Quán Thế Âm Bồ Tát Phổ Môn Phẩm Lược Giảng

Chánh Văn Phần 2

Phật bảo Bồ Tát Vô Tận Ý: Này thiện nam tử, nếu có chúng sanh trong cõi nước nào, đáng dùng thân Phật để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Phật nói pháp độ họ.

Đáng dùng thân Bích chi Phật để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Bích chi Phật nói pháp độ họ.

Đáng dùng thân Thanh văn để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Thanh văn nói pháp độ họ.

Đáng dùng thân Phạm vương để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Phạm vương nói pháp độ họ.

Đáng dùng thân Đế Thích để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Đế Thích nói pháp độ họ.

Đáng dùng thân Tự Tại Thiên để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Tự Tại Thiên nói pháp độ họ.

Đáng dùng thân Đại Tự Tại Thiên để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Đại Tự Tại Thiên nói pháp độ họ.

Đức Phật nghe Bồ Tát Vô Tận Ý hỏi như thế, mới Đáp: "Này thiện nam tử! Giả sử như trong các cõi nước ở ba ngàn đại thiên thế giới có chúng sanh nào đáng dùng thân Phật mới có thể độ cho họ thành Phật thì Bồ Tát Quán Thế Âm sẽ thị hiện thân Phật đến nói pháp cho chúng sanh ấy nghe."

Đến đây có người Hỏi: "Bồ Tát Quán Thế Âm chỉ là Bồ tát chứ chưa thành Phật mà sao có thể hiện thân Phật để nói pháp được! Đó chẳng phải mạo xưng là Phật sao?"

- Không phải đâu! Nhân vì Bồ Tát Quán Thế Âm trong vô lượng kiếp về quá khứ đã thành Phật, hiệu là Chánh Pháp Minh. Sau khi thành Phật, Ngài vì không quên chúng sanh nên mới trở lại thế giới này, ẩạn giấu thân Phật mà hiện thân Bồ tát để cứu giúp chúng sanh. Đó gọi là "ẩn lớn hiện nhỏ." La hán là "hồi Tiểu hướng Đại;" Bồ Tát Quán Thế Âm là "hồi Đại hướng Tiểu." Ngài từ thân Phật lại "quay ngược thuyền Từ, " cũng như người ta nói: "Quay xe trở lại, " mục đích là để cứu vớt chúng ta là những chúng sanh đau khổ.

Cho nên Bồ Tát Quán Thế Âm tuy bề ngoài hiện thân Bồ tát, kỳ thật bên trong ngầm chứa Phật hạnh. Ẩn bên trong là hạnh nguyện của chư Phật, hành vi của chư Phật. Đó là lý do tại sao Bồ Tát Quán Thế Âm có thể hóa hiện thân Phật để thuyết pháp cho chúng sanh, chớ không phải mạo xưng là Phật để dối gạt chúng sanh.

Tiếp đó Đức Phật lại bảo: "Đáng dùng thân Bích chi Phật để được độ thoát, liền hiện thân Bích chi Phật để nói pháp độ họ."

Bích chi Phật là tiếng Phạn (Pratyekabuddha), nói đủ là "Bích chi ca la, " dịch là Duyên giác. Duyên giác lại có hai thứ: Những vị sanh vào thời có Phật ra đời thì gọi là Duyên giác; những vị sanh vào thời không có Phật gọi là Độc giác. Khi có Phật ra đời, do tu Thập Nhị Nhân Duyên mà ngộ đạo. Vị ấy quan sát tại sao có Vô minh? Vô minh tại sao lại có Hành? Tại sao có Thức? Có Danh sắc? Có Lục nhập? Làm sao lại có Xúc? Rồi có Thọ? Sau Thọ lại có Ái? Có Ái lại có Thủ? Nhân vì có Hữu cũng lại có Sanh? Có Sanh rồi lại có Lão, Tử? Cả ngày quán sát tới lui mười hai nhân duyên như vậy, biết rằng tất cả đều là Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã, nên tất cả đều buông bỏ, và do đó mà khai ngộ. Do quán mười hai nhân duyên mà ngộ đạo nên gọi là Duyên giác. Vào thời không có Phật, vị ấy cũng tu mười hai nhân duyên này; mùa Xuân quán thấy trăm hoa đua nở, mùa Thu vạn vật héo tàn, quán xét các trạng thái biến hóa tự nhiên nên giác ngộ được Sanh, Trụ, Dị, Diệt, Thành, Trụ, Hoại, Không; các thứ hình sắc thảy đều là vô thường, cũng nhân đó mà được giác ngộ, gọi là Độc giác. Do vì sanh ra vào thời có Phật hay không Phật mà gọi là Duyên giác hay Độc giác mà thôi.

Bồ Tát Quán Thế Âm nhờ có Thiên nhãn chiếu thấy, Thiên nhĩ nghe xa, biết được chúng sanh nào đáng dùng thân Bích chi Phật để được độ thoát thì hiện ra thân Bích chi Phật để nói pháp Thập Nhị Nhân Duyên cho họ nghe, như là: "Anh có biết Vô minh là từ đâu mà có không? Chính là từ chỗ một niệm bất giác của anh mà có. Do một niệm bất giác, cho nên trong Như Lai Tạng Tánh của anh phát sanh ra Vô minh. Đã có Vô minh thì sanh tiếp ra Hành, ..." Đối với chúng sanh như thế, Ngài dùng thân Bích chi Phật để nói pháp độ họ thì khiến cho họ khai ngộ giác đạo. Sau đó mới dạy họ phát tâm Bồ đề, hồi Tiểu hướng Đại.

Đáng dùng thân Thanh văn để được độ thoát, liền hiện thân Thanh văn nói pháp độ họ. Thế nào gọi là Thanh văn? Thanh văn cũng là một vị La hán, Duyên giác cũng là một vị La hán, thuộc về hàng Nhị thừa. Thanh văn, thì "Thanh" là tiếng tăm, "Văn" là nghe thấy, có nghĩa là nghe thấy lời Phật nói mà ngộ đạo. Phật nói những lời gì? Nói pháp Tứ đế, do nghe những lời này mà ngộ đạo, nên gọi là Thanh văn.

Tứ đế là gì? Là Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Đức Phật Thích ca đầu tiên ba lần chuyển pháp luân Tứ đế cho năm vị Tỳ kheo nghe. Bấy giờ các vị Kiều Trần Như, hãy còn chưa xuất gia, sau khi được Phật nói pháp cho nghe, mới xuất gia làm Tỳ kheo. Tại vườn Nai Phật nói với họ: "Đây là Khổ có tánh bức bách, đây là Tập có tánh chiêu cảm, đây là Diệt có tánh khả chứng, đây là Đạo có tánh khả tu."

Đây là Khổ có tánh bức bách: Là nói Khổ này có tính bức bách mạnh mẽ, khiến người chịu không nổi. Khổ có Khổ khổ, Hoại khổ, Hành khổ. Lại có tám thứ: Sanh khổ, Lão khổ, Bịnh khổ, Tử khổ, Ái biệt ly khổ, Cầu bất đắc khổ, Oán tắng hội khổ, Ngũ ấm xí thạnh khổ. Những thứ khổ ấy bức bách con người xoay chuyển không nổi, thở không ra hơi, suốt ngày bực bội. Tấùt cả vấn đề đó đều do khổ sanh ra, cho nên nói Khổ có tánh bức bách.

Đây là Tập có tánh chiêu cảm: Tập là chứa nhóm tích tụ. Cái gì tích tụ với nhau? Phiền não tích tụ với nhau. Tại sao có phiền não? Tại vì có "Khổ." Trước hết có khổ, khi bị khổ áp bức chịu không nổi mới sanh ra phiền não, phát sinh ra giận dữ. Vì thế nói phiền não này có tánh chiêu cảm, là do chứa nhóm mà thành. Đó cũng là từ Khổ mà có Tập.

Đây là Diệt có tánh khả chứng: Diệt là tịch diệt, tịch diệt cả vô minh phiền não. Thứ an lạc của tịch diệt này là diệu quả của Niết bàn, là thứ có thể chứng đắc được.

Đây là Đạo có tánh khả tu: Thứ Đạo này mọi người đều có thể tu, không một ai nói là không thể tu được. Bất cứ người nào cũng đều có thể tu đạo, bất cứ người nào cũng đều có thể chứng được lý thể Niết bàn. Đó là lần Chuyển pháp luân thứ nhất.

Đức Phật chỉ là hiện thân thuyết pháp giảng nói pháp Tứ đế cho năm vị Tỳ kheo ấy nghe, tiếp theo Phật lại chuyển pháp luân lần thứ hai: "Đây là Khổ các ông nên biết, đây là Tập các ông nên đoạn, đây là Diệt các ông nên chứng, đây là Đạo các ông nên tu." Nói rằng "Khổ này không phải chỉ riêng ta thành Phật mới biết, mà các ông cũng phải biết nó là Khổ. Các ông cũng phải dứt trừ Tập đế, phải nên cầu chứng diệu quả Niết bàn, cũng phải nên tu hành thứ Bồ đề giác đạo này."

Đức Phật chuyển pháp luân lần thứ ba: "Đây là Khổ ta đã biết, đây là Tập ta đã đoạn, đây là Diệt ta đã chứng, đây là Đạo ta đã tu." Những Khổ này ta đã biết, Tập này ta đã dứt trừ. Ta đã biết Khổ này nên không bị Khổ làm mê. Ta đã dứt hết phiền não, cũng không còn Tập đế nữa. Diệt này ta đã chứng đắc rồi, ta đã được niềm vui tịch diệt chân chánh. Đạo này ta đã tu xong."

Năm vị Tỳ kheo ấy nghe Phật diễn nói ba lần chuyển pháp luân Tứ đế xong, tức thì được khai ngộ. Nhân nghe tiếng Phật thuyết pháp mà ngộ đạo nên gọi là Thanh văn. Thanh văn và Duyên giác gọi là Nhị thừa, cũng gọi là Tiểu thừa. Có Tiểu thừa cũng có Đại thừa. Sao gọi là Đại, sao gọi là Tiểu? Thật ra không có Đại mà cũng không có Tiểu, chỉ vì tâm chúng sanh có Đại có Tiểu mà thôi. Xưa nay tâm lượng rộng lớn khắp hư không pháp giới, nhưng phàm phu chúng ta không biết dùng Như Lai Tạng Tánh sẵn có của chính mình. Có người chỉ dùng một phần nhỏ, có người dùng được phần lớn, có người dùng cả toàn bộ. Chư Phật thì có thể dùng được toàn bộ, vì đã phản bổn hoàn nguyên rồi. Bồ tát có thể dùng được một phần lớn, vì các ngài có trí huệ rộng lớn nên có thể dùng được số nhiều của báu trong gia tài Như Lai Tạng Tánh sẵn có của chính mình. Sự hiểu biết của hàng Tiểu thừa rất ít cho nên dùng được ít. Vì thế nên Bồ Tát Quán Thế Âm gặp được cơ duyên người đáng dùng thân Thanh văn để được độ thoát, thì hiện ra thân Thanh văn đến nói pháp Tứ đế cho họ nghe.

Đáng dùng thân Phạm vương để được độ thoát, liền hiện thân Phạm vương đến nói pháp độ họ.

Phạm vương chính là Đại Phạm Thiên Vương, Hoàng đế của trời Đại Phạm. Phạm có nghĩa là thanh tịnh. Vị ấy làm vua trên trời cảm thấy rất tự tại. Bồ Tát Quán Thế Âm cũng hiện thân Đại Phạm Thiên Vương đến để nói pháp cho nghe.

