Duy Thức Luận Theo Phương Pháp Mới

IV. Duy Thức Luận Sanh Hoạt, Duyên Khởi, Biến Hiện Và Chuyển Hóa

- Khách hỏi: Hôm nay mặc dù đã biết hành tướng của các Thức, nhưng vẫn chưa rõ vũ trụ nhân sanh đều nương nơi Thức để biến hiện, tất cả là Duy Thức?

- Luận đáp: Như trước đã trình bày tám loại Thức và các tâm thuộc tánh, dùng nội lực duy trì nhân chủng cùng các duyên lực hiện khởi đầy đủ, dung hoà, chạy dài, lưu chuyển cùng phát khởi. Khi phát khởi liền đồng thời gian, đồng sự việc, một phần biến làm Tâm Kiến (Kiến Phần của Tâm) của Năng Liễu Biệt (công năng phân biệt hiểu biết), một phần hoá làn Tâm Tướng (Tướng Phần của Tâm) của Sở Liễu Biệt (chỗ phân biệt hiểu biết); không có Tâm Kiến thì không có Tâm Tướng, cũng như Tâm Tướng không có thì Tâm Kiến không có, lìa khỏi ngoài hai thứ này thì lại không có thứ nào khác. Cho nên các pháp không sanh diệt và pháp sanh diệt lẫn nhau sử dụng thật pháp; còn phần lý của pháp giả, tất cả không lìa khỏi Tâm, do đó mới gọi là Nhất Thế Duy Thức. Duy là nghĩa như thế nào? Nghĩa là các pháp không lìa khỏi ngoài Tâm Thức này. Lại nữa, do Tâm Kiến Năng Liễu Biệt tính toán so lường khắp cả, phân tích chấp trước chiếm lấy, đem chỗ Tâm Tướng liễu biệt chuyển biến làm cảnh chiếu bóng hoạt động tương tợ ở ngoài tâm và Tâm Tướng cảnh chiếu bóng đây chính là chỗ nhân sanh vũ trụ của chúng sanh và thế giới; kỳ thật thì chúng nó lưu động biến đổi chỉ ở Tâm Kiến mà thôi. Ở nơi Thức thì không phải không, lìa nơi Thức thì không phải có; không phải có và không phải không cho nên gọi là Duy Thức.

- Khách hỏi: Nếu cảnh vật đều do Thức Tâm chuyển biến mà có, thí dụ như hoa đào trước cửa sổ sao chẳng do Tâm Thức hoá hiện nơi trong nhà, sao chẳng do Tâm Thức trổ hoa nơi ngày đông, hôm nay nhất định thời gian này chỗ này mới có thể có hoa đào nở, như thế thì ngoài tâm thật có cảnh, không phải chỗ chuyển biến của Duy Thức Tâm, rõ ràng như thế! Vả lại hôm nay hoa đào không phải do tâm biến hiện; chỗ thấy của ông tức là do chỗ thấy, có thể biết hoa đào đây không phải chỗ biến hiện của tâm ông. Nhưng nếu như hoa đào do tâm ông biến hiện thì tại sao lại thấy ông và vật ngoài ông? Giả sử hoa đào đây do tâm ông biến hiện, tại sao tôi lại thấy vật ngoài ông? Do đó có thể biết ông và tôi, hoa đào và nhân vật ngoài ông, đều thuộc về cảnh có thật ngoài tâm, quyết định không phải Duy Thức Tâm hoá hiện! Huống chi các cảnh vật đây, hiện có tác dụng có thể tinh tế, nhà cửa có thể để ở, bàn ghế có thể nhờ cậy, y phục có thể mặc ấm, lương thực có thể ăn no, lại xếp đặt cho rằng có thể có trường hợp giống như hư ảnh do Thức tâm huyền tưởng tạo thành!

