Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 11/37

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Lịch sử và tiểu sử

Truyện Cổ Phật Giáo

Thông tin
Nguồn: adidaphat.net

Độ Đệ Tử

Lúc Phật còn tại thế, có một vị tân Tỳ kheo tên là Hòa Tiên, cùng đi với một người đệ tử đến yến kiến Đức Thế Tôn. Đức Phật lấy tay chỉ người cùng đi, hỏi vị tân Tỳ kheo rằng:

Thầy là gì giới Thầy?

Vị Tân Tỳ kheo ấy tỏ vẻ sung sướng:

Kính bạch Đức Thế Tôn, Thầy này là đệ tử của con!

Đức Thế Tôn ngạc nhiên:

Thầy được bao nhiêu tuổi hạ?

Bạch Thế Tôn, con được hai tuổi hạ, vị tân Tỳ kheo trịnh trọng thưa. Đức Thế Tôn tiếp lời:

Người đệ tử của Thầy đây được mấy tuổi hạ?

Bạch Thế Tôn, Thầy này được một tuổi hạ, vị tân Tỳ kheo trả lời.

Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn liền kêu riêng vị Tỳ kheo ấy mà dạy rằng:

Thầy độ người như vậy là không đúng phép, không đúng của Sa môn… Thầy không nên làm như vậy.

Chính Thầy chưa biết chi, lấy chi Thầy dạy đệ tử?!

Đức Thế Tôn la rầy quở trách ông Hòa Tiên Tỳ kheo xong liền bảo các Thầy Tỳ kheo rằng:

Từ nay về sau, vị nào muốn độ người xuất gia phải đủ những điều căn bản như sau đây:

1/ Phải đủ 10 tuổi hạ chứ không phải tuổi đời hay tuổi thọ giới.

2/ Phải thành tựu giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến…

3/ Phải biết thế nào là khai, giá, trì, phạm, khinh, trọng v.v…

Nếu không hội đủ những điều tất yếu như vậy thì không được độ người xuất gia làm đệ tử. Ngoài ra, vị nào xét thấy mình đủ những yếu tố trên nhưng trước khi bắt đầu độ người xuất gia phải (bạch nhị yết ma) và Tăng đoàn chấp thuận mới được.

Lại có một vị Tỳ kheo Ni, ham nuôi đệ tử, có năm độ đến hai ba người xuất gia mà rồi không chu đáo được vấn đề giáo dục cho họ nên gây ảnh hưởng không hay cho Tăng đoàn. Đức Thế Tôn liền kêu vị Tỳ kheo Ni ấy hỏi rằng: Ngoài đời có ai một năm sanh hai ba người con không? Nếu có thì sự nuôi dạy có chu toàn không v.v…

Đức Thế Tôn quở trách vị Tỳ kheo Ni ấy xong liền khuyên bảo các Tỳ kheo rằng:

Từ nay các vị đừng nên làm việc phi pháp, phi Sa môn… như vậy nữa!

Thích Đổng Minh

“Giới luật là mạng mạch của Tăng già, là thuyền bè đưa chúng sanh thoát khỏi bể khổ”.

Đóa Hoa Vương Quốc

Hôm ấy, tại rừng cây mát mẻ gần thị trấn Desaka, nước Sumedha, trước hội chúng Tỳ Kheo, đức Thế Tôn đã dạy như sau:

Này chư Tỳ Kheo! Ở đây là thị trấn Desaka, được nổi danh là trù phú, đẹp đẽ, thạnh mầu. Đời sống vật chất ở đây thật là sung túc, thạnh mãn. Khắp cá đường phố, người ta chưng bày hàng hoa tươi mắt, khêu gợi lòng tham. Sau các cửa sổ có rèm lụa và trước cửa mọi nhà, những cô gái mỹ miều, duyên dáng được phục sức và trang điểm bằng châu báu, hương thơm và tràng hoa. Các trò du hí, hoan lạc với trống đánh và kèn thổi, những nhạc ca du dương trỗi lên như sân khấu ở cõi trời.

Này các Tỳ Kheo! Thật là dễ dàng thay cho các thầy khi đi trì bình khất thực, với cơm và bánh, với thức ăn cứng và mềm vừa đủ no lòng. Mà cũng thật là khó khăn thay cho các thầy, khi phải thu thúc lục căn, trang nghiêm thân, trang nghiêm giới, sống đời tiết độ, chánh hạnh mà không xao động, không có rối loạn tâm, không có chao đảo trí.

Sau khi giáo giới như vậy, đức Bổn Sư tiếp giọng Phạm âm, như tiếng sấm giọng giữa hư không lúc trời mưa:

Này các thầy Tỳ Kheo! Hãy nghe đây! Đứng trên đỉnh cao ngàn trượng còn dễ dàng hơn là thấy sắc đẹp của mỹ nhân mà không nhìn. Đứng trên bờ hố than hồng còn dễ dàng hơn là trước âm thanh quyến rũ của tiên nữ mà không nghe! Suy ra, mùi hương, vị ngon, xúc chạm êm ái đều là như vậy cả!

Này các thầy! Các thầy nghĩ thế nào? Ví như có một cô gái đẹp với tấm xiêm lụa mỏng như mây trời, được phô bày trọn vẹn thân vóc ngọc ngà với các đường cong uốn lượn. Cô gái ấy đang múa một khúc điệu lả lơi gợi tình, hát một giọng hát như bồ câu gọi bạn, như hoa gọi bướm… Nếu có một gã thanh niên trẻ trung, khí huyết dư tràn, hai tay bưng hai bát dầu đầy có ngọn, buộc phải đi qua chỗ cô gái ấy. Tên đao phủ của vua cầm kiếm đi sau, nói với thanh niên rằng: “Này người kia! Không được nhắm mắt, không được bịt tai, hãy đi qua chỗ mỹ nhân. Chỗ nào ngươi làm rơi một giọt dầu, chỗ ấy đầu của ngươi sẽ lìa khỏi cổ. Nếu ngươi đi qua hết chỗ mỹ nhân, mà không có một giọt dầu nào rơi ra ngoài, ngươi sẽ được một ngàn đồng tiền vàng”.

Này các thầy Tỳ Kheo! Các thầy nghĩ thế nào? Một ngàn đồng tiền vàng dễ dàng bỏ vào túi hay khó bỏ và túi?

Được chư Tăng trả lời là “Khó thay!”. Đức Phật tiếp:

Này các thầy! Thật dễ dàng thay là một ngàn đồng tiền vàng! Tại sao vậy? Vì người thanh niên ấy sợ cây kiếm, sợ đầu rơi khỏi cổ, sợ mất tính mạng mình nên y sẽ thận trọng, cố gắng tỉnh giác. Và do như vậy, y sẽ dễ dàng đi qua chỗ mỹ nhân mà không hề làm rơi một giọt dầu nào!

Để cho chư Tỳ Kheo lãnh hội sự thật đã được khéo giảng thuyết, khéo ví dụ. Đức Thế Tôn lại tiếp:

Này các thầy Tỳ Kheo! Bậc hiền trí thuở xưa, không có cây gươm hăm dọa đi sau. Và sự thử thách, cạm bẫy, cám dỗ không phải chỉ thời gian một hồi trống, mà suốt bảy ngày bảy đêm trên đường trường, bất kỳ ở đâu, bất kỳ lúc nào. Sự thử thách, cám dỗ, cạm bẫy, không phải chỉ một mỹ nhân, mà thật sự là thiên sắc, thiên âm, thiên hương, thiên vị, thiên xúc! Thế mà bậc hiền trí vẫn không phóng dật, an trú niệm, cột giữ các căn, suốt năm mươi do tuần, đi đến nơi đến chốn, không chỉ đạt được một ngàn đồng tiền vàng mà đạt được cả quốc độ.

Nói thế xong, đức Thế Tôn im lặng. Sau khi chư Tỳ Kheo thưa thỉnh ba lần, Ngài mới kể chuyện quá khứ đã quên vào dĩ vãng như sau:

“Thưở đức vua Brahmađatta trị vì vương quốc Ba La Nại, Ngài có một trăm người con, và Bồ Tát là Hoàng tử trẻ nhất. Đức vua có nhiều từ tâm và giàu lòng bố thí. Hằng ngày trong cung điện, bao giờ cũng có vị Độc Giác Phật từ Hy Mã Lạp Sơn đến dùng cơm. Nhà vua cúng dường không mệt mỏi, không có thối thất. Bồ Tát, tức Hoàng tử Öt, hoan hỷ việc làm của vua cha, nên thành tâm cung kính phục vụ các vị ấy không thiếu thứ gì.

Một hôm, Hoàng tử suy nghĩ:

Ta có những chín mươi chín người anh, nhưng chỉ có một vương quốc. Bây giờ vua cha còn tại thế, với tình thương đồng đều, ai cũng có chút ít của cải, tài sản. Nhưng chẳng biết khi vua cho thăng hà, ta sẽ thế nào? Chốn vương vị, lợi danh dễ đổ máu và dễ mê đắm long người! Nếu biết là chỗ nguy hiểm thì ta nên tránh xa. Các vị Độc Giác Phật này có thần thông biết quá khứ, vị lai. Vậy ta hãy đem điều đó hỏi quý Ngài.