Đáng dùng thân Đế Thích để được độ thoát thì hiện thân Đế Thích đến nói pháp độ họ.

Đế Thích (Shakra), mà trong Kinh Di Đà gọi là Thích đề hoàn nhơn (Shakra Devanam Indrah), trong Đạo giáo gọi là Ngọc Hoàng Đại Đế. Vị Đế Thích này không phải chỉ có một mà có rất nhiều. Chúng ta biết rằng có một cõi trời tên là Tam thập tam (hay Đao Lợi). Đế Thích của cõi trời Tam thập tam cũng chính là Thiên chúa (God) của một số người tín ngưỡng.

Trong chú Lăng Nghiêm có câu: "Nam mô Nhân đà ra da." Nhân đà ra da cũng là tên gọi của Thiên chúa. Những sự việc ở trên trời đều do vị Đế Thích này thống lãnh và quản lý, vì thế năng lực của vị này rộng lớn phi thường, quyền lực và thần thông cũng to lớn; nhưng vị này chỉ có thể ở trên trời, mà mạng sống của trời rồi có lúc cũng chấm dứt. Bồ Tát Quán Thế Âm thấy có vị Đế Thích nào cơ duyên đã thành thục, bấy giờ Ngài mới hóa hiện thân Đế Thích đến nói pháp cho họ nghe. Tại sao phải hóa làm thân Đế Thích để nói pháp cho họ nghe? Vì là đồng loại sẽ dễ dàng tiếp nhận sự khuyến hóa hơn. Cũng giống như nhân loại chúng ta vậy, bất luận là người ở giai cấp nào thì đối với giai cấp đó dễ dàng kết thân hơn. Người buôn bán thì kết thân với người buôn bán, người đi học thì kiếm người đi học mà kết thân, người học Phật thì kết thân với người học Phật, người cờ bạc thì kết thân với người cờ bạc, kẻ cướp thì kết thân với kẻ cướp. Ấy gọi là:

"Vật cùng loại dễ hợp, người cùng việc dễ quen."

Vì những quan hệ ấy nên Bồ Tát Quán Thế Âm thường hiện ra thân đồng loại với chúng sanh, thị hiện các phương tiện khiến cho các chúng sanh ấy dễ dàng được hóa độ. Nhưng Bồ Tát Quán Thế Âm không những chỉ dùng thần thông biến hóa để hiện thân thuyết pháp và không nhất định theo tiếng kêu cứu mới ứng hóa, mà thậm chí còn phân thân đến cõi này để làm người, cũng tu học Phật pháp rồi mới giáo hóa vô lượng vô biên chúng sanh. Ví như đối với hạng học sĩ, Bồ Tát Quán Thế Âm hóa thân làm một vị giáo sư diễn nói Phật pháp cho họ nghe, từ từ dẫn dụ khiến cho một số học giả lần lần có cảm tình hướng đến Phật pháp, bỏ nghi thêm tin, rồi phát tâm quy y, thọ trì một giới, hai giới, năm giới, cho đến mười giới trọng bốn mươi tám giới khinh của Bồ tát. Sau đó họ lại nương theo pháp môn của Bồ Tát Quán Thế Âm để tu hành, biến thành một Bồ Tát Quán Thế Âm, thế là Bồ Tát Quán Thế Âm lại có thêm một Hóa thân nữa.

Làm sao lại có được ngàn trăm ức Hóa thân? Đó chính là quý vị mô phỏng theo Ngài, học tập theo Ngài, thì sẽ biến thành Hóa thân của Ngài đó. Cũng như nói "Pháp không định pháp, " là pháp không nhất định, không nên chấp trước. Nếu quý vị chấp trước là nhất định, thử hỏi chính quý vị có nhất định là mình có thể không chết không? Nếu quý vị có thể nhất định không chết thì mọi sự việc đều có thể nhất định rồi.

Nếu quý vị nói: "Không thể được, tôi chắc chắn là phải chết!"

Thế thì không có pháp nhất định rồi. Cho nên Phật pháp cũng là pháp không nhất định. Vì thế, lý lẽ "Thiên bá ức hóa thân" không phải là khó hiểu, chỉ cần quý vị có hằng tâm, nghị lực để học tập theo Bồ Tát Quán Thế Âm, hoằng dương Phật pháp, cứu độ chúng sanh thì quý vị cũng là Hóa thân của Bồ Tát Quán Thế Âm. Có một trăm người học theo Ngài thì có một trăm Hóa thân, có một ngàn người học theo Ngài thì có một ngàn Hóa thân. Chừng nào có số người chịu bắt chước theo Ngài hoằng dương Phật pháp thì chừng ấy cũng sẽ có vô lượng vô biên Hóa thân của Bồ Tát Quán Thế Âm. Đó là nói theo sự, còn nói theo lý thì khi quý vị thành Phật rồi cũng thực sự có đầy đủ ngàn trăm ức Hóa thân.

Đáng dùng thân Tự Tại Thiên để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Tự Tại Thiên nói pháp độ họ.

Đáng dùng thân Đại Tự Tại Thiên để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Đại Tự Tại Thiên nói pháp độ họ.

Tự Tại Thiên là gì? Là thiên ma ngoại đạo. Tôi ngày thường nói với quý vị Tự Tại Thiên chính là Thiên chúa của Thiên Chúa giáo và Cơ Đốc giáo. Đại Tự Tại Thiên Vương cũng thuộc về loại tôn giáo này. Sự cống cao ngã mạn của họ thật không thể nghĩ bàn, họ nói không có Phật, không có Pháp, không có Tăng, phỉ báng Tam Bảo. Tự Tại Thiên tự cho mình là tối cao vô thượng bậc nhất trên đời. Tại sao lại như thế? Vì y quá tự tại, quá khoái lạc! Nhưng Bồ Tát Quán Thế Âm không lạ gì với hạng chúng sanh này, khi cơ duyên của họ thành thục thì Bồ tát cũng đến giảng giải Phật pháp, khiến họ chuyển mê thành ngộ, phản bổn hoàn nguyên.

Đáng dùng thân Thiên Đại Tướng Quân để được độ thoát thì hiện thân Thiên Đại Tướng Quân đến nói pháp độ họ.

Thiên Đại Tướng Quân đây có hai nghĩa, một nghĩa là làm Đại Tướng Quân ở nhân gian, còn có một nghĩa nữa là vị thiên thần trên trời. Vị ấy đã hưởng hết phước trời và chuyển xuống nhân gian làm vị Đại Tướng Quân. Bồ Tát Quán Thế Âm biết nhân duyên của họ đáng được hóa độ thì hiện thân Tướng quân nói pháp cho họ để phá trừ bến mê, giác ngộ vô thường, bỏ hết tất cả lạc thú của thế gian, phát tâm tu hành, cầu chứng được sự an lạc chân chánh vô thượng.

Đáng dùng thân Tỳ sa môn để được độ thoát thì hiện thân Tỳ sa môn đến nói pháp độ họ.

Tỳ sa môn là tên của một vị trong Tứ Đại Thiên Vương, cũng chính là vị Thiên vương ở Bắc Câu Lô châu tại phương Bắc. Mỗi đại bộ châu đều có một vị Đại Thiên Vương, tức là Đông Thiên Vương, Tây Thiên Vương, Nam Thiên Vương và Bắc Thiên Vương. Đáng dùng thân Tỳ sa môn để dùng Phật pháp hóa độ thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Thiên Vương để thuyết pháp cho họ nghe.

Đáng dùng thân Tiểu Vương để được độ thoát thì hiện thân Tiểu Vương đến nói pháp độ họ.

Tiểu Vương là chỉ cho vị vua quản lý một nước, vị này chỉ xưng vương một nước mà thôi. Đáng dùng thân Tiểu Vương để được độ thoát thì lúc ấy Bồ Tát Quán Thế Âm hiện thân Tiểu Vương đến để nói pháp cho họ nghe.

Đáng dùng thân Trưởng giả để được độ thoát thì hiện thân Trưởng giả nói pháp độ họ.

Sao gọi là Trưởng giả? Kinh Lăng Nghiêm nói: "Phàm người có đạo đức, có trí huệ, có danh vọng, giòng họ cao sang, tuổi tác lớn, những người lớn tuổi đều ưa thích vị ấy, những người trẻ tuổi đều cung kính vị ấy." Tại sao vị ấy được mọi người đối xử tốt như vậy? Vì vị ấy có tâm từ bi, bình đẳng, đối xử với ai cũng đều một mực nhân từ, nhiệt tâm giúp đỡ, cho nên được mọi người công nhận là "Trưởng giả." Nếu như có người đáng dùng thân Trưởng giả để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Trưởng giả đại trượng phu thật giàu sang đến nói pháp cho họ nghe. Trong chú Đại Bi, Bồ Tát Quán Thế Âm hiện ra tướng đại trượng phu có râu tóc dài mấy thước, dáng ngồi thẳng ngay, oai phong lẫm lẫm, đó chính là tướng đại phú trưởng giả.

Đáng dùng thân cư sĩ để được độ thoát thì hiện thân cư sĩ nói pháp độ họ.

Đáng dùng thân cư sĩ để được độ thoát thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện ra thân một vị cư sĩ đến nói pháp cho vị ấy nghe. Cư sĩ tức là những người còn ở nhà, cũng chính là những người tại gia tin theo Phật giữ gìn năm giới, phụng hành thập thiện. Năm giới là gì? Đó là năm thứ đại giới: Không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Sao gọi là thập thiện? Thập thiện là trái ngược với thập ác. Thập ác tức là thân có ba ác: Sát sanh, trộm cắp, tà dâm. Ý có ba ác là Tham, sân, si. Miệng có bốn ác: Vọng ngôn, ỷ ngữ, ác khẩu, lưỡng thiệt.

"Vọng ngôn" chính là nói dối. "Ỷ ngữ" là nói những lời tà vạy không đúng đắn, chuyên môn nói chuyện nam nữ khiến người nghĩ đến việc bất chánh. "Ác khẩu" là cộc cằn mắng chửi người. "Lưỡng thiệt" là một người có hai cái lưỡi. Một người tại sao lại có hai lưỡi? - Thật ra không phải người ấy có hai lưỡi đâu, mà là một cái lưỡi lại nói hai lời không giống nhau. Đến với người kia nói người này không tốt, đến với người này nói người kia không tốt, bươi móc việc xấu để ly gián hai bên, nên gọi là hai lưỡi. Bốn điều ác của miệng chiếm gần phân nửa, thân và ý mỗi thứ chỉ có ba ác nghiệp mà miệng lại có bốn thứ ác nghiệp. Thân có ba ác, ý có ba ác, miệng có bốn ác cộng chung là mườụi ác (thập ác). Trái ngược với thập ác là thập thiện. Thập thiện chính là không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không tham, không sân, không si, không nói dối, không nói thêu dệt, không mắng chửi, không nói hai lưỡi. Không làm ác chính là làm thiện. Làm cư sĩ một mặt phụng trì ngũ giới thập thiện, một mặt phải hộ trì Tam Bảo, ủng hộ Phật pháp, đề xướng Phật giáo, khiến cho Phật giáo mỗi ngày một hưng thịnh hơn. Đó là trách nhiệm của mỗi vị cư sĩ. Trách nhiệm của người xuất gia chính là hoằng dương Phật pháp.

Đáng dùng thân Tể Quan để được độ thoát thì hiện thân Tể Quan nói pháp độ họ.

"Tể Quan" tức là chức quan Tể tướng hoặc các chức vị cao khác. Nếu có những chúng sanh đáng dùng thân quan quyền để được độ thoát, thì Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân Tể tướng hoặc người có quyền cao chức trọng đến nói pháp cho họ nghe.

