Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tịnh độ
Chân Thật Niệm Phật Cực Lạc Hiện Tiền
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
Chương 5: Tịnh Độ Pháp Môn Thù Thắng
Trước đây trong cuốn Nhất tâm niệm Phật – Quyết định vãng sanh chúng tôi đã sơ lược về pháp môn Tịnh Độ, trong đó có nói về Kinh A Di Đà và Luận Tịnh Độ Vãng Sanh của ngài Thế Thân, 48 đại nguyện của Phật A Di Đà và phương pháp tu trì danh niệm Phật, ngõ hầu giúp hàng Phật tử sơ cơ có được những kiến thức cơ bản của pháp môn Tịnh Độ. Trong cuốn Chân thật niệm Phật Cực Lạc hiện tiền này, chúng tôi biên soạn thêm phần Chánh Kiến Tịnh Độ gồm các chương Tịnh Độ thù thắng, Ý nghĩa Tịnh Độ, Những điều cần biết về thế giới Tây Phương Cực Lạc... mục đích nhằm tăng trưởng Tín Hạnh Nguyện cho quý Phật tử, qua đó đồng thời nhằm củng cố niềm tin trước sự thiếu hiểu biết và ngộ nhận của quần chúng Phật tử sơ cơ về ý nghĩa thiết thực của việc niệm Phật cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc.
Pháp môn Tịnh Độ xét về lý thì cực kỳ cao siêu, còn xét về sự thì vô cùng giản dị. Về điều này Đại Sư Ấn Quang đã dạy: “Pháp môn Tịnh Độ chính là pháp môn tối huyền, tối diệu, chí viên, chí đốn trong giáo pháp của cả một đời đức Phật (một pháp có đủ hết thảy pháp gọi là viên, ngay trong đời này tu sẽ chứng đắc gọi là đốn). Hạng phàm phu lè tè sát đất cũng vào được pháp này, bậc Đẳng Giác Bồ Tát cũng không ra khỏi pháp này. Thật là một con đường tắt để thượng Thánh hạ phàm chóng thành Phật đạo, là một chiếc thuyền từ phổ độ chúng sanh của chư Phật, chư Tổ”.
Điều thù thắng đầu tiên của pháp môn Tịnh Độ mà đức Phật đã chỉ dạy trong kinh Quán Vô Lương Thọ là “Tâm này làm Phật – Tâm này là Phật”. Ở đây đức Phật chỉ thẳng tâm chúng ta là Phật, nếu người học Phật không lãnh hội được yếu chỉ Tịnh Độ quá thẳng tắt này, thì vẫn có thể nhận ra ngay trong nơi mỗi niệm (niệm Phật) đó, chính là Phật chứ không đâu khác. Nếu người học Phật vẫn chưa nhận ra, thì phát khởi Tín Hạnh Nguyện, Tin sâu – Nguyện thiết Hạnh chuyên, trì danh đạt đến nhất tâm bất loạn thì vẫn có thể ngộ ra tự tánh Di Đà, sẽ được an nhiên tự tại vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc. Chính vì vậy mà trong một pháp môn Tịnh Độ thống nhiếp cả Thiền, Luật, Giáo; độ khắp ba căn Thượng, Trung, Hạ. Trong Ấn Quang Đại Sư Gia Ngôn Lục, ngài Ấn Quang đã dạy: “Hết thảy pháp Thiên, Viên, Đốn, Tiệm không pháp nào chẳng phát xuất từ pháp giới này (tức Tịnh Độ). Hết thảy hạnh Đại, Tiểu, Quyền, Thật không hạnh nào chẳng quy về pháp giới này. Chẳng đoạn hoặc nghiệp, liền được dự vào hàng Bổ Xứ, viên mãn Bồ Đề ngay trong một đời. Chúng sanh trong cửu giới lìa pháp môn này thì trên chẳng thể viên thành Phật đạo. Mười phương chư Phật mà bỏ pháp môn này thì dưới chẳng thể lợi khắp quần sanh. Bởi đó, trọn Hoa Nghiêm hải chúng cùng tuân theo mười đại nguyện vương, Pháp Hoa vừa xưng một tiếng liền chứng thật tướng các pháp... Tịnh Độ là hạnh phương tiện tối thắng, nên trong Luận Khởi Tín, ngài Mã Minh bảo là dễ hành mau đến, ngài Long Thọ cũng đã xiển dương pháp này trong Luận Tỳ Bà Sa. Hậu thân của đức Phật Thích Ca là ngài Trí Giả nói ra Thập Nghi Luận chuyên chí Tây Phương Cực Lạc, Sư Vĩnh Minh là Phật Di Lặc thị hiện soạn Tứ Liệu Giản, chung thân niệm Phật, dẫn Tam thừa Ngũ tánh cùng chứng chân thường, đưa thượng Thánh hạ phàm cùng lên bờ kia. Vì thế pháp môn này cả cửu giới cùng hướng về, mười phương cùng khen ngợi, ngàn kinh cùng xiển dương, vạn luận đều tuyên thuyết. Thật có thể nói là pháp cực đàm của một đời giáo hóa của đức Phật, là đại giáo nhất thừa vô thượng, chẳng trồng cội đức thì trải bao kiếp khó gặp được, nay đã được thấy nghe phải siêng tu tập. Giáo – Lý – Hạnh – Quả là cương tông của Phật pháp. Nhớ Phật, niệm Phật là đường tắt để đắc đạo. Thời xưa nếu tu một pháp thì cả bốn (Giáo – Lý – Hạnh – Quả) đều đủ. Còn đời này, nếu bỏ Tịnh Độ thì hồn tồn chẳng chứng được đạo quả. Thế nên, Thánh hiền đời trước, ai nấy đều hướng về, ngàn kinh vạn luận đâu đâu cũng chỉ quy. Từ sau hội Hoa Nghiêm dẫn khởi quy hướng, các Đại Bồ Tát tận khắp mười phương thế giới không vị nào chẳng cầu sanh Tịnh Độ; kể từ khi đức Phật Thích Ca diễn thuyết tại Kỳ Viên đến nay, hết thảy các trước thuật của Tây Thiên, Đông Độ đều quy kết Tây Phương Cực Lạc”.
Cổ nhân nói Thân người khó được – Phật pháp khó nghe. Chúng ta may mắn được thân người, được nghe Phật pháp. Điều bất hạnh là tự thẹn nghiệp chướng sâu dày, không sức đoạn hoặc để mau thốt khỏi tam giới, liễu sinh thốt tử, nhưng lại may mắn được nghe đức Phật bi tâm triệt để nói ra pháp môn Tịnh Độ là pháp đại quyền xảo, phương tiện lạ lùng, khiến hàng phàm phu ngu muội cũng được đới nghiệp vãng sanh, thật không còn gì may mắn hơn nữa! Nếu chẳng phải từ vô lượng kiếp đến nay, đã trồng thiện căn sâu dày, làm sao nghe được pháp chẳng thể nghĩ bàn này? Giả sử khắp cả đại địa chúng sanh đều thành Chánh Giác, hiện tướng lưỡi rộng dài dùng sức thần thông, sức trí huệ, nói không gián đoạn vẫn không thể nói tột nổi. Bởi lẽ, Tịnh Độ vốn là chẳng thể nghĩ bàn.
Nên biết rằng, chúng ta từ vô thỉ đến nay đã tạo ác nghiệp vô lượng vô biên. Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Giả sử ác nghiệp có thể tướng thì mười phương hư không chẳng thể chứa đựng nổi”. Lẽ đâu tu lơ mơ, hời hợt, lại tiêu nổi được nghiệp ư? Bởi vậy, Phật Thích Ca, Phật A Di Đà, giáo chủ hai cõi đau đáu nghĩ đến chúng sanh không đủ sức đoạn hoặc, riêng mở ra một pháp môn nương vào từ lực của Phật để đới nghiệp vãng sanh. Lòng hoằng từ đại bi ấy dù trời đất, cha mẹ cũng chẳng thể bằng được một phần hằng hà sa, chỉ nên phát lòng hổ thẹn, phát tâm sám hối mới tự có thể được Phật gia bị, tiêu nghiệp, thân an thôi! Hòa thượng Thiện Đạo nói: “Nếu muốn học về Giải thì hết thảy các pháp từ địa vị phàm phu cho đến địa vị Phật, không pháp nào chẳng nên học... Nếu muốn học về Hạnh, thì chỉ nên chọn lấy một pháp khế cơ khế lý, tinh chuyện tận sức mới mau chứng được lợi ích chân thật. Nếu không thì từ kiếp này qua kiếp nọ vẫn khó xuất ly sanh tử luân hồi”. Pháp khế lý, khế cơ mà ngài Thiện Đạo nói đó, không gì khác hơn là Tín – Nguyện trì danh niệm Phật cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc.
