Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tác giả và toàn tập › Tịnh Không
Thập Thiện Nghiệp Đạo Kinh Giảng Ký
- Tác giả
- Hòa Thượng Thích Tịnh Không
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
LÌA TÀ HẠNH THÌ ĐƯỢC BỐN LOẠI PHÁP MÀ NGƯỜI TRÍ KHEN NGỢI
Tập 38 (số 19-014-0038) Chư vị đồng học, chào mọi người! Mời mở kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo, trang thứ bảy, hàng thứ tư:
Lại nữa, long vương! Nếu lìa tà hạnh thì được bốn loại pháp mà người trí khen ngợi. Những gì là bốn? Một, các căn điều thuận. Hai, vĩnh viễn xa lìa ồn náo, bất an. Ba, được người đời khen ngợi. Bốn, vợ không bị xâm phạm. Đó là bốn. Nếu có thể hồi hướng đạo Vô thượng chánh đẳng chánh giác, tương lai thành Phật sẽ được tướng đại trượng phu ẩn mật tàng11 của Phật. Mời xem đoạn này, đoạn này nói đến tà dâm. “Tà hạnh” tức là nói tà dâm, nếu có thể vĩnh viễn xa lìa tà dâm thì được bốn loại pháp khen ngợi của bậc trí tuệ. Chữ “trí” này chính là người trí, người có trí tuệ nhất định sẽ khen ngợi bạn. Bốn loại pháp nào vậy? Loại thứ nhất là “các căn điều thuận”, câu này nói theo lời hiện nay chính là thân thể khỏe mạnh. “Căn” là căn thân. Thân thể khỏe mạnh là điều mong cầu đứng đầu của tất cả hết thảy chúng sanh, cho dù là người được đại phú đại quý nhưng nếu thân thể không khỏe mạnh thì cũng là điều tiếc nuối suốt đời. Đặc biệt là người sau tuổi trung niên, khỏe mạnh là phước báo đích thực, dâm dục quá độ thì chắc chắn tổn hại sức khỏe. Lúc còn trẻ không hiểu chuyện thì sau tuổi trung niên tất cả những bệnh tật này sẽ xuất hiện, cho nên đại đức xưa dạy bảo người trẻ tuổi phải đặc biệt xem trọng điều này.
Loại thứ hai là “vĩnh viễn xa lìa ồn náo, bất an”. “Ồn náo” ở đây là nói trong gia đình vợ chồng bất hòa, cãi cọ ầm ĩ, ồn náo là cãi cọ. “Bất an” là thân tâm bất an. Trong một gia đình, vợ chồng không thể hòa hợp, người hiện nay gọi là ngoại tình. Chồng ngoại tình, vợ cũng ngoại tình thì gia đình này xuất hiện vấn đề. Do nghi ngờ, đố kỵ, sân giận nên tranh cãi là điều chắc chắn không thể tránh khỏi, nó không chỉ ảnh hưởng lớn đến hai người, mà còn trực tiếp tổn thương con cái. Đặc biệt là lúc con cái đang tuổi ấu thơ, cha mẹ là tấm gương trong con mắt của chúng, hằng ngày một trong ba mươi hai tướng đại nhân của Như Lai.
chúng đều nhìn thấy, nếu cha mẹ làm ra tấm gương bất thiện thì sẽ ảnh hưởng cả đời chúng; chúng lại ảnh hưởng đến xã hội, ảnh hưởng này cứ dần dần lan rộng ra. Từ đó cho thấy, tà hạnh tạo ra vô lượng vô biên tội nghiệp, rất ít người có thể nghĩ đến những vấn đề này, rất ít người hiểu rõ được chân tướng sự thật. Nếu như bạn có thể vĩnh viễn xa lìa tà hạnh thì gia đình bạn hòa hợp, vợ chồng hòa hảo, gia đình hòa thuận, vĩnh viễn sẽ không có những hiện tượng này. Loại thứ ba là “được người đời khen ngợi”, đây là điều thấy rất rõ ràng. Vợ chồng hòa hợp, gia đình mỹ mãn, không những người nhà của bạn khen ngợi, cha mẹ anh em của bạn khen ngợi, bạn bè thân thích của bạn khen ngợi, mà bà con xóm giềng của bạn, xã hội đại chúng không ai không khen ngợi.