Đáng dùng thân Bà la môn để được độ thoát thì hiện thân Bà la môn nói pháp độ họ.

Đáng dùng thân Bà la môn (Bà la môn là một đạo ở Ấn Độ, chuyên tu phạm hạnh thanh tịnh), để được độ thoát, thì Bồ Tát Quán Thế Âm sẽ hiện thân Bà la môn ngoại đạo đến nói pháp cho chúng sanh ấy nghe, khiến cho họ hiểu biết Phật pháp, y giáo phụng hành, tương lai sẽ thành Phật.

Đáng dùng thân Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di để được độ thoát thì hiện thân Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di nói pháp độ họ.

Tỳ kheo là tiếng Phạn, Trung Hoa dịch ra ba nghĩa là:

1. Bố ma: Hễ có người xuất gia tu hành, thọ giới Cụ túc thì quyến thuộc ma ít dần, vì thế khiến ma lo sợ.

2. Khất sĩ: Vị tăng xuất gia, trên xin pháp của chư Phật để nuôi Pháp thân, dưới xin cơm của chúng sanh để nuôi sắc thân.

3. Phá phiền não: Xuất gia tu hành, y lời Phật dạy tu hành có thể phá trừ vô minh phiền não, kiến tánh thành Phật.

Tỳ kheo ni là nữ giới xuất gia thọ giới Cụ túc.

Ưu bà tắc, Ưu bà di là tiếng Phạn, dịch là Cận sự nam và Cận sự nữ. Cận sự là gần gũi phụng sự. Những cư sĩ nam nữ này thường thường gần gũi Tam Bảo, thường đến chùa lễ Phật, tụng kinh, quét dọn, cúng dường phụng sự Tam Bảo, làm các công đức để cầu phước báo. Những thiện nam tín nữ này gọi là Ưu bà tắc, Ưu bà di. Bồ Tát Quán Thế Âm nhìn thấy những chúng sanh nào có cơ duyên đáng dùng thân Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di để được độ thoát, Bồ tát liền hiện thân Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di đến thuyết pháp cho chúng sanh ấy nghe.

Đáng dùng thân phụ nữ của trưởng giả, cư sĩ, Tể quan, Bà la môn để được độ thoát liền hiện thân phụ nữ nói pháp độ họ.

Trưởng giả cũng gồm có vợ của trưởng giả; cư sĩ, Tể quan, Bà la môn cũng có vợ của họ. Trưởng giả cũng có nữ trưởng giả, cư sĩ cũng có nữ cư sĩ, Tể quan cũng có nữ Tể quan, Bà la môn cũng có người nữ Bà la môn. Nếu có người đáng dùng các thân phụ nữ để được độ thoát, Bồ Tát Quán Thế Âm liền hiện thân phụ nữ của trưởng giả, cư sĩ, Tể quan, Bà la môn đến nói pháp cho họ nghe.

Đáng dùng thân đồng nam, đồng nữ để được độ thoát thì hiện thân đồng nam, đồng nữ nói pháp độ họ.

Đáng dùng tức là "nên, " hoặc "cần phải;" do đó ở đây ý nói: "Cơ duyên của người ấy là cần phải hiểu rõ Phật pháp từ thời niên thiếu." Như Bồ tát Vi đà khi xưa phát nguyện đời đời kiếp kiếp làm thân đồng nam. Lại như Bồ tát Long Nữ trong đời quá khứ cũng phát nguyện đời đời kiếp kiếp làm thân đồng nữ, chứ không muốn kết hôn. Đồng nam, đồng nữ, là những người mà về mặt sinh lý, thân thể không bị phá hoại. Một khi nam nữ khác phái tiếp xúc nhau thì thân thể không còn hoàn chỉnh nữa. Văn pháp Trung Hoa gọi là "Phá thân, " tức là thân thể bị xâm phạm, phá hoại. Nếu không có qua hành vi "phá thân" thì thân thể hoàn chỉnh. Ở Trung Hoa có một thứ công phu quyền cước gọi là "Đồng tử công." Đồng tử công này muốn luyện được tất phải là thân thể hoàn chỉnh, chưa bị phá hoại. Thứ công phu này một khi luyện thành thì gươm đao chém không đứt, thương đâm không thủng. Tại sao gươm đao đâm chém không thủng? Vì họ "trong luyện một loại khí, " tức là họ nương vào một luồng chánh khí trong cơ thể chưa hề bị phá hoại; đồng thời "ngoài luyện gân cốt da, " rèn luyện gân cốt và bắp thịt, do đó mà có thể sinh ra tác dụng to lớn như thế.

Trong Phật pháp, thân đồng nam đồng nữ là thân thể rất thanh tịnh, không bị ô nhiễm; nếu tu đạo hoặc tham thiền thì mau đạt đến kết quả, mau được khai ngộ, chứng được Thiên nhãn thông. Vì thế đồng chơn nhập đạo rất là quý báu. Đồng nam thuộc về Càn, mà Càn là thuần dương. Đồng nữ thuộc về Khôn, mà Khôn là thuần âm. Một đàng là thuần dương, một đàng là thuần âm; nói theo Đạo giáo là thân thể rất thanh tịnh. Bồ Tát Quán Thế Âm quán nhân duyên của người nào đó nếu đáng dùng thân đồng nam, đồng nữ để tu hành đắc đạo thì Bồ tát liền hiện ra thân đồng nam, đồng nữ đến nói pháp cho họ nghe, khiến cho họ phát tâm Bồ đề, mau chóng thành Phật đạo.

Đáng dùng thân trời, rồng, dạ xoa, càn thát bà, a tu la, ca lầu la, khẩn na la, ma hầu la già, nhân và phi nhân v.v... để được độ thoát thì hiện ra các thứ thân ấy nói pháp độ họ.

"Rồng" có rất nhiều loại: có loại rồng ở trên trời, có loại rồng ở dưới biển, có loại rồng giữ kho tàng. Rồng ở trên trời thì làm hộ pháp ở trên trời; rồng dưới biển thì ở trong Long cung, làm thủ lãnh bọn tôm cá trạnh. Rồng giữ kho tàng là loại rồng do tâm tham dẫn dắt mà tìm đến canh giữ kho châu báu người ta chôn dưới đất. Lại còn có loại rồng chuyên làm mưa. Ngày xưa có rất nhiều rồng, bây giờ thông thường người ta ít thấy rồng rồi bảo là không có thứ động vật này; kỳ thật, loài rồng có rất nhiều. Vào thời Lục Tổ Đại sư có một con rồng chuyên phun hơi độc, khói mù. Nếu người nào trúng phải độc của khói mù này sẽ sanh bịnh nặng, thậm chí bất trị rồi chết. Nền Thiền đường của chùa Nam Hoa hiện nay nguyên là đầm của con rồng độc. Đầm này diện tích khoảng một mẫu; không ai biết được đầm sâu bao nhiêu. Thuở ấy, trong đầm lại có một con rồng đang ở. Rồng này không phải là rồng hiền mà là con rồng dữ chuyên hại người. Nó thường làm cho chúng ở chùa Nam Hoa sanh bịnh, không tu hành được. Một hôm Lục Tổ Đại sư đến bên đầm, con rồng này hiện thân hình đầy chật cả cái đầm ấy. Lục Tổ Đại sư thấy thế cười nói:

- Nè, mi có tài hiện ra thân lớn chứ không có thể hiện được thân nhỏ. Nếu chỉ hiện thân lớn thôi thì đâu có tài cán bao nhiêu!

Con rồng nghe Lục Tổ Đại sư nói thế liền ẩn mất thân to lớn ấy đi, hiện lại thân nhỏ xíu độ một tấc dài bơi lội trong nước. Lục Tổ Đại sư nói:

- À, mi cũng có đôi chút bản lãnh mới biến lớn biến nhỏ được đấy, nhưng mi có lẽ không dám chui vào bát của lão tăng!

Con rồng ở dưới nước nghe nói thế, bèn "tót một cái" nhảy ngay vào trong bát của Lục Tổ. Đại sư nói:

- A, đây là ngươi tự ý đến, nhưng không ra được đâu!

Con rồng ấy sử dụng hết cả thành công lực để nhảy ra ngoài, nhưng không cách nào nhảy ra được. Lúc đó Đại sư mới nói:

- Ngươi đừng vùng vẫy làm chi! Ngươi có biết tại sao đời này ngươi phải mang rồng không? Đời trước ngươi đã là người tu hành, cũng có căn lành, từng học Phật pháp, nhưng vì ngươi quá nặng tâm sân hận, giận dỗi quá lắm, như thế nên đời này mới đọa lạc làm thân rồng. Ngươi đừng cho mình có bản lãnh biến lớn biến nhỏ, biến có biến không là to lớn. Ơ này! Ngươi bây giờ ở trong bát của ta rồi, có ra được không nào?

Rồng nghe Lục Tổ nói mấy lời ấy, tỏ ý hàng phục, không còn ý nhảy ra ngoài nữa; bấy giờ Lục Tổ mới thuyết pháp cho nó nghe. Nghe pháp rõ ràng xong, rồng tỉnh ngộ và thoát khỏi kiếp làm rồng. Thi thể của con rồng ấy được cất giữ rất lâu ở chùa Nam Hoa, về sau vì binh lửa chiến tranh nên đã bị mất. Đó là một đoạn nhân duyên Lục Tổ Đại sư hàng phục rồng độc ở chùa Nam Hoa.

Ở Trung Hoa vào đời Đường có Ngụy Trưng tuy làm Thừa tướng ở nhân gian mà cũng lên làm quan ở cõi trời. Bấy giờ có chú rồng Tiểu Bạch Long làm mưa sai lệnh trời. Ngọc Hoàng bảo mưa một tấc ba thôi mà nó làm mưa đến một thước ba tấc, nên bao nhiêu ruộng lúa đều ngập lụt cả. Như thế là đã phạm pháp, Ngọc Hoàng bèn sai Ngụy Trưng đi giết chú rồng nhỏ đó. Biết được tin này, chú rồng nhỏ chạy đến báo mộng vua Đường Thái Tông, nói: "Ngày mai xin Bệ hạ cứu mạng tôi. Bệ hạ là rồng, tôi cũng là rồng, cho nên xin Bệ hạ cứu cho mạng rồng nhỏ xíu này."

Vua nói: "Chúng ta đều là giống rồng cả, vậy thì chúng ta là anh em với nhau, khi ngươi có việc ta phải giúp ngươi mới phải. Vậy ta co thể làm gì để giúp đỡ ngươi đây?"

- Tôi phạm luật trời, vì làm mưa sai lệnh nên ngày mai tôi bị xử tội chém, mà người chém tôi chính là Thừa tướng Ngụy Trưng. Ngày mai nếu Bệ hạ lưu ông ta lại không cho ông ta làm gì thì ông ta không thể giết tôi được.

- Cái đó dễ thôi! Ta là vua, ông ấy là quan của ta, ông ấy nhất định phải nghe theo lời sai bảo của ta. Ngươi cứ yên tâm!

Hôm sau, Đường Thái Tông kêu Ngụy Trưng đến đánh cờ. Nhà vua nghĩ: "Ông ta đánh cờ với ta, không rời được ta, nhất định không thể đi chém con rồng nhỏ kia được."