- Luận đáp: Chỗ vấn nạn của khách khó biện bạch thay! Nhưng khách không thường mộng mơ cùng với hai ba người bạn, lên cô sơn (núi đơn độc) làm chuyến du lịch đạp tuyết, lỡ trượt chân té ngả trên đá, cả sợ hãi nhưng mà bình tỉnh, trong thân có cảm giác đau đớn mệt mỏi suốt ngày hay không?

- Khách trả lời: có đấy!

- Luận nói: Khách đương khi mộng mơ, không hề xác nhận tại hồ tây có cô sơn và đi đạp tuyết vào ngày mùa đông đúng không? Mộng mơ đây cố nhiên là do tâm tạo thành giả huyễn, mà không phải có cảnh thật ngoài tâm, có điều ai đã thường quyết định mà không có xứ sở và thời gian nhưng xứ sở đây là sứ sở của mộng và thời gian đây là thời gian cũng của mộng cả! Chỗ cùng người bạn đồng lên xem cảnh, khách chỗ thấy trong mộng chính là bạn của khách trong mộng. Vả lại khách thấy cô sơn trong mộng đồng thời cũng thấy những cảnh khác và nhân vật khác. Hơn nửa khách té ngả khiến thân thể sau khi tỉnh mộng vẫn còn có hiệu lực cả công dụng đau đớn, cảnh vật kia cũng có thể thấy là do tâm chuyển biến, không phải không có khả năng tác dụng khá vi tế, và lẫn nhau cùng nhau cảm giác. Đã là các cảnh mộng đều do tâm hoá hiện thì vũ trụ nhân sanh do Duy Thức biến hiện cũng rất rõ ràng vậy!

- Khách hỏi: Lý đây tuy là như thế, khổ nỗi tại sao thật cảnh nó rõ ràng hiện chứng có các sắc chất ngoài tâm?

- Luận đáp: Nhãn Thức..v..v...... năm Thức Y Sắc Căn (Năm Thức Trước) đều nương nơi Tâm Kiến (Kiến Phần của tâm) và Tâm Tướng (Tướng Phần của tâm) của tự Thức mỗi mỗi đều sanh khởi, chúng nó rõ ràng hiện đang thân chứng và cố nhiên đều không lìa khỏi tự Thức. Đương khi hiện đang thân chứng, cảm giác thông suốt tiêu tan, tâm không trong ngoài, chấp trước lặng lẽ đi ra! Những điều thân chứng của năm Thức thừa lúc sau khi chuyển vào Thức Y Ý Căn (Ý Thức thứ sáu), vọng sanh phân biệt, liền chấp cho là cảnh ngoài. Rõ ràng cảnh hiện lượng thực tế là Tâm Tướng của Tự Thức; chỉ vì từ vô thỉ Ý Thức có thói quen là không phải sắc nhưng giống như sắc, không phải ở ngoài nhưng giống như ở ngoài, cũng không khác cảnh trong mộng mà thôi.

- Khách hỏi: Hiện hay nếu bảo cảnh tỉnh mộng đều giống nhau với cảnh mộng, vì sao người ta đều có thể biết cảnh mộng là Duy Tâm, mà không thể biết cảnh tỉnh mộng là Duy Thức?

- Luận đáp: Khi mộng chưa tỉnh nào ai biết cảnh mộng là Duy Tâm? Cảnh mộng quả thật sau khi tỉnh thì mới biết cảnh tỉnh là Duy Thức.

- Khách hỏi: Nếu cảnh thật ngoài tâm đều không thì Thức làm sao có thể có độc lập được?

- Luận đáp: Thức không có độc lập, nhưng vì các cõi đều không lìa khỏi Thức, cho nên gọi là Duy Thức. Tuy nhiên chỉ vì cảnh đích thực là không lại vọng chấp cho là có ngoài tâm, mà pháp không đây không phải là không đó chính là chỉ cho tâm, nguyên do chân tánh Duy Thức (chính là Tâm) chỗ chứng được của chánh trí lìa ngôn ngữ không phải là không. Không phải là không đây, Thức Tâm nương nơi đó tiếp tục chuyển biến lại cũng không phải là không, cho nên cảnh ngoài tâm mặc dù không có mà Thức thì không phải là không.