Hôm kia, chúng tôi nhìn thấy Hiệp hội truyền đạo của Hồi giáo tổ chức ngày của mẹ, biểu dương mười mấy người vợ hiền, mẹ tốt. Những người mẹ mẫu mực này, phần lớn đều là những người lúc còn trẻ, chồng đã qua đời, hoặc là đã ly hôn, họ cả đời thủ tiết, trải qua đời sống vô cùng gian khổ, nuôi dạy con cái nên người, để con cái được tiếp nhận giáo dục rất tốt. Ngày nay ở xã hội Singapore, họ đều có sự cống hiến kiệt xuất, cho nên những người mẹ này ở trong mắt của con cái là anh hùng, vĩ đại vô song. Hiệp hội Hồi giáo tổ chức bữa tiệc long trọng này để biểu dương họ, họ là tấm gương của xã hội. Điểm cốt yếu của tấm gương này là trung kiên, chính là xa lìa tà hạnh, cổ nhân Trung Quốc chúng ta gọi là thủ tiết. Ngày nay xã hội động loạn, chúng ta thường nói nguyên nhân do đâu? Nguyên nhân do gia đình đổ vỡ, nam nữ trẻ tuổi không hiểu được đạo lý lớn này. Kết hôn, hôn nhân là việc lớn của đời người, bạn xem lễ xưa của Trung Quốc coi trọng biết bao! T ại sao phải coi trọng và tổ chức hôn lễ một cách long trọng như vậy? Vì đó là cội gốc của tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Cho nên chúng ta hãy xem xét tỉ mỉ xã hội hiện nay, cả thế giới động loạn, bất an, mỗi một khu vực đều tiềm tàng nguy cơ nghiêm trọng. Nhân tố cơ bản là do đâu? Chính là do lơ là giáo dục gia đình, nếu giáo dục gia đình không còn nữa thì giáo dục của chúng ta sẽ hoàn toàn thất bại. Ngày nay trên thế giới này trường học rất nhiều, đại học rất nhiều, cơ hội được giáo dục rất phổ biến, nhưng những thứ tiếp nhận được là giáo dục gì vậy? Đó là giáo dục công danh lợi lộc, cổ vũ mọi người tham sân si, cổ vũ con người tạo giết, trộm, dâm, dối thì xã hội này làm sao tốt đẹp được? Cứ thế mà phát triển thì thật sự là ngày tận thế sắp đến rồi.
Ngày nay chúng ta nhìn thấy hiện tượng này của xã hội, hiện tượng chính là điềm báo, điềm báo điều gì? Điềm báo về ngày tận thế, vô cùng đáng sợ! Giữa con người với nhau không có đạo nghĩa, chỉ có lợi hại, đối với ta có lợi thì người này là bạn bè; đối với ta không có lợi thì người này là kẻ địch, vậy có nguy không?
Vào thời xưa, tuy là thời đại quân chủ chuyên chế nhưng có không ít đế vương rất tốt, họ nói về nhân nghĩa. Phật dạy đế vương dùng thập thiện trị quốc, nhà Nho dạy người lãnh đạo các tầng lớp trong xã hội, từ đế vương cho đến lãnh đạo các tầng lớp trong xã hội, thậm chí là người chủ trong gia đình, đều dạy họ “minh đức, thân dân, đạt đến chí thiện”, xem nhẹ tài lợi, coi trọng nhân nghĩa. Nếu đại chúng xã hội đều tranh danh đoạt lợi thì diễn biến cuối cùng chắc chắn là đại chiến thế giới. Từ người lãnh đạo quốc gia cho đến bình dân, trong mắt họ chỉ có lợi và hại, vậy có nguy không? Chỉ biết có lợi, không biết đạo nghĩa thì xã hội này hết cứu nổi rồi.