Ngày sau, khi các vị Độc Giác Phật đến, Hoàng tử đem lại bình tịnh thủy, lọc nước, rửa chân cho các vị ấy, lau cho khô với khăn vải sạch, dâng cúng các món ăn thượng vị. Sau khi các Ngài dùng xong, Hoàng tử dâng nước và tăm xỉa răng, khăn trắng lau tay. Khi các Ngài đã ôm bát, Hoàng tử đến đảnh lễ, ngồi xuống một bên và trình bày sự thắc mắc của mình:

Thưa các bậc ẩn sĩ thanh tịnh! Con ở chỗ cõi trần, mắt thịt tối tăm và dầy bụi, thật khôn biết chỗ nào trong, chỗ nào đục; không biết chỗ nào tốt, chỗ nào xấu, không biết chỗ nào nên ở, chỗ nào nên đi! Tương lai thật là mù mịt, bấp bênh và vô định. Vậy xin các Ngài từ bi chỉ giáo cho con, việc nên làm và việc không nên làm, để an lạc lâu dài cho con về sau!

Vị Trưởng lão Độc Giác Phật chăm chú nhìn Hoàng tử một hồi rồi khẻ nói:

Hoàng tử có thể tưởng tượng được cái rộng lớn vô cùng của hư không và biển cả chứ?

Dạ! Con tưởng tượng được.

Những tư duy, những vấn đề, những câu hỏi của Hoàng tử cũng thật là mênh mông, rộng lớn như vậy. Đấy là những tìm kiếm một đời, hai đời, nhiều trăm ngàn đời của những ẩn sĩ cô độc giữa rừng sâu, của những hiền triết, đạo nhân từ ngàn xưa cho đến ngàn sau vậy. Ở đây, Hoàng tử đặt vấn đề có giới hạn hay không có giới hạn?

Hoàng tử chợt ngỡ ngàng, bối rối, lúng túng:

Bạch! Tâm trí con chưa đủ rộng lớn để đặt những vấn đề mênh mông, vô giới hạn. Ở đây, thật nhỏ bé và tầm thường là tương lai và hạnh phúc của một đời người. Tương lai và hạnh phúc của một đời người lại phải được giới hạn nơi những nhu cầu tối thiểu, giản dị nhất. Con sẽ có thí dụ. Ví như một hạt hoa nằm trong trái chín, đến thời kỳ vỏ sẽ nứt ra và hạt bung ra. Cái hạt ấy cần phải nương gá vào một chỗ nào đủ đất, đủ nước, đủ không khí, đủ ánh sáng, không sâu bọ, để nó có khả năng lớn lên, đón sương, đón gió, đón ánh trăng, nắng ấm…mà sống đời an lạc và cho sắc, cho hương! Bạch các Ngài! Con chỉ muốn như hạt hoa ấy. Là vấn đề giới hạn của con!

Vị Trưởng lão Độc Giác Phật hoan hỷ mỉm cười:

Thật khiêm tốn thay là ước mơ của một vị Hoàng tử. Vì tâm đức của Hoàng tử nên ta tiết lộ cho Hoàng tử hay:

Cái hạt hoa ấy không thể sống an lạc, cho sắc, cho hương ở trong quốc độ này. Nói cụ thể hơn, Hoàng tử không thể được vương quốc.

Phải rồi! Hoàng tử nói. –Mà chính điều đó con cũng không muốn. Nếu vua cha mà truyền ngôi cho con, con cũng không thể nhận. Bỏ trưởng mà lập thứ là mẩm họa hại và loạn ly ở trong nước. Con muốn nói rằng: con có thể có một ít của cải và tài sản để sống chung với các anh con một cách thuận hòa và tốt đẹp chăng?

Ngay chút ít tài sản và của cải ấy cũng không có trong vương quốc này. Cái hạt hoa ấy mà rơi xuống quốc độ này, nó sẽ không tồn tại, huống hồ cho sắc, cho hương!

Sợ rằng vị Hoàng tử hiền lương này sẽ đau khổ, Vị Trưởng lão Độc Giác Phật nói them:

Tuy thế, nó sẽ có môi trường khác. Sức bung của hạt hoa ấy phải xa mạnh hơn chút nữa, nó sẽ gặp môi trường thuận lợi. Không những nó sống mà còn tăng trưởng mạnh, cho nhiều sắc hương, tươi thắm và nồng đượm!

Hoàng tử như vịn được chiếc phao trong dòng biển lớn:

Xin Ngài từ bi chỉ dạy!

Cách đây rất xa, vị Trưởng lão Độc Giác Phật nói tại nước Gandhara, thành phố Takkasilà – Hoàng tử mà đi đến đó được trong vòng bảy ngày thì Hoàng tử sẽ đạt vương quốc. Nhưng biết Hoàng tử có thể tới nơi tới chốn bình an được chăng? Khi mà trên đường đi thật vô cùng nguy hiểm!

Hoàng tử gật đầu mạnh mẽ:

Con thật không dám đại ngôn khi nói rằng: Chắc chắn con có thể tới được!

Vị Trưởng lão Độc Giác Phật như đọc được ý chí và bản lãnh trong con người này, nên tiếp:

Có hai con đường để đi đến vương quốc Gandhara. Một đường đi vòng quanh khu rừng, ít nguy hiểm nhưng xa đến một trăm do tuần. Thời gian một tuần chẳng thể đi kịp. Con đường thứ hai đi băng qua những khu rừng, chỉ năm mươi do tuần, đi suốt ngày suốt đêm thì có thể đến kịp. Nhưng con đường ngắn này vừa cheo leo hiểm trở, vừa độc trùng thú dữ, lại vừa bị sự thử thách, cám dỗ của phi nhơn, ma quân. Hoàng tử thử liệu sức mình như thế nào? Muốn lấy được vương quốc thật không dễ gì! Hay là thôi đi cái ý định ấy? Đến được Gandhara mà vô sự, yên ổn còn khó khăn hơn là bằng hai tay mà bơi qua biển lớn, Hoàng tử hãy nghĩ lại.

Cái thế của con là phải lấy đóa hoa ấy – Đóa Hoa Vương Quốc – Con lấy được!

Vậy con hãy lên đường ngay! Vị Độc Giác Phật ban lời dạy Điều phải ghi nhớ nằm lòng, đinh ninh như nhất, là dầu gặp hoàn cảnh nào cũng phải an trú chánh niệm, thu thúc lục căn, giới hạnh trong sáng như trăng rằm, nhu cầu khổ hạnh, bảy ngày bảy đêm tinh tấn, tỉnh thức, không một niệm biếng nhác, thối thất hay dễ duôi. Và như thế, vương quốc sẽ ở trong tay Hoàng tử. Bây giờ ta cho vật hộ thân. Nhưng nên nhớ, vật hộ thân này chỉ bảo vệ tốt những kẻ không có tà khí!

Nói thế xong. Ngài niệm chú một hồi rồi trao cho Hoàng tử một lá bùa bằng cát cùng một sợi chỉ. Lại còn dặn:

Bình thường, để trên ngực, giữ chánh khí thì được an! Lúc cảm thấy nguy hiểm nhất, lấy bùa này, lấy chỉ này, cột lên búi tóc, thì tất cả các loại phi nhơn, từ sáu cõi trời dục giới trở xuống, chư Thiên thì giúp đỡ, hộ trì, còn ma quân, Dạ xoa, A tu la thì không dám lại gần, huống nữa là xúc phạm!

Trao bùa xong, tất cả các vị Độc Giác Phật biến mất giữa hư không mà về Hy Mã Lạp Sơn.

*

Hoàng tử đến từ giã vương phụ và mẫu hậu, từ giã những người thân tín, bằng hữu, tay chân thuộc hạ rồi nói rõ ý định của mình. Có năm người trong chúng xin đi theo.

Hoàng tử khuyên:

Không được đâu! Ta tin vào ta nên ta đi. Còn các bạn, sợ rằng sự nguy hiểm, sự cám dỗ sẽ lấy đi tánh mạng ở dọc đường. Đừng làm việc gì quá sức mình.

Năm người tùy tùng đồng thanh nói rằng:

Đi với Hoàng tử làm sao chúng tôi dám sợ nguy hiểm và bị cám dỗ? Chẳng đừng được, Hoàng tử phải để cho họ đi theo với nhiều lần cẩn thận dặn bảo.

Họ khoác hành trang lên đường khi trời đất còn mờ sương. Họ tiết giảm tối đa thời gian nghỉ ngơi và ăn uống. Ngày thứ nhất, họ đến địa đầu khu rừng được an toàn. Nghĩ đến lời dặn của vị Trưởng lão Độc Giác Phật, Hoàng tử nói với thuộc hạ:

Núi rừng tươi đẹp, cây xanh mát mẻ, chúng ta sẽ bộ hành thoải mái, không mất sức. Nhưng bắt đầu từ đây, ta phải cảnh giác, an trú niệm.