Như chúng ta đã biết, trong các kinh Vô Lượng Thọ, kinh Quán Vô Lượng Thọ, kinh A Di Đà (gọi là Tịnh Độ tam kinh) chuyên luận về sự lý duyên khởi của Tịnh Độ; Các kinh đại thừa khác thảy đều nói kèm về Tịnh Độ. Thế nhưng kinh Hoa Nghiêm là bộ kinh mà khi đức Phật mới thành Chánh Giác, vì bốn mươi mốt vị Đại sĩ mà xứng tánh giảng thẳng diệu pháp nhất thừa. Cuối kinh, Thiện Tài đi tham học khắp các thiện tri thức. Sau khi chứng ngộ như chư Phật, Thiện Tài đồng tử được Phổ Hiền Bồ Tát giảng cho nghe Mười đại nguyện vương. Ngài dạy Thiện Tài và khắp Hoa Nghiêm hải chúng hồi hướng vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc ngõ hầu được viên mãn Phật quả.
Tính thù thắng của Tịnh Độ nổi bật lên trong Quán Vô Lượng Thọ Kinh, phần nói về Hạ phẩm Hạ sanh, đối với kẻ ngũ nghịch, thập ác gồm đủ các điều bất thiện, lúc lâm chung tướng địa ngục hiện ra, ngay khi đó có thiện tri thức dạy cho niệm Phật, kẻ ấy liền vâng lời dạy, xưng niệm Phật danh, chưa đầy mười tiếng liền thấy hóa thân Phật đưa tay tiếp dẫn vãng sanh. Kinh Đại Tập dạy: “Đời mạt pháp ức ức người tu hành, hiếm có một người đắc đạo. Chỉ có nương vào niệm Phật mới thốt khỏi sanh tử”. Do đó chúng ta biết rằng, pháp niệm Phật là đạo để phàm Thánh cùng tu, dù trí hay ngu cũng đều hành được. Niệm Phật là pháp hạ thủ dễ, thành công cao, dùng sức ít nhưng được hiệu quả nhanh. Do chuyên cậy vào Phật lực nên lợi ích thù thắng, vượt trội những giáo pháp thông thường. Người xưa nói: “Các môn khác học đạo như kiến bò lên núi cao. Niệm Phật vãng sanh như căng buồm thuận gió, nước xuôi”. Đây là sức thù thắng của pháp môn Tịnh Độ vậy!
Đấng Đại Giác Thế Tôn vì thương chúng sinh mê trái tự tâm, trầm luân trong biển khổ luân hồi sanh tử, nên ngài thị hiện sinh ra trong thế gian thành bậc Đẳng Chánh Giác, tùy thuận cơ nghi nói pháp. Đại cương gồm có năm tông: Đó là Luật, Giáo, Thiền, Mật, Tịnh. Luật là thân Phật, giáo là lời Phật, Thiền là tâm Phật. Sở dĩ Phật độ chúng sinh cũng là do ba pháp này. Nếu chúng sanh thật sự nương theo Luật, Giáo, Thiền thì ba nghiệp của chúng sanh sẽ chyển thành ba nghiệp của chư Phật. Ba nghiệp đã chuyển thì phiền não chính là Bồ đề, sinh tử chính là Niết Bàn. Tuy nhiên, ngài lại sợ rằng chúng sanh tác nghiệp sâu nặng chẳng thể dễ chuyển nên dùng sức Đà Ra Ni Tam Mật gia trì để un đúc. Song, ngài lại sợ căn khí chúng sanh kém cỏi, chưa được giải thốt, phải thọ sanh lần nữa sẽ khó tránh khỏi sự mê lầm, vì thế ngài đặc biệt mở ra pháp môn Tịnh Độ, nương Tín – Nguyện trì danh niệm Phật cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc ngay trong đời này. Bậc Thánh thì mau chứng Vô Thượng Bồ Đề, kẻ phàm thì vĩnh viễn thốt khỏi luân hồi sanh tử. Do dựa vào tha lực của Phật nên công đức lợi ích chẳng thể nghĩ bàn. Nhân đây, chúng ta cũng nên biết rằng, Luật là nền tảng của Giáo, Thiền, Tịnh, Mật, nếu người học Phật chẳng nghiêm trì giới cấm thì sẽ chẳng đạt được lợi ích chân thật nơi Giáo, Thiền, Tịnh, Mật. Như xây lầu cao mà nền móng chẳng vững thì chưa cất xong nó đã sụp đổ. Riêng Tịnh là chỗ quy túc của Giáo, Thiền, Mật, như trăm sông vạn dòng đều chảy vào biển cả.
Từ kinh Hoa Nghiêm, pháp môn Tịnh Độ là pháp môn để mười phương chư Phật trên thành Phật đạo, dưới độ chúng sanh, các bậc Đại Sĩ, Bồ Tát cũng đều tu tập pháp môn Tịnh Độ để mau thành Phật quả. Đến kinh Quán Vô Lượng Thọ, kẻ phàm phu phạm tội ngũ nghịch thập ác, sắp đọa địa ngục, niệm Phật mười tiếng hoặc chỉ được mấy tiếng là mạng chung, thì cũng được chư Phật tiếp dẫn vãng sanh Cực Lạc. Như vậy, công đức lợi ích của pháp môn Tịnh Độ thù thắng vượt trội hơn các giáo pháp khác trong cả một đời giáo hóa của đức Phật. Chính vì vậy mà trong các kinh đại thừa như Hoa Nghiêm, kinh Pháp Hoa, các đại Bồ Tát như Văn Thù, Phổ Hiền, các đại Tổ Sư như Mã Minh, Long Thọ đều xiển dương, khen ngợi, chỉ dạy, phổ khuyến vãng sanh. Từ sự thù thắng nhiệm mầu của pháp môn Tịnh Độ, chúng ta nhận ra, đức Phật Di Đà và Phật Thích Ca trong những kiếp lâu xa, đã phát đại thệ nguyện rộng lớn độ thốt chúng sanh. Đức Phật Thích Ca thì thị hiện sinh ra trong uế độ, dùng nhơ, dùng khổ chiết phục, hòng đưa chúng sanh mau mau thốt nạn. Còn đức Phật Di Đà thì thị hiện an cư Tịnh Độ, dùng tịnh, dùng vui nhiếp thọ để lôi kéo về Tây Phương uốn nắn. Quả thật, lòng đại từ đại bi của chư Phật là vô biên vô hạn, nếu không ăn năn hối cải, Tín – Nguyện trì danh niệm Phật thì chẳng lấy gì mà đền đáp thâm ân cao dày này được.
Chư tôn đức dạy rằng, hết thảy pháp môn tuy đốn tiệm khác nhau, quyền thật khác nhau, nhưng cũng đều phải dụng công tu tập sâu xa mới có thể đoạn hoặc chứng chơn, xuất ly sanh tử. Đó gọi là tự lực, hồn tồn không dựa vào điều gì cả. Tuy nhiên, nếu như còn chút hoặc chưa tận thì vẫn bị luân hồi như cũ. Người học Phật thời nay cần phải thấu đạt lý này. Nếu chẳng phải hạng người sẵn có linh căn từ đời trước, thì chỉ trong đời này thật khó lòng chứng nhập. Duy chỉ có pháp môn Tịnh Độ, chẳng luận là kẻ phú quý hay bần tiện, già trẻ, gái trai, trí ngu, tăng, tục, sĩ, nông, công, thương, hết thảy hạng người trên thế gian này đều tu tập được, đều là do đại bi, đại nguyện lực của Phật A Di Đà nhiếp thủ chúng sanh khổ não ở cõi Ta bà. Vì thế, so với các pháp môn khác, tu Tịnh Độ dễ dàng đắc quả hơn.