- Khách hỏi: Thức đã là không phải không thì phải có Thức khác để có thể nắm lấy, Thức khác đây chính là Thức của tôi là cảnh của ngoài Thức, đã có cảnh ngoài Thức đây sao gọi là Duy Thức?

- Luận đáp: Mặc dù có Thức khác mà chỗ duyên thân thiết của Thức này chính là tướng chuyển biến của Tự Thức, thứ đến mới gián tiếp nương nơi Thức khác làm bản chất mà thôi. Song hiện nay Duy Thức Luận Theo Phương Pháp Mới đây cũng có thể gọi là Duy Thức Luận Theo Phương Pháp Đa Nguyên. Chánh trí thì thích hợp với chứng ngộ Chân Tánh Duy Thức, nói năng tư duy tuyệt đối không phải một không phải nhiều. Đó là nói Duy Thức Tướng như huyễn: không phải chỉ có một Thức nên gọi là Duy Thức, chính là bao gồm cả vô lượng vô số chúng sanh hữu tình đều có tám Thức Thể, tám Thức Thể này đi theo thích ứng với các tâm thuộc tánh và Tâm Kiến, Tâm Tướng của Thức này cùng với Tâm Sở chuyển biến phân chia sắp xếp các thứ ngôi vị thế giới, kể cả các pháp ly tướng chỗ hiển bày chân tánh như thật, gọi chung là Duy Thức. Chữ Duy nghĩa là không phải cho nó là duy nhất, chỉ phủ nhận hư vọng phân biệt chỗ chấp trước thật cảnh lìa khỏi Thức, bao hàm sự cảm ứng của các Thức kia duyên khởi vô tận; giải thoát khỏi sự trói buộc, được thuần tịnh từ nơi ô tạp, được viên mãn từ nơi thiên lệch thiếu khuyết, được diệu thiện từ nơi thô ác, đều do Thâm Thức này vô trụ sinh động, lưu chuyển trong biển pháp giới rộng lớn mênh mông.

- Khách hỏi: Nếu chỉ có nội Thức đều không có cảnh thật ngoài tâm để làm nương nhờ, vũ trụ nhân sanh..v..v...... đều do hư vọng phân biệt của Tâm Kiến hiện khởi, nhưng các thứ phân biệt đây vì sao tự sanh khởi?

- Luận đáp: Nguyên tố chủng tử bảo trì của Thức có số công lực sai biệt vô lượng đều có thể đích thân sanh ra tự quả, tiếp tục lưu chuyển chảy vào hoá thành quả, sanh mạng hoá thành quả, tác dụng hoá thành quả, tăng thạnh hoá thành quả. Từ nơi vị trí sanh khởi mỗi mỗi chuyển hoá biến hiện đến vị trí thành thục, mỗi loại chạy dài không dứt, chuyển hoá không giống nhau, biến hiện không giống nhau; chúng nó chuyển hóa biến hiện để pháp khởi, lại lẫn nhau phù trợ làm sức mạnh để duyên, chuyển biến kéo dài thông đồng hoà hợp, tạo tác các thứ phân biệt. Tất cả Tâm Kiến, Tâm Tướng không ngoài phân biệt và chỗ phân biệt; tất cả các thứ phân biệt đây đều nương nơi thứ nguyên tố năng lực của Bản Thức và phù trợ cho năng lực hiện hành của các Thức liền được sanh khởi, chắc chắn không phải có cảnh thật ngoài tâm để nương tựa.

- Khách hỏi: Như thế trong đây lý duyên sanh và nghĩa nhân quả thì như thế nào?