Vượt qua khỏi cụm rừng đầu tiên thì bong chiều đã ngả, bóng cây xèo tán, sương mờ huyền ảo. Một con suối sực nức mùi hương hiện ra trước tầm mắt như một phép lạ! Một xóm nhỏ với lầu các, với những căn nhà nhỏ xinh xinh, rực rỡ hoa treo và đèn kết, nằm thanh thản, bình yên trên nền đá trắng với những cụm hoa vàng, hoa da cam, hoa màu tía nhạt. Cả đoàn bâng khuâng dừng lại. Con đường mòn chạy viền bãi cỏ xanh như dải lụa bạch. Chiếc cầu đá lơ thơ liễu rũ. Một cô gái đẹp như tiên nga bước qua bằng gót sen yểu điệu. Tay vịn cành liễu, nụ cười đẹp mê hồn, cất giọng oanh vàng thỏ thẻ:

Xin Hoàng tử hãy tạm dừng gót phong vân! Đây là “Đào Nguyên phong nguyệt quán”, nọ là “Nhất dạ mê hồn lâu” –Là chốn phong lưu, là non Bồng trên trần thế. Trời đã tối, lộ trình còn xa, sao không ghé qua đêm cho chúng thiếp được quạt hầu bên gối? Hoa nở chóng tàn, đêm xuân nào mấy khắc? Hãy vui đi cho khỏi uổng phí ngày xanh!

Nói thế xong, một đoàn tiên nữ vén mây bước ra, xiêm áo mỏng như làn sương, dáng ngà uyển chuyển, vóc ngọc lồ lộ, ấp úng thẹn thùa, nụ cười gợi tình, da môi run rẩy…

Năm người tuỳ tùng tim đập bồi hồi, đôi chân như sụm xuống, không cất bước đi nổi nữa. Hoàng tử một thoáng rung động, nhưng an trú niệm lại ngay, mắt nhìn thẳng, chân bước đều, an nhiên hùng dũng như viên hổ tướng. Năm thuộc hạ thấy thế như được hồi sinh, dẫu uể oải, tiếc rẻ nhưng cũng phải bước theo.

Bỗng một người đi chậm lại.

Hoàng tử nói:

Sao ngươi không đi kịp các bạn?

Thưa Hoàng tử! Chân tôi bị đau. Chỉ cần ngồi nghỉ nơi xóm này một lát, lấy lại sức, tôi sẽ lên đường ngay!

Hoàng tử nhăn mày:

Ngươi có biết rằng, chúng là phi nhơn, Dạ xoa. Chúng lấy sắc đẹp quyến dụ ngươi. Rồi qua một đêm, ngươi chỉ còn là một đống xương trắng. Hãy nhớ lấy!

Người kia cười lạt mà rằng:

Dẫu sự việc có là như vậy, tôi cũng không đi được nữa, thưa Hoàng tử.

Nhìn thần sắc và nghe giọng nói, Hoàng tử biết khó mà lay chuyển được y, bèn thở dài mà than:

“Ôi sắc đẹp! Ngươi đã đánh thắng một người bạn của ta ngay chính nơi vương quốc dịu dàng, mê hoặc của ngươi!

Ngươi là mũi tên có tẩm độc, chập chờn hoa thắm hương thơm, bắn thẳng vào tim, không nhức đau, chỉ là vết thương êm ái!

Nhưng ta sẽ vĩnh viễn đánh bại ngươi!

Bằng an trú niệm, bằng sự tỉnh thức miên tục, trường kỳ!” Rồi xót xa mà tiếp tục lên đường với bốn người còn lại.

Chàng trai đắm sắc, sau một đêm với đám mỹ nhân, thịt và máu của chàng chưa đủ một bữa tiệc đầy môi cho các Dạ xoa nữ.

Đêm thứ hai, năm người như đi lạc vào một thế giới âm thanh mê hoặc và xao xuyến lòng người. Đầu suối, triền non, lùm cây, thạch động…đâu đâu cũng vọng lại giọng ca tiếng hát dặt dìu. Xen lẫn vào giọng ca, tiếng hát và lời thỏ thể tình tự, là tiéng cười mời mọc, cả lơi… đôi khi như hờn yêu, nũng nịu…

Hoảng tử tỉnh thức ngay:

Đấy là mật rót vào tai. Là lưỡi kiếm vô hình, vô ảnh xuyên ngọt vào trái tim của ý chí, vào khối óc kiên cường không một dấu tích. Hãy an trú niệm đi các bạn! Kẻ nào bạc nhược tâm hồn, sẽ nằm xuống vĩnh viễn nơi chiếc giường êm ái của Ma vương và không còn ngồi dậy được nữa.

Trên ngọn đồi thấp, một bầy tiên nữ ẩn hiện như hư như thực, như có như không. Một tiên nữ hiện ra dưới vòm hoa, cất giọng mời gọi như ngọc thốt:

Đêm xuân nào mấy khắc. Chư lang quân hãy vào đây cùng chúng thiếp ôm đàn mà vỗ một khúc “Đáo nhập Thiên Thai!”.

Một người chợt đi chậm lại.

Sao vậy? Hoàng tử hỏi Lại đau chân nữa ư?

Không! Người kia lắc đầu –Tôi bị đau bụng?

Hoàng tử thoáng nghe nhạc điệu như chợt thay đổi, thánh thót và mê ly đến cùng cực. Thỉnh thoảng lại xen lẫn vài tiếng rên ư ử dâm dật, tiếng thốt khẽ như đau đớn, như khoái lạc. Hoàng tử tỉnh thức cao độ mà trái tim vẫn rung động mấy lần. Chàng cắn răng, kiên gan chờ đợi kẽ đồng hành của mình mà thầm nghĩ: một khắc thất niệm của mình thì ở đây, ngày mai, sẽ là năm đống xương trắng!

Hoàng tử hãy đi đi! Người kia mê loạn nói –Tôi sẽ tình nguyện chết ở đây!

Hoàng tử thở dài, lấy tất cả ý chí và sức bình sinh thốt lên một lời ca chưa từng được nghe:

Hỡi thiên âm ma quân! Ngươi đã thắng!

Chiếc cầu vồng ngũ sắc âm thanh của ngươi đã êm ái đưa linh hồn bạn ta đến chỗ khoái lạc và tử vong!

Ta hát lên, tán thán cái tài quyến dụ mê hoặc của ngươi, còn mạnh hơn thiên binh vạn mã. Còn va động khủng khiếp hơn dao đá và kiếm sắt. Lời một thân chiến tượng, làm cùn nhục ý chí và dõng lực kiên cường của một thần mã nòi giống Sindhu tối thượng.

Nhưng, chiếc lưới mịn màng và vô hình của ngươi không buộc được gót chân của đệ tử bậc ẩn sĩ.

Lại một lần nữa, đệ tử bậc ẩn sĩ đã đánh bại ngươi, hỡi thiên âm ma quân! Ta đánh bại ngươi mà ngươi không tử thương, ngươi không tàn úa dẫu một cánh hoa. Ta đánh bại ngươi bằng tâm niệm hòa bình, trung chính và an tĩnh. Vũ khí duy nhất và tối hậu của ta là “an trú niệm, là sự tỉnh thức miên tục, trường kỳ!”

Hát thế xong, biển âm thanh của Dạ xoa nữ chợt ta mất trong hư không, Hoàng tử cùng ba người còn lại tiếp tục lên đường. Nhưng kẻ còn lại, sáng mai chỉ còn là một đống xương trắng.

Tuần tự là như vậy, Hoàng tử vượt qua, vượt qua.

Nhưng, đến khu rừng “thiên hương” kẻ mê đắm hương rớt lại. Đến chỗ khu rừng “thiên vị” người mê đắm “vị” rớt lại. Đến chỗ khu rừng “thiên xúc” kẻ mê đắm “xúc” rớt lại. Hoàng tử là chiến sĩ duy nhất và cuối cùng hiên ngang bước qua năm cạm bẫy mà không cần lấy chỉ cột bùa cát lên búi tóc.

Chúa Dạ xoa nữ bặm môi, trợn mày họp đoàn Dạ xoa lại:

Các ngươi là đồ ăn hại – Chúa Dạ xoa hét the thé, chỉ có sáu con mồi mà cũng để cho vuột một con. Hãy chịu tội đi!

Đoàn Dạ xoa đồng quỳ xuống:

Xin chúa tha tội!

Chúa Dạ xoa gầm lên giận dữ:

Oan chăng?

Cả bọn đồng thanh tâu:

Chúng con oan. Chúng con thất là hết khả năng. Làm sao chúng con lại đủ khả năng đánh bại đệ tử của bậc ẩn sĩ?

Nghe nói vậy, chúa Dạ xoa nữ dịu giọng:

Thế à? Nếu y đúng là đệ tử chơn truyền của các vị ẩn sĩ ở Tuyết Sơn thì ta tha tội cho.

Xin chúa ra tay, và túm trái tim của nó – Chúng tâu.