Phàm trong tam giới, người nhiếp được tâm, chế ngự được các phiền não hoặc nghiệp, nhưng đa phần vẫn còn chấp thân, tình chủng vẫn còn, một khi phước báo hết, sinh xuống cõi dưới, gặp cảnh, đụng duyên, lại khởi hoặc tạo nghiệp. Do nghiệp cảm khổ, nên luân hồi lục đạo cứ thế xoay chuyển không lúc nào ngưng. Vì vậy, trong kinh Pháp Hoa dạy: “Ba cõi không an giống như nhà cháy. Các khổ đầy dãy, thật đáng sợ hãi”. Nếu chẳng phải là kẻ nghiệp tận tình không, đoạn hoặc chứng chơn thì chẳng có hy vọng gì mà thốt khỏi tam giới. Nay đã có pháp môn Tịnh Độ, cốt sao người học Phật lòng tin chân chánh, nguyện thiết tha, trì danh hiệu Phật, liền có thể nương Phật từ lực vãng sanh Tây Phương. Đã được vãng sanh liền nhập Phật cảnh giới, thọ dụng như Phật, phàm tình thánh kiến thứ gì cũng chẳng sanh. Thật là ngàn phần an ổn. Nay đang thời mạt pháp, nếu người học Phật mà bỏ pháp môn này thì không còn cách nào có thể cứu khổ luân hồi sanh tử cả.
Tóm lại, sự thù thắng của pháp môn Tịnh Độ là tự lực và Phật lực cả hai cùng đủ. Bởi thế, người đã đoạn hoặc nghiệp sẽ mau chứng pháp thân. Còn người đầy dãy hoặc nghiệp thì cũng được đới nghiệp vãng sanh. Pháp trì danh niệm Phật, cực kỳ bình thường, dù là kẻ ít học độn căn cũng được hưởng lợi ích, nhưng cũng là pháp môn cực kỳ huyền diệu, dẫu là Đẳng Giác Bồ Tát cũng chẳng thốt khỏi phạm vi của pháp này. Vì thế, không một ai mà chẳng tu được. Hạ thủ dễ, thành công cao, dùng sức ít, hiệu quả nhanh, đó là tính ưu việt của pháp môn niệm Phật, đây là pháp môn đặc biệt trong cả một đời giáo hóa của Như Lai... Chính vì vậy mà chúng ta chẳng thể dùng sức giáo lý thông thường để bình luận phán đốn được. Thời mạt pháp, chúng sanh phước mỏng huệ cạn, nghiệp chướng sâu dày, nếu chẳng tu pháp này, chỉ toan cậy tự lực để đoạn hoặc chứng chơn hòng liễu sinh thốt tử, e rằng quá khó, quá khó! (Nội dung của chương này, chúng tôi lược trích và biên soạn lại từ cuốn Ấn Quang Đại sư Gia Ngôn Lục của Đại Sư Ấn Quang, Như Hòa dịch, NXB Phương Đông 2006).
Chương 6: Ý Nghĩa Tịnh Độ
Giáo pháp mà đức Phật đã thuyết giảng đến nay đã được lưu truyền khắp nơi trên thế giới. Pháp môn mà hàng trăm triệu người con Phật trên hành tinh này đang y giáo phụng hành, đó là pháp môn Tịnh Độ. Riêng ở Việt Nam chúng ta, pháp môn mà được hầu hết quần chúng Phật tử hướng đến, tu tập nhiều nhất vẫn là pháp môn trì danh niệm Phật của Tông Tịnh Độ. Thật vậy, từ chư tôn Đại đức Tăng, Ni đến hàng cư sĩ Phật tử tại gia không ai là không thực hành pháp môn này.
Đối với quần chúng Phật tử, nhất là hàng Phật tử sơ cơ mới quy hướng về Tịnh Độ, thì vẫn chưa hiểu biết gì nhiều về pháp môn Tịnh Độ, do đó họ đều đang rất muốn biết về thế giới Tịnh Độ đó ra sao? Trong mười phương có bao nhiêu cõi Tịnh Độ? Thế giới Tây Phương Cực Lạc đó như thế nào? Sau khi vãng sanh về đó rồi, con người của chúng ta sẽ trở nên như thế nào? Đại khái những thắc mắc như vậy vẫn còn đọng lại rất nhiều trong tâm thức của Phật tử. Chúng tôi thiết nghĩ, những thắc mắc này cũng nên được một lần giải đáp để quý Phật tử yên tâm niệm Phật. Hơn nữa, sau khi biết được ý nghĩa tốt đẹp, thù thắng và vô cùng hấp dẫn về cõi Tịnh Độ rồi, thì tín tâm của quý Phật tử sẽ tăng trưởng nhiều hơn, nguyện lực của quý Phật tử sẽ sâu dày hơn… Có lẽ biết trước điều này nên đức Phật đã từ bi chỉ dạy rất rõ ràng rành mạch về y báo, chánh báo cõi Tinh Độ trong các bộ kinh Thập Lục Quán, Quán Vô Lượng Thọ, A Di Đà Kinh. Chúng tôi tóm tắt những phần trọng yếu liên quan đến ý nghĩa thù thắng tốt đẹp của Tịnh Độ trong các bộ kinh nói trên với mục đích giúp quý Phật tử sơ cơ có thêm kiến thức về Tịnh Độ, đồng thời qua đó, tăng trưởng Tín – Nguyện, thiết tha trì danh niệm Phật, mai hậu vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc.
Trong chương này, chúng tôi chỉ nói về ý nghĩa chung của Tịnh Độ, những thù thắng tốt đẹp chung của các cõi Tịnh Độ trong mười phương, trong chương kế tiếp chúng tôi mới nói đến đặc thù của cõi Tây Phương Cực Lạc. Chính vì vậy mà chúng tôi lưu ý cùng quý Phật tử, nếu so sánh cõi Tịnh Độ trong mười phương với cõi Tịnh Độ của Phật A Di Đà ở Tây Phương Cực Lạc, thì phạm vi cõi Cực Lạc có ưu điểm và thắng ích hơn nhiều.
Nói là Tịnh Độ, vì đó là quốc độ trang nghiêm, thanh khiết, an tịnh. Hay nói dễ hiểu hơn, đó là một thế giới trang nghiêm thanh tịnh, hồn tồn không có uế trượt, bất an hay đau khổ. Để được gọi là Tịnh Độ thì nhân dân và đất đai, khí hậu, cảnh vật của thế giới đó phải hội đủ những điều kiện tối thiểu như sau: A Nhân dân trong cõi Tịnh Độ luôn được (tức chánh báo):
1. An Lạc vô bệnh.
2. Thọ mạng lâu dài.
3. Thân tướng đẹp đẽ.
4. Không có nghèo giàu, sang hèn.
5. Tâm tánh nhu hòa, đạo đức cao thượng.
6. Đạo tâm kiên cố.
7. Mọi người đều do hóa sanh, không do thai sanh là kết quả của dâm dục uế trược.
8. Không có sự sai khác về nhỏ lớn, già trẻ, mạnh yếu.
9. Không nhơ bẩn, ô uế.
10. Tâm trí phóng khống, thông đạt.
11. Chấm dứt luân hồi trong lục đạo.
12. Đủ sáu món thần thông.
13. Đầy đủ huệ nhãn, chánh kiến. Quý Phật tử nên nhớ mười ba món trang nghiêm thanh tịnh được nêu trên đây là thuộc phần “Chúng sanh thế gian” (tức là chánh báo).
B. Đất đai – khí hậu – cảnh vật (tức y báo):
1 Đất đai bằng phẳng, đầy những châu ngọc trong suốt, không có khe hố núi gò lởm chởm và ao rãnh sông ngòi trồi trũng.
2 Không có các nạn thiên tai như bão lụt, sấm sét, đại hạn, địa chấn, mất mùa, đói rét.
3 Bầu trời luôn quang đãng, không cần ánh sáng mặt trời, mặt trăng hay đèn nến.
4 Vật dụng luôn mới mẻ, không vỡ, không hư, không cũ nát, không dơ nhớp.
5. Phong cảnh luôn xinh tươi, cây hóa đẹp đẽ, lầu gác mỹ lệ, tất cả tự nhiên hiện thành, không phải do kiến trúc xây dựng.
6. Khí trời luôn luôn mát mẻ.
7. Âm nhạc nhiệm mầu hòa tấu tự nhiên hay ngừng dứt tùy theo sở thích người nghe.
8. Ngồi lồi người, không có động vật nào khác, trừ sự biến hóa của Phật để thuyết pháp.
9. Hồ nước trong thơm ngọt ngào, cạn sâu, ấm mát tùy theo sở thích từng người.
10. Cảnh vật tiếp xúc gây khối cảm nhẹ nhàng mà không làm chao động đạo niệm.
11. Bảy báu và vật dụng tự nhiên thành tựu để cung ứng đầy đủ mà không cần đến sức người.
12. Không có các sự trần lao phiền não.
13. Không có nạn nhân mãn, dù dân số vãng sanh ngày càng tăng.
14. Nhân dân sống trong thái bình an lạc, không có tà ma ngoại đạo bức hiếp. Mười bốn món trang nghiêm thanh tịnh này thuộc về phần “Khí thế gian” (tức là y báo). Hễ có đầy đủ cả hai phần Chúng sanh thế gian và Khí thế gian trang nghiêm thanh tịnh như đã nêu trên đây thì mới được gọi là Tịnh Độ.