Hai người ngồi đánh cờ, đánh cho tới giữa trưa, Ngụy Trưng bỗng nhiên thiu thiu ngủ. Đường Thái Tông rất mừng, nghĩ: "Ông ta đã ngủ rồi thì nhất định không thể đi chém con rồng nhỏ kia được, ta không phải lo nữa." Nào ngờ lúc Ngụy Trưng ngủ chính là lúc thần thức ông ta đã ra đi cầm kiếm Thượng phương chém chết con rồng nhỏ. Giây lát sau Ngụy Trưng lại cùng Đường Thái Tông tiếp tục cuộc cờ. Đến quá giờ, cuộc cờ mới kết thúc. Đường Thái Tông tự nghĩ: "Chú rồng nhỏ đã năn nỉ ta, chỉ cần quá giờ Ngọ thì Ngụy Trưng không thể giết nó được. Như vậy là ta đã cứu được người anh em của mình, ta đã làm được công đức thật không phải nhỏ."

Nào ngờ tối đến, con rồng nhỏ lại tới đòi mạng:

- Bệ hạ bảo chúng ta là anh em, muốn cứu tôi mà sao Bệ hạ lại để cho bầy tôi của Bệ hạ giết tôi? Như thế không khác nào Bệ hạ giết tôi. Vậy thì Bệ hạ phải đền mạng cho tôi mới được.

Đường Thái Tông tỉnh dậy, biết con rồng nhỏ đến đòi mạng, sợ đến toát mồ hôi. Hôm sau đem việc này bàn với quân sư Từ Mậu Công. Từ Mậu Công nói:

- Không hề chi! Ở đây chúng ta có hai người có thể ngăn cản việc ấy, đó là Tần Quỳnh và Kính Đức. Bệ hạ sai bọn họ trấn giữ cửa sau thì con rồng nhỏ đó không dám đến nữa.

Tần Quỳnh là thần tướng mặt vàng, còn Kính Đức là thần tướng mặt đen. Màu đen của ông ta đen còn hơn dầu hắc, đen đến nỗi phát sáng. Dùng hai người này giữ cửa, quả nhiên con rồng nhỏ tối đó không dám tới nữa. Nhưng nếu mỗi tối đều bắt hai người này canh cửa mà họ là đại tướng của quốc gia, cực khổ quá thì cũng không được. Bấy giờ mới vẽ hình hai người này dán ở cửa để canh cửa cho Đường Thái Tông, con rồng nhỏ đó mãi mãi không dám tới. Vì thế người Trung Quốc, mỗi khi Tết đến, cũng đem hình Tần Quỳnh và Kính Đức dán ở trước cửa để yêu ma quỷ quái không dám đến quấy rối.

Nhơn quả tái sinh làm rồng là do"thừa cấp giới hoãn." Tu hành Đại thừa giáo rất dụng công, học Phật pháp rất giỏi nhưng không nghiêm giữ giới luật. Nhơn vì "thừa cấp, " cho nên được thần thông biến hóa; lại nhân vì "giới hoãn" nên phải đọa lạc làm súc sanh.

"Dạ xoa" còn gọi là Dược xoa, đều là tiếng Phạn (Yakshas), có nghĩa là "Tiệp tật" vì chúng di chuyển rất nhanh, thậm chí hỏa tiễn do khoa học hiện đại chế tạo cũng đuổi không kịp. Thứ quỷ này trong một niệm có thể đến bất cứ nơi nào chúng muốn đến.

"Càn thát bà"ụ (Gandharvas) dịch là Hương thần, vì họ lấy hương làm thức ăn và thân toát ra mùi hương. Lại dịch là Nhạc thần, là vị thần tấu nhạc cho Ngọc đế, đầu đội mũ bát giác, tay cầm ống địch, thân màu đỏ, tóc phát ra ánh sáng. Tây Vực gọi người xướng ca là Càn thát bà.

"A tu la" là tiếng Phạn (Asura), dịch là "Phi thiên, " vì họ có phước trời nhưng không có đức của trời, giống như trời mà chẳng phải trời. A tu la còn dịch là "Vô đoan chính, " vì dung nhan họ rất xấu xí, chẳng phải chúng sanh sanh ở cõi giới A tu la mới gọi là A tu la, mà súc sanh giới trong lục đạo cũng có rất nhiều loài súc sanh vốn là A tu la chuyển sanh, như chó, ngựa, bò..., nhất là ngựa, tánh A tu la rất nặng.

Trung Hoa có câu: "Con ngựa hại bầy, " ám chỉ con ngựa ở trong bầy nếu cứ không đá con này thì cũng cắn con kia, khiến cho cả bầy ngựa không được bình an. Đối với đồng loại thì con ngựa đó có hại, nên gọi nó là "con ngựa hại bầy." Đó cũng là một loại A tu la. Dễ thấy hơn hết là loài bò, chúng đích thực là A tu la. Trên đầu bò có hai cái sừng, quý vị có biết nó định làm gì không? Nó dự định đánh nhau đấy. Vì khi xưa lúc làm A tu la, trên đầu thường đội mũ trụ, trên mình mặc áo giáp, cho nên khi chuyển sanh làm bò cũng không quên được tánh A tu la, trên đầu dự bị sẵn hai chiếc sừng để đánh nhau với người. Chẳng những loài bò là A tu la, gà chọi cũng là A tu la biến thành. Gà chọi hễ gặp nhau thì đá ngay. Chẳng những gà chọi là A tu la mà có một thứ dế màu đen rất thích đấu đá, hai con gặp nhau thì nhất định chọi nhau cho đến khi có một con chết mới thôi.

Chánh Văn Phần 3

Ở Trung Hoa vào đời Tống, trò đá dế ăn tiền rất thịnh hành. Hễ dế của ai bị đá chết thì người ấy bị thua tiền. Ngoài ra, những loại như rắn, chuột, mèo..., các động vật thích đấu đá, có tánh hiếu sát đều thuộc loại A tu la cả. Chúng sanh chuyển sanh làm A tu la thì tướng mạo rất xấu xí, không đoan chánh chút nào! Có thể là mõm dài như heo, mũi dài như voi, mỏ nhọn, răng vểnh, miệng heo, mũi voi, mắt bò, tai chuột; hoặc là thân người lại có đầu heo, hoặc thân người mà đầu bò, hoặc thân người mà đầu ngựa hay đầu hổ, rất là hung ác.

Trông tướng mạo nam A tu la rất là xấu xí, nhưng nữ A tu la dung mạo rất mỹ miều. Nữ A tu la có thể nói là ai thấy thì thương ngay. Vì thế Thiên chúa Đế Thích ở cõi trời Lục Dục có một lần thấy nữ A tu la đẹp đẽ quá nên phải lòng và cầu hôn. Tu la vương cũng bằng lòng và đem con gái mình gả cho Ngọc đế. Một hôm Đế Thích rất vui vì mời được nhạc phụ đến dùng cơm với các món ăn ngon nhất trên trời. Lúc ăn cơm xong, khi Tu la vương sắp trở về, Ngọc đế muốn biểu lộ sự cung kính của mình bằng cách dàn thành hai hàng đội ngũ tất cả thiên binh, thiên tướng để đưa tiễn. Nhưng Tu la vương nhìn thấy, trong lòng phát giận không vui, tự nghĩ: "A, ngươi dùng thiên binh thiên tướng để dọa ta à? Cái thằng này!"

Tu la vương giận dữ trong lòng, nhưng Ngọc đế vẫn dửng dưng không biết.

Trên cung trời có một vị tiên nhân thường hay thuyết pháp, vì Ngọc đế thích nghiên cứu đạo lý nên mỗi ngày đến nơi vị tiên nhân ấy nghe pháp. Khi Ngọc đế đi nghe pháp như thế, Tu la nữ ở nhà nảy sanh ra một mối nghi ngờ, nghĩ thầm: "Ông ta mỗi ngày đều vắng nhà, vậy chớ đi đâu? Đại khái chắc là đi làm việc bậy bạ đây! Chắc là đi tìm cô nào đây!"

Chờ khi Ngọc đế trở về, Tu la nữ mới dò Hỏi:

- Ông thường ngày vắng nhà là đi làm gì thế? Có phải là đi tìm một hình bóng khác, ý trung nhân khác hay không? Vì thế mà không ở nhà bồi tiếp tôi chớ gì?

- Không phải đâu! Ta đi đến chỗ vị Tiên nhân để nghe pháp mà.

Nhưng Tu la nữ đời nào chịu tin, bèn vận dụng thần thông ngầm dò xét chỗ của Đế Thích đến. Đợi Đế thích lên xe báu xong, nàng dùng pháp thuật ẩn thân cũng lên xe theo. Khi đến chỗ thuyết pháp Đế Thích xuống xe, nàng ta cũng xuống xe theo. Đế Thích thấy thế liền Hỏi:

- Sao nàng cũng đến đây?

- Tôi đến để điều tra xem ông có nói thật hay không. Bất luận là ông nói thế nào, tôi cũng không hề tin đâu!

Đế Thích nghe nói tức giận, nổi máu trượng phu ra, lấy gậy đánh cô vợ mình. Nàng Tu la nữ liền òa khóc lớn. Nào ngờ tiếng kêu khóc đó làm cho đạo hạnh vị tiên nhân tiêu mất đi, không thể nói pháp được nữa. Từ trước đến nay vị tiên nhân này chưa nghe tiếng nói phụ nữ bao giờ, nay nghe tiếng kêu của Tu la nữ quá ngọt ngào bèn động mối tâm dâm dục, mất hết đạo nghiệp đi, nên không thể tiếp tục thuyết pháp được nữa. Việc đó xảy ra càng làm cho Ngọc đế giận thêm, lại càng trách móc vợ. Tu la nữ cũng lại tức giận, trở về mách lại với cha: "Ông Đế Thích này thật không giữ quy củ chút nào, hiện tại đang theo một cô gái khác, bỏ bê con!" Cô ta còn bịa thêm rất nhiều chuyện, cha cô nghe qua càng thêm nổi trận lôi đình, nói:

- Chà, có như thế à! Hèn nào lần trước nó thị oai với ta, té ra là nó khi dễ ông gia nó mà, không coi nhà vợ nó ra gì hết.

Tức thời kéo binh tướng A tu la đi đánh nhau với Đế Thích. Đế Thích tuy có thiên binh, thiên tướng, nhưng càng đánh càng thua, bèn chạy đến chỗ Phật Thích ca cầu xin giúp đỡ. Đức Phật nói:

- A, bây giờ ông bị khổ nạn à! Không hề gì, để ta giúp cho.

Phật mới dạy trời Đế Thích niệm câu "Ma ha Bát nhã Ba la mật đa, " và lại bảo:

- Ông niệm câu chú này rồi, cũng nên đem dạy cho binh tướng ông đều niệm câu ấy, thì tất cả khổ nạn đều được giải trừ.

Đế Thích trở về bèn đem câu chú ấy dạy cho các binh tướng của mình. Trước khi cùng A tu la đánh nhau mỗi người đều niệm "Ma ha Bát nhã Ba la mật đa." Một khi niệm câu chú trên thì không biết tại sao mà tất cả binh tướng của Tu la đều bị đánh bại. Nhờ đó, Đế Thích mới khôi phục lại được oai thế của mình.

Tóm lại, A tu la chính là chúng sanh hay sân hận và ưa đấu tranh. Thời kỳ này chính là thời đại của Tu la, vì thế mới xảy ra thế giới đại chiến. Hiện tại chính là thời đại mà A tu la có quyền lực rất lớn. Người nào thường hay nổi nóng, giận hờn thì tương lai có thể sanh làm A tu la, cũng có thể hiện tại là A tu la rồi. Nếu có thể sửa đổi tánh hờn giận, tu hạnh nhẫn nhục thì có thể thoát được chuyển sanh vào loài A tu la.