Nữ chúa Dạ xoa chợt hóa hình thành một con quỷ sáu đầu, mười hai tay, mười hai chân, cất giọng cười ngạo mạn rúng động cả hư không:

Ta mà ra tay thì thầy của y, ta cũng quấn trong xiêm huống hồ là tên đệ tử! Rồi vênh váo quát: Cho các ngươi lui! Khi nào có lệnh phải tụ họp đầy đủ trong nháy mắt. Để phần tên trẻ ranh cứng đầu ấy cho ta!

Bèn hóa hiện ngay dung sắc một Thiên nữ, đẹp đến chim sa cá lặn, dùng thần lực theo sát sau lưng Hoàng tử.

*

Nhắc đến Hoàng tử sau khi vượt thoát năm loại cám dỗ, bước ra khỏi khu rừng với đất trời quang đãng, chàng tự nhủ:

“Tuy ta đã chiến thắng nhờ không phóng dật, nhờ an trú niệm và tỉnh thức cao độ nhưng đến đây chưa hẳn là an toàn. Ở cái nơi bình lặng của xóm làng, của con người rộng rãi, chợ búa và thị trấn…biết đâu loài chúa của Dạ xoa vẫn đặt sẵn cạm bẫy ở đâu đó?”.

Nghĩ vậy, Hoàng tử tuyệt đối cảnh giác, đề phòng!

Chàng ơi! Đợi thiếp đi với!

Hoàng tử cảm nghe rúng động, bồi hồi. Chưa kịp phản ứng gì thì một mùi hương kỳ lạ. ngây ngất phủ trùm lấy chàng làm cho các đầu dây thần kinh choáng váng, run bần bật. Chàng tỉnh thức, cắn lưỡi phun máu, mà âm thanh mê hoặc kia, mùi hương quái ác nọ làm cho cả thân tâm chàng, như mê man, nửa tỉnh nửa say, mất hết mọi khả năng phản kháng. Trong vô thức, chàng quay đầu nhìn lại, thì ối trời! Suýt chút nữa chàng chết đứng! Dước trời đât này sao có người đẹp đến thế? Cả con người nàng đều phát tiết ra, gợi lên, chưng bày trọn vẹn, tuyệt hảo tất cả cái hoàn mỹ nhất của tạo hóa, kèm thêm cái no đầy, tươi mát, tràn trề của khoái lạc nhục dục!

Hoàng tử thấy mình hoàn toà kiệt sức, mọi ý chí phấn đấu đều đã tê liệt, mọi gọi kêu của trí năng đều không còn vang vọng. Chàng không còn tuân theo khối óc của nàng nữa. Một bản năng xác thịt và ham muốn từ vùng câm nín cuồn cuộn trào vọt ra. Chàng đưa hai tay đồng lõa mời gọi, đắm đuối, run rẩy cả thể xác. Và chờ đợi…

Nữ chúa Dạ xoa không ngạc nhiên gì trước chiến thắng này. Chính những bậc ẩn sĩ, những ông Bồ Tát cũng đã từng bị nàng hạ đo ván trên chiếc giường thất bảo mê ly của nàng. Họa hiếm nàng mới thất bại. Đối với chàng trẻ tuổi này, nàng có coi ra gì. Nàng bước tới, với khoé mắt, với nụ cười, với tiếng nói, với mùi hương, với vòng tay mở rộng ân tình, với xiêm y mịn màng trong suốt…

Hoàng tử mê man bước lại. Nữ chúa Dạ xoa siết chặt vòng tay. Bỗng, nàng thối lui, da mặt tái xanh, hốt hoảng…Một cái gì đó, chớp nhoáng như làn điện, buốt ngọt như mũi tên nhọn hoắt xuyên vào ngực nàng, đau điến, toát mồ hôi! Một cái gì đó nữa, như nhát dao, lia ngay…khi nàng sắp chạm vào thân thể Hoàng tử.

Nữ chúa Dạ xoa đứng ngây, kinh hoàng, hai mắt trợn trừng, ngạc nhiên không xiết kể.

Về phần Hoàng tử, sau phút giây đó, như từ vùng đen đặc tối tăm, một điểm sáng lóe lên, lóe lên rồi dần dần lan rộng. Mọi cơ năng, cảm quan, ý chí từ từ hồi phục. Hoàng tử đã hiểu mọi chuyện, cắn đứt một chút lưỡi, phun ra một bung máu rồi chậm rãi bước đi.

Hoàng tử hiểu. Hai tay chàng tự nhiên đưa lên ngực, ở đó có lá bùa cát. Nếu không có vật hộ thân này, chàng đã vĩnh viễn nằm xuống. Nhờ uy lực của vị Trưởng lão Độc Giác Phật, Nữ chúa Dạ xoa không thể xâm phạm đến Hoàng tử, mà phải chịu thất bại đau đớn.

“Tuy thế, vẫn còn…Nữ chúa Dạ xoa thầm nghĩ: Cuộc chiến đấu thiên nan vạn nan đây. Nhưng đối thủ xứng tay thì sự chiến thắng mới đáng hãnh diện. Ta còn có “thiên vị” “thiên xúc”, đồng thời, lập đi lập lại mãi “thiên sắc” “thiên âm”. Thỉnh thoảng, phải tung một loạt năm loại vũ khí tối thượng. Nhưng cũng phải coi chừng! Vì dường như nơi ngực hắn ta có một cái gì rất đáng ngại!

Từ lúc đó, Nữ chúa Dạ xoa, như hình với bóng theo bên Hoàng tử. Khi bên phải, khi bên trái, lúc đằng trước, lúc đằng sau, dùng đủ mọi cách để quyến rũ. Nhưng bây giờ, sau phút lâm nguy sắp rơi vào vực thẳm. Hoàng tử đã lấy lại sự tỉnh thức ban đầu, nên kiên định, vững vàng như đỉnh núi, khó có gì lay chuyển nổi.

Trên đường, có người Hỏi:

Này Mỹ nhân! Người đi trước nàng là ai vậy?

Nữ chúa Dạ xoa nhu mì Đáp:

Là người chồng trẻ của tôi, thưa các ông?

Này bạn! Khi bạn có người vợ trẻ tuyệt sắc, mỹ miều, đẹp như bó hoa, tế nhị như nhụy hoa, rực rỡ như vòng hoa. Nàng đã bỏ gia đình mà theo bạn, và đặt lòng tin nơi bạn. Vậy sao không chậm chân một chút, để cùng đi với nhau, tay trong tay, hoặc nữa là kề sát nhau hơn, nỡ nào lại lạnh lùng, vô tình đến thế.

Hoàng tử đáp mà không nhìn ngang nhìn ngửa:

Các bác hãy liệu chừng! Nó không là Nữ chúa Dạ xoa, cũng là “đầu nậu” Dạ xoa đấy! Chẳng phải là vợ tôi đâu! Nó đã quyến dụ và ăn thịt năm người bạn đồng hành của tôi.

Nữ chúa Dạ xoa cười duyên dáng mà Đáp:

Ối! Thưa các ông! Khi mà người đàn ông đã có lý do phẫn nộ, thì người vợ đầu gối tay ấp cũng cho là Dạ xoa, là nữa quỷ hết!

Người ta tin nàng.

Còn Hoàng tử thì cứ một mực rảo bước, tất cả như thoảng ngoài tai. Nữ chúa Dạ xoa bắt đầu tức tối, hậm hực. Khi thì hiện hình có mang. Khi thì hiện dáng đã sanh con. Khi thì ẵm con bên nách. Đến mỗi trạm dừng chân, nữ chúa Dạ xoa lại bày biện thức ăn đẹp mắt và ngát mùi hương. Chỉ nhìn và ngửi thôi cũng đã thèm đến rỏ dãi. Vì đây là thiên hương và thiên vị. Nàng trang hoàng chỗ nằm êm ái và khiêu gợi như chiếc giường của Dạ Ma phu nhân. Rồi trổ tài nũng nịu, phô lưng, phô ngực, phô thịt da lồ lộ… Bằng trăm phương nghìn kế cho Hoàng tử động tình gục ngã.

Nữ chúa Dạ xoa đã lầm. Hoàng tử của chúng ta vĩnh viễn là kẻ chiến thắng mất rồi!

Chỉ còn một đỗi đường nữa vào vương quốc Gandhàra, Hoàng tử ngang nhiên quay mặt, mặt đối mặt với Nữ chúa Dạ xoa mỉm cười mà rằng:

Nữ chúa ma quân! Ngươi không còn là kẻ vô địch nữa!

Nữ chúa Dạ xoa cũng mỉm cười, đáp lại:

Ta không tin như thế. Rồi có lúc ngươi cũng phải nằm xuống, trười tới mà liếm gót chân của ta!

Hoàng tử cười ha hả một hồi rồi nghiêm sắc mặt:

Rồi có lúc, ngươi cũng tan theo bóng tối!

Đến trước cổng vào cung điện, Hoàng tử dừng chân ở nhà chiêm bái, nghĩ rằng “nếu có nguy hiểm thì nguy hiểm vào khắc cuối cùng. Ta sẽ bảo vệ tuyệt đối an toàn bằng lá bùa hộ mệnh!”. Bèn lấy sợi chỉ cột bùa lên búi tóc, cầm gươm và đứng dậy.