- Luận đáp: Nghĩa đến chỗ thâm sâu phức tạp, nay khó khăn thuật lại cụ thể. Giải thích rút gọn có bốn pháp duyên sanh, đầu mối được đơn giản như sau:

1, Nhân Duyên: nghĩa là có pháp tác dụng sanh diệt, đích thân đề cử: tự thân chuyển thành tự quả, thí dụ như giống lúa chuyển thành mầm lúa, mầm lúa mới là duyên căn bản tiếp theo sanh ra pháp (bông lúa). Nhân Duyên đây có ba loại:

a, Thứ nguyên tố trong Bản Thức sanh ra các pháp hiện hành như tám Thức, các Tâm thuộc tánh, Kiến và Tướng..v..v....... đây thuộc về nhân quả đồng thời, như động lực cùng với làn sóng.

b, Thứ nguyên tố trong Bản Thức gián tiếp sanh ra làm thứ nguyên tố trong Bản Thức, đây thuộc về nhân quả khác thời, cũng như động lực trước cùng sanh ra động lực sau.

c, Bảy Thức Trước, các Tâm thuộc tánh, Kiến và Tướng..v..v...... khi chuyển biến hiện khởi liền huân tập vào trong Bản Thức để phát sanh làm thứ nguyên tố tự loại, đây cũng gọi là nhân quả đồng thời, giống như làn sóng rủ xuống và động lực tiếp tục hiện khởi để phát sanh làn sóng thứ hai. Chỉ có ba loại đây làm duyên chính căn bản tiếp theo sanh ra pháp.

2, Đẳng Vô Gián Duyên (Loại duyên không gián đoạn): đây là nếu như đồng nương nơi một xứ, tất nhiên một làn sóng trước diệt xuống xong thì một làn sóng sau mới được sanh khởi, tức là nhờ một làn sóng trước diệt xuống làm trợ duyên cho một làn sóng sau sanh khởi là nghĩa như thế.

3, Sở Duyên Duyên (Duyên nơi chỗ để duyên): chỉ có thể phân biệt mới thấy được tướng trạng của chỗ phân biệt, chỗ suy nghĩ, chỗ nương tựa. Sở Duyên Duyên đây có hai loại: Thứ nhất là Thân Sở Duyên Duyên (Duyên trực tiếp nơi chỗ để duyên), nghĩa là Tâm Năng Liễu Biệt (tâm có khả năng phân biệt rõ) đều hiện hữu trong Sở Duyên (chỗ để duyên) tức là nơi Tâm Kiến Năng Liễu Biệt có mang theo Tâm Tướng Sở Liễu Biệt để làm chỗ nương tựa cho Tâm Kiến sanh khởi, Tâm Kiến và Tâm Tướng cả hai không lìa nhau. Thứ hai là Sơ Sở Duyên Duyên (Duyên gián tiếp nơi chỗ để duyên), nghĩa là Tâm Năng Liễu Biệt hoặc có liễu biệt hoặc không liễu biệt, mặc dù là Tâm Kiến đối với chỗ liễu biệt chỗ nương gá mà Tâm Tướng đây không cùng Tâm Kiến đồng nương nơi một Thức để duyên trực tiếp với nhau. Sở Duyên Duyên đây chính là giống như mỗi mỗi hình tướng làn sóng riêng biệt nhau.

- Khách hỏi: Nơi Thức phân tán đây và khoáng vật..v..v...... đã là như thế mà nơi tánh hữu tình người có sanh mạng, sanh tử tử sanh, sanh sanh tử tử, nối tiếp ràng buộc, tồn tại không dứt, ngoài nơi Tâm Thức này nếu không có pháp thật tại làm chỗ nương tựa và bảo trì thì làm sao được thành hình?

