Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Giáo lý
Đạo Phật Với Con Người
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
Một Câu Chuyện Về Khổng Tử Và Nhan Hồi
Tôi kể các bạn nghe một câu chuyện liên quan đến yếu tố “không tuyên truyền thị phi, không nói thị phi”. Nhan Hồi là học trò lớn của Đức Khổng Tử, có một lần, lúc Nhan Hồi đang nấu cơm, thì đột nhiên bụi trên trần nhà rơi vào làm bẩn thức ăn, Nhan Hồi bèn dùng cái thìa vớt nó ra, đưa lên miệng ăn, lúc ấy Khổng Tử đang đứng phía sau nhìn thấy. Khổng Tử không hài lòng nói với Tử Lộ: “Nhan Hồi nấu cơm, ta làm thầy của người còn chưa ăn, vì sao anh ta lại ăn trước?”.
Tính tình của Tử Lộ rất xấu, rất nóng, chạy đến bên Nhan Hồi mắng, anh ta nói: “Nhan Hồi! Anh làm cơm hầu sư phụ, tại sao lại dám ăn trước hả?”
Nhan Hồi bèn đáp với Tử Lộ rằng: “Thật là oan uổng, tôi sợ sư phụ ăn vào thì bị bệnh dạ dày. Bởi vì, trên thức ăn có vương ít bụi bẩn, tôi trước dùng thìa vớt nó ra, rồi sau gạn bỏ chỗ bẩn mà ăn, là vì bỏ đi thì lãng phí, không phải tôi ăn trước”.
Tử Lộ biết việc ấy rồi, quay lại thưa với Khổng Tử. Khổng tử sau khi đã hiểu sự việc bèn gọi các học trò tập họp lại dạy rằng: “Các con nghe đây, Khổng Khâu ta tận mắt nhìn thấy Nhan Hồi ăn trước, vậy mà cũng không chính xác, không đúng sự thật. Huống gì đạo mà nghe từ lời nói của những người đi đường, trên đường, nghe ở ngã tư, đường nhỏ, cho đến nghe những sự việc thị phi, thì làm sao chính xác cho được? Ta tận mắt nhìn thấy còn không đúng, huống gì tuỳ tiện đi nghe người ta giảng đạo làm sao được chính xác?”.
Con người vốn có quyền lợi được sống những ngày hạnh phúc, chỉ tại mình không muốn và từ bỏ những ngày hạnh phúc thôi, cũng bởi vì con người thường bị sương mù che kín cả đầu mình. Chúng ta không lượng xét tình người mà tha thứ, bao dung người khác, mỗi ngày chỉ nghĩ đến chuyện đi chuyển hoá người ta mà không nghĩ đến chuyển hoá chính bản thân mình. Chúng ta chỉ muốn hiểu được người khác, nhưng mà chẳng hiểu chính mình. Chúng ta ngày nào cũng sống trong phiền não, trong khi đó, cuộc đời vốn rất đẹp, chúng ta bị ‘vô tri’ dẫn dắt chúng ta đi qua vô lượng sự thống khổ, Phật giáo gọi là bị ‘vô minh’ quấy nhiễu, gây rối, làm điên đảo, mất đi sự an tịnh của tâm hồn. Kỳ thật “chúng ta vốn có thể sống rất an lạc, hạnh phúc, chỉ là chúng ta không muốn đó thôi”. Nếu như bạn muốn, những điều tôi vừa nói, bạn có thể vận dụng vào trong cuộc sống một cách thật tốt, bạn nghĩ có hạnh phúc không? Nhất định rất hạnh phúc!
Báo chí ở Tân gia ba tôi không biết, hiện tại tôi nói báo chí ở Đài Loan. Báo chỉ ở Đài Loan chí ít cũng đến 30 loại. Hôm nay đến Tân gia ba, báo chí tôi chỉ thấy có một phần. Tại Đài Loan có thời báo Trung Quốc, báo Liên Hợp, báo Tự Lập sáng (chiều), nhật báo Kinh tế, nhật báo Dân chúng … vân vân, rất nhiều, tổng cộng cũng hai ba chục loại báo. Trước đây báo chí ở Đài Loan, đăng tải những sự việc đại khái có thể tin được, bây giờ những nhà báo về mặt đạo đức có vấn đề, văn phong thì như mưa, bản thân ký giả thì chưa nắm được sự việc rõ ràng nhưng cũng có thể viết cả trường thiên đại luận. Do đó, ở Đài Loan có nhiều nhân vật chính trị, nhân vật cấp bộ trưởng, thường đứng ra giải thích cho quần chúng. Tôi chưa từng làm việc này! Tình hình thực tại rất phức tạp!