Chiều xuống và tối lại, Nữ chúa Dạ xoa hy vọng đêm nay sẽ đánh gục Hoàng tử bằng một chiến thuật tối hậu. Nhưng vừa bước vào cửa, nàng lại thụt lùi, sợ hãi. Hoàng tủ cầm gươm, đứng bất động như pho tượng La Hán, từ đó toát ra một uy lực bất khả xâm phạm. Lâu lâu nàng lại nhìn vào, nhưng Hoàng tử vẫn không đổi tư thế, thanh gươm chấp chóa ánh trăng, không hề lay động. Một cái gì lạnh buốt va vào trán nàng, làm nàng run lẩy bẩy. Nữ chúa Dạ xoa thở dài, tuy thế, nàng vẫn kiên gan đứng chờ.

Canh ba về sáng, biết là giờ khắc quan trọng nếu không chiến thắng thì nàng sẽ vĩnh viễn chiến bại. Nữ chúa Dạ xoa bèn huy động tất cả chiến thuật mê hồn nhất của loài ma! Nàng hiện hình thành hàng chục vị thiên nữ đẹp đến mê hồn lạc phách, trần truồng ẩn hiện nửa kín, nửa hở chập chờn xung quanh Hoàng tử mà nỉ non, tình tự. Hương của cõi trời sực nức gian phòng. Tiếng lời dâm loạn lẫn nhạc ca du dương như đưa người vào cuộc đắm say trường lạc.

Suốt đêm như thế. Nhưng nữ chúa Dạ xoa đã thất bại. Nàng vẫn chưa chịu bỏ cuộc mà đi, lại hiện hình thành một thiếu nữ khuê các, trâm anh đứng tựa lưng bên cửa.

Sáng tinh mơ, đức vua Gandhàra ngự du hoàng thành, đến nhà “chiêm bái”, thấy cô gái, tức tốc Ngài cho dừng voi lại. Vua rúng động, mồ hôi vã ra, tim nhảy loạn, hơi thở dồn dập. Suốt đời là vị vua chí tôn, ông chưa làm chủ được một đóa hoa thanh tân diễm lệ đa tình như thế.

Lâu lắm, nhà vua mới cất tiếng hỏi không ra hơi:

Nàng là ai? Từ đâu đến? Có chồng hay chưa?

Nữ chúa Dạ xoa Đáp:

Thiếp là gái có chồng. Chồng thiếp đang nghỉ ở kia, trong nhà chiêm bái. Thiếp phải đứng ngoài cửa hầu, mong bệ hạ lượng thứ.

Hoàng tử nghe vậy, tâu với đức vua:

Nó không phải là vợ tôi. Nó là nữ chúa Dạ xoa, cám dỗ tôi. Nó đã ăn thịt năm người đồng hành của chúng tôi. Xin bệ hạ hãy thận trọng.

Nữ chúa Dạ xoa nói:

Ôi! Tâu Đạ Vương! Khi người đàn ông đã đổi dạ thì nó muốn nói gì mà chẳng được!

Đức vua phân vân bất quyết, lại đưa mắt nhìn Hoàng tử:

Quả thật, ngươi không phải là chủ nhân của đóa hoa bằng xương bằng thịt kia chứ?

Hoàng tử nói:

Đã không phải là chủ, đã không phải quen biết, mà còn sợ nó ăn thịt nữa!

Đức vua cười ha hả:

Vậy thì tốt. Hãy ăn thịt trẫm đi! Hỡi nữ chúa Dạ xoa! Trong vương quốc này, vật gì không có chủ là thuộc phần ta.

Vua gọi cô gái đến, ẵm nàng lên lưng voi, cho ngồi kề sát mình rồng, dạo khắp một vòng rồi về cung, đặt lên ngôi vị Hoàng hậu.

Không mấy chốc, việc này được đồn đãi khắp nơi. Kẻ hiếu kỳ đi nhìn cô gái. Kẻ tò mò đi nhìn Hoàng tử. Ai cũng ngạc nhiên, sao Hoàng tử lại từ chối không nhận vợ là một cô gái đẹp tuyệt trần? Một số quan lại, đại thần lão niên đến gặp Hoàng tử để mong hiểu tường tận sự việc. Hoàng tử cứ thực tình kể lại những cám dỗ của nữ chúa Dạ xoa suốt trên đường đi, đã ăn thịt năm người bạn đồng hành của mình như thế nào!

Các vị đại thần đứng dậy, nghiêng người xá lạy Hoàng tử rồi kính cẩn thốt lên:

Vĩ đại thay là chiến thắng này! Chiến thắng một vạn quân không bằng trong một niệm chiến thắng dục vọng của mình. Ngài đúng là một bậc Đại Ẩn Sĩ Thanh Tịnh!

Sau đó lại than dài:

Tại sao quốc độ của chúng ta lại thiếu phước, không sản sanh được một đức vua, chỉ cần bằng một phần mười sáu của vị Ẩn Sĩ này? Ôi! Mấy chục, mấy trăm người vợ rồi mà cũng không thỏa cái bầu nhục dục vô độ đó ư? Nước nhà sẽ tan nát vì cái con quỷ cái kia mất thôi!

Đêm ấy, trên long sàn, nữ chúa Dạ xoa khóc thổn thức, vua ân cần han Hỏi:

Nàng có điều gì không được vừa ý?

Nữ chúa Dạ xoa nũng nịu Đáp:

Tâu Đại Vương! Thiếp được Đại Vương thấy ở giữa đường, đem vào cung điện, đặt lên ngôi vị Hoàng hậu. Ân mưa móc trời biển ấy, thiếp không dám quên. Nhưng sống ở đây, giữa đám thứ phi, cung nga thể nữ, chắc hẳn họ sẽ coi thiếp như thù địch. Đại vương có biết rồi họ sẽ nói như thế nào về thiếp chăng?

Ái khanh cứ nói!

Tâu Đại vương! –Nàng thỏ thẻ, rồi cất giọng thanh tao mà giận dữ Cha ngươi là ai? Mẹ ngươi là ai? Dòng họ thọ sanh của ngươi như thế nào? Ối! Họ sẽ nạt nộ thiếp, sẽ nhục mạ thiếp, sẽ nói những câu ngu xuẩn như thế. Họ sẽ còn bĩu môi biếm nhẽ mà rằng: Ngươi là cái thứ chi mà đến đây nhận ngôi vị Hoàng hậu? Chỉ là kẻ được đức vua lượm lặt dọc đường dọc sá đấy thôi!

Đức vua có vẻ trầm ngâm trước sự thực đó, nhưng đang đắm đuối bởi thiên sắc, thiên hương và thiên xúc, nên nói:

Vậy thì trẫn có thể giúp đỡ gì được cho ái khanh không?

Sao lại không được? Nữ chúa Dạ xoa giận dỗi, hờn mát. Phải mà, đại vương có yêu gì thiếp đâu! Phải mà, với quyền uy của đức vua chí tôn mà bảo là không biết giúp đỡ được gì! Thôi, vậy thì chúng ta hãy tuyệt tình từ nay!

Nàng ngồi bật dậy, quả quyết. Đức vua hoảng hốt níu nàng lại: Trẫm yêu ái khanh nhất đời. Trẫm yêu ái khanh hơn cả cha cả mẹ, hơn cả sơn hà xã tắc, hơn cả tông môn, thánh miếu, hơn cả ông trời ông đất…

Vậy thì gì nào? Khanh muốn gì nào?

Nữ chúa Dạ xoa dịu giọng:

Đại vương chỉ cần cho thiếp sử dụng quyền uy và thế lực trên vương quốc này thì thiếp sẽ bỏ ngoài tai tất cả những lời gièm pha kia.

Đức vua rất khó xử.

Này ái khanh! Đức vua ngọt ngào, vỗ về Dẫu là đức vua nhưng ta không có quyền uy hay thế lực đối với đám lương dân vô tội. Ta chỉ có quyền uy và thế lực đối với kẻ phạm pháp, kẻ làm điều sai quấy mà thôi. Vậy thì ta lấy quyền uy và thế lực nào mà cho ái khanh?

Dạ xoa ngẫm nghĩ một lát vì biết rằng mưu kế của mình đã thành rồi. Tâu đại vương! –Nàng nói –Không thế lực cả vương quốc thì thế lực trong nội cung cũng được vậy, vả chăng thiếp đã là Hoàng hậu thì thiếp có quyền uy như vậy chứ?

Đức vua đồng ý.

Thế là hôm sau, nữ chúa Dạ xoa với đám thị nữ tùy tùng, lấy uy quyền của mình đi kiểm soát tất cả cung phòng, cửa ngõ, đếm số người và kiểm soát họ một cách nghiêm ngặt. Giữ tất cả các chìa khóa và lệnh không cho bất cứ ai đi đâu cho đến khi có lệnh mới. Ai cũng căm giận nhưng chỉ biết cắn răng chịu đựng vì quyền uy của nàng đã được đức vua đóng dấu có triện son!