Cho nên để cứu vãn xã hội hiện nay, cứu vãn kiếp nạn này, kiếp nạn là thiên tai nhân họa, chính trị không làm được, vũ lực không thể giải quyết vấn đề. Nhà Nho và Phật đều nói rất rõ ràng, dùng vũ lực chỉ là kết oán thù, thế nhưng nhân quả thông ba đời, oan oan tương báo không bao giờ dứt, sự báo thù đó mỗi lần một tàn khốc hơn. Chúng ta tỉ mỉ quan sát từ trong lịch sử thì bạn có thể lĩnh hội được, bạn thấy đại chiến thế giới lần thứ nhất, đại chiến lần thứ hai, lần sau tàn khốc hơn lần trước. Đại chiến lần thứ ba, có người nói đây là lần chiến tranh cuối cùng của thế giới, tại sao vậy? Lần chiến tranh này bùng nổ thì người trên thế giới hầu như chết hết. Nhà tiên tri nước Pháp thời trung cổ nói, sau khi cuộc chiến tranh này xảy ra, dân số trên thế giới chỉ còn “bảy con số lớn”, có người nói bảy con số lớn là 700 triệu người, cũng có người nói là 70 triệu người. Người gần như đều chết hết thì không còn đánh nhau nữa, cho nên cuộc chiến tranh này là cuộc chiến tranh cuối cùng. Chúng ta có thể tin tưởng, nếu ngày nay trên thế giới, tất cả quốc gia có vũ khí hạt nhân, bom nguyên tử của họ thảy đều phát nổ thì thế giới này gần như là hủy diệt hết, thật sự thì đến lúc đó người sống ngưỡng mộ người chết, vì sống để chịu tội! Do đâu tạo nên vậy? Do mọi người tranh lợi, tranh danh đoạt lợi tạo nên. Cho nên, thánh hiền thế xuất thế gian không ai mà không dạy chúng ta tiết kiệm, nhẫn nhường, dùng thiện tâm chân thành giúp đỡ người khác, vậy mới có thể có được hòa bình mãi mãi.
Ngày nay, trên thế giới có nhiều người nói về “thuyết mối đe dọa từ Trung Quốc”, nói lời này là không có trí tuệ, không có học vấn, vì sao vậy? Mở lịch sử 5.000 năm của Trung Quốc ra, Trung Quốc trước giờ chưa xâm phạm quốc gia khác, không tìm thấy trong lịch sử. Người Trung Quốc tiếp nhận giáo dục thánh hiền, từ thời đại đế vương xưa mãi cho đến đời nhà Thanh đều không ngoại lệ, nhiều quốc gia lân cận đều triều cống Trung Quốc, triều cống chính là lễ tiết ngoại giao, tặng lễ vật, tiến cống một số lễ vật. Người Trung Quốc đáp lễ cho họ còn hậu hĩ hơn gấp mấy lần, tuyệt không chiếm lợi của người. Người Trung Quốc biết có qua có lại mới toại lòng nhau, tình hữu nghị này càng gắn bó càng tốt đẹp. Thánh nhân không dạy có qua có lại phải bình đẳng, không phải vậy, mà phải nhiều hơn một chút. Người hiện nay không coi trọng điều này, nhưng vào thời xưa thì ngay cả người thôn quê chưa hề đi học cũng biết, khi bạn bè thân thích tặng quà, thì tự mình phải dùng sổ tay để ghi lại. T ại sao phải ghi lại? Vì khi họ có ngày vui, chúng ta tặng quà lại cho họ, xem họ tặng cho chúng ta bao nhiêu, chúng ta không thể tặng ít hơn họ, tặng lại như vậy và còn thêm một chút nữa thì tình người sâu đậm. Xã hội xưa của Trung Quốc là như vậy, quốc