"Ca lầu la" (Garudas) tức là chim đại bàng cánh vàng, chuyên ăn thịt rồng. Thứ chim này rất to lớn, cánh nó vươn ra có thể lớn đến ba trăm do tuần. Do tuần là đơn vị đo lộ trình của Ấn Độ, có ba thứ đại, trung và tiểu do tuần. Tiểu do tuần là bốn mươi dặm, trung do tuần là sáu mươi dặm, đại do tuần là tám mươi dặm. Ba trăm do tuần ở đây là ba trăm đại do tuần, tính ra là 24. (hai mươi bốn ngàn dặm.) Cánh nó trương ra quạt lên thì nước biển rẽ làm hai, làm lộ ra con rồng nào nó bèn bắt con rồng đó ăn thịt. Cứ thế ăn mãi, con cháu loài rồng bị bắt ăn gần hết. Long vương không còn cách nào hơn, đành cầu cứu với Phật. Phật đem ca sa của mình đắp cho Long vương và bảo: "Làm như vầy, như vầy...." Long vương sau khi trở về Long cung, xé y ra làm nhiều mảnh, buộc cho mỗi con rồng một miếng. Làm như thế, chim đại bàng cánh vàng không thể ăn thịt rồng được. Vì ca sa của Phật diệu dụng vô cùng, có thể giúp rồng thoát khỏi hiểm nạn.

Bấy giờ đến phiên chim đại bàng cánh vàng đi tìm Đức Phật nói: "Ngài cứu loài rồng dĩ nhiên là tốt rồi, nhưng lại làm cho họ chim của con chết đói mất! Chúng con chỉ có ăn thịt rồng, mà bây giờ không được ăn thịt rồng nữa thì phải làm sao đây?"

Bấy giờ Phật thuyết pháp và truyền Ngũ giới cho chim đại bàng.

Chim nói: "Con không sát sanh cũng được, nhưng không có gì ăn chắc chết đói mất!"

Phật nói: "Con sẽ không chết đói đâu. Từ nay trở đi mỗi ngày vào giờ Ngọ, lúc đệ tử ta ăn cơm, sẽ cho các con ăn."

Vì thế sau này hễ ăn trưa, các Phật tử xuất gia trước niệm chú cúng dường rồi mới đưa ra một ít cơm làm phép cho chim đại bàng ăn. Từ đó về sau, chim đại bàng thọ trì năm giới không còn sát sanh nữa, và lại còn làm một vị Hộ pháp của Phật giáo, tức là một trong tám bộ chúng quỷ thần hay Thiên long bát bộ.

Trong Phật giáo, giờ khắc dùng cơm khác nhau: Chư thiên ăn cơm sáng sớm, Phật ăn giữa ngọ, súc sanh ăn sau giờ ngọ, ngạ quỷ ăn vào chiều tối. Từ trước đến nay ngạ quỷ kiếm không ra thức gì để ăên. Khi nó nhìn thấy chúng ta ăn, nó cũng muốn ăn. Một khi thấy chúng ta ăn, khua chén đũa lách cách thì nó đổ xô tới. Nhưng đồ ăn đưa đến cửa miệng thì biến thành lửa nên nó ăn không được. Đó là do nghiệp báo của chúng quá nặng. Nhưng quỷ lại cho rằng đó là do người ta dùng pháp thuật làm cho thức ăn đó biến thành lửa chẳng cho nó ăn, bèn sanh ra giận dữ đánh người, hoặc làm cho người sanh bịnh. Vì thế người xuất gia không nên ăn chiều nhằm giờ ăn của quỷ. Buổi sáng là giờ của chư thiên ăn, nếu người xuất gia sáng sớm có ăn chút cháo, hoặc bánh nướng thì để ra một ít thức ăn cho chư thiên hoặc cho quỷ Tử mẫu.

Quỷ Tử mẫu La sát (rakshasa) này trước nay chuyên môn ăn thịt trẻ sơ sinh. Tại sao gọi là quỷ Tử mẫu? Vì nó có một ngàn đứa con. Nó dẫn một ngàn đứa con đó đi các nơi ăn trộm con nít của người ta để ăn thịt. Nhà ai có con nít mới sanh liền bị bọn chúng bắt ăn thịt. Làm như thế nên có nhiều gia đình không có trẻ nít. Bấy giờ có người đến cầu Phật, hỏi tại sao phần lớn con nít đều bị mất tích cả. Vậy phải làm sao? Phật biết bọn trẻ ấy đều bị bọn quỷ Tử mẫu bắt trộm ăn thịt. Một hôm Đức Phật bắt con quỷ nhỏ nhất trong bọn một ngàn quỷ nhỏ ấy nhốt vào trong bát. Quỷ Tử mẫu về nhà thấy mất đứa con út của mình bèn chạy khắp nơi tìm kiếm, cuối cùng tìm đến chỗ Phật. Nghe tiếng con mình khóc trong bát, quỷ Tử mẫu vội chạy đến bên bát tìm cách dở nắp cứu con mình. Nhưng nắp bát nặng quá dở không nổi, nó bèn chạy về dẫn 999 con quỷ nhỏ còn lại, ráp nhau cùng dở nắp bát lên mà dở cũng không nổi, không nhúc nhích chút nào. Bấy giờ quỷ Tử Mẫu mới phân trần với Phật:

- Sao Ngài lại bắt con tôi, nhốt nó vào trong bát mà không chịu trả cho tôi?

Phật Hỏi: Ngươi có bao nhiêu đứa con?

- Có một ngàn đứa.

- A! Ngươi có một ngàn đứa con, nay chỉ mất một đứa thôi mà tại sao lại liùnh quýnh như thế?

- Dù chỉ mất một đứa, nhưng đối với tôi thiếu một cũng không được.

- Vậy ngươi bắt con người ta ăn thịt, thì thế nào?

- Không phải tôi muốn ăn thịt con nít đâu! Nhưng không có gì ăn, nếu tôi không bắt trộm con nít để ăn thì cả một ngàn đứa con tôi đều chết đói hết.

- Từ nay về sau, ngươi đừng bắt trộm con nít người ta để ăn thịt nữa. Ngươi nên quy y Tam Bảo, thọ trì năm giới, không nên sát sanh! Ngươi nghĩ xem, ngươi có đông con như thế, mà thiếu một đứa còn không chịu được. Ta chỉ bỏ nó trong bát thôi, mà ngươi còn khổ sở như thế! Thế mà bao nhiêu con nít trong thiên hạ ngươi đều bắt lấy ăn thịt thì cha mẹ chúng không khổ sở sao? Ngươi không nên ích kỷ như thế!

Bấy giờ quỷ Tử mẫu mới nghe lời Phật, chịu quy y Tam Bảo, thọ trì năm giới. Đức Phật liền bảo các đệ tử khi ăn cơm thì để ra bảy hạt cơm hoặc một ít thức ăn gì đó cho quỷ Tử mẫu ăn. Vì thế lúc để cơm ra mới đọc bài kệ:

Đại bàng kim sí điểu,

Khoáng dã quỷ thần chúng,

La sát quỷ tử mẫu,

Cam lồ đều no đủ.

Cam lồ, là ví thức ăn ngon ngọt như nước cam lồ, dù chúng quỷ thần đông bao nhiêu cũng đều được no đủ.

"Khẩn na la" (Kinnaras), là một trong tám bộ quỷ thần, vị này cũng là nhạc thần của Ngọc Đế. Trên đầu Khẩn na la có mọc một chiếc sừng, nên còn gọi là Nghi thần.

"Ma hầu la gia"ụụ (Mahogaras) là con mãng xà lớn, còn gọi là Địa long, cũng là một loại rất hung ác. Ở Quảng Đông Trung Quốc, người ta rất thích ăn thịt mãng xà. Mãng xà này mập giống như heo nuôi vậy, nhưng có lúc nó cũng ăn thịt người; vì người ăn nó nên nó cũng ăn người.

Vua Lương Võ Đế có vợ là Hy thị. Nhà vua là một tín đồ Phật giáo, kính thờ Tam Bảo, nhưng vợ ông ngược lại, không kính trọng Phật Pháp Tăng. Do bà ta không kính tin Tam Bảo, nên sau khi chết bị đọa làm con mãng xà lớn có thể nói được tiếng người. Bấy giờ bà ta trở về yêu cầu Lương Võ Đế siêu độ cho. Bà nói:

- Ông có biết tôi là ai không? Tôi chính là Hy thị, vợ của ông đây. Vì không kính tin Tam Bảo, nên chết rồi phải bị đọa làm thân rắn.

Lương Võ Đế nghe nói thế mới thỉnh Chí Công Thiền sư làm lễ siêu độ cho bà. Nguyên Chí Công Thiền sư là người thuở sinh tiền bà Hy thị phản đối nhất, sau khi bị đọa làm thân mãng xà bà lại đến trước ngài Chí Công đảnh lễ sám hối. Lúc đó ngài Chí Công có soạn bộ Lương Hoàng Sám. "Lương Hoàng" là Lương Võ Đế, "Sám" là sám hối, có nghĩa là vì Lương Võ Đế mà lạy sám này để siêu độ bà Hy thị, vợ của vua. Nhờ công đức lạy Lương Hoàng Sám này, vợ của Lương Võ Đế được thoát khỏi thân rắn lớn, sanh lên cõi trời.

Khi Phật còn tại thế, Ma hầu la già quy y Tam Bảo, nên cũng được coi là một Hộ pháp của Phật giáo.

"Nhân và phi nhânẨ." Nhân là nhân loại chúng ta, phi nhân là chỉ cho tất cả súc sanh. Bồ Tát Quán Thế Âm nếu thấy có chúng sanh nào đáng dùng thân Thiên long bát bộ để độ thoát, liền hiện ra thân rồng, hoặc thân Dạ xoa, La sát... và tất cả những súc sanh phi nhân để thuyết pháp độ họ.

Đáng dùng thân thần Chấp Kim Cang để được độ thoát, liền hiện thân thần Chấp Kim Cang nói pháp độ họ.

Thần Chấp Kim Cang này là vị thần hộ pháp của Phật giáo. Lai lịch thần Kim Cang như thế này: Từ rất lâu xa về trước có một vị Chuyển Luân Thánh Vương. Ông ta có một ngàn người con. Tại sao một bà vợ lại có thể sanh đến một ngàn đứa con như thế? Vì bà ta sống rất lâu, sanh ra một ngàn đứa con là chuyện đâu có gì nhiều!

Nhưng ông ta lại cảm thấy chưa đủ, bèn cưới thêm một bà vợ, bà vợ thứ hai này lại sanh ra hai đứa con, tổng cộng ông ta có 1002 đứa con. Tất cả đều đồng lòng phát nguyện. Một ngàn đứa con của người vợ trước phát nguyện:

- Anh em chúng tôi tu hành, trong tương lai nếu được thành tựu, nguyện sẽ tuần tự thành Phật chớ không làm Chuyển Luân Thánh Vương. Chúng tôi cùng nhau đồng lòng rút thăm.

Đức Phật Thích ca là người rút số 4 nên là vị Phật thứ tư, tương lai các vị Phật thứ năm, thứ sáu cho đến thứ một ngàn sẽ lần lượt ra đời trong Hiền kiếp này. Một ngàn anh em đều phát nguyện thành Phật, còn con của bà vợ kế cũng phát nguyện. Nguyện như thế nào? Một người phát nguyện:

- Một ngàn người anh của tôi bất luận khi ai thành Phật, tôi xin làm người đầu tiên thỉnh vị ấy thuyết pháp và cung kính cúng dường Tam Bảo.

Còn vị kia phát nguyện:

- Tôi phát nguyện làm vị Hộ pháp, khi mỗi anh tôi thành Phật tôi sẽ bảo hộ vị ấy, Hộ pháp cho vị ấy.