Tôi không biếát ở Tân gia ba có bệnh này không? Vì vậy, một người học Phật, không nên nhân xem một tờ báo, tạp chí mà nhận thức rằng đó là sự thật, bất cứ sự việc gì cũng cần phải trải qua sự kiểm chứng. Một khi nghe báo chí ở Đài Loan đưa tin, sẽ có người hỏi: “Có đúng không đó? Có hình ảnh hay không?”, một số tờ báo đã bị mất niềm tin. Đồng thời, có một số sự việc thật, giả khó phân biệt được, biến thành thị phi khó phân, thật giả không rõ ràng. Vì vậy, điều chủ yếu nhất là đừng để bị ảnh hưởng của ngoại giới ảnh hưởng đến nội tâm thanh tịnh của chúng ta. Chúng ta nhất định phải có trí tuệ, xem một tờ báo, tạp chí chỉ nên lấy đó làm tham khảo, không nên để nó ảnh hưởng đến mình.
Đoán Số Phận – Chấp Nhận Cuộc Sống
Lại nói đến chuyện ‘chấp nhận số mệnh’. Tại Đài Loan có nhiều người rất thích xem bói số mệnh. Người dân ở Tân gia ba không biết có người xem bói số mệnh hay không? Dùng Phật giáo để bói toán số mệnh là phạm giới, không kể tại gia hay xuất gia, xem bói đều là phạm giới, trừ phi dùng toán số để cứu độ chúng sanh mới không phạm giới.
Nhiều người rất thích xem bói số mệnh, tôi cũng biết xem bói, cũng hiểu biết được Phật pháp, tôi biết nếu xem bói cho người ta một chút, người ta rất thích thú. Nếu cần xem bói số mạng cho người ta, tốt hơn hết là nói những điều lành, không nên nói những điềm xấu. Nói điềm xấu khiến người ta tối về nhà ngủ không được. Có người, khi thấy có người đến xem bói liền vui mừng nói: A! tháng bảy phải cẩn thận không thì bị tai nạn xe nhé, bạn sẽ chết tại phi trường Tân gia ba! Người kia nghe rồi tâm tưởng vô cùng phiền muộn, bây giờ mới tháng năm, phải đau khổ phiền muộn đến tháng bảy. Mà có chết hay không còn chưa biết nữa, đã bắt đầu lo buồn phiền muộn rồi. Vì vậy, tôi dạy tín đồ Phật giáo nên chấp nhận, đón nhận sự sống của mình mà không nên xem bói, tính toán số mệnh.
Thế nào là chấp nhận số mệnh? Chấp nhận số mệnh chính là đối với những sự thật không thể chuyển hoá, thay đổi được, bạn hãy can đảm đón nhận nó.
Một lần nọ, có một người phụ nữ khoảng 40 tuổi dẫn hai đứa con đến tìm tôi, một đứa khả năng phát triển trí tuệ rất thấp, một đứa bị bệnh thần kinh. Chị ta đem hai đứa nhỏ đến cho tôi làm gì? Xin tôi làm phép gia trì cho chúng. Chị ta chưa có nhận thức căn bản về Phật pháp. Nếu chậm phát triển trí tuệ hoặc bị bệnh thần kinh mà có thể gia trì lành được thì tôi lập tức hành nghề này liền, có thể kiếm được rất nhiều tiền.
Vì nhận thức căn bản Phật pháp của chị ta chưa có cho nên cứ nghĩ rằng những người xuất gia đều có khả năng gia trì cho người khác, đứa bé kém thông minh và đứa bé bị bệnh thần kinh có thể gia trì mà lành được. Tôi nói với chị ta không thể làm được, chị ta rất đau lòng, rất thống khổ. Chị ta nói với tôi: “Trong cuộc đời của con không có làm việc gì ác, mà tại sao sanh ra hai đứa con đều bị mất trí”.
Tôi nói với chị ta rằng: “Không ai hy vọng những đứa con của chị trở nên như thế này. Những đứa con của chị như vậy, đối với quốc gia, xã hội đều là một tổn thất! Đối với chị là cả một gánh nặng, rất khổ đau. Nhưng chị không thể lấy việc lạy Phật, đức Phật sẽ khiến cho bệnh thần kinh được lành hay đứa bé kém thông minh này biến thành người có trí tuệ cao được, điều đó không thể được”.