gia thì hơn như thế, bất kỳ quốc gia nào tặng quà đến Trung Quốc đều được ghi lại hết, lễ vật tặng là những thứ gì, chúng ta đáp lễ là những thứ nào, nhất định đáp lễ phải hậu hĩ hơn, đây là phong độ của đất nước lớn mạnh, sao có thể chiếm lợi của người khác được? Cho nên để giải quyết vấn đề tai nạn trước mắt chỉ có giáo dục, giáo dục thánh hiền, giáo dục của Phật Bồ-tát mới có thể giải quyết được. Loại thứ tư là “vợ không bị xâm phạm”. Xâm là xâm phạm, trong xâm phạm điều nghiêm trọng nhất chính là ly hôn, chia tài sản, xâm là ý nghĩa này. Vĩnh viễn xa lìa tà hạnh thì bạn chắc chắn sẽ không có sự việc này, tuyệt đối không có ý niệm này. Chúng ta xem, ngày nay thế giới này tỉ lệ ly hôn cao cỡ nào! Tôi còn nghe được, có một số đồng tu từ Trung Quốc đến đây, họ nói với tôi về vấn đề này, họ nói Trung Quốc hiện nay tỉ lệ ly hôn cũng rất cao, khoảng chừng 25%. Nhưng đại chúng xã hội cho rằng đây là hiện tượng tốt, đây là dân chủ tự do mở cửa đích thực. Đây là tư tưởng của người phương Tây, tỉ lệ ly hôn của người phương Tây lên đến trên 60%, nghe nói Đài Loan đã chiếm đến 50% rồi, xã hội này sao có thể không động loạn cho được! Người ly hôn, con cái của họ là người trực tiếp bị tổn hại, những đứa trẻ này từ nhỏ có tư tưởng và tâm trạng không bình thường, thiếu tình thương và tràn đầy sân hận. Cứ tiếp tục phát triển như vậy thì hậu quả chúng ta cũng không khó mà tưởng tượng được. Cho nên giáo dục của thánh hiền, chúng tôi dùng một chữ để làm tổng kết, chính là giáo dục yêu thương, thánh nhân dạy chúng ta là giữa người với người phải kính yêu lẫn nhau, phải tôn trọng lẫn nhau.
Phần trước bộ kinh này, Phật nói với chúng ta hay vô cùng, nói “Bồ-tát có một pháp có thể đoạn hết thảy khổ của các đường ác”. Đây là pháp gì? “Ngày đêm thường niệm thiện pháp”, thiện pháp chính là thập thiện nghiệp đạo; “tư duy thiện pháp, quán sát thiện pháp, khiến các thiện pháp niệm niệm viên mãn, không để mảy may bất thiện xen tạp”, bạn liền vĩnh viễn đoạn dứt ác nghiệp, ác đạo sẽ không còn nữa, ác đạo là do ác nghiệp biến hiện ra, đoạn khai thị này quan trọng không gì bằng. Chúng ta phải thực hiện vào trong gia đình, áp dụng vào đời sống vợ chồng; áp dụng vào trong công việc, bạn làm việc có rất nhiều đồng nghiệp; áp dụng vào trong xã hội, xử sự đối nhân tiếp vật, chỉ nhớ điểm tốt của người khác, chỉ nhớ điều thiện của người khác, tuyệt đối không được nghĩ đến ác niệm, ác hạnh của người khác. Cho dù người khác có ác niệm, ác hạnh, nhưng chúng ta dứt khoát không để trong lòng, chỉ nghĩ điều thiện của họ thì thời gian lâu dần, người ác sẽ được bạn cảm hóa thành người thiện, vậy là bạn đã làm việc tốt. Bạn cảm hóa một người quay đầu, sức ảnh hưởng đó rất lớn, ảnh hưởng vô số người quay đầu, vô số người tỉnh ngộ.