Theo như trong kinh đức Phật dạy thì trong mười phương hư không có vô lượng vô số quốc độ. Dù rất nhiều quốc độ, nhưng khái quát chúng ta có thể chia thành hai loại:
1. Quốc độ do cộng nghiệp của chúng sanh duyên khởi mà thành. Chính cộng nghiệp của chúng sanh trong quốc độ này đã tạo thành y báo chung, rồi tùy từng biệt nghiệp thiện hay ác mà thọ lãnh quả báo vui sướng hay đau khổ. Đây chính là uế độ, trong uế độ này, trong quá khứ chúng sanh đã gây ra nhiều ác nghiệp trong khi đó phước đức lại quá ít, do vậy mà cảm thành phần quốc độ vui ít khổ nhiều.
2. Quốc độ do Phật và Bồ Tát hóa hiện ra để làm đạo tràng hóa độ chúng sanh. Đây chính là Tịnh Độ. Nguyên nhân tạo nên Tịnh Độ là do sức phước huệ của chư Phật, Bồ Tát, sức gia trì của tứ vô lượng tâm từ bi hỷ xả, bên cạnh đó là công đức tu tập của chúng sanh hồi hướng nguyện sanh về Tịnh Độ. Có sự cảm ứng đạo giao giữa nội nhơn và ngoại duyên liên hệ khắng khít nhau nên mới duyên khởi thành quốc độ trang nghiêm thanh tịnh, thuần an vui cực lạc, hồn tồn không có tội nhơn khổ báo xen vào. Trong mười phương hư không có vô lượng vô số uế độ và Tịnh độ. Trong vô lượng vô số uế độ đó thì thế giới Ta bà mà chúng ta đang sống đây mới chỉ là một và thế giới Cực Lạc của đức Phật A Di Đà cũng chỉ là một trong những vô lượng vô biên thế giới Tịnh Độ trong mười phương hư không pháp giới. Chúng ta cũng nên biết, trong mười phương hư không thế giới có hằng hà sa số chư Phật thì cũng có hằng hà sa số cõi Tịnh Độ. Những chúng sanh nào được vãng sanh về các cõi Tịnh Độ ấy cũng đều do nhân duyên riêng, vì mỗi cõi đều có phương pháp tu hành khác nhau, phù hợp với từng nhân duyên. Nếu chúng sanh tu hành y theo phương pháp nào, đến khi thuần thục thì sẽ được vãng sanh về cõi Tịnh Độ ấy. Phương pháp tu hành cầu vãng sanh về Tịnh Độ thì gọi là phép tu Tịnh Độ.
Như chúng ta đã biết, trong mười phương có vô lượng vô số cõi Tịnh Độ thì phương pháp tu vãng sanh Tịnh Độ cũng nhiều vô lượng vô số. Riêng đối với cõi Tịnh Độ của đức Phật A Di Đà mà chúng ta thường gọi là thế giới Tây phương Cực Lạc thì đức Phật Thích Ca đặc biệt tán thán và giới thiệu rất rành rẽ tường tận, là vì chúng sanh trong cõi Ta bà lòng tham dục quá sâu nặng, tâm trí thường loạn động, trong khi đó đức tin lại quá cạn cợt. Trong tình trạng này mà giới thiệu một lúc nhiều cõi Tịnh Độ quá, e chúng sanh khó tu tập thành tựu. Do vậy đức Phật chỉ đặc biệt nói nhiều và tập trung về một cõi Tây Phương Cực Lạc khiến người nghe dễ chuyên nhất, dễ dàng ghi nhớ thì tu hành sẽ đạt hiệu quả hơn.
Tịnh Độ là do diệu dụng của chư Phật biến hiện ra, vì tác dụng ở mỗi cõi Tịnh Độ có sai khác nên danh nghĩa Tịnh Độ cũng tùy đó mà có sai khác. Trong cuốn Pháp môn Tịnh Độ, Hòa thượng Thích Trí Thủ đã chia ra mười loại Tịnh Độ không đồng nhau như:
1. Tỳ Lô Giá Na Tịnh Độ.
2. Duy Tâm Tịnh Độ.
3. Hằng Chơn Tịnh Độ.
4. Biến Hiện Tịnh Độ.
5. Ký Báo Tịnh Độ.
6. Phân Thân Tịnh Độ.
7. Y Tha Tịnh Độ.
8. Thập Phương Tịnh Độ.
9. Nhất Tâm Tịnh Độ.
10. Bất Khả Tư Nghì Tịnh Độ.
Trong mười loại Tịnh Độ này, đáng lưu ý nhất là Duy Tâm Tịnh Độ, Nhất Tâm Tịnh Độ và Bất Khả Tư Nghì Tịnh Độ. Trong giới hạn của tập sách nhỏ này, chúng ta chỉ nên tìm hiểu qua ba loại Tịnh Độ này thôi.
1. Duy Tâm Tịnh Độ tức là loại Tịnh Độ này tùy tâm mà biến hiện, chẳng hạn như tâm uế thì quốc độ uế, tâm tịnh thì quốc độ tịnh. Như trong kinh Duy Ma Cật dạy: “Trực tâm là Tịnh Độ của Bồ Tát”, khi Bồ Tát thành Phật thì những chúng sanh trung trực đều vãng sanh về cõi ấy.
2. Duy Tâm Tịnh Độ là nếu Bồ Tát muốn được quả Tịnh Độ là phải tịnh lòng mình, tùy tâm tịnh thì cõi Phật tịnh.
3. Nhất Tâm Tịnh Độ là nương nơi tâm mà biến hiện và tùy theo công năng tu chứng cao thấp nên được phân ra bốn bực không đồng, đó là Phàm Thánh Đồng Cư Tịnh Độ, Phương Tiện Hữu Dư Tịnh Độ, Thật Báo Vô Chướng Ngại Tịnh Độ, Thường Tịch Quang Tịnh Độ. Ở đây chúng ta chỉ nên hiểu qua Phàm Thánh Đồng Cư Tịnh Độ, vì loại Tịnh Độ này có liên quan đến chúng ta. Đây là quốc độ của hàng Nhị thừa và nhân thiên. Nhị thừa là Thánh, nhân thiên là phàm. Phàm thánh cùng ở chung nên gọi là Phàm Thánh Đồng Cư. Lại vì tính chất tịnh và uế không đồng nên được chia thành hai thứ. Như cõi Ta bà là đồng cư uế độ và cõi Cực Lạc là đồng cư Tịnh Độ.
Cuối cùng là Bất Khả Tư Nghì Tịnh Độ, đây là cảnh giới Cực Lạc của đức Phật A Di Đà để thâu nhiếp tiếp dẫn chúng sanh trong mười phương. Sức thâu nhiếp ấy không thể nghĩ bàn vì nó ngồi sức tưởng tượng và luận bàn của chúng sanh. Đối với người học Phật ngày nay, chúng ta chỉ nên tìm hiểu và chú trọng về thế giới Tây Phương Cực Lạc của đức Phật A Di Đà vì cõi ấy rất có quan hệ mật thiết với đời sống tu tập của tất cả chúng ta.
Chương 7: Những Điều Cần Biết Về Thế Giới Tây Phương Cực Lạc
Nói đến thế giới Tây Phương Cực Lạc của đức Phật A Di Đà, quý Phật tử chắc hẳn sẽ hình dung ngay đến quang cảnh thù thắng trang nghiêm thanh tịnh của cảnh giới Tịnh Độ đã được mô tả khái lược trong kinh A Di Đà, tuy nhiên vẫn còn nhiều người do chưa có duyên đọc qua các bộ kinh A Di Đà, Vô Lượng Thọ, nên chưa thể hình dung cõi Cực Lạc đó như thế nào, nhất là đối với hàng Phật tử sơ cơ mới phát tâm hướng về Tịnh Độ.
Trước tiên chúng ta cùng nhau điểm qua một số tên gọi chung của cõi Cực Lạc mà đức giáo chủ cõi đó là Phật A Di Đà. Theo các bộ kinh Tịnh Độ thì cõi Cực Lạc còn có tên là An Dưỡng Quốc hay An Lạc Quốc, hàng Phật tử chúng ta thường gọi là Thế giới Tây Phương Cực Lạc.