Đêm sau, trên long sàng, nữ chúa Dạ xoa đoạn lìa sanh mạng của đức vua, ăn tất cả gân da, thịt và máu, chỉ để lại xương tóc. Sau đó, dùng thần lực gọi hàng trăm nữ Dạ xoa thuộc hạ, trao cho các chìa khóa phòng, lần lượt ăn thịt hết tất cả cung nga thế nữ, cho đến gà, chó…cũng không bỏ sót. Các loài vật to lớn như voi ngựa thì chúng không thèm ăn, chỉ giết làm thú tiêu khiển!

Mờ sáng, nữ chúa Dạ xoa oai vệ phi ra cổng thành, theo sau là thuộc hạ, về trú xứ của chúng, bỏ lại đằng sau cung điện rỗng không, lạnh ngắt…

*

Mặt trời lên đã lâu mà cổng thành không ai mở, giờ canh không ai báo, lầu cao lầu thấp im ỉm, cửa Đông cửa Tây váng hoe. Tốp binh ngoài thành sinh nghi, hô hoán lên. Một số phá thành đập cửa mà vào. Đâu đâu cũng xương thịt máu me vương vãi, không còn một ai sống sót.

Cả thành phố rúng động, kéo nhau đến tận nơi để xem. Các vị lão đại thần cho họp bá quan để xử lý mọi việc trên đống xương tàn.

Khi tất cả mọi nơi đều đã được thu dọn sạch sẽ, một cuộc hội nghị khẩn cấp được hình thành. Họ thảo luận vấn đề ngôi vua đang bị bỏ trống.

Chuyện người thanh niên nói về nữ chúa Dạ xoa là có thực. Còn nhà vua của chúng ta vì đắm sắc mà bị mệnh chung. Nước chúng ta cần một đức vua đoan chính, đạo đức để trăm họ được nhờ.

Sao ta không triệu thỉnh ngay chính thanh niên ấy? Y hiện đang ở nhà chiêm bái, hai đêm một ngày cầm gươm chiến đấu với nữ chúa Dạ xoa, không cần ăn, không cần uống. Thân bất động như tượng thần La Hán, khí sắc an nhiên trầm tĩnh như hư không. Kẻ mà lục căn thanh tịnh đến độ vượt qua sáu loại cám dỗ của ma quân, kiên trì và dõng lực an trú niệm để chiến thắng cả dục vọng của chính mình. Lại không xứng đáng cho vương quốc này tôn thờ đến ngàn sau, huống hồ chỉ làm vua kế vị!

Văn võ bá quan nhất trí tung hô, vui tươi, hoan hỷ.

Thế là cung điện lại treo đèn, hoa kết làm biếc những thảm cỏ xanh. Rải hương xông hương các nơi máu tanh do uế. Làm sạch các vệt máu trên tường, nơi cửa sổ, dưới nền hoa…Bá quan văn võ, nam phụ lão ấu kéo theo từng đoàn sau lưng chiếc kiệu, rầm rộ đến nhà chiêm bái.

Trong khi đó dân chúng khắp kinh thành hay chuyện, lại chưng bày bàn hương bái vọng, nô nức vui cười, reo ca nhảy múa, bừng bừng cả trời hoan lạc và thanh bình.

Hoàng tử làm lễ quán đảnh lên ngôi vua, trị vì quốc độ đúng chánh pháp, làm các công đức như bố thí…rồi đi theo nghiệp của mình.

*

Đức Phật thuyết xong, im lặng như đất trời vào đại định. Cả hội chúng im lặng theo, chìm lắng trong suy tư, không một tiếng ho, không một cử động của ngón tay, không một hơi thở thô tháo. Họ kính trọng sự im lặng của đức Bổn sư, họ kính trọng Pháp, họ kính trọng sự im lặng của chính mình…

Lâu lắm, đức Thế Tôn lại gióng bằng giọng Phạm âm với hai mươi tư tuyệt hảo:

Này chư Tỳ Kheo! Thật hy hữu thay là câu chuyện trên, là bài pháp thậm thâm vi diệu chưa từng được nghe. Các thầy biết gì, hiểu gì?

Này chư Tỳ Kheo! Hoàng tử vượt qua năm loại cám dỗ ấy là Như Lai. Nhờ vượt qua năm loại cám dỗ mà Hoàng tử đạt được vương vị.

Này chư Tỳ Kheo! Nếu ý nghĩ chỉ có từng ấy thì Như Lai không nói là thậm thâm vi diệu. Tại sao vậy?

Ôi! Ân đức của Pháp to lớn vậy thay! Sự nhiệm mầu của Pháp vĩ đại vậy thay! Sự an bài của Pháp hy hữu vậy thay!

Này chư Tỳ Kheo! Bài pháp ấy phải hiểu được một cách rõ ràng như sau: năm loại cám dỗ được xếp đặt trong năm khu rừng cám dỗ khác nhau. Năm người đồng hành gục ngã được tượng trưng cho mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý hướng thượng, kiên trì, kiên gan, đầy dõng lực, an trí niệm được hiện thân là Hoàng tử vậy.

Này chư Tỳ Kheo! Trên đường cầu đạo Bồ Đề, tiến tu gian lao, vất vả, đầy những cạm bẫy. Nếu không gục ngã, kẻ ấy vẫn tồn tại trong giáo pháp của Như Lai. Y không gục ngã, vẫn cầm gươm, , không lay động, thì cuối cùng, y vẫn đạt được hương vị, đạt được Đóa Hoa Vương Quốc! Đóa Hoa Vương Quốc ấy phải được hiểu thêm là Chân Phúc, An Lạc Tối Thắng, là Cực Lạc, là Niết Bàn vậy.

Và tại sao vị Hoàng tử phải lên đường trong vòng bảy ngày? Điều này Như Lai đã từng khéo giảng, khéo thuyết pháp tu Tứ Niệm xứ của Như Lai, thật không cần phải trải qua bảy năm, bảy tháng…mà chỉ cần bảy ngày rốt ráo, nhất tâm, tỉnh thức, an trú niệm, thì Đóa Hoa Vương Quốc tối thượng sẽ nằm trong bàn tay vị ấy.

Các ngươi hãy như vậy thọ trì.

Minh Đức

Nếu anh đi được trên mặt nước,

Anh hơn gì một cọng rơm?

Nếu anh bay liệng giữa không trung,

Anh hơn gì một con ruồi?

Nhưng nếu anh chế ngự được tâm hồn anh, Anh quả là một nhân vật phi thường!

Đoạn Đường Phải Đến

Lúc Phật ngụ tại Xá vệ, có một thương gia chở hàng hóa từ thành Ba La Nại đến bán. Vừa đến thành phố, trời đã quá nhá nhem tối, ông thương gia phải dừng xe cạnh một dòng sông, nghĩ bụng: “Ngày mai ta sẽ qua sông”.

Đêm hôm ấy, một cơn dông thổi qua thành phố mưa như trút. Suốt bảy ngày đêm vẫn không ngớt, nước sông dâng cao, đường sá lấy lội, dân chúng đều tìm chỗ trú mưa nên khách thương không có dịp bán hàng. Ông tự nghĩ: “Ta đã đi một đoạn đường khá dài, nếu phải đổi lộ trình chắc là không kịp nữa. Thôi! Ta đành ở đây hết mùa mưa, mùa đông, và mùa hạ để bán buôn vậy!”. Lúc đó Đức Thế Tôn đi khất thực trên đường phố, ngang qua đoàn xe buôn, Ngài mỉm cười. Tôn giả A Nan hỏi lý do, Ngài Đáp:

A Nan, ông có thấy vị thương gia kia không?

Bạch Thế Tôn, con có thấy.

Đời sống của ông sắp hết, vậy mà ông ta còn dự định ngụ tại đây hết mùa này sang mùa khác để bán hàng.

Bạch Thế Tôn, ông ấy sắp chết sao?

Này A Nan, chỉ bảy ngày nữa, ông ta sẽ rơi vào bụng cá.

Và Ngài nói kệ:

Hãy tinh cần nỗ lực

Làm những gì cần làm trong hôm nay Ai biết được ngày mai sẽ chết?

Chúng ta đều bất lực trước tử thần

Hạnh phúc thay cho kẻ nào sống

Từng ngày và đêm không lo lắng

Dù chỉ là một đêm

Đó là người khôn ngoan thanh tịnh.

Bạch Thế Tôn, như vậy con sẽ báo tin cho ông ta biết.

Được, ông cứ đi.

Tôn giả đến trại vị thương gia khất thực. Ông cung kính cúng dường thức ăn cho Ngài. Tôn giả Hỏi:

Ông định ở đâu bao lâu?

Bạch tôn giả, con từ phương xa đến, nếu trở về thì quá tốn kém nên con dự định ở lại đây suốt năm, bao giờ bán hàng xong mới đi.

Này cư sĩ, ông nên biết rằng đời người thật ngắn ngủi, không biết sẽ chết vào lúc nào.

Sao? Bộ con sắp chết?