Từ đó cho thấy, thập thiện này chúng ta nhất định phải học tập, phải chăm chỉ nỗ lực học tập, đối với chúng ta chắc chắn là có lợi ích. Không những bản thân không phạm tà hạnh mà còn phải khuyên bảo bạn bè thân thích mà bạn quen biết, phải nói rõ ràng, tường tận công đức lợi ích này cho họ biết. Cứu chính mình, cứu xã hội, cứu hết thảy chúng sanh chỉ ở một niệm này. Một niệm tùy thuận theo giáo huấn Phật-đà thì đường chúng ta đi là Phật đạo, là Bồ-tát đạo; trái ngược lời giáo huấn của Phật-đà thì con đường bạn đi là ba đường ác. Cho nên, đây là được người có trí tuệ tán thán, họ thấy rất rõ ràng, họ biết sự lợi hại được mất trong đây. Sau cùng, bạn có thể hồi hướng về vô thượng Bồ-đề thì quả báo là “tướng ẩn mật tàng” của Phật. “Tướng ẩn mật tàng” là một trong ba mươi hai tướng tốt, “ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp” là quả báo thiện, nhà Nho gọi là “đạt đến chí thiện”. Có quả ắt có nhân, nhân duyên tuy rất nhiều, vô lượng vô biên, nhưng quy nạp lại vẫn không ngoài mười loại này, cho nên thập thiện triển khai chính là vô lượng vô biên thiện hạnh, thiện pháp. Hy vọng các đồng tu chúng ta dẫn đầu đi làm, làm ra tấm gương cho người khác thấy, người khác sẽ tin, sẽ bắt chước theo, như vậy là chúng ta thành tựu vô lượng vô biên công đức. Tốt rồi, hôm nay thời gian đã hết, chúng ta giảng đến đây.
LÌA NÓI DỐI THÌ ĐƯỢC TÁM LOẠI PHÁP MÀ TRỜI KHEN NGỢI
Tập 39 (số 19-014-0039) Chư vị đồng học, chào mọi người! Mời mở Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo, trang thứ bảy, hàng thứ hai từ dưới lên:
Lại nữa, long vương! Nếu lìa nói dối thì được tám loại pháp mà trời khen ngợi. Những gì là tám? Một, miệng thường thanh tịnh, thơm mùi hoa ưu-bát.
Chúng ta xem từng câu từng câu một. Hiện nay thế gian có không ít người tin tưởng khoa học, đối với quỷ thần mà trong tôn giáo nói đến, có lẽ cũng rất khó tiếp nhận, hơn nữa còn phủ định tất cả. Những lời trong bộ kinh này là Phật nói với long vương, chúng ta có thể tin lời này hay không? Long vương rốt cuộc là ở đâu? Chúng ta phải hiểu được sự thiện xảo mà Phật [sử dụng trong việc] thuyết pháp, mỗi câu mỗi chữ mà Phật nói ra đều hàm chứa vô lượng nghĩa, vấn đề là chúng ta phải biết giải thích. Bộ kinh này vừa mở đầu đã viết rất rõ ràng là Phật nói tại long cung Sa-kiệt-la, cho nên có người hỏi tôi, long cung Sa-kiệt-la rốt cuộc là ở đâu? Tôi nói với họ, chính là xã hội trước mắt chúng ta. Sa-kiệt-la là tiếng Phạn, dịch thành nghĩa tiếng Hoa là “biển nước mặn”. Nước trong biển cả đều mặn, nước biển có dễ uống hay không? Các bạn có từng nếm qua vị của nước biển chưa? Đắng chát không thể uống, đây là hình dung biển khổ, thế gian này của chúng ta là biển khổ. “Long” đại biểu điều gì? Điều này trong Phật pháp nói rất nhiều, long là đại biểu biến hóa, nhân tình sự lý trong thế gian này của chúng ta biến hóa vô thường, rồng là loài giỏi biến hóa, lấy ý nghĩa này. Chúng ta sống trong xã hội khổ nạn này, đây chính là long cung Sa-kiệt-la. Vương là gì? Là người lãnh đạo các ngành các nghề, đây là vương. Không nhất định là chỉ quốc vương, bạn là ông chủ công ty thì ở công ty bạn là vua; bạn là người chủ một gia đình, cả nhà đều nghe theo bạn thì bạn là vua trong nhà. Người lãnh đạo các ngành các nghề được gọi là vương, long vương là lấy ý nghĩa này. Cho nên, cách nói này khiến bạn lập tức nghĩ đến xã hội này biến hóa đa đoan, thế gian này là biển khổ, bạn nghĩ xem đạo vị của nó phong phú biết bao! Nếu gọi một đế vương, một trưởng giả, cư sĩ nào đó đến thuyết pháp cho họ thì trong đó sẽ không có nghĩa thú rộng như vậy, đây là phương tiện thiện xảo mà Phật [sử dụng trong việc] thuyết pháp. Chúng ta lại hỏi, thật sự có rồng hay không? Thiên long bát bộ thật sự có không? Đây là có thật, họ ở một chiều không gian khác, chúng ta không nhìn thấy được. Phật có năng lực đột phá tất cả chiều không gian khác nhau, cho nên Phật thuyết pháp, trong mắt ngài nhìn thấy đó là thính chúng đông đảo, mỗi loài chúng sanh của chiều không gian khác nhau đều có, người như chúng ta không nhìn thấy được. Cho nên đợi khi cảnh giới của bạn nâng cao thì bạn có thể đột phá các chiều không gian rồi, lúc đó sự giải thích này lại là một cách nói khác, một cách giải thích khác, chúng ta mới biết được. “Phật dùng một âm thanh thuyết pháp, chúng sanh tùy loại đều nghe hiểu”, cho nên hết thảy chúng sanh nghe Phật thuyết pháp đều được lợi ích. Chúng ta sống trong không gian ba chiều, không có năng lực đột phá những không gian từ bốn chiều trở lên, cách giải thích này không sai tí nào cả.