- Luận đáp: Nếu ngoài Tâm Thức có sanh mạng thật pháp làm người thì cũng đâu có bị sanh tử liên tục! Nhân vì Thức Tánh Ý Chí chấp trước Tâm Kiến của Thức Thể Sanh Hoá luyến ái ẩn nấp cho là tự ngã chân thật, đi theo bám víu không buông tha; phát triển Thức Cảnh Liễu Biệt, tạo tác nghiệp thiện, nghiệp ác, nghiệp biến động, nghiệp tĩnh lặng và các nghiệp tạp nhiễm, xoa ướp thấm vào Bản Thức, làm thành công năng tập khí và cứ huân tập một cách liên tục như thế. Nghiệp mới đã được thành thục, cho nên nghiệp mới này phải bị tiêu diệt và lúc đó sanh mạng cũng phải xả bỏ, sức mạnh của nghiệp kế tiếp trước hết là khởi đầu hướng dẫn các nghiệp trợ lực làm công việc tiếp nối cho được viên mãn, nghĩa là chọn lấy cho được một thân mạng chúng sanh kế tiếp; thí dụ như sanh mạng trước đây đã xả bỏ liền chọn lấy sanh mạng sau và cứ như thế xả bỏ chọn lấy liên tục, khiến sanh tử cứ nối tiếp nhau mãi không dứt, như thế ngoài Tâm Thức này ra không còn có pháp thật nào có thể dùng làm chủ trì cho được!

- Khách hỏi: Tập Khí đây gọi là gì và nghĩa của nó như thế nào?

- Luận đáp: Các hữu tình sở dĩ sanh tử lưu chuyển là do bởi các nghiệp tập khí thiện không thiện, động không động cùng hai tập khí chấp thủ (chọn lấy chấp trước) là năng phân biệt chấp thủ và sở phân biệt chấp thủ, kèm theo nương tựa Bản Thức liên tục hết sức hoà hợp dung thông, tích tụ nghiệp lực lâu ngày có thể cảm ứng kiếp sau. Nói cách khác, tập khí chia làm ba loại: Một là Tập Khí Danh Ngôn, nghĩa là tất cả thứ nguyên tố thế lực công năng của các pháp riêng biệt có tác dụng sanh diệt đều do bảy Thức Trước huân tập ở trong Bản Thức. Hai là Tập Khí Ngã Chấp: nghĩa là do Thức Tánh Ý Chí thấy ảo giác hư vọng điên đảo từ vô thỉ, ẩn núp chỉ huy Thức Căn Y Ý phân biệt chấp lấy các pháp ngã và ngã sở, huân tập nơi Bản Thức làm thành một thứ lưu chuyển nhận lấy thứ nguyên tố sai biệt của thân mạng nơi năm cõi. Nên biết Tập Khí Danh Ngôn trong đây chính là nguyên nhân năng lực căn bản từng cá biệt của mỗi pháp trong đó có bản chất tác dụng sanh diệt. Hai tập khí ngã chấp và cơ sở đi tới, là bản tánh cá biệt tự tha có sanh mạng của các hữu tình, của con người và chúng sanh, là duyên lực thù thắng riêng biệt khổ vui của chủng loại. Nói dễ hiểu chính là mỗi cá nhân, mỗi chủng loại nhờ hoà hợp liên tục nên mới được thành tựu là như thế. Lại nữa tập khí nhị thủ, tức là danh ngôn và hai thứ tập khí ngã chấp pháp chấp đều có tương đối của năng thủ và sở thủ. Tập khí nghiệp lực tức là cơ sở đi tới, sáng tạo thân mạng chiêu cảm hai mươi lăm cõi, cơ sở đi tới thiện và cơ sở đi tới ác. Tập khí nghiệp lực chiêu cảm thân mạng, nói đến thì có mười hai thứ duyên lực lưu chuyển sanh hoá, chỉ có ông Bách Cách Sâm nói rằng: “Bản thể linh hoạt của vũ trụ sáng tạo chuyển hoá lưu động biến đổi” là có thể gần đúng vậy. Một tâm niệm trải qua từ vô thỉ trở về trước đều tồn tại nơi hiện tại kéo dài nối tiếp chuyển khởi, một tâm sẽ đến vô tận trở về sau cũng tồn tại nơi hiện tại kéo dài nối tiếp chuyển khởi, thuận theo nó thì lưu chuyển không ngừng, còn nghịch lại nó thì tịch tịnh viên mãn có thể ước hẹn, lưu chuyển hay viên tịch đều do Duy Thức cả.