Phải đó, cư sĩ. Ông chỉ còn bảy ngày nữa thôi.

Quá xúc động, vị thương gia mời Phật đến cúng dường suốt bảy ngày liên tiếp. Đến ngày cuối, ông xin Phật hồi hướng phước báo cho ông. Phật dạy:

Này cư sĩ, người khôn ngoan không bao giờ nghĩ rằng ta sẽ ở đây suốt mùa mưa, qua đông sang hạ. Ta sẽ làm việc này việc nọ. Hãy nghĩ đến cái chết của mình.

Ngài nói kệ:

Ở đây ta an trú suốt

Mùa mưa, mùa đông, mùa hạ.

Người ngu tưởng thế,

Không biết rằng mình sẽ chết”.

(Pháp Cú 236)

Nghe xong vị thương gia chứng quả Dự Lưu, chúng hội cũng được lợi ích. Thương gia tiễn Phật đi một quãng đường mới trở lại. Ông cảm thấy nhức đầu và đi nằm. Chẳng bao lâu ông chết, thác sinh lên cõi trời Đâu Suất.

Thích Nữ Như Thủy Như Đức

“Đời sống bị tổn giảm theo từng giây phút, trong từng niệm, không được tăng trưởng, cũng như dòng nước dốc không thể đứng một chỗ, cũng như hạt sương mai thế không đọng lâu, cũng như người mù dẫn đến pháp trường, mỗi bước là gần cõi chết”.

Đời Người Trong Một Câu ! ! !

Nhà vua ấy, ngay từ lúc lên ngôi báu đã giao cho một viên đại thần cái trọng trách sưu tầm dưới các bầu trời xa lạ những tinh hoa rải rác trong vũ trụ và những triết lý của cuộc đời. Ý cửu trùng muốn thu nhập những cái hay ở đời để dựng một nguyên tắc trị dân.

Ba mươi năm trời đã qua, vị thanh niên anh tuấn nấy, chờ đợi tóc đã điểm bạc. Lễ khánh thọ ngũ tuần đã cử hành long trọng trong Hoàng cung. Lúc ấy quan đại thần cũng về với đoàn lạc đà, bốn vó trắng bụi đàng xa, và trên lưng chất hơn nghìn sách quý mà vị đại thần đã có công kết tập.

“Trẫm đã nhiều tuổi rồi, tinh hoa của trời đất nhiều đến thế. Trẫm làm sao xem hết. Khanh mang về rút ngắn lại cho trẫm đủ thời giờ xem.”

Đoàn lạc đà lại chở những pho sách đi và mười năm sau nữa, bộ sách rút ngắn lại còn năm trăm quyển được dâng lên ngự lãm:

Nhà vua vuốt chòm râu bạc phau ngần ngại pHán:

“Hãy còn nhiều quá. Tuổi trẫm đã lớn, đọc sao cho kịp. Khanh chịu khó về gạn lọc một lần nữa những tư tưởng huyền diệu trong ấy”.

Viên đại thần tận trung không hề nghĩ đến số năm tháng đã tàn tạ trên đầu, lui về một nơi u tịch kết tinh kho tư tưởng.

Sau năm năm triền miên, với bao nhiêu tinh hoa và tư tưởng cổ kim đông tây, viên quan già nua mừng rỡ khi thấy kết quả: năm trăm cuốn dồn lại chỉ còn một pho sách dầy. Một pho sách đầy chứa tất cả triết lý của muôn cuộc đời!

Cuốc sách dầy ấy, một buổi sớm được mang vào ngự lãm. Nhưng nhà vua đã nằm yên trên giường bệnh, chung quanh ngự y chầu chực.

Vừa mở mắt nhìn vị đại thần tận tâm và cuốn sách quý giá. Một nụ cười nhàn nhạt nở trên môi vua như ánh hoàng hôn.

Vua thở ra một giọng yếu nhỏ, viên đại thần quỳ xuống lắng tai đón lấy:

“Trẫm yếu lắm, một trang sách còn chưa thể xem được huống là cả cuốn… Song trước khi nhắm mắt, trẫm háo hức muốn biết qua những tư tưởng gì, những triết lý gì, đã chi phối cả đời người, đã điều khiển cả một vân mệnh… Khanh khá rút ngay quyển sách này thành một câu hay vài chữ cho trẫm xem kịp và đủ sức hiểu…”

Nét mặt viên đại thần trở nên trầm ngâm và hai mắt già nheo lại. Tử thần đã chờn vờn đâu đó. Các ngự y cúi đầu trước số mệnh. Nhà vua nằm yên khắc khoải chờ. Thời gian như ngừng hẳn lại. Không khí trở nên nặng nề và nghiêm trọng. Vàng son nội điện tự nhiên cũng hóa rầu rĩ. Mọi người chăm chú và kính cẩn nhìn viên đại thần đang lặng lẽ đem cuộc đời thu vào một câu. Sau một hồi suy nghĩ, viên đại thần từ từ bước đến bên án. Cả bộ Văn phòng tứ bảo hình như run khi bàn tay già đưa ra.

Bàn tay kính cẩn nâng cây bút, và nhẹ nhàng vạch trên mảnh hoa tiên những nét buồn lung linh. Mọi người đều ngó theo. Thần chết lúc ấy đã chập chờn đầu long sàng. Đã mấy lần nhắm mở. Vua mới cất được mấy tiếng cuối cùng: “SANH LÃO BỆNH TỬ”.

Thuật giả: Tâm Phước

Một đời người luống qua vô ích

Chỉ kết liễu trong ân hận

Động Mối Từ Tâm

Đây là một dãy núi rừng phía bắc kinh thành ở khoảng giữa hai ngọn núi cao, núi sà thấp xuống như một lòng chảo. Thung lũng này là đường thường bay qua của loài chim nhạn di cư.

Những ngày đông giá lạnh đang sắp trở về. Chim nhạn vượt qua thung lũng của dãy núi cao, từ Bắc bay về Nam, từng đàn từng đàn cất tiếng kêu vang trời như rủ rê, như hò hẹn. Bầy chim vô tình không để ý rằng đã có một người đó biết được sinh hoạt thường kỳ trên của chúng. Người đó là tên bẫy chim của nhà Vua, một ông Vua rất ưa ăn thịt chim nhạn.

Tên bẫy chim đã chuẩn bị một kế hoạch qui mô. Hắn sắp sẵn cung tên, mang theo một con chim mồi tuyệt khôn. Và tất cả hy vọng của hắn đặt hết vào một chiếc lưới vừa rộng, vừa dài mà nó sẽ giăng ngang thung lũng trên con đường thường bay qua của bầy chim nhạn. Lần nầy, không những một vài con sẽ sa lưới mà có thể hắn sẽ bẫy trọn cả một đàn.

Một buổi sáng kia, tên bẫy chim thức dậy thật sớm. Hắn nghe có tiếng chim nhạn ríu rít gọi đàn. Như có cái gì báo trước một điềm lạ, hắn vuốt ve con chim mồi rồi giả tiếng chim khẽ kêu lên vài tiếng.

Khác ngày thường, sáng nay chim mồi buồn bã, ủ rũ, vẫn không đáp lại hắn. Giữa lúc đó, thì trên không trung có tiếng vỗ cánh rồi một đàn chim nhạn xếp hàng thứ tự, bay về phương Nam. Chim đầu đàn, lông trắng như tuyết, duỗi thẳng đôi chân ra sau, lướt tới nhẹ nhàng như tên bắn.

Bỗng chim đầu đàn, buông lên vài tiếng đau thương làm cả đàn kinh hoảng. Rồi chim lộn lại mấy vòng và bay sà thấp xuống. Chim vừa thấy dưới thung lũng một con chim nhạn, lông cánh phờ phạc, đôi chân bị trói vào nhau và đôi mắt u buồn. Chim đầu đàn sà thấp hơn nữa. Chim muốn cứu lấy bạn mình. Và có ngờ đâu, trong khi đôi mắt chỉ để ý đến con chim mồi đau thương, chim nhạn đầu đàn sa vào lưới của tên đánh bẫy, đầu chim lọt trọn vào một mắt lưới, đôi cánh cũng bị kẹt vào trong những dây tơ. Càng muốn vươn tới, chim càng bị quấn thêm chặt vào, càng muốn thối lui thì các đường lông bị đẩy ngược xừng lên không tài nào gỡ ra được.

Bầy nhạn trên không quần lại, buông lên những tiếng kêu đau xót trong lúc tên bẫy chim, từ trong khóm cây, mừng rỡ chạy ra. Hắn đang tóm lưới lại. Hắn thật hài lòng về các cách đánh bẫy mới lạ của hắn và trong trí hắn tưởng tượng đến một lồng nhốt đầy chim nhạn để dâng lên cho Vua hắn. Hắn đang gom thâu gần hết lưới rồi. Chim nhạn đầu đàn sắp phải nằm gọn trong tay hắn, bị nhốt vào trong lồng để rồi ngày hôm sau biến thành thức ăn thích thú của Hoàng Thượng. Trong lúc đó, thì trên không trung, một con nhạn vụt sà thấp xuống, bay quanh chim đầu đàn, kêu lên những tiếng dài não nuột như là những tiếng khóc than. Người bẫy chim giơ tay xua đuổi mà chim vẫn không chịu bay đi. Giận dữ, hắn nói:

Tao mà có sẵn cung tên đây thì tao cho mầy một phát để mầy cùng chết theo bạn mầy. Lời nói hung bạo, những tia lửa căm tức, vẫn không làm cho chim nhạn kia sờn lòng. Chim cứ quần đi, quần lại bên chim đầu đàn, có lúc như muốn đâm sầm vào trong lưới và hai ba lần suýt bị người bẫy chim nắm được.