Vì vậy vị ấy trở thành một vị Kim Cang Hộ pháp, trong tay thường cầm chày báu để bảo hộ Phật giáo. Mỗi khi có Đức Phật ra đời, vị ấy liền đến ủng hộ Phật pháp. Còn vị kia là Đại Phạm thiên Vương, mỗi khi có Phật ra đời, vị ấy đều là người thứ nhất thỉnh Phật thuyết pháp.

Này Vô Tận Ý! Vị Bồ Tát Quán Thế Âm này thành tựu những công đức như thế, dùng các thân hình, dạo khắp các cõi nước để độ thoát chúng sanh. Vì thế các ông phải nên nhất tâm cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm. Bồ Tát Quán Thế Âm này hay ban bố sự vô úy trong mọi trường hợp hãi sợ, nạn gấp. Cho nên ở thế giới Ta bà này đều gọi Ngài là vị Thí Vô Úy.

Sau khi Đức Phật giảng nói các thứ hóa thân của Bồ Tát Quán Thế Âm, Ngài lại bảo: "Này Vô Tận Ý! Bồ Tát Quán Thế Âm đã thành tựu những công đức như vừa kể trên. Ngài dùng các thứ thân hình đến mỗi quốc gia để độ thoát tất cả chúng sanh. Do những nhân duyên như thế, chúng sanh các ông phải nên nhất tâm cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm, " chẳng nên có nhị tâm. Nếu có hai lòng là có tâm hoài nghi rồi. "Nhất tâm" là chỉ có một lòng tin thôi. Nếu quý vị có hai tâm thì không có cảm ứng, không có công đức. Vì thế mới nói: "Phải nên nhất tâm cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm." Quán Thế Âm Bồ Tát Ma ha tát là vị đại Bồ tát sẽ ban bố niềm vô úy nếu quý vị ở trong hoàn cảnh hãi sợ nạn gấp, khiến cho quý vị không còn sợ hãi nữa. Vì lẽ đó mà ở thế giới Ta Bà đều gọi Ngài là "Bồ Tát Thí Vô Úy."

Vô Tận Ý Bồ Tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con nay nên cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm." Nói rồi liền cởi xâu chuỗi anh lạc châu báu trên cổ, giá trị trăm ngàn lượng vàng để cúng dường và nói: "Thưa nhân giả, xin nhận pháp thí trân bảo anh lạc này."

Nghe qua lời Phật dạy: "Tất cả chúng sanh đều phải nên nhất tâm thành ý trì niệm, nhất tâm cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm, " nên Bồ Tát Vô Tận Ý cũng muốn cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm, mới bạch với Phật: "Bạch Thế Tôn! Bây giờ con muốn cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm, Bồ Tát Quán Thế Âm có công đức lớn như thế, sức oai thần không thể nghĩ bàn, vì thế con dù đã thành Bồ tát, con cũng muốn đến Bồ Tát Quán Thế Âm gieo trồng phước báo, con phải nên cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm."

Nói lời ấy rồi, Bồ Tát Vô Tận Ý tháo xâu chuỗi anh lạc quý báu đang đeo trên cổ xuống, cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm không chút nghĩ ngợi. Anh lạc là thứ trân quý rất có giá trị. Thứ trân bảo này bên trong rỗng ruột có thể nhét vật vào được, người xưa thường dùng làm đồ trang sức, xỏ thành một xâu. Xâu chuỗi ngọc này giá trị liên thành. Giá trị bao nhiêu tiền? Giá trị trăm ngàn lượng vàng, bây giờ cởi ra cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm. Bồ Tát Vô Tận Ý lại nói:

- Thưa nhân giả, xin Ngài hãy tiếp nhận xâu chuỗi anh lạc pháp thí quý báu này.

"Nhân giả" tức chỉ người nhân từ có đức độ, Bồ tát với Bồ tát xưng hô với nhau là Nhân giả.

Chuỗi anh lạc quý báu nguyên thuộc về tài thí, tại sao trong kinh Bồ Tát Vô Tận Ý lại gọi là pháp thí? Bố thí có ba loại: Tài thí, pháp thí và vô úy thí. Đương khi Bồ Tát Vô Tận Ý cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm, trong tâm không cho chuỗi anh lạc này là một thứ rất có giá trị, mà chính là muốn đem đồ vật mình ưa thích thành tâm thành ý cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm. Nhưng tại sao văn kinh lại nói "giá trị trăm ngàn lượng vàng?" Câu này là Tôn giả A nan khi kiết tập kinh tạng thêm vào. Lúc đó Bồ Tát Vô Tận Ý không hề nói về trị giá nhiều hay ít. Bồ tát chỉ dùng tâm chân thật của mình để cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm thôi. Hai bên đều không có quan niệm "của cải, " nên nó thuộc về pháp thí. Dù là tài thí nhưng cũng biến thành pháp thí. Đây là "dùng tâm ấn tâm" chớ không phải để ý đến đồ vật đánh giá bằng tiền. Vì thế Ngài yêu cầu Bồ Tát Quán Thế Âm tiếp nhận thứ pháp cúng dường này là xâu chuỗi báu anh lạc.

Lúc ấy Bồ Tát Quán Thế Âm không chịu nhận lấy. Bồ Tát Vô Tận Ý lại bạch với Bồ Tát Quán Thế Âm: "Nhân giả, xin Ngài thương xót chúng tôi mà nhận lấy chuỗi anh lạc này."

Bồ Tát Vô Tận Ý đem chuỗi anh lạc quý báu cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm, song Bồ Tát Quán Thế Âm không chịu nhận. Tại sao Bồ Tát Quán Thế Âm không chịu tiếp nhận? Vì Bồ Tát Quán Thế Âm ở dưới tòa của Phật Thích Ca, đến nghe pháp ở hội Pháp Hoa này. Bồ Tát Quán Thế Âm chưa được sự hứa khả của Phật, nên không chịu tiếp nhận sự cúng dường. Hơn nữa, Bồ tát không có tâm tham, không giống như phàm phu lại nghĩ:

"À, xâu chuỗi anh lạc quý giá nổi tiếng này, có người tặng ta, không nhanh tay e chậm mất! Nếu người ta đổi ý, không cúng dường nữa thì biết làm sao?" Vì các ngài không có tâm lý đó nên không sợ người ta không cúng dường. Trong tâm các ngài thật ra không có người thí, vật được thí; cũng không có người nhận, cái được nhận. Do đó, cóù cúng dường hay không cúng dường đối với các ngài đều như nhau. Mặc nhiên Bồ Tát Vô Tận Ý cũng đã có công đức rồi. Nhưng bản thân Bồ Tát Quán Thế Âm không chịu tiếp nhận phần cúng dường đó, lúc ấy Bồ Tát Vô Tận Ý cũng hơi lo! Ngài không phải như một số người không thật sự muốn cúng dường: "Ngài không muốn nhận thì thôi, tôi cũng không cúng dường nữa. Để tôi mang về vậy."

Cho nên Bồ Tát Vô Tận Ý lại một lần nữa thỉnh cầu Bồ Tát Quán Thế Âm: "Thưa nhân giả! Xin thương xót giùm chúng tôi mà nhận lấy chuỗi anh lạc này." Câu này có nghĩa là: "Thưa nhân giả! Bồ tát đại từ bi! Ngài nên thương xót giùm tôi! Thương xót Vô Tận Ý tôi và hàng tứ chúng này. Tôi cúng dường Ngài xâu chuỗi anh lạc quý báu này không phải là vì cầu phước cho chính mình, mà là vì bốn chúng đệ tử đây và hết thảy pháp giới chúng sanh. Tôi thay mặt cho chúng sanh để cúng dường Ngài, cho nên xin Ngài hãy thương xót chúng tôi mà nhận lấy xâu chuỗi anh lạc này." "Bốn chúng" tức là Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di. "Chúng tôi" là chỉ cho tất cả chúng sanh.

Lúc bấy giờ Phật bảo Bồ Tát Quán Thế Âm: "Ông nên thương xót Bồ Tát Vô Tận Ý này và bốn chúng trời, rồng, dạ xoa, càn thát bà, a tu la, ca lầu la, khẩn na la, ma hầu la già, nhân và phi nhân... mà nhận lấy chuỗi anh lạc này."

Bồ Tát Vô Tận Ý nhất định muốn cúng dường Bồ Tát Quán Thế Âm mà Bồ Tát Quán Thế Âm lại quyết ý không chịu nhận, nói: "A! Lễ vật của Ngài quá quý báu tôi không dám nhận đâu. Tôi không có đạo đức gì để xứng đáng với lòng tin của Ngài. Xin Ngài cứ giữ lấy là hơn!" Bồ Tát Vô Tận Ý nghe Bồ Tát Quán Thế Âm nói thế càng thêm lo lắng, thậm chí cúi đầu đảnh lễ, năn nỉ Bồ Tát Quán Thế Âm. Cứ như thế, một người không nhận cúng dường, một người lại nhất định muốn cúng dường, hai bên đều kiên trì ý mình. Đến lúc đó Đức Phật Thích Ca bèn hòa giải. Phật mới nhìn Bồ Tát Quán Thế Âm, mỉm cười nói: "Này, ông nên thương xót Bồ Tát Vô Tận Ý và bốn chúng đệ tử, chẳng riêng gì bốn chúng đệ tử này, mà còn có trời, rồng, dạ xoa, càn thát bà, a tu la, ca lầu la, khẩn na la, ma hầu la già, nhân và phi nhân... nữa. Ông nên thương xót tất cả chúng sanh ấy mà tiếp nhận sự cúng dường này đi! Đó là thứ pháp bố thí phát xuất từ lòng thành khẩn rất chân thật, ông không nên cự tuyệt hảo ý này!"

Tức thời Bồ Tát Quán Thế Âm thương xót bốn chúng cùng hàng trời, rồng, nhân và phi nhân... nhận lấy chuỗi anh lạc ấy rồi chia làm hai phần: Một phần dâng lên Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, một phần dâng lên tháp Phật Đa Bảo.

Này Vô Tận Ý! Bồ Tát Quán Thế Âm có sức thần tự tại dạo đi khắp cõi Ta Bà như thế!

Lúc bấy giờ Bồ Tát Vô Tận Ý dùng bài kệ hỏi Phật.

Ngay lúc đó, Bồ Tát Quán Thế Âm thấy Đức Phật Thích ca đứng ra hòa giải, Ngài liền nghe lời Phật, thương xót bốn chúng đệ tử và bát bộ trời, rồng..., tiếp nhận chuỗi báu anh lạc. Nhưng nói tiếp nhận là tiếp nhận vậy thôi, chứ sau đó Ngài lại chuyển qua cúng dường Phật, đem chuỗi anh lạc ấy chia làm hai phần. Hãy xem Bồ Tát Quán Thế Âm, Ngài đúng là vị Bồ tát, những đồ vật giá trị lớn như thế mà Ngài cũng không muốn giữ, lại đem một phần cúng dường Phật Thích Ca Mâu Mi, một phần dâng lên Phật Tháp Đa Bảo. Sự có mặt của Phật Tháp Đa Bảo này là do Phật Đa Bảo trong vô lượng vô lượng kiếp về quá khứ, Ngài đã thành Phật rồi, lại từng phát nguyện rằng: "Bất luận là người nào thành Phật, sau cùng nhất định phải giảng Kinh Pháp Hoa. Đợi đến lúc giảng Kinh Pháp Hoa, tôi phát nguyện từ dưới đất vọt lên một tòa tháp Phật Đa Bảo hiện ra trong hư không để chứng minh cho chúng sanh thấy Kinh Pháp Hoa này là rất vi diệu, rất viên mãn và rất tốt đẹp." Cho nên khi Đức Thích Ca thành Phật, trước hết diễn nói Tam tạng giáo, Phương đẳng, Đại Bát nhã, Phật Đa Bảo cũng chưa từng hiện thân. Đến hội Pháp Hoa, đang lúc giảng Kinh này, thì Phật Đa Bảo liền từ dưới đất vọt lên tháp Phật Đa Bảo để chứng minh Đức Thích Ca đang nói Kinh Pháp Hoa. Bấy giờ Bồ Tát Quán Thế Âm bèn đem một phần chuỗi báu anh lạc dâng cúng tháp Phật Đa Bảo.