Như có bài Tụng nói rằng: “Là các Thức chuyển biến: phân biệt, bị phân biệt, do thử bỉ (do phân biệt và bị phân biệt) đều không, cho nên tất cả đều Duy Thức. Do tất cả chủng Thức, biến như thế như thế, do năng lực biến chuyển đó, sanh ra các thứ phân biệt. Do tập khí các nghiệp, tập khí nhị thủ đầy đủ, Dị thục trước đã dứt, Dị thục sau lại sanh”.

V. Chân Lý Thật Tánh Của Duy Thức Luận

- Khách hỏi: Nếu tất cả chỉ do Tâm Thức chuyển biến mà có, lìa ngoài Tâm Thức này không có pháp thật hữu, thì thật tánh của chân lý và viên thành quyết định không có, đem chỗ bằng chứng nào để giải bày cho cây tin hiểu tiến hành thành quả?

- Luận đáp: Nếu ngoài Thức có pháp thật thì chấp trước nhất định ngăn ngại, cũng chận đứng tột bực của cây tin hiểu vốn tiến hành xây dựng thành quả! Theo Duy Thức Luận, thật tánh của chân lý viên thành không phải không quyết định, nhưng do thật tánh chân lý cũng không lìa khỏi Thức, tức là pháp chân thật của Thức Thể chỉ nội chứng lìa ngôn ngữ, cho nên lý tánh chân thật chính là Duy Thức vậy.

- Khách hỏi: Chân lý của Duy Thức tức là thật tánh, như thế nào?

- Luận đáp: Các pháp Duy Thức kiểm tra tổng quát lý tánh phổ biến chung của chúng, đại khái có ba nghĩa:

1, Các pháp ngã và ngã sở của sự chấp trước tính toán so lường biến khắp tất cả, tức là chỉ cho các vật của vũ trụ nhân sanh. Các pháp đây đều do Thức Tánh Ý Chí và Thức Căn Y Ý nơi các Thức Thể cùng các Tâm thuộc tánh chuyển biến hiện ra Tâm Kiến và Tâm Tướng, gia tăng một lớp tự tha, tâm vật..v..v...... thành tựu nổi bật chỉ ở Thể của các Tâm Thức, Tâm Kiến và Tâm Tướng mà thôi. Các vật và ngã của các thứ chấp trước tính toán so lường biến khắp tất cả thật tế giống như lông rắn sừng ngựa, chỉ có ngôn thuyết để hiểu không thể tướng. Điều đó cũng giống như mắt bệnh nhìn thấy hoa đớm giữa hư không, xưa nay rốt ráo đều vắng lặng trong thể chất. Trường hợp đây là do vọng chấp làm tánh, vọng tình mà có, chân lý đều không, thấu rõ là không, nó không có “Chân Lý”.

2, Nương gá rất nhiều duyên lực hoặc tập khí hư vọng phân biệt là nơi sanh khởi các Thức cùng các liên quan như Tâm thuộc tánh, Kiến, Tướng, ô tạp, thuần tịnh, thí dụ như mắt bệnh, mắt tốt, cũng như tâm mộng mơ, tâm giác ngộ. Các duyên khởi trên đây làm tánh, chỗ không vọng tình, chỗ có chân lý; chỗ có biến tướng, chỗ không thật tánh, thấu rõ được các tướng nói trên do Tâm Thức chuyển biến, đó là “Chân Lý”.