Trước khi nói về thế giới Cực Lạc mà trong tương lai nếu niệm Phật được nhất tâm bất loạn, chúng ta sẽ được vãng sanh về đó, thiết nghĩ, chúng ta cũng cần tìm hiểu vài nét về nhân duyên tựu thành của thế giới Tịnh Độ đặc biệt này. Kinh Vô Lượng Thọ ghi rằng, đức Phật A Di Đà khi còn làm Pháp Tạng Tỳ Kheo, vì nhắm đến mục đích trang nghiêm cõi Tịnh Độ để giáo hóa chúng sanh, nên đã tác bạch với đức Phật Thế Tự Tại, xin dạy cho biết về tướng trạng và nội dung hai trăm mười ức quốc độ của chư Phật để y cứ vào đó mà tu hành. Sau khi nghe thấy tường tận bao nhiêu cảnh giới quốc độ của chư Phật, Tỳ Kheo Pháp Tạng mới bắt đầu vận hết tinh thần tu nhân “tạo quốc độ”, trải qua năm đại kiếp tư duy nhiếp thủ ngài mới tựu thành thế giới Cực Lạc. Như chúng ta đã biết, lý do khiến Tỳ Kheo Pháp Tạng phát tâm tu tập tư duy nhiếp thủ để tạo thành cảnh giới Tịnh Độ là nhằm xây dựng một đạo tràng thanh tịnh trang nghiêm để tiếp độ chúng sanh. Đối với hàng Phật tử thì thế giới Tây Phương Cực Lạc là chỗ quay về vô cùng an ổn. Nếu chúng ta trì danh niệm Phật thành khẩn, được nhất tâm bất loạn, được vãng sanh về đó thì thật là vinh hạnh diễm phúc vô cùng, vì đó là nấc thang khởi đầu cho sự thốt ly luân hồi sanh tử, để từ đó chúng ta tiếp tục tiến tu bất thối chuyển đến cứu cánh giải thốt. Qua đó chúng ta có thể cảm nhận sâu sắc lòng từ bi vô hạn của đức Phật A Di Đà đối với chúng sanh, nhất là đối với chúng sanh cõi Ta bà nghiệp chướng sâu dày như chúng ta, nếu không chịu khổ nhọc, tu trì niệm Phật thì thâm ân trời biển đó làm sao chúng ta có thể đáp đền. Nói đến thế giới Cực Lạc, chúng ta cũng cần tìm hiểu qua về công dân cũng như đất đai, khí hậu, cảnh vật trong cõi đó ra sao, điều này cũng có nghĩa là chúng ta thử tìm hiểu quả báo mà công dân ở cõi Cực Lạc sẽ thọ lãnh những gì. Nói về quả báo nơi mỗi con người, trong Phật học chia quả báo làm hai loại:
- Quả báo hiện trong tự thân gọi là Chánh báo.
- Quả báo hiện ở ngồi thân gọi là Y báo (như hồn cảnh sống, quốc độ, tất cả sự việc xung quanh, đều gọi là y báo).
Sự tôn nghiêm thanh tịnh của chánh báo và y báo ở cõi Cực Lạc, đức Phật đều đã thuyết giảng trong các bộ Kinh A Di Đà, Vô Lượng Thọ, Thập Lục Quán. Tuy nhiên trong ba bộ kinh này, đức Phật cũng chỉ mới giãi bày một cách đại khái. Theo như đức Phật dạy, nếu nói về cõi Cực Lạc của đức Phật A Di Đà một cách đầy đủ rõ ràng, e rằng cùng đời mãn kiếp cũng không thể nào nói cho hết được. Dù rằng không thể diễn tả được đầy đủ và rõ ràng nhưng thông qua kinh điển mà đức Phật đã chỉ dạy, chúng ta cũng được biết một cách khái lược về trạng thái trang nghiêm của thế giới Tây Phương Cực Lạc đó như sau:
- Tự thân trang nghiêm: Đây là nói về con người, nói về công dân ở cõi Cực Lạc, cũng được gọi là chánh báo trang nghiêm, gồm các chi tiết đặc điểm sau:
1. Thân tướng trang nghiêm: Nhân dân trong cõi Tịnh độ, thân tồn sắc vàng, có đủ 32 tướng tốt, hình mạo giống nhau, không kẻ đẹp người xấu, dung sắc vi diệu, cao lớn khôi ngô, vô cùng xinh đẹp.
2. Thọ mạng vô hạn: Sống lâu vô lượng vô biên a tăng kỳ kiếp (vô số), tự chủ hồn tồn, tùy theo bản nguyện.
3. Có phép thần thông: Từ Thiên nhãn thông (thấy suốt tất cả) đến Thiên nhĩ thông (nghe suốt tất cả), Tha tâm thông (biết suốt tâm niệm kẻ khác), Túc mạng thông (biết rõ kiếp trước), Thần túc thông (đi lại tự tại), nếu chứng được quả vị A La Hán thì còn được thêm Lậu tận thông (dứt sạch nghiệp luân hồi).
4. Thường an trú chánh định: Tâm trí luôn an định, không bị hồn cảnh chi phối tán động.
5. Không còn đọa ác đạo: Đã sanh Tịnh độ thì không bao giờ còn bị sa đọa lại vào ba đường dữ: Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh.
6. Hoa sen hóa sanh: Nhân dân ở Tịnh Độ đều hóa sanh từ hoa sen mọc trong ao bảy báu, tuyệt nhiên không do ái dục giữa nam nữ mà thành.
7. An vui thanh tịnh: Thân tâm được an lạc như các vị Tỳ kheo đã chứng quả A La Hán (Lậu tận thông).
8. Không còn có tên bất thiện: Ở cõi Tịnh Độ không còn có gì được gọi là bất thiện, danh từ bất thiện cũng không có, huống nữa là sự thật bất thiện.
9. Đạo tâm bất thối: Được sanh về cõi Tịnh Độ, tâm niệm luôn luôn dõng mãnh tinh tấn một mạch thẳng tiến đến đạo quả Vô Thượng Bồ Đề, không còn thối chuyển.
10. Trí huệ biện tài: Đọc tụng kinh văn thọ trì giáo pháp một cách tinh tế và có đủ tài biện luận vô ngại.
11. Được vô sanh nhẫn: Chứng quả Vô Sanh Pháp Nhẫn tức là phá trừ hết ngã chấp và pháp chấp, đạt được chơn trí, và chơn trí ấy xứng hợp với chơn lý, lý và trí không hai.
12. Oai lực tự tại: Có đủ năng lực lớn lao và thần thông tự tại như các bậc Thanh Văn và Bồ Tát, đủ năng lực nắm tất cả thế giới vào trong lòng bàn tay.
13. Thân sáng chói lọi: Hàng Thanh Văn thân thì chiếu sáng được một tầm, hàng Bồ Tát thì thân chiếu sáng được từ một trăm do tuần cho đến tam thiên đại thiên thế giới.
14. Vô số Thanh Văn: Trong hội đầu tiên của đức Phật A Di Đà đã giáo hóa, số chúng sanh chứng quả Thanh Văn không thể kể xiết, số Bồ Tát cũng vậy. Về số lượng Thanh Văn và Bồ Tát chứng quả này. Đức Thích Ca đã bảo cho ngài A Nan hay rằng: “Có sức thần như Mục Kiền Liên và dùng sức thần thông ấy trải qua trăm ngàn muôn ức vô số kiếp cũng không thể biết được số lượng Thanh Văn, Bồ Tát chứng quả trong đại hội đầu tiên của đức Phật A Di Đà giáo hóa, dù cho có biết được một phần nào mà nếu đem so với số chưa biết được thì cũng không khác nào một giọt nước so với biển cả”.
15. Vô số bổ xứ Bồ Tát: Ở quốc độ Cực Lạc, chúng sanh đều bất thối chuyển, trong số bất thối chuyển đó, số người sẽ Bổ xứ (sắp thành Phật) không thể đếm hết được. Số người Bổ xứ thật là vô lượng, vô số, vô biên vậy.
B. Tịnh độ Trang nghiêm: Đây là nói về thổ địa, hồn cảnh, môi trường sống, cũng được gọi là Y báo trang nghiêm, gồm các chi tiết được liệt kê như sau:
1. Quốc độ bằng phẳng thanh tịnh: Tồn quốc không có bụi nhơ, không có núi Tu Di và các núi non gò nổng khác, cũng không có biển lớn biển nhỏ mênh mông hoặc khe ngòi hang hố chập chùng.
