2 giây đồng hồ thay vì mất hàng triệu triệu quang niên nếu bay ở ngoài.

Thời gian Uốn cong , hay Thời gian Co dãn là Chiều thứ tư trong Vũ trụ được coi như là hậu quả của sự đụng độ giữa Hố đen và Sao neutron. Kích thước thời gian này trong các phương trình được tính với Ảo số “Căn -1.″ Xin đọc lại những dòng sau đây: “Einstein đã biến đổi khoa Vật Lý bằng cách chứng minh rằng không gian và thời gian chỉ là hai vẻ khác nhau của cùng một môi trường; có thể dãn dài, uốn cong, và vặn vẹo hình thái bởi Trọng Trường”.

Theory of the basic nature of matter: Thuyết về Tính chất căn bản của Vật thể. Thuyết của Gell Mann cho rằng Lõi của một hạt Nguyên tử được cấu tạo bằng ba Phân tử căn bản như Proton, Neutron, và Quarks.

Theory of Symmetries of Subatomic Particle: Thuyết Đối Xứng của những Hạt Vi Phân Tiềm Nguyên Tử. Theo Einstein, Vật là bóng gương của Vật khác. “Trong Vật lý học, đối xứng có một ý nghĩa rất chính xác. Một phương trình có tính cách đối xứng khi giá trị của nó vẫn giữ nguyên mặc dầu các Phân tử của nó bị tráo qua đổi lại …” Việt Nam Siêu Cách Mệnh của cụ Mạc Ngọc Pha.

Top Quark: Quark Đỉnh, hay Cực Vi Đỉnh. Theo Nguyên Lượng Sắc động học (Quantum Chromodynamics – QCD), Quark có ba loại Tích mầu (Color charge): Đỏ, Xanh, và Xanh dương, và còn được chia ra làm sáu vẻ (hay loại như Trên, Dưới, Đẹp, Kỳ lạ, Đỉnh, và Đáy).

Ngày 3-3-1995, Phòng Gia Tốc Quốc Gia Fermi loan báo đã tách rời Quark Đỉnh ra khỏi sáu Quarks nói trên mà họ cho là một trong những viên gạch cuối cùng xây dựng Vật Chất.

Ultrasound hay Ultrasonic Sound: Siêu Âm. Là kỹ thuật dùng Siêu Âm để chữa bệnh trong Y học. Siêu Âm này là âm thanh thuộc những băng tần quá cao – cao đến 20,000 chu kỳ trong một giây đồng hồ – khiến tai người không bắt được.

Ultraviolet: Tia Cực Tím. Thuộc Tầm bức xạ có Độ dài sóng khoảng 4,000 Angtroms (1 Angstrom bằng 1 phần 10 triệu của 1mm).

Vacuum Polarization: Chân không Sinh Diệt, hay Chân không Diệu hữu. Thuyết của P.A.M Dirac (1902-1984). Vật lý học Lượng tử cho biết ba hạt Proton, Phản Proton, và Pion bất thần hiện ra trong Chân không, không phải là Phủ nhận (Negation), hay hư vô hóa (Neantiser). Trong Chân không có vô số các hạt, dù là những Hạt ảo. Phải chăng đó là Hạt chân không? …”. Việt Nam Siêu Cách Mệnh của cụ Mạc Ngọc Pha.

Vernal Equinox: Xuân phân. Vòng quay của Mặt trời cắt vòng quay của Xích đạo Vũ trụ nên một khuynh độ bằng 23.5. Khi chạy vòng, Mặt trời tạo nên thởi điểm bốn ngày đầu tiên của bốn mùa trong năm như sau:

Xuân phân (Vernal equinox): 21 tháng 3

Hạ chí (Autumn soltice): 22 tháng 6

Thu phân (Autumn equinox): 23 tháng 9

Đông chí (Winter soltice) 23 tháng 12.

Voids: Khoảng không, Trống rỗng, Hư không, Không có Vật chất.

Wave Function: Hàm số Ảo. Wave không phải là sóng. Hàm số này nằm trong Nguyên lượng Cơ học (Quantum mechanics). Ví dụ không thấy được Neutron, người ta dùng hàm số Ảo này như là một hình thức xác suất, hay là Trị giá của một phương trình toán học.

Dùng Hàm số Ảo để thay cho Electron vì không thấy được nó.

Tài Liệu Tham Khảo

1. Ngũ Uẩn Giai Không, Minh Đức Triều Tâm Ảnh

2. Kinh Phật Thuyết A Di Đà, Hòa Thượng Tuyên Hóa lược giải

3. Ngũ Uẩn Giai Không, Trương Hoàng Minh

4. Vài Nét Về: Phật Giáo & Khoa Học, Trần Chung Ngọc

5. Phật Giáo và Vũ Trụ Học, Trần Chung Ngọc 6. Đạo Phật thấy vũ trụ như thế nào? Minh Chi

7. Đạo Phật, Vũ Trụ Học và Tiến Hóa, David Loy

8. Đạo Phật Siêu Khoa Học, Chùa Liên Hoa, California, USA 1997, Minh Giác Nguyễn Học Tài.