3, Tâm Không chính là chỗ hiển bày thể chân chật của các pháp Duy Thức thành tựu viên mãn, tức là chọn lấy chân thật thù thắng làm tánh, không có vọng tình, không có chân lý; nguyên vì “Chân Lý” của tánh chân thật không có biến tướng, không có thật tánh. Do tánh vọng tình tính toán thứ hai duyên khởi làm thân mạng, thứ ba tánh thù thắng làm pháp tánh, mỗi thứ chấp trước, không phải hoàn toàn từ chối tánh Không, vì thế chân tướng của duyên khởi và thật thể của viên thành không cần trải qua sự minh hiển. Cho nên nói ba nghĩa đây tất nhiên đều vắng lặng, rốt cuộc đều không có. Thứ nhất là Tánh của Không không có vật tướng, thứ hai là Tánh của Không không có tự nhiên, thứ ba là Tánh của Không không có ngã thể. Lý của ba Không không có này đều là xa lìa biến tướng của vọng tình, do thường mở bày nghĩa chân thật thù thắng như thế của Duy Thức Tánh. Cho nên lý tánh của các pháp Duy Thức được phân loại như sau đây:

Trong đây chỗ gọi pháp hư vọng thế tục cùng chân thật thắng nghĩa đều có bốn lớp, phân loại như dưới đây:

Trong hư vọng đây, nên giải phóng nên cải thiện; đạo lý, nên liễu ngộ nên thông đạt; chứng đắc, có tu hành có thành công; chân thật, không đối đãi không biến khác. Bất kỳ một pháp nào đều là như thế cả, chủ yếu chính của các pháp là Duy Thức Tâm; duy trì mẫu mực tất cả đây phải chăng cũng là có thể do giải bày tín giải mà đi trồng kết quả?

Như bài Tụng nói rằng: “Do các tánh biến kế, chấp trước tất cả vật, tánh biến kế sở chấp, tự tánh không thật có. Tự tánh Y Tha Khởi, do duyên phân biệt sanh. Viên Thành với Y Tha, thường xa tánh biến kế. Thành Thật với Y Tha, cũng khác cũng không khác, như các tánh vô thường; đều thấy Viên Thành, Y Tha. Nương theo ba tánh này, lập ra ba Vô Tánh, nên Phật mật ý nói: tất cả pháp Vô Tánh, trước là Tướng Vô Tánh, kế là Vô Tự Nhiên Tánh, sau là xa lìa trước: tánh chấp ngã và pháp. Đây là thắng nghĩa của các pháp, cũng tức là chân như, vì tánh của nó là thường, tức là Thật Tánh Duy Thức.”

VI. Duy Thức Luật Chọn Lọc Tiến Hoá Cải Tạo Giải Phóng Để Liễu Ngộ

- Luận nói: Nương nơi thứ nhân lực căn bản vô lậu bên trong và Tư Lương văn học chánh lý chân Duy Thức huân tập thành hạt giống, tích tụ lâu đời thành tục tinh túy, nơi lý của Duy Thức lần lần có thể giác ngộ rõ. Thông Đạt ngộ nhập, xoay chuyển tăng trưởng thâm thiết ở nơi cần giải phóng, cần cải tạo và cũng nhờ đó giải phóng lần lần, cải tạo lần lần, nghĩa là giải phóng sáu thứ ngăn che là san tham, khấp khểnh, bẩn thỉu, sân nhuế, giải đãi, tán loạn, ngu độn; cải tạo Lục Độ (sáu phép tắc) là thí tế (bố thí tiếp tế), hiền thiện, an nhẫn, tinh tấn, định tịnh, huệ minh. Mặc dù xưa nay mang theo tạp nhạp, thác loạn, nhiễm ô, sứt mẻ, tội ác, nhưng nhờ tiến theo nơi lý tánh hoá chân thật thuần túy thích đáng thanh tịnh hoàn toàn mỹ thiện và do dùng trí làm thủ lãnh chỉ đạo liễu ngộ chân lý Duy Thức, hướng về đại đạo tiền tiến khai mở siêu thoát, đời đời kiếp kiếp chỉ có tiến hành mà không có thối chuyển, bởi vì nơi đầu tiên đã có tiến hoá chân chánh và nhờ đó cũng được một phần tự do, tuy rằng trước đây đều ở trong tuần hoàn xa xôi, theo nghiệp lưu chuyển, nghiệp trói buộc thọ báo, mảy may không có sức tự chủ. Cho nên cầu tiến hoá thì tất nhiên được thích hợp, mà cầu tự do thì tất nhiên cũng được thích hợp. Thế thì còn ở trong đường xa mênh mông rộng lớn vô cùng thuận theo nghĩa chân thật thù thắng của Duy Thức dùng giải trừ hư vọng trái ngược với Duy Thức Tánh, tiếp theo chứa nhóm tư lương phước trí của tánh Duy Thức. Chứa nhóm năng lực chân thật càng lâu thì ánh sáng trí tuệ càng cường thạnh, muốn cầu thật chứng chân tánh Duy Thức, liền phát khởi Gia Hạnh thù thắng tinh nghiêm thâm trọng: kiên quyết nhất định dùng Trạch Diệt che lấp các thứ chướng ngại khiến cho chân tánh Duy Thức không được khế hợp, hưng khởi tâm suy xét sâu sắc khắp cả thiết thực vững chắc, để cho tìm cầu quan sát danh, nghĩa tự tánh, sai biệt của tất cả pháp, xét đến cùng đều là có trên thiết lập tính toán theo vọng tình hoàn toàn không có thật.