2. Mặt đất do bảy báu tạo thành: Ở quốc độ Cực Lạc, ngọc lưu ly rải khắp mặt đất, xen lộn với bảy báu, trong suốt từ trong ra ngồi. Dưới đáy đất có đế bằng vàng, kim cang và thất bảo chống đỡ đất lưu ly. Xung quanh đế, trong tám phương có tám góc, mỗi góc khảm bằng thất bảo, mỗi thứ trong thất bảo chiếu ra trăm ngàn ánh sáng có tám vạn bốn ngàn màu sắc chói sáng rực rỡ lên mặt đất lưu ly có dây chuyền vàng bủa giăng, xen lộn với thất bảo, tạo thành những ranh giới ngay thẳng phân minh, rộng rãi bao la, mênh mông bát ngát, tráng lệ thanh kỳ, trang nghiêm tuyệt diệu.
3. Khí hậu ôn hòa: Khí hậu không lạnh không nóng, mát mẻ quanh năm, không phân chia bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông.
4. Lưới báu bủa giăng: Vô lượng lưới báu giăng khắp cõi Phật. Dây giăng tồn bằng vàng, kết tua bằng ngọc trân châu, xen lẫn với trăm ngàn thứ ngọc báu khác xinh đẹp lạ lùng. Chung quanh bốn phía lưới có treo các linh báu sáng ngời chói lọi, vô cùng tráng lệ. Mỗi khi gió dịu thổi qua, linh báu phát ra vô lượng pháp âm khiến chúng sanh ở đấy, hễ nghe tiếng linh thì tự nhiên sanh tâm niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng.
5. Sáu thời mưa hoa: Ngày đêm chia sáu thời có gió dịu phưởng phất, đồng thời từ trên trời, hoa Mạn đà la rơi xuống cùng khắp bờ cõi thơm tho mát dịu. Mỗi lần mưa hoa, chân đi xuống lún bốn tấc, như đi trên nệm gấm nhưng theo bước chân dỡ lên, lớp hoa lại hợp liền lại như cũ. Tuần tự trước sau, hoa ấy héo dần rồi biến mất, mặt đất trở lại sạch sẽ. Ngày đêm có sáu lần cảnh tượng ấy diễn đi diễn lại như thế.
6. Sen báu đầy dẫy: Các thứ hoa sen báu mọc lên cùng khắp cả cõi Phật. Mỗi một hoa sen báu mọc lại có trăm ngàn ức cạnh. Từ các cạnh, sức chói sáng của hoa ánh ra vô lượng màu sắc.
Sắc xanh phóng ra hào quang xanh, sắc trắng phóng ra hào quang trắng, các sắc huyền, vàng, đỏ, tía, mỗi mỗi đều phóng một loại hào quang riêng vô cùng rực rỡ chói lọi, lấn áp cả ánh sáng mặt trăng mặt trời.
7. Hóa Phật thuyết pháp: Từ mỗi hoa sen báu tuôn ra ba mươi sáu trăm ngàn ức hào quang, trong mỗi hào quang hiện ra ba mươi sáu trăm ngàn ức đức Phật, với thân vàng sáng chói, tướng tốt trang nghiêm, mỗi một đức Phật, lại phóng ra vô số hào quang chiếu sáng khắp mười phương và nói pháp nhiệm mầu cho mười phương nghe.
8. Cây đạo tràng của Phật: Cây đạo tràng của đức Phật A Di Đà là do các báu hợp thành. Ngài lại dùng trân châu mã não trang sức thêm. Chung quanh cây, trên các nhánh lớn, cành con, các thứ chuỗi ngọc treo lòng giõng, tỏa ra trăm ngàn vạn sắc trân kỳ. Trên cây đạo tràng, lưới báu xinh đẹp bủa giăng, hết thảy đều trang nghiêm và tùy ý ứng hiện.
9. Cây báu phát âm thanh: Vô số cây báu mọc cùng khắp cõi Tịnh Độ. Có cây chỉ do một ngọc báu tạo thành, có cây do hai, ba cho đến bảy loại ngọc báu xen lẫn nhau mà đúc nên. Các loại cây báu ấy mọc từng hàng ngang nhau, trổ từng cành đối nhau, đâm từng nhánh so nhau, lá lá hướng với nhau, hoa hoa giao với nhau, trái trái tương đương nhau, xanh tươi xinh đẹp không thể tả xiết. Khi một làn gió nhẹ thoảng qua, từ cành, từ lá, từ hoa, từ quả, mỗi mỗi đều phát ra năm thứ thanh âm hòa nhã như trăm ngàn điệu nhạc hòa tấu một cách tự nhiên. Nhạc điệu du dương tuyệt diệu hơn gấp trăm ngàn muôn ức lần tràng nhạc của cung trời Lục Dục và phát ra vô lượng thanh âm mầu nhiệm. Nghe tiếng nhạc ấy rồi chúng sanh liền lần lượt chứng nhập giáo pháp sâu xa, tiến lên bậc bất thối, tiến mãi cho đến khi thành tựu quả Phật. Nghe tiếng nhạc ấy rồi thì tai trở nên thanh tịnh, không còn các khổ hoạn, mắt trông thấy được sắc cây, mũi ngửi được hương cây, miệng nếm được vị cây, thân tiếp xúc được ánh sáng của cây tỏa ra, ý suy nghĩ hình dáng của cây. Sáu căn đã lãnh hội được hồn tồn cây báu rồi thì liền tỏ ngộ được thậm thâm pháp nhẫn mà lên bậc bất thối. Từ đó mãi cho đến khi thành đạo quả, không còn có sự não hại và lục căn luôn luôn được thanh tịnh.
10. Muôn vật nghiêm lệ: Hết thảy muôn vật đều trang nghiêm thanh tịnh, sáng suốt xinh đẹp. Hình sắc đặc biệt và lộng lẫy một cách vi diệu, không thể tả xiết.
11. Không có ba đường dữ: Không có các khổ nạn của ba cảnh giới Địa ngục, Ngạ quỹ và Súc sanh.
12. Cung điện trang nghiêm: Hết thảy nhà cửa như giảng đường tịnh xá, cung điện, lầu gác đều tự nhiên thành tựu và đều trang hồng bằng bảy thứ báu. Trên nhà cửa cung điện còn có giăng phủ một lớp mặt võng làm bằng các thứ báu trân châu, ma ni, minh nguyệt. Lại nữa, nhà cửa cao thấp, rộng hẹp, lớn nhỏ và được xây cất bằng một, hoặc hai, hoặc vô lượng thứ báu, hết thảy đều tùy sở nguyện mà liền có ứng hiện.
13. Quốc độ thanh tịnh: Quốc độ thanh tịnh trong suốt như một thế giới pha lê, chiếu tỏa khắp mười phương, khiến từ đó có thể trông thấy được vô lượng vô biên vô số thế giới của chư Phật bất khả tư nghị.
14. Hồ tắm trong thơm: Nước trong các hồ tắm yên lặng trong suốt, bản chất thanh tịnh, mùi vị thơm tho như nước cam lồ và có đầy đủ tám tính chất gọi là “bát công đức thủy”. Nếu là hồ hồng kim thì dưới đáy là cát bạch ngân, nếu là hồ bạch ngân thì dưới đáy là cát vàng, nếu là hồ thủy tinh thì dưới đáy là cát lưu ly, nếu là hồ lưu ly thì dưới đáy là cát thủy tinh, nếu là hồ san hô thì dưới đáy là cát hổ phách, nếu là hồ hổ phách thì dưới đáy là cát san hô, nếu là hồ xà cừ thì dưới đáy là cát lưu ly, nếu là hồ lưu ly thì dưới đáy là cát xà cừ, nếu là hồ bạch ngọc thì dưới đáy là cát vàng tía, nếu là hồ vàng tía thì dưới đáy là cát bạch ngọc. Các nhóm báu ấy còn thay đổi tùy theo ý người muốn: Hoặc do hai thứ báu, hoặc do ba, bốn cho đến bảy thứ báu mà hợp thành hồ.