Sau đó Đức Phật Thích Ca lại bảo: "Này Vô Tận Ý! Vị Bồ Tát Quán Thế Âm này có thần thông diệu dụng, thần lực tự tại như ta đã nói ở trước, vậy tất cả chúng sanh đều nên cúng dường, cung kính và xưng niệm danh hiệu Ngài. Vị Bồ Tát Quán Thế Âm này dạo đi khắp thế giới Ta Bà để cứu độ tất cả chúng sanh." Sau khi Đức Phật Thích Ca nói lời ấy rồi, Bồ Tát Vô Tận Ý lại dùng kệ để hỏi Phật.

Vì phần kinh văn trước là thể trường hàng (văn xuôi), có chỗ nói rất rõ ràng, lại có chỗ nói không được rõ, nên dùng kệ để nhắc lại một lần nữa. Kệ giống như các loại thi từ ca phú của Trung Quốc, đều phải có thể cách nhất định, hoặc là một câu sáu chữ, một câu bảy chữ, hoặc một câu năm chữ, một câu bốn chữ... không bắt buộc, nhưng cần phải có số chữ nhất định. Trước kia, Phẩm Phổ Môn do Ngài Cưu ma la thập dịch không có đoạn văn kệ này. Về sau có vị Pháp sư khác xem thấy những câu kệ ấy ý nghĩa giống như đoạn văn trước, nên mới thêm vào sau Phẩm Phổ Môn thứ hai mươi năm của Kinh Pháp Hoa.

Thế Tôn đủ tướng tốt

Con xin nay lại hỏi

Phật tử nhân duyên gì

Tên là Quán Thế Âm?

Bồ Tát Vô Tận Ý nói: "Đức Thế Tôn đầy đủ tướng tốt! Bây giờ con lại hỏi về Bồ Tát Quán Thế Âm kia, vị Phật tử ấy do nhân duyên gì mà có tên là Quán Thế Âm?" Vì tướng mạo của Phật rất viên mãn, đầy đủ ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, cho nên gọi là Đức Thế Tôn đầy đủ tướng tốt, tức là hoàn toàn, không thiếu cũng không dư. Lại cũng có thể hiểu là phước đủ, huệ đủ, là Lưỡng túc tôn. Song, ở đây là nói về ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của Phật là những tướng hảo vi diệu không thể nghĩ bàn.

Bậc đầy đủ tướng tốt

Kệ đáp Vô Tận Ý:

Ông nghe hạnh Quán Âm

Khéo ứng các nơi chốn.

Do Bồ Tát Vô Tận Ý dùng kệ hỏi Phật, nên Phật cũng dùng kệ để đáp câu hỏi của Bồ Tát Vô Tận Ý: "Này Vô Tận Ý! Ông có biết những sự việc và nhân duyên mà Bồ Tát Quán Thế Âm đã làm chưa? Ông phải nên chú ý nghe, ta sẽ giảng nói cho ông. Vị Bồ tát ấy dùng phương tiện khéo léo, quán cơ đậu giáo, tùy duyên nói pháp, ứng bịnh cho thuốc."

Quán cơ đậu giáo chính là quán sát căn cơ của chúng sanh ra làm sao, thích những gì, đáng nói những pháp gì; cũng giống như trước đã nói: "Đáng dùng thân Phật để được độ thoát liền hiện thân Phật nói pháp để độ họ. Đáng dùng thân Đế Thích để được độ thoát liền hiện thân Đế Thích đến nói pháp để độ họ...." Đó gọi là khéo ứng các nơi chốn. Bất luận là căn tánh nào, Ngài cũng dùng các phương pháp thiện xảo phương tiện này để độ họ. Phương pháp ấy có nhất định không? Không có nhất định! Kinh Kim Cang có nói: "Pháp này bình đẳng, không có cao thấp, không có nhất định." Vì thế, là một vị Pháp sư muốn giáo hóa chúng sanh, cũng phải biết rất nhiều đạo lý cùng pháp thế gian để hễ gặp hạng người nào thì nói thứ pháp đó cho thích hợp. Ví dụ gặp một người buôn bán, thì có thể nói: "À này! Bây giờ anh buôn bán có khá không? Gần đây mãi lực của thị trường rất mạnh đấy!" Hoặc gặp một người công nhân thì nói: "Anh vất vả dữ đa! Hôm nay chắc được rảnh nhỉ?" Phải dùng đạo lý của người công nhân mà nói với anh ta. Anh ta nghe nói liền vui vẻ nghĩ: "À, thì ra cũng có người biết là mình rất cực khổ, rất bận rộn đấy!" Sau đó mới nói Phật pháp cho họ nghe, họ mới cảm nhận được: "À phải đó! Thì ra Phật pháp là như thế." Gặp người đi học, thì Hỏi: "Anh theo học ban nào? Khoa học? Hóa học hay Văn học...?" Hôm nay có một nhóm sinh viên đến chùa và được nghe giảng Phật pháp, nghe rồi họ đều rất thích thú, đối với Phật pháp bắt đầu có ấn tượng. Trong đầu óc các em đã có một chữ "Phật." Chữ "Phật" này sẽ in vào tâm trí các em mỗi ngày một sâu đậm thêm, tương lai các em cũng sẽ thành Phật. Đó chính là khéo ứng các nơi chốn, ứng bịnh cho thuốc, tùy duyên nói pháp. Ấy cũng gọi là:

Thiện xảo phương tiện độ chúng sanh,

Khéo lấy trần lao làm Phật sự."

Đem tất cả những việc trần lao ở thế gian chuyển biến thành Phật sự cả.

Nguyện rộng sâu như biển

Nhiều kiếp không nghĩ bàn

Hầu nhiều ngàn ức Phật

Phát nguyện lớn thanh tịnh.

Đức Bồ Tát Quán Thế Âm, khi chưa thành Phật đã phát nguyện đại từ đại bi rộng lớn. Lời nguyện này rộng lớn như thế nào? Sâu như biển cả vậy. Ngài đã trải qua bất tư nghì đại kiếp, tạo ra bất tư nghì công đức, phát ra bất tư nghì nguyện lực như vậy, vì thế Bồ Tát Quán Thế Âm mọi mặt đều là vi diệu không thể nghĩ bàn. Ngài đã từng thờ phụng rất nhiều ngàn ức đức Phật, chẳng những ngàn ức mà còn hơn vạn ức nữa, dù trên văn kinh chỉ nói có ngàn ức thôi. Vì lập những nguyện đại từ đại bi ấy, nên cảnh giới của Bồ Tát Quán Thế Âm cao sâu khó lường. Bồ Tát Quán Thế Âm đã phát những lời nguyện rất thanh tịnh. Nguyện thanh tịnh là thế nào? Thanh tịnh là không có ý tưởng ích kỷù, riêng tư cho chính mình mà là đại công vô tư. Ngài vì chúng sanh phát nguyện, hoàn toàn phát xuất từ tâm từ bi chân chánh, từ tâm từ ái chúng sanh chân chánh.

Ta vì ông lược nói

Nghe tên và thấy thân

Tâm niệm chẳng luống quên

Năng diệt khổ các Hữu.

Đức Phật nói: "Bây giờ ta nói sơ lược về công đức của Bồ Tát Quán Thế Âm này cho ông nghe." Phải là người có căn lành mới có thể nghe được danh hiệu của Bồ tát này. Nếu người không có căn lành thì cả danh tự của Bồ Tát Quán Thế Âm cũng không thể nào nghe thấy, huống chi là gặp được thân Ngài. Nói về "thấy thân" thì không nhất định là thấy được nhục thân của Bồ Tát Quán Thế Âm, mà là có thể thấy được hình vẽ của Bồ tát này. Hình vẽ ấy hoặc dùng đất đắp lên, hoặc chạm khắc bằng gỗ hoặc bằng sành sứ, cho đến bằng vàng, bạc, đồng, sắt đúc nên; thấy những hình tượng này cũng giống như thấy nhục thân của Ngài vậy. Chúng ta chỉ cần để tâm nơi đó, niệm niệm không quên danh hiệu Bồ Tát Quán Thế Âm, không cho xen tạp vọng tưởng để thời gian quý báu đó trôi qua uổng phí đi. Niệm Bồ Tát Quán Thế Âm có được công dụng gì? Có thể diệt tất cả khổ của các hữu. "Các hữu" là gọi chung cho Dục giới hữu, Sắc giới hữu và Vô sắc giới hữu, tất cả gồm hai mươi lăm hữu. Hữu (realms of existence) ở đây nói chính là hai mươi lăm cõi trong Tam giới. Có bài kệ về hai mươi lăm hữu ấy như sau:

"Bốn châu (4), bốn nẻo ác (4)

Phạm vương (1), Lục dục thiên (6)

Vô tưởng (1), năm Na hàm (5)

Bốn Thiền, bốn Không thiên (4)"

Giả sử sanh lòng hại

Xô rớt hầm lửa lớn

Nhờ sức niệm Quán Âm

Hầm lửa biến thành ao.

Giả sử có người muốn hãm hại, ví như buôn bán chung với quý vị, cùng lên núi với quý vị. Khi đi qua vực sâu muôn trượng, người ấy vì muốn giựt tiền vốn của quý vị bèn sanh tâm mưu hại, xô quý vị rơi xuống vực sâu. Ngay lúc đó, quý vị chỉ cần chí thành xưng niệm: "Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát" thì sẽ được bình an vô sự. Người kia dù có xô quý vị rớt trong hầm lửa đi nữa, thì hầm lửa ấy cũng biến thành ao nước. Quý vị không cần phải dùng phương pháp nào khác, cũng không cần phải niệm bất cứ chú gì, chỉ cần nhất tâm chuyên niệm danh hiệu Bồ Tát Quán Thế Âm thì sẽ có cảm ứng, sẽ được một sức mạnh vô hình đến cứu hộ, cảm ứng này thật bất khả tư nghì. Vì thế chúng ta ở chỗ nào nơi nào cũng đều niệm Bồ Tát Quán Thế Âm thì tương lai sẽ được Bồ tát bảo hộ cho. Cảnh giới cảm ứng đó thật là nói không thể hết được.

Hoặc trôi dạt biển khơi

Các nạn quỷ, rồng, cá

Nhờ sức niệm Quán Âm

Sóng mòi không chìm được.

Trôi là trôi nổi lênh đênh theo giòng nước. Nếu như ở chỗ cạn hoặc nước đứng thì không có vấn đề gì, người ta sẽ dễ dàng lên bờ. Nhưng nếu trôi ở giữa biển khơi, nhìn ra mù mịt không biết đâu là bến bờ thì rất nguy hiểm. Trong biển cả thường có rồng độc, cũng có quỷ La sát, và cá mập ăn thịt người nữa nên rất nguy hiểm. Lúc quý vị gặp những tai nạn này, nếu có thể niệm danh hiệu Bồ tát Quán Thế Âm thì dù sóng to cách mấy cũng không thể nào bị dìm chết được, mà bỗng nhiên quý vị sẽ được đưa vào bờ, hoặc tự nhiên trôi tấp vào chỗ nước cạn, hoặc gặp được thuyền khác đến cứu. Những việc này là do Bồ tát Quán Thế Âm thị hiện để cứu thủy nạn. Cũng giống như hỏa nạn ở trước, nếu quý vị không biết niệm Bồ tát Quán Thế Âm thì sẽ rất nguy hiểm.