Cho nên, Sa-kiệt-la là thí dụ cho thế gian này của chúng ta là biển khổ, long vương trong xã hội biến hóa đa đoan này là người lãnh đạo các tầng lớp. Phật dạy chúng ta thiện pháp chân thật, bạn xem quả báo này thù thắng biết bao! Quả báo của không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm thù thắng biết bao! Nếu bạn làm ngược lại thì không những quả báo thù thắng này không có, mà còn mang lại tai nạn. Chúng ta xem xã hội ngày nay, chỉ cần bạn quan sát thật kỹ thì mọi người đều đang tạo thập ác nghiệp. Ai tạo thập ác nghiệp rộng, tạo nghiệp lớn thì người này là anh hùng, được xã hội khen ngợi. Ngược lại, người tu thập thiện nghiệp, không tạo thập ác nghiệp, người trong xã hội xem người này là bất tài, khiếp nhược. Chúng ta ngày nay rốt cuộc là muốn hành thập thiện hay là muốn tạo thập ác? Quý vị nhất định phải nhớ rằng, đời người khổ sở ngắn ngủi, sau khi chết rồi rất có thể sẽ đổi qua một chiều không gian khác.
Chúng ta hy vọng đời sau, còn người hiện nay không tin có đời sau, nếu họ tin có đời sau thì tôi tin rằng họ khởi tâm động niệm sẽ biết cẩn thận. Quả thật có đời sau, điều này không giả chút nào. Trước đây ở Mỹ, tôi xem thấy một số tạp chí, báo chí thường đăng những tin tức này, có người đem nó sưu tập lại, dịch thành tiếng Hoa đưa tôi xem. Hiện nay ví dụ này rất nhiều, cần nên sưu tập nhiều, công bố nhiều, lưu thông nhiều để mọi người hiểu được đây là sự thật, chắc chắn có đời sau.
Nếu chúng ta tỉ mỉ quan sát cũng không khó thể hội, chúng ta mỗi tối sẽ thường nằm mộng, chiều không gian trong mộng với đời sống hiện thực của chúng ta là khác nhau, mạng sống của chúng ta mất đi rồi nhưng cảnh mộng đó không mất đi, vì sao vậy? Cảnh mộng với thân thể chúng ta không liên quan, nó vẫn tồn tại. Trong Phật pháp nói rất rõ ràng, cảnh mộng là hạt giống trong a-lại-da thức khởi hiện hành. Chỉ cần quan sát tỉ mỉ thì mười pháp giới mà Phật nói, chúng ta đều có thể tiếp nhận, đều có thể lĩnh hội được.