15. Nước hồ lên xuống tùy nguyện: Nhân dân ở quốc độ Cực Lạc, một khi bước chân xuống hồ, mực nước lên xuống cao thấp đều tùy theo ý nguyện. Cũng tùy theo ý nguyện mà nước hồ có ấm lạnh một cách tự nhiên. Tắm xong, tinh thần thấy sảng khối và tẩy trừ hết tâm cấu nhiễm. Mỗi khi bước xuống tắm bốn phía bờ hồ có tiếng sóng vỗ lao xao như một điệu nhạc, phát ra tiếng niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, tiếng Tịch tịnh xa vắng, tiếng Vô ngã, tiếng Đại từ đại bi, tiếng Ba La Mật. Những tiếng phát ra như vậy rất xứng hợp với người nghe và khiến người nghe sanh tâm hoan hỷ vô lượng.
16. Hương xông ngào ngạt: Từ mặt đất lên đến hư không, hết thảy cung điện, lầu gác hồ sen, cây hoa, cho đến tất cả vạn vật đều xông ướp trong trăm ngàn thứ hương thơm, kết hợp do vô lượng tạp bảo đặc biệt. Hương ấy tỏa khắp mười phương thế giới, Bồ Tát ngửi thấy mùi hương liền dõng mãnh tu theo hạnh Phật.
17. Thức ăn tinh khiết: Thức ăn gồm các thứ hương hoa vô cùng tinh khiết và thù thắng hơn ở các cảnh trời. Mỗi khi muốn ăn, chén bát thất bảo tự nhiên hiện ra với trăm thức ăn uống đầy đủ. Cách ăn không như ở cảnh giới chúng ta, mà chỉ bằng tác ý và bằng mắt thấy tai nghe, tức thời tự nhiên bảo mãn. Ăn xong, thức ăn tiêu hóa, đến giờ ăn sau, những thức ăn mới lại tự nhiên hiện ra như trước.
18. Y phục tùy niệm: Y phục của nhân dân tùy niệm tùy hiện, không cần may cắt, giặt nhuộm.
19. Chim biết thuyết pháp: Các thứ chim ở cõi này đều là hóa thân của đức A Di Đà. Ngài biến hóa ra các thứ chim tạp sắc kỳ diệu như Bạch Hạc, Khổng Tước, Anh Võ, Xá Lợi, Ca Lăng Tần Già, Cọng Mạng, chim Phù, chim Nhạn, chim Oan Ương v.v... ngày đêm sáu thời, kêu tiếng hòa nhã. Tiếng ấy giảng giải pháp Ngũ căn, Ngũ lực, Bảy phẩm Bồ đề, Tám pháp chánh đạo v.v... Khiến người nghe đều phát tâm niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng.
Sự trang nghiêm, thanh khiết, an tịnh nơi tự thân của mỗi công dân ở cõi Cực Lạc và sự thù thắng vi diệu của cảnh giới Cực Lạc như được nêu khái lược trên đây, chắc chắn đó sẽ là niềm mơ ước của mỗi người con Phật, nhất là đối với những người con Phật đang phải sống trong cảnh Ta Bà uế trược, bất an, phiền não, đau thương nghiệp chướng này. Nếu được vãng sanh về đó thì quả là một đại may mắn, đại diễm phúc, mà tất cả vật chất vàng bạc châu báu dù có chất đầy cả mười phương hư không cũng không thể nào sánh nổi. Chính vì lẽ đó, chúng tôi mong mỏi quý Phật tử hay nỗ lực tinh tấn niệm Phật, chân thật thành kính niệm Phật để mai hậu bảo đảm vãng sanh về Thế giới Tây phương Cực Lạc.
Thế giới Tây phương Cực Lạc, dầu không thể diễn đạt hết bằng văn tự hay lời nói, nhưng thế giới Tây Phương Cực Lạc đó chúng ta vẫn có thể mục kích sở thị nếu như chúng ta tha thiết tu hành, thành kính hướng về đức Từ Phụ Di Đà khẩn nguyện vãng sanh, chân thật niệm Phật, tinh tấn ngày đêm không rời câu Phật hiệu, thì ngay trong hiện kiếp. Khi được vãng sanh Cực Lạc, tất nhiên khi đó, tự chúng ta sẽ trông thấy thế giới Cực Lạc một cách tường tận rõ ràng mà không cần phải hiểu biết qua kinh sách hay nghe ai thuyết giảng cả. Tận mặt diện kiến Phật A Di Đà và thế giới Cực Lạc bằng chính sự nỗ lực công phu trì danh niệm Phật của mình, thiết nghĩ đó là mong ước của cả một đời học Phật. Cảm nhận điều này một cách sâu sắc, rất mong quý Phật tử hãy tinh tấn tu hành.
Phần chánh báo trang nghiêm và y báo trang nghiêm trong chương này, chúng tôi lược trích từ chương “Phạm vi cõi Cực Lạc” trong cuốn Pháp môn Tịnh Độ của Hòa thượng Thích Trí Thủ NXB Tôn Giáo – 2002.
Chương 8: Phá Nghi Của Quần Chúng Về Việc Niệm Phật Cầu Vãng Sanh Cực Lạc
Đối với người học Phật tu theo pháp môn trì danh niệm Phật, nói đến thế giới Cực Lạc, không nhiều thì ít có lẽ cũng đã biết qua kinh sách, điển hình là trong tập sách nhỏ này, chúng tôi cũng đã sơ lược trình bày về những điều này.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, có những Phật tử đã thành thật thú nhận là họ rất hoang mang khi nghe một số băng giảng cho rằng cõi Cực Lạc là không có thật, do con người tưởng tượng ra và kinh A Di Đà cũng không phải do Phật thuyết. Chúng tôi nhận thấy đây là vấn đề hệ trọng trong Phật pháp, những nhận định sai lầm nêu trên là do tà kiến của một vài cá nhân, gây ảnh hưởng đến tín tâm và sự tu học của Phật tử. Chúng tôi rất lấy làm tiếc cho trường hợp này, đồng thời lưu tâm đến vấn đề hệ trọng của Phật pháp, nên trong tập sách nhỏ này, chúng tôi đã biên soạn thêm phần Chánh Kiến Tịnh Độ để phá nghi ngờ, ngộ nhận của quần chúng về việc niệm Phật cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Nhân đây chúng tôi khẳng định với quý Phật tử là kinh A Di Đà cũng như các kinh Địa Tạng, kinh Pháp Hoa... là từ kim khẩu của Phật xuất ra. Những vị nào đưa ra nhận định trái với lẽ thật, trái với Phật pháp thì sẽ chịu quả báo tương xứng với ác nhân mình đã tạo.
Trong phần Chánh kiến Tịnh Độ, chúng tôi đã cố gắng trình bày những điểm cần thiết về pháp môn Tịnh Độ, với mong mỏi giúp cho quý Phật tử có thêm những kiến thức cơ bản về pháp môn Tịnh Độ, chúng tôi cũng rất mong, qua đó được chia sẻ với quý Phật tử những băn khoăn thắc mắc trong tâm thức bay lâu này về pháp môn Tịnh Độ, cũng trong chương này, chúng tôi đồng thời nêu lên một số điểm then chốt khi thực hành pháp môn Tịnh Độ, thiết nghĩ, người học Phật cần lưu ý điều này trong quá trình tu tập.
Để tránh đi sự ngộ nhận sai lầm của quần chúng về việc niệm Phật cầu vãng sanh Cực Lạc, chúng tôi xin nhường lời cho Hòa thượng Tịnh Không, một Pháp sư chân tu rất có uy tín, đã nói về vấn đề đó như sau: “Người niệm Phật đối với lời Phật dạy, nhất định không được hồi nghi. Phật giáo dạy người không nói dối. Nói dối là giới trọng của nhà Phật. Vậy Phật sao có thể nói dối chúng ta! Điều này tuyệt không thể có. Phật nói thế giới Cực Lạc ở phương Tây nhất định là chân thật. Nhất là trong thời đại khoa học phát triển ngày nay, con người đã phát hiện trong hư không có vô số tinh cầu, hiện tại chúng ta cũng thường nghe nói về người ngồi hành tinh xuất hiện, điều đó chứng tỏ lời Phật dạy là siêu việt. Chúng ta là người sống ở địa cầu, làm sao có thể biết được các tinh cầu khác có người sống hay không?