Chị ta nói: “Thưa thầy, con rất siêng năng lạy Phật, rất siêng năng niệm chú đại bi, lẽ nào cũng đều vô hiệu sao, con rất đau khổ”.
Tôi trả lời: “Quan niệm như vậy là không đúng, ngày nay chỉ phải chấp nhận hai sự thật, chấp nhận cuộc sống của chị. Đối với sự thật không thể thay đổi, chị chỉ có một cách duy nhất là chấp nhận mà thôi”.
Những người không học Phật đều không chấp nhận số mệnh, không cúi đầu trước sự thật. Ví dụ, hai vợ chồng đều đã lớn tuổi, người vợ rất là hư, áo quần không giặt, chén bát không rửa, chỉ đánh con, nói chuyện rầm rĩ, thường tranh nhau từng lời ăn tiếng nói. Đấng trượng phu cùng với một lão thái thái đã 70 tuổi rồi nói năng cũng chua như giấm. Giả như, lấy vợ mà gặp một người hạng này, là đấng trượng phu không chấp nhận số phận, nhất định cuộc sống rất đau khổ, vì nghĩ rằng có thể thay đổi, chuyển hoá được người vợ, cho nên đánh cô ta, nhưng mà càng đánh, cô ta càng hung dữ. Cuối cùng, cô ta đã để móng tay rất dài, chuẩn bị sẵn sàng để đánh trả. Vì vậy, chấp nhận số mệnh chính là đối với những sự thật không thể thay đổi bạn phải đón nhận nó.
Các bạn, tôi nói một câu, hy vọng các bạn có thể tham khảo, đây là một câu phương châm của cuộc đời(*): “Cùng ở với bạn, bạn đi bài xích nó, chẳng bằng bạn chấp nhận nó, đó gọi là chấp nhận số mệnh”. Sự thật đã phát sinh từ chính bản thân bạn, dù là sự thật bất hạnh, bạn đi bài xích nó, chạy trốn nó, chẳng bằng bạn hãy chấp nhận nó!
Bệnh
Tôi từ nhỏ thân thể vốn không được mạnh khoẻ, một năm 365 ngày, mỗi ngày đều uống thuốc, không có ngày nào quên, cái gì thì có thể quên chứ uống thuốc thì không thể quên, có thể nói không có một ngày không uống thuốc. Từ nhỏ thể chất đã không tốt, dễ bị cảm lạnh. Trước đây cũng uống rất nhiều thuốc tây, đến bây giờ uống thuốc tây thì bị nôn, cho nên chỉ dùng thuốc bắc.
Có một tín đồ hỏi tôi: “Pháp sư Tuệ Luật, Ngài là vị thầy cứu độ chúng sanh, là thầy của vạn người, công đức vô lượng mà cũng có bệnh sao, cũng nôn mữa sao?”.
Ồ! Sao lại hỏi như vậy nhỉ? Nôn mữa, sanh bệnh là chuyện bình thường của con người, và việc cứu độ chúng sanh có quan hệ gì với nhau? Là con người, có thân thì nhất định có khổ. Nếu như sau khi học Phật, sau khi niệm Phật mà có thể không sanh bệnh, cũng không cảm lạnh, tụng kinh mà trong nhà có thể hoàn toàn tiêu tai, giải ách, thế thì, các bệnh viện ở Tân gia ba đều đóng cửa không hoạt động và cũng không cần uống thuốc, tiêm thuốc. Đây là những sai lầm, không hiểu được chân lý của Phật giáo.
“Chấp nhận cuộc sống”, chính là đón nhận những sự thật không thể kháng cự, chúng ta phải đón nhận một cách vui vẻ. Chúng ta đón nhận sự thật một cách vui vẻ thì chúng ta sẽ cảm thấy cuộc sống rất thoải mái, dễ chịu. Tuy tôi độ rất nhiều chúng sanh, trên sự thật không có chúng sanh nào được độ và tôi cũng cảm thấy không độ được chúng sanh nào. Tuy thân thể tôi vẫn còn nhiều bệnh tật nhưng tôi chấp nhận sự thật này. Thân thể sức khoẻ không tốt là do nghiệp đã tạo đời trước, đời này phải chấp nhận quả báo. Nếu như quả báo đã phát sinh từ chính bản thân mình lại cảm thấy phiền não với nó thì càng tăng thêm sự đau khổ. Vì vậy các bạn hãy nghe lời tôi, nên chấp nhận sự thật cuộc sống.