9. Viễn Tải Lượng Tử, Lý Thuyết Và Thực Nghiệm, Cư Sĩ Truyền Bình

10. Không thể nghĩ bàn (Bất khả tư nghì), BS Đỗ Hồng Ngọc, 8-2015

11. Sự Phát Triển Của Đại Thừa, tác giả?

12. Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ Điển. Phật Quang Đại Từ Điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988).

13. Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

14. Tứ Đế và quan điểm của Bồ Tát Long Thọ, Đại Lãn (Thích Đức Thắng)

15. Tánh Không Trong Phật Giáo, Cư Sĩ Truyền Bình

16. Đức Phật Ai Di Đà là ai? Cư Sĩ Truyền Bình

17. The Tao of Physics, Fritjof Capra, 1975, Shambhala Publications, Inc.

18. Vũ trụ trong vỏ hạt, Stephen Hawking

19. Chân Không Diệu Hữu, Tiến Sĩ Nguyễn Tường Bách

20. Kinh Viên Giác Giảng Giải, nhiều dịch giả

21. Trong Thiền Là Gi? Thích Thông Huệ

22. Con người giải thoát và con người mộng huyễn như là nguồn cảm hứng lớn trong thơ Thiền Lý-Trần (so sánh với thơ Thiền Đường-Tống), Lê Thị Thanh Tâm

23. Tại sao là giả, là như huyễn, Nguyễn Thế Đăng

24. Nhập Thế Gian, Hay: vũ trụ quan trong đạo Phật, Nguyên Thảo

25. A Universe from Nothing: Why There Is Something Rather than Nothing, Atria Books, Lawrence Krauss.

26. Ngũ Uẩn, Lê Sỹ Minh Tùng

27. Thơ thiền - Thiền tính trong thơ và sự ngộ nhận, Nguyên Cẩn

28. Steven W. Hawking, George F.R. Ellis, “The Cosmic Black-Body Radiation and the Existence of Singularities in our Universe,” Astrophysical Journal, 152, (1968) pp. 25-36.

29. Steven W. Hawking, Roger Penrose, “The Singularities of Gravitational Collapse and Cosmology,” Proceedings of the Royal Society of London, series A, 314 (1970) pp. 529-548.

30. http://www.big-bang-theory.com/

31. How Special Relativity Works, John Zavisa

32. Big Bang và Vũ Trụ Quan Phật Giáo, Thiền Giang

33. TÂM LINH VÀ KHOA HỌC TRONG PHẬT PHÁP, Hòa thượng Thích Duy Lực

34. Niềm Tin Và Kinh Kalama, Nguyễn Duy Nhiên

35. Ý niệm về Hiện Hữu, Thích Tâm Thiện

36. Thiền Uyển Tập Anh, Lê Mạnh Thát

37. Logic of Quantum Negation, Tru Huy Le, MSEE, August 10th, 2014

38. Vô Môn Quan, Nishimura Eshin, Nguyễn Nam Trân dịch

39. Những Lời Dạy Từ Các Thiền Sư Việt Nam Xưa, Teachings From Ancient Vietnamese Zen Masters, Translated and Commented by Nguyên Giác Phan Tấn Hải, Phap Vuong Monastery, California, 2010

HẾT

Ý nói lửa của cái đèn mình cầm trong tay để đi kiếm lửa cũng đã là lửa rồi. Việc gì tìm kiếm đâu xa nữa cho mất thời giờ (cơm chín đã lâu).

Lời dịch giả, Tôkyô ngày 24 tháng 2 năm 2009, Nguyễn Nam Trân, tưởng chừng như mâu thuẫn nhưng thiết nghĩ cái tâm không phân biệt cần dẹp bỏ và sự dị biệt lúc nào cũng tàng ẩn trong bình đẳng là hai khái niệm thuộc hai phạm trù khác nhau.)

Nhật: mặt trời. “Đầu” là tiếng trợ từ.

Tín bất cập, phản nghĩa của “Tín đắc cập”.

Vật ám chỉ chúng sinh chứ không phải đồ vật. Theo Đại Tạng Kinh 9 – 465 hạ, vật hay chúng sinh ý nói những “kẻ có thể mê lầm”.

Đinh ninh tức làm gì với cả tấm lòng. Ở đây ý nói tận tụy rao giảng. Câu “Đinh ninh tổn quân đức” có trong Cổ Tôn Túc Ngữ Lục quyển 19, lược từ Đàm Châu Đạo Ngô Chân Hòa Thượng Ngữ Yếu (xem Vạn Tập Tạng 118-405 thượng).

Thương hải biến vi tang điền (đời bể dâu, thay đổi lớn).

Việt Nam Siêu Cách Mệnh của cụ Mạc Ngọc Pha.

Việt Nam Siêu Cách Mệnh của cụ Mạc Ngọc Pha.

Việt Nam Siêu Cách Mệnh của cụ Mạc Ngọc Pha.