Thế giới Cực Lạc cũng không nằm ngồi những tinh cầu đó, đó là chúng ta dùng khoa học hiện đại để suy cứu. Nếu suy nghiệm một bước cao hơn cho dễ hiểu thì ngày nay khoa học đã công nhận trong không gian có nhiều từng lớp, nhiều chiều. Chúng ta cũng công nhận rằng, trong không gian, không những có ba chiều mà còn có không gian bốn chiều. Hiện tại, chúng ta đang sống trong không gian ba chiều, còn những người sống trong không gian bốn chiều giống như thần tiên. Khoa học đã chứng minh có ít nhất là một từng không gian rất lý thú, rất phù hợp với lời Phật dạy. Trong kinh Phật nói có mười pháp giới, do đó có thể biết, nhà Phật nói mười pháp giới so với danh từ không gian chỉ có khác nhau về tên gọi. Tầng không gian càng cao thì đời sống sinh hoạt lại càng thù thắng. Phật dạy không gian có tận hư không và biến khắp pháp giới. Khoa học tuy đã phát hiện ra điều này, song không thể biết nguồn gốc hình thành và bước đột phá cao hơn nữa. Kinh Phật dạy rất thấu triệt, mười pháp giới được hình từ đâu? Đều từ nơi vọng tưởng, phân biệt và chấp trước mà thành. Làm sao có thể đột phá được? Phải dùng công phu thiền định, chỉ có phương pháp này mới nhập thẳng vào được không gian vô hạn để đột phá, sau đó mới có thể thấy được chân tướng của vũ trụ nhân sinh, còn gọi là nhất chân pháp giới. Điều này, tương ứng với những khám phá của khoa học.
Khi nói đến việc vãng sanh của người tu theo pháp môn Tịnh Độ, có người hỏi tôi: “Cổ đức có nói “sinh thì quyết định sinh, đi thì không thật có”, như vậy cứu cánh là có vãng sanh hay không?”. Sinh thì quyết định sinh, mà đi thì thật không có. Vì sao không thật có? Vì chúng ta chẳng lìa pháp giới. Vì sao nói sinh thì quyết định sinh? Vì chỉ có không gian chuyển đổi. Chúng ta có thể dùng ví dụ về ti vi để cho dễ hiểu. Màn hình ti vi có thể hiện lên cảnh ở Đài Loan, ở Mỹ... Nhìn trên ti vi, chúng ta thấy có một người bước lên máy bay và bay sang Mỹ. Máy bay cất cánh bay đi, cảnh vật ở Mỹ hiện ra, như vậy người đó có đến Mỹ hay không? Nhất định là có đến, và người đó có ly khai hay không ly khai màn hình? Nói cách khác, việc ấy chỉ có thay đổi về tần số. Chúng ta hiện tại đang ở tần số của thế giới Ta Bà, tức thuộc phạm vi của địa cầu. Một khi tần số chuyển đổi thì tuy chúng ta vãng sanh về thế giới Cực Lạc song vẫn ở tại pháp giới. Cho nên, từ góc độ nhất chân pháp giới mà nói thì không có đi, nhưng từ ở góc độ vãng sanh mà nói thì chỉ là thay đổi tần số, đây là một sự thật. Trong mười pháp giới có mười tần số không giống nhau. Tuy không giống nhau về tần số, nhưng vẫn cùng trong một pháp giới, cũng như chỉ ở trên một màn hình nhưng vẫn không ly khai nó. Vậy, đối với sự thật chân tướng, chúng ta đã thể hội được bao nhiêu? Từ đây mới có thể biết, chúng ta có nên cầu sanh Tịnh Độ hay không? Nhất định chúng ta phải cầu sanh Tịnh Độ! Chỉ có sanh đến thế giới đó, chúng ta mới có thể đột phá tầng lớp vô hạn của không gian, điều này, khoa học ngày nay tuy hiện đại bao nhiêu, nhưng cũng không có phương pháp để đột phá. Nếu con người có thể đi vào không gian ba chiều, bốn chiều hay năm chiều đi nữa, hoặc có thể trở về quá khứ, vị lai đi nữa, song thực tế, các cõi trời Dục giới, Sắc giới hay Vô sắc giới cùng với cõi Ta Bà của chúng ta lại không giống nhau. Tại cảnh giới của họ, họ có thể biết được quá khứ, biết được vị lai và do vậy, họ có thể tùy ý tiến lui một cách thong dong tự tại. Cũng như, nếu muốn, họ có thể hóa thân ở đời quá khứ và ứng thân vào đời vị lai. Cho nên, kinh Phật nói là có vô lượng vô biên thế giới là vậy. Chính điều này, ngày nay khoa học đang công nhận đó là sự thật sau một quá trình dài chứng minh, khảo cứu. Tuy vậy, họ lại không biết dùng phương pháp gì để đột phá, để tiến nhập vào những thế giới đó. Phật pháp ngược lại, cao minh hơn khoa học rất nhiều, Phật pháp có thể tìm ra và biết được phương pháp để đột phá. Cho nên, chúng ta phải khẳng định thế giới Cực Lạc là một thế giới hiện thực, và việc cầu vãng sanh là tích cực chứ không phải tiêu cực như nhận định của người thế gian. Nếu chúng ta cho việc cầu vãng sanh là tiêu cực, là lánh xa với hiện thực thì thật ra chúng ta đã sai lầm, đã nhìn vấn đề một cách cạn cợt. Trong Kinh Vô Lượng Thọ, Phật đặc biệt nói kinh chẳng phải là tiểu thừa, mà là kinh đại thừa. Chẳng những kinh đại thừa mà còn là đại thừa trong các kinh đại thừa, nhất thừa trong các kinh nhất thừa nữa, là bổn kinh liễu nghĩa cứu cánh. Vì vậy, mười phương chư Phật đều tán thán, tất cả chư Phật đều hoằng dương, đó là sự thật không phải tránh xa hiện thực. Đến thế giới Cực Lạc chứ không phải đi thọ lạc, nếu chúng ta vẫn còn tâm niệm thọ lạc thì đó chỉ là vọng tưởng xa xôi. Điều kiện cần yếu để đến đó được là tâm chúng ta phải có thanh tịnh. Muốn tâm thanh tịnh, chúng ta có thể dùng phương pháp niệm Phật. Tâm có thanh tịnh rồi, chúng ta mới đủ tư cách để vãng sanh Tịnh Độ. Nếu tâm chưa thanh tịnh, vẫn còn vọng tưởng, phân biệt, chấp trước tồn tại thì dù một ngày chúng ta có niệm đến mười vạn câu Phật hiệu đi chăng nữa, cũng chẳng có lợi ích thiết thực gì. Cho nên, cổ nhân mới nói:
“Xem ra niệm Phật dễ mà không
Khẩu ý buông lung giữ chẳng đồng
Miệng niệm Di Đà tâm tán loạn
Dù cho khan cổ vẫn hồi công”.
Giống như học bài, chúng ta cần phải học đi học lại nhiều lần, học cho đến khi nào thành thục, nhuần nhuyễn thì kỳ thi mới có kết quả tốt. Cũng vậy, khi niệm Phật, chúng ta phải niệm đến nhất tâm bất loạn, đó là tiêu chuẩn căn bản mà kinh A Di Đà đã nêu, Muốn đạt được nhất tâm bất loạn, chúng ta phải dùng phương pháp trì danh niệm Phật. Phương pháp này, trong kinh Vô Lượng Thọ và kinh A Di Đà đều có đề xướng. Tây Phương Cực Lạc là trường học, tất cả chúng ta là học sinh, trì danh là môn học, được vãng sanh, thành Phật là sự nghiệp sau cùng. Thành Phật là gì? Là thành tựu trí tuệ viên mãn cứu cánh, là trí tuệ vô sở bất tri, vô sở bất năng. Thành tựu được rồi, sau đó chúng ta mới có đủ khả năng ở trong tận hư không pháp giới để trợ giúp tất cả chúng sinh, giúp họ phá trừ mê hoặc, đạt được giác ngộ, hiểu về chân tướng của vũ trụ và nhân sinh. Đó là một việc vô cùng ý nghĩa, lẽ nào lại tiêu cực sao?
Vì vậy, chúng ta nhất định phải niệm Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc. Lời của Phật nói không hề dối gạt chúng sinh. Chẳng những Phật Thích Ca không nói dối mà mười phương tất cả chư Phật đều tán thán, hoằng dương. Vậy, chân thành khẩn thiết khuyên bảo và mong mỏi tất cả chúng ta phải nên tu tập, hành trì pháp môn Tịnh Độ. Đối với chúng ta, Phật có đòi hỏi điều kiện gì không? Phật tuyệt đối không cần chúng ta phải cung kính hay cúng dường Ngài. Lời Phật dạy không thể dối gạt người, nếu cho rằng Phật dối, tất nhiên chúng ta bị tâm bất thiện phát sinh”.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