Chấp nhận sự thật của cuộc sống thì cuộc sống của chúng ta sẽ rất hạnh phúc. Không nên oán trách, cuộc đời này không có việc gì oan uổng cả. Nếu nhân như thế thì được quả như thế, không có việc gì oan uổng. Hình dáng tướng mạo của con người không giống nhau, trí tuệ không giống nhau, kinh tế, năng lực không giống nhau, hoàn cảnh sinh hoạt cũng không giống nhau. Vì sao vậy? Đó chính là vì nhân quả khác nhau mà mỗi cá nhân đã tạo. Bởi vậy, hy vọng các bạn đều hiểu rõ sự thật của cuộc sống mà không nên tin vào sự bói toán, đoán mệnh.
Từ Bỏ Quan Niệm Được Mất Bại Thành
Chúng ta muốn có được cuộc sống an lạc, hạnh phúc thì phải từ bỏ quan niệm được mất bại thành. Thật sự từ bỏ quan niệm được mất bại thành. Hôm nay bạn được một đồ vật nào đó, trước hết chớ vui mừng, có một ngày bạn sẽ mất đi; hôm nay bạn bị mất một cái gì đó, chớ buồn, một ngày nào đó bạn lại có được. Cuộc đời này không có vật gì tồn tại mãi mãi, vì vậy bạn hãy từ bỏ quan niệm được mất bại thành.
Cuộc đời có nhiều việc không biết làm sao được. Ví dụ, người con trai mất đi người bạn gái đau khổ muốn chết, muốn thắt cổ, uống thuốc ngủ, dùng dao tự sát, uống thuốc độc, tại Đài Loan có rất nhiều trường hợp uống thuốc độc tự sát. Họ không hiểu được rằng, có được một ít đồ vật, không thấy được đó chính là điều tốt. Giống như những đại gia ở Đài Loan, đánh bạc rất thịnh hành, đánh bạc rất điên cuồng, có một người được trúng thưởng, sau khi đã trúng lục hợp thải (trúng số), trúng hơn 4 trăm vạn. Lúc đi lĩnh tiền, gặp bốn người, tay cầm dao võ sĩ bước tới, bảo ông ta bỏ tiền xuống. Tình hình trị an ở Đài Loan bây giờ đã trở nên báo động, rất nghiêm trọng.
Có một hôm, Nội chánh bộ trưởng, tiên sinh Hứa Thuỷ Đức đến thăm tôi, ông ta hy vọng nhờ lực lượng tôn giáo để cải thiện tình hình xã hội, dùng quan niệm nhân quả để khuyến khích người dân làm việc thiện. Kỳ thật, trị an ở Tân gia ba có phần tốt hơn, nếu như có thể thêm vào quan niệm nhân quả của Phật giáo, thì sẽ tốt hơn nữa, sẽ làm cho xã hội, đất nước Tân gia ba tiến bộ hơn nữa. Sau khi có quan niệm nhân quả, người ta sẽ không dám phạm tội. Ví dụ, bạn đánh chết tôi bảo tôi đi bắt người, tôi cũng không làm, bảo tôi đi giết người, tôi cũng không đi làm, bởi vì tôi có quan niệm giới luật.
Nhưng, chúng ta vừa mới nói đến chuyện người trúng số, lúc đến ngân hàng lĩnh tiền gặp bốn tên cướp bảo ông ta bỏ bốn trăm vạn xuống. Ông này là người đã từng ở trong quân đội hải quân lục chiến, thân thể rất là tráng kiện, tuy nhiên đối phương lại cầm dao, nhưng ông ta không một tấc sắt, nhưng vì ông đã học qua thái quyền đạo, lúc ấy ông liền xuất thủ, kết quả, bốn tên cướp bị ông ta đánh chết hai người, nhưng trên người ông ta cũng bị chém đến hơn hai mươi nhát dao, sau đó không thể chữa trị và bị chết.
Chúng ta có giả thiết như thế này, giả sử không trúng bốn trăm vạn thì cũng không bị chết. Nhưng vì được một số tiền không chính đáng mới khiến thân bị chém hai mươi nhát dao. Vì vậy tôi nói, các bạn Phật tử! “Có tiền hay không có tiền, học Phật cho tốt, đừng để thời gian trôi qua”. Bởi vậy, chúng ta nên từ bỏ quan niệm được mất, bại thành. Có tiền chưa chắc đã là điều tốt, có nữ nhân cũng không chắc là tốt, có quyền lực cũng chưa chắc đó là điều tốt. Biết đâu chừng đó chính là hoạ sát thân, điều đó khó mà nói được. Sống những ngày bình thường, giản dị không phải là rất hạnh phúc sao?
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