Chửi rủa đã chán, tên bẫy chim lụi cụi lần hết tay lưới. Tay hắn đã nắm được chim đầu đàn và lần gỡ chim ra. Phải như mọi lần, nó chỉ làm trong nháy mắt là xong để rồi giăng lưới lại, chờ bắt thêm con chim khác, nhưng lần này hắn không thể nhanh tay được. Hắn thấy bộ lông trắng nõn của chim đầu đàn như cò cái gì quý giá vô song, nên nó giữ gìn cẩn thận từng tí. Đôi mắt chim không lộ vẻ gì sợ hãi mà trái lại vẫn nhìn thẳng như an nhiên tự tại.

Tên bẫy chim cầm chim đầu đàn trong tay, ngồi xuống một phiến đá, bên cạnh lồng. Hắn để ý rằng từ nãy đến giờ, chim nhạn kia vẫn theo sát nó, quấn quít một bên chim đầu đàn, tiếng kêu khan trông rất thảm thương. Bỗng nhiên tên bẫy chim tự nghĩ: “Con chim nhạn đầu đàn đẹp đẽ, khí thế oai nghiêm này mới đáng quý làm sao. Nếu đem chim nhổ trụi lông đi, chọc tiết để dọn cỗ cho nhà Vua mua lấy cái thú vị ở đầu lưỡi, chất đầy một cái dạ dầy thì thật là quá uổng phí. Hay ta phải trả chim lại cho trời đất!”.

Nhưng liền sau đó, hắn nhớ lại nét mặt giận dữ của Vua, trong những bữa ăn thiếu thịt chim nhạn, những lần hắn bị quở mắng và đe dọa bị bãi chức. Không thể được! Hắn còn phải nghĩ đến vợ con, gia đình hắn đang sống nhờ bổng lộc của Hoàng Thượng. Tên bẫy chim mở nắp lồng và nhốt chim nhạn đầu đàn vào. Nhưng nó lại thấy chim ngạn kia sà ngay xuống bên lồng, hai chân bám vào hai vành tre. Chim nhạn mắt vẫn không rời chim nhạn đầu đàn, mồm cất tiếng kêu thê thảm, máu miệng trào ra, chảy thành hai vạch đỏ trên đám đông trắng dưới cổ chim.

Tên bẫy chim ngừng tay lại, nghẫm nghĩ rằng: “Loài chim muông còn biết thương nhau đến đỗi quên thân mạng như thế nầy, ta há nhẫn tâm giết hại chúng hay sao?”

Vừa lúc đó thì chim nhạn đậu ngoài lồng buông tiếng kêu than và se sẽ đập cánh để khỏi ngã ngất xuống đất. Tên bẫy chim lòng đã quyết. Hắn đứng dậy mở tay vừa thả chim ra. Chim đầu đàn bay thẳng lên cao cùng với chim nhạn kia, cất tiếng vui mừng như để cảm ơn rồi nhập vào đàn. Cả đàn chim quấn quít lấy nhau, vỗ cánh tưng bừng rồi xếp đặt lại đội ngũ, lướt nhanh về phương Nam như một đám mây trắng nõn trên vùng trời xanh.

Khi thả chim xong người bẫy chim chợt thấy mình đứng trước cảnh tình khó xử. Hắn sẽ nói thế nào để nhà Vua khỏi quở trách khi hắn trở về với hai bàn tay không? Nếu như nhà Vua cho hắn là một kẻ bất tài rồi nổi giận mà bãi chức thì gia đình, vợ con hắn sẽ ra sao? Suy tính hồi lâu, hắn chỉ thấy còn cách là trình bày hết sự thật và trông mong nhà Vua sẽ thương tình mà tha tội cho hắn.

Hắn lủi thủi trở về, lòng nặng một nỗi lo âu. May mắn cho hắn, hắn gặp đức Vua trong khi Ngài đang dạo chơi ngoài vườn. Vua cho gọi hắn đến, muốn xem những chim nhạn mà hắn vừa bẫy được. Lâu nay, Ngài chỉ thấy những con chim nhạn quay vàng trên đĩa bàn ăn mà thôi. Nhà Vua nhìn con chim nhạn lông trắng tuyết đầu cúi gục buồn thảm, trong chiếc lồng tre nhỏ và hỏi tên bẫy chim:

Chim nhạn kia có bộ lông trắng đẹp như thế, sao trông buồn thảm vậy!

Hắn quỳ xuống tâu:

Tâu Bệ hạ, đây là con chim nhạn mồi. Lông chim nhạn đều màu trắng như tuyết. Thần đã dùng nó để nhử các chim nhạn khác bay sà vào lưới để bắt chúng dâng thịt cho Bệ Hạ. Nhà Vua nhìn đăm đăm vào bộ lông chim nhạn, vào đôi mắt u buồn của nó. Một lát, Ngài quay sang tên bẫy chim.

Ta khá khen cách bẫy chim khá sâu hiểm của ngươi. Lấy chim nhạn để giết chim nhạn. Vậy thì ngươi đã sắp sẵn để sẽ dâng cho ta một bữa ăn tuyệt vời! Tên bẫy chim cúi đầu sát đất và run run hắn cất tiếng thưa:

Tâu Bệ Hạ! Hôm nay Thần bẫy được con chim nhạn đầu đàn, lẽ ra phải dâng lê cho Bệ Hạ. Nhưng vì con chim nhạn khác đã không sợ chết, lăn xả vào chim đầu đàn mà kêu than thảm thiết đến nỗi trào máu miệng ra, suýt chết ngất đi. Nghe những tiếng kêu đẫm máu, nhìn thấy cảnh tượng đau thương ấy, Thần đã mủi lòng nên đã thả chim ra. Thật là Thần đắc tội với Bệ Hạ. Cúi xin Bệ Hạ rộng lòng tha thứ.

Nhà Vua truyền đỡ tên bẫy chim dậy. Vừa đứng lên, hắn phân vân lo lắng không biết nhà Vua sẽ xử trí với hắn như thế nào? Bỗng hắn nghe nhà Vua pHán:

Ngươi đã tự tiện giải quyết, như thế là phạm tội khi quân. Tuy nhiên ngươi đã dám trình bày lại sự việc trước mặt ta, nên ta cũng vui lòng tha thứ.

Và trong khi tên bẫy chim lạy tạ lui ra, Nhà Vua nghĩ rằng:

“Loài chim thú mà còn biết thương yêu nhau đến quên mạng sống như vậy! Đến cả tên bẫy chim mà còn xúc động để thả chúng ra. Lẽ nào, ta là một vị Vua lại không biết trải lòng thương yêu rộng rãi hơn ư!”.

Nghĩ rồi, Ngài liền phát từ tâm và quay sang các cận thần. Ngài pHán:

Các khanh! Các khanh có nghe thấy không? Chim nhạn mà biết thương yêu nhau đến quên cả thân mạng, đó là một bài học cho chúng ta vậy. Riêng ta, ta muốn từ đây không sát hại đến chim nhạn. Ta thề sẽ không ăn thịt chim nhạn nữa”.

Rồi quay phía tên bẫy chim, nhà Vua nói:

Ta khá khen cho ngươi đã thả chim nhạn đầu đàn. Và ta còn dặn ngươi điều này nữa, hãy từ bỏ phương pháp hiểm độc: Dùng chim nhạn để sát hại chim nhạn. Nghĩa là ngươi hãy mở cửa lồng, thả cho chim nhạn mồi trở lại tự do. Trở về với đất trời cao rộng.

Tên bẫy chim làm theo ý Vua. Mọi người cảm thấy lòng thanh thản trong khi chim nhạn cất cánh bay vút lên tận mây xanh tiếng kêu vui mừng đưa theo gió ngàn lồng lộng.

Chim nhạn đầu đàn trong câu chuyện trên là tiền nhân của Đức Phật Thích Ca, con chim nhạn đã liều chết để cứu chim đầu đàn đến nỗi đã làm lay chuyển cả lòng hung bạo của tên bẫy chim, phát động từ tâm của nhà Vua trên đây, chim nhạn ấy là tiền nhân của Ngài A Nan, người Đệ tử gần gũi và tin yêu nhất của Phật.

Dương Trường Giang

Bạn bè mấy kẻ đá vàng, hòng khi mưa nắng lỡ làng cậy nhau. Khi vui thì vỗ tay vào, đến khi hoạn nạn thì nào thấy ai.

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.