Từ đoạn này đến bốn đoạn về sau, kinh văn nói về khẩu nghiệp. Hết thảy chúng sanh, đặc biệt là chúng sanh thế giới Ta-bà, trong ba nghiệp “thân, khẩu, ý” thì khẩu nghiệp là nặng nhất, cho nên Phật đã nói bốn điều: Điều thứ nhất là “nói dối”, nói dối là có tâm lừa gạt người khác, tội này nặng. Kế đó, hữu ý hay vô ý truyền bá nói dối gây tổn hại người khác, “người khác” này là bao gồm xã hội của chúng ta, bao gồm quốc gia và thế giới. Kết tội thì phải xem nói dối này của họ ảnh hưởng bao lớn, ảnh hưởng càng lớn, người bị hại càng nhiều thì tội này sẽ càng nặng. Nếu nói dối này lừa gạt người ít, người bị hại ít thì tội này của họ nhẹ. Chúng ta nói năng không thể không cẩn thận, không thể không suy nghĩ là sau khi nói ra lời này sẽ gây ra hậu quả như thế nào. Trong kinh Phát Khởi Bồ-tát Thù Thắng Chí Nhạo, Thích-ca Mâu-ni Phật kể cho chúng ta câu chuyện, có hai vị tỳ-kheo giảng kinh thuyết pháp, hoằng pháp lợi sanh, pháp duyên rất thù thắng, liền có người đố kỵ dùng lời nói ly gián, nói dối để phá hoại, khiến tín chúng mất đi tín tâm đối với hai vị pháp sư này. Họ đã phá hoại đạo tràng hoằng pháp này, quả báo là vào địa ngục. Phật trong kinh nói rất rõ ràng, đọa vào địa ngục là 18 triệu năm, đây là dùng thời gian của nhân gian chúng ta để tính, nhưng trong địa ngục cảm thọ của họ là vô lượng kiếp. Cái khổ trong địa ngục gọi là “một ngày như một năm”, cho nên cảm thọ thực tế của họ là vô lượng kiếp, thời gian của nhân gian là 18 triệu năm. Nếu bạn biết những quả báo này thì vì sao phải tạo những ác nghiệp này làm gì? T ạo nghiệp quả thật rất dễ dàng, thậm chí chỉ mấy phút, chỉ mấy giờ đặt điều sinh sự, nào hay bị quả báo thảm như vậy!
Công đức của không nói dối thù thắng vô cùng. Phật ở chỗ này nói: “Được tám loại pháp mà trời khen ngợi”, trời là người trời, người trời và thiên thần tán thán bạn. Thứ nhất: “Miệng thường thanh tịnh, thơm mùi hoa ưu-bát.” “Hoa ưu-bát” dịch thành tiếng Trung Quốc là hoa sen xanh, trong miệng bạn tỏa mùi thơm. Điểm này chúng ta cũng phải thường xuyên cảnh giác đến, mùi trong miệng chúng ta thở ra là mùi gì vậy? Nếu mùi này rất khó ngửi, đối với người tu hành mà nói thì không phải việc xấu, vì sao vậy? Cảnh sách chính mình, “khẩu nghiệp của mình không thanh tịnh, cần phải nỗ lực tu học”, cho nên đây là việc tốt. Ở chung với đại chúng, có khi khoảng cách gần, nói chuyện thì ngửi thấy mùi rất khó ngửi của người khác, bạn cũng không được chê bai, bạn chê bai họ là sai rồi, trong tâm bạn phải biết khẩu nghiệp của họ rất nặng. Khẩu nghiệp này chính là nói dối, nói ly gián, nói thô ác, nói thêu đệt mà ở đây nói. Cổ nhân có nói là trước 40 tuổi, quả báo của chúng ta vẫn chịu sự ảnh hưởng của nghiệp báo quá khứ, quả báo còn sót lại; sau 40 tuổi, nghiệp mà bản thân mình đời này đã tạo dần dần sẽ hiện ra. Lời nói này rất có đạo lý, ác nghiệp tạo trong đời quá khứ chúng ta không sợ, chỉ cần chúng ta thật sự giác ngộ, thật sự quay đầu, đoạn ác tu thiện.