Nói đến đây, nhớ lại lúc ở Hồng Kông tôi có một đệ tử quy y xấu tánh. Xấu tánh như thế nào? Anh ta tên là Trương Ngọc Giai, đã làm hại người. Nhà anh ta mở tiệm thuốc tây, lời không biết bao nhiêu mà kể. Song, số tiền kiếm được là từ việc hại người. Sau khi Nhật Bản đầu hàng, vì đất nước vừa trải qua khói lửa chiến tranh nên bịnh truyền nhiễm lan tràn, lúc ấy ở đại lục Trung Hoa chỗ nào cũng có bịnh ôn dịch hoành hành. Bấy giờ Trương Ngọc Giai cùng với một người rất giàu có hùn vốn đi buôn. Hai người cùng ngồi thuyền ra ngoại quốc để mua thuốc tây mang về Hồng Kông bán lại. Trên đường về, thuyền ra tới biển khơi, anh ta liền xô người bạn xuống biển. Người bạn ấy vì không biết niệm Bồ tát Quán Thế Âm nên bị chết đuối. Thế là Trương Ngọc Giai một mình chiếm trọn cả số vốn thuốc tây ấy. Khi trở về Hồng Kông, anh ta bán lại được rất nhiều tiền. Anh ta lại còn ngụy tạo thuốc giả để bán, vì thế càng phát tài thêm. Sau khi phát tài rồi thế nào? Đại khái là bị oan oan tương báo, anh ta mắc phải ung thư.

Bấy giờ ở Hồng Kông có sáu vị thầy thuốc rất giỏi, đều đoan chắc anh ta nội trong một trăm ngày là chết. Thế là anh ta lật đật đăng báo tìm người cứu mạng, hứa hẹn nếu ai có thể trừ tuyệt được chứng bịnh ung thư thì anh ta tình nguyện tặng hai trăm ngàn Mỹ kim để đền ơn. Hồi ấy, hai trăm ngàn Mỹ kim ở Hồng Kông rất có giá trị, nhưng cũng không có người nào đến bày cách cứu mạng cho anh ta. Bấy giờ anh ta mới đến chùa lạy Phật.

Có một hôm, anh đến Tây Lạc Viên hỏi tôi làm sao có thể trừ được bịnh? Tôi nói với anh: "Muốn trừ được bịnh này, anh phải làm nhiều việc tốt, cúng dường Tam Bảo, gieo trồng công đức. Trước tiên anh phải quy y Tam Bảo, có như thế họa may bịnh anh mới đỡ được!"

Vì thế anh ta mới quy y với tôi vào ngày 18 tháng 9 âm lịch năm đó. Sau khi anh quy y rồi, tôi khuyên anh ta nên phát tâm làm việc tốt. Bấy giờ nhằm lúc người xuất gia từ Trung Hoa tỵ nạn đến Hồng Kông có đến hơn hai, ba ngàn người, nhưng đa số các vị Tỳ kheo, Tỳ kheo ni ấy y phục chẳng đủ dùng, cũng không có nơi chốn để nương náu. Vì thế tôi mới bảo anh ta cúng dường cho mỗi vị Tăng hoặc Ni một xấp vải (may được hai bộ đồ tu) và hai mươi đồng tiền Hồng Kông, anh ta bằng lòng với lời yêu cầu đó. Nhưng bấy giờ ở Hồng Kông có nhiều vị Thầy, nhất là lão Pháp sư, nghe tin Trương Ngọc Giai quy y với tôi, bèn trổ hết thần thông ra. Trổ thần thông như thế nào? Vị này tìm bạn hữu, vị kia nhờ thân thích, lân la phan duyên với Trương Ngọc Giai, bảo anh ta đến chùa họ làm việc công đức. Những vị lão Pháp sư này đều là người rất có danh vọng, lại là người có uy quyền trong Phật giáo, nên kết thân được ngay với Trương Ngọc Giai. Vì thế, Trương Ngọc Giai lúc thì đi làm công đức ở chùa này, lúc lại làm công đức ở chùa nọ, thế rồi hai mươi đồng mà tôi kêu gọi cúng dường cho mỗi Pháp sư ở Đại Lục sang anh ta không cúng đủ. Anh ta chỉ cúng dường năm đồng và một xấp vải hạng trung mà thôi. Vì tôi đã nói với quý Thầy quý Sư cô là sẽ cúng dường mỗi vị hai mươi đồng mà bây giờ chỉ có năm đồng thôi thì làm sao đây? Rốt cuộc chính tôi phải lén đi mượn tiền, không để cho người khác biết. Tiền mượn được cộng thêm năm đồng của Trương Ngọc Giai cho đủ hai mươi.

Trương Ngọc Giai không giữ lời hứa là vì bị các vị lão Pháp sư ấy dụ dỗ phan duyên thôi. Số tiền đó trước kia dự tính cúng dường cho chư Tăng Ni, nhưng lại dùng vào việc khác; vì thế tôi cũng không có trách anh ta, việc đó coi như đã qua đi. Lúc trước các thầy thuốc đều đoán anh ta sống không quá một trăm ngày, bây giờ quá một trăm ngày anh ta vẫn còn sống, đến lúc đó các vị Hòa thượng dụ dỗ phan duyên mới nói:

- A! Đó là kết quả do chúng tôi bái sám cho anh đó!

Vị lão Pháp sư kia lại nói: "Đó là do chúng tôi chí thành tụng kinh cho anh đấy!"

Một vị Pháp sư nọ lại nói: "À! Chúng tôi mỗi ngày cầu nguyện cho anh trước Đức Phật đấy!"

Mỗi một vị Pháp sư đều có công hết! Lúc đó tôi không có chút công lao gì cả, tôi cũng không nói với anh ta vấn đề gì hết.

Qua sáu năm, Trương Ngọc Trai vẫn chưa chết, bấy giờ tôi đương cất chùa Từ Hưng ở núi Đại Dự, Hồng Kông. Ngôi chùa này đại khái có thể chứa được trên hai trăm người. Nghe tôi cất chùa, với bổn phận là đệ tử, anh ta sai người đem một số tiền đưa cho tôi làm chùa. Tôi không thèm để mắt đến, cũng chẳng mở ra xem, cầm liệng ra ngoài cửa, nói với người ấy:

"Số tiền này có được không chính đáng, không trong sạch, tôi không cần những thứ tiền này, anh hãy cầm về trả lại cho ông ấy!"

Người gia nhân đem tiền về lại, việc đó làm Trương Ngọc Giai sợ quá! Anh ta lại nhờ một vị lão Pháp sư dụ dỗ phan duyên lúc trước tên là Định Tây đến năn nỉ tôi và đưa tiền.

Tôi nói: "Bây giờ công trình làm chùa đã xong, tôi không cần tiền nữa. Anh ta có tiền, có thể làm những công đức phụ khác. Có biết bao nhiêu là chùa, bao nhiêu vị Pháp sư, anh ta thích làm gì thì cứ làm."

Vị lão Pháp sư ấy không tiện nói tiếp bèn trở về. Hai năm sau, vào tháng Giêng, tôi tuyên cáo với mọi người: "Trương Ngọc Giai quy y với tôi đã tám năm rồi, tôi vốn đợi anh ta thực hiện lời hứa, nhơn vì anh ta phát tâm cúng hai trăm ngàn Mỹ kim để làm chùa mà cho đến bây giờ vẫn chưa thực hiện. Tôi không đợi được nữa, về sau Trương Ngọc Giai có xảy ra bất cứ vấn đề gì, tôi cũng không biết đến."

Sau khi nói mấy câu đó, chưa đầy nửa năm, bịnh ung thư của anh ta tái phát. Khi sắp chết, anh ta lại sai người đến cầu xin tôi. Vì anh ta đến chùa khác lễ bái, làm các Phật sự đều không linh nghiệm, không có cảm ứng, nên mới lại tìm đến tôi. Nhưng tôi cũng không biết đến, tôi nói là tôi đã phát biểu không còn biết đến bất cứ việc gì của anh ta kia mà. Thế rồi mấy ngày sau anh ta chết. Kỳ lạ thay, Pháp sư Định Tây, người dụ dỗ phan duyên anh ta lúc trước, cũng mắc chứng ung thư, bịnh khoảng hơn một năm cũng chết. Lại còn có một vị cư sĩ theo lão Pháp sư móc nối Trương Ngọc Giai với Pháp sư Định Tây, cũng mắc bịnh ung thư mà chết. Vì thế có thể nói bọn họ ba người là nhất thể, sống thì cùng sống, và chết vì một chứng bịnh như nhau. Tại sao Trương Ngọc Giai lại bị chết như thế? Vì anh ta xô người bạn rớt xuống biển chết chìm. Người ấy lúc sống không biết niệm Bồ Tát Quán Thế Âm, chắc chắn là sau khi chết làm oan hồn đến báo ứng khiến cho Trương Ngọc Giai sanh bịnh ung thư. Lẽ ra, Trương Ngọc Giai đã quy y Tam Bảo, nếu anh ta có lòng tin chân chánh thì cũng không phải chết. Nhơn vì lòng tin không vững chắc, dù cho không chết sau khi quy y một trăm ngày, nhưng tám năm sau cũng phải chết.

Hoặc ở đỉnh Tu Di

Bị người xô rớt xuống

Nhờ sức niệm Quán Âm

Như mặt nhật trên không.

Tu Di là tiếng Phạn, dịch là núi Diệu Cao, là núi cao lớn nhất trong vũ trụ. Đỉnh Tu Di ở đây, không nhất định là chỉ đỉnh núi Tu Di, mà là chỉ chỗ rất cao. Nghĩa là giả sử quý vị đang ở trên đỉnh cao chót vót, cao như núi Tu Di vậy, mà bị người xô té xuống, ngay lúc ấy, nếu quý vị có thể niệm Bồ Tát Quán Thế Âm thì sẽ như mặt nhật trên không, tức như là mặt trời đang ở giữa hư không, không thể bị tổn hoại. Chẳng phải chỉ nói ở trên núi cao xô quý vị té chết, mà cũng có thể là có người bảo quý vị leo đến đầu thang, chờ lúc quý vị đến chỗ cao nhất, họ mới chặt phía dưới thang. Bây giờ quý vị muốn lên cũng không được mà muốn xuống cũng không xong; đó gọi là lên không lên, xuống không xuống, tình trạng rất là nguy hiểm.

Cũng như thế, giả sử mọi người đều cung kính quý vị, khen ngợi quý vị đến cực điểm, rồi sau lại không cung kính nữa, làm quý vị chới với như thể từ trên chót núi Tu Di té ngã xuống. Lúc bấy giờ nếu quý vị có thể niệm Bồ Tát Quán Thế Âm thì sẽ không có phiền não gì cả, giống như mặt trời ở giữa hư không chiếu sáng muôn dặm, không còn có chút phiền não gì, mà trái lại, rất thư thái, rất có định lực, khen chê đều không động tâm. Đây cũng là một ý nghĩa khác của câu "Như mặt nhật trên không."

Hoặc bị người ác đuổi

Rớt xuống núi kim cương

Nhờ sức niệm Quán Âm

Chẳng tổn đến mảy lông.