- Tầm Tứ (tìm kiếm suy nghĩ) tăng tiến, hiểu biết rõ ràng chắc chắn khắp cả danh, nghĩa, tự tánh, sai biệt của tất cả pháp, thực tế chính là Duy Thức và ngoài Thức này ra không bao giờ có.

- Chân thật nghĩa của cái không dấu vết bảo trì sanh mạng, cái không pháp tánh, cái không sở thủ, nhưng vì còn mang theo biến tướng để quán, mặc dù đã quán cảnh sở quán là chân tánh thắng nghĩa của Duy Thức, cho nên còn chưa an trụ chân lý Duy Thức.

Như bài Tụng nói rằng: “Cho đến chưa phát khởi Thức, cầu trụ nơi tánh Duy Thức, hai thủ còn miên phục, chưa có thể diệt trừ. Hiện tiền còn tí vật, gọi là Duy Thức Tánh, vì còn chỗ sở đắc, cho nên chẳng thật trụ Duy Thức.”

VII. Duy Thức Luận Thành Công Thắng Diệuthật Chứng Hiển Hiện Siêu Tuyệt

Như bài Tụng nói rằng: “Khi nào “Cảnh” bị duyên, và Trí không còn chỗ chứng đắc, lúc đó đã trụ Duy Thức, đã lìa hai thủ tướng. “không đặng” chẳng nghĩ bàn, là “Trí Xuất Thế Gian”, nhờ bỏ hai thô trọng này, nên chứng đặng “Chuyển Y”(Bồ Đề và Niết Bàn).

VIII. Duy Thức Luận Cứu Cánh

Như bài Tụng nói rằng: “Đây là cõi vô lậu, Bất tư nghì, Thiện, Thường, An lạc, Giải thoát thân, Đại mâu ni, Pháp thân.”

- Luận giải thích: nơi Duy Thức thật chứng đây là Duy Thức cứu cánh, còn là sự việc mà tư trào hiện đại chưa có thể thích ứng. Cũng là chúng ta hôm nay chỉ giác ngộ cảnh giới chỗ chưa có thể đạt đến, Chiếu Thư tuyên bố đã nghi ngờ cái không phù phiếm, chạy theo niệm phân biệt càng lạc vào xa xôi huyền bí. Tuy nhiên có thể khéo giác ngộ thì nơi Duy Thức Luận của vũ trụ nhân sanh sớm được thật chứng cứu cánh của nó. Cho nên nay chỉ khái quát để làm hoàn toàn tốt đẹp, hoàn toàn lương thiện, không cùng tận, thường trụ, viên dung, an lạc, diệu giác, rõ ràng, tự tại, chân thật và không thể nghĩ bàn mà thôi. Nội dung là như thế, không còn trở lại nghiên cứu bộ Luận này nữa. (Thấy trong Hải San, quyển 1, kỳ năm)