Chúng ta nhìn thấy trong Liễu Phàm Tứ Huấn, người giống như Viên Liễu Phàm ở Trung Quốc trước đây, thậm chí là hiện nay rất nhiều, họ đều có thể thay đổi vận mệnh của mình, vận mệnh nắm chắc trong tay của mình. Giáo dục của Phật-đà không có gì khác chính là dạy chúng ta cải tạo vận mệnh. Đoạn ác tu thiện là cải tạo vận mệnh, phá mê khai ngộ là chuyển phàm thành thánh. Chúng ta muốn cải tạo vận mệnh của mình thì phải cố gắng học theo Phật, Phật đối với chúng ta từ bi đến tột đỉnh, việc Phật làm hoàn toàn là nghĩa vụ. Nói thật ra, chúng ta có được lời giáo huấn của Phật, chúng ta không có gì có thể báo đáp ngài, nhưng ngài chẳng cần gì cả. Lúc còn tại thế, ngài chỉ là ba y một bát, bạn dâng cái gì ngài cũng không cần, huống hồ đức Phật hiện nay không còn tại thế. Chúng ta vì kỷ niệm ngài, tôn kính ngài, không quên ân đức của ngài nên tạo tượng Phật để cúng dường. Có phải ngài có ý muốn chúng ta tạo tượng để cúng dường, kỷ niệm ngài không? Không hề có ý niệm này, đây là xuất phát từ tâm báo ân của chúng ta, ngài không hề có ý này. Cho nên từng câu từng chữ đều là giáo huấn chân thật, bạn có thể khéo giữ khẩu nghiệp thì bạn nhất định được miệng thường thanh tịnh, hương thơm hoa sen xanh.
Năm 1977, tôi đến Hồng Kông giảng kinh, lần đầu tiên đến Hồng Kông, đồng tu Hồng Kông nói với tôi, lão hòa thượng Hư Vân đã từng đến Hồng Kông. Lúc đó, trong giới Phật giáo Hồng Kông, tứ chúng đồng tu đều hy vọng giữ lão hòa thượng thường trụ tại Hồng Kông, và đã xây một tinh xá cho ngài. Tinh xá đó tôi đã đến thăm, nghe nói lão hòa thượng chỉ ở có mấy ngày rồi lại trở về Trung Quốc đại lục, ngài nói với đồng tu Hồng Kông: “Nơi này không thể ở được.” “Nơi này” chính là Hồng Kông, nơi này là thế giới phồn hoa, không thích hợp cho người tu đạo sống, sống ở đây sẽ đọa lạc, cho nên ngài trở về Trung Quốc. Đồng tu Hồng Kông nói cho tôi biết, lão hòa thượng một năm cạo tóc một lần, bạn xem hình của lão hòa thượng Hư Vân, tóc của ngài rất dài, một năm ngài cạo tóc một lần, một năm tắm một lần, y phục cũng không thay, trên cổ áo dầu ghét bám rất dày, nhưng ngửi thử rất thơm. Ngài không giống chúng ta, quần áo chúng ta ba ngày không giặt là có mùi hôi. Quần áo của ngài tỏa mùi thơm dịu, thơm dịu chính là hương hoa sen xanh, thế là chúng ta liền biết được lão hòa thượng giữ được ba nghiệp thanh tịnh nên mới cảm được quả báo này, chúng ta không cách gì có thể sánh với ngài. Như những chỗ này đều đáng để chúng ta cảnh giác, chúng ta ba ngày không tắm rửa, thay quần áo, thử ngửi xem có mùi gì? Từ những chỗ này thì biết cảnh giới công phu của mình. Tu hành, kiểm nghiệm công phu của mình ở khắp mọi nơi, chỉ vì bản thân chúng ta quá lơ là, quá qua loa. Tự mình cần phải biết cảnh giới của mình thì việc tu học sẽ có tín tâm, tăng trưởng tín tâm, cũng có thể giúp mình, cảnh sách chính mình dũng mãnh tinh tấn, thật sự được lợi ích quả thật không tầm thường.
Khi nói chuyện, mùi trong miệng rất khó ngửi, không nhất định là tuổi tác cao, người trẻ tuổi cũng vậy. Lúc tôi mới bắt đầu học Phật, tự tôi không nhận thấy, có một số cư sĩ thường đến gần tôi họ biết, họ biết nhưng họ không nói. Tôi vẫn còn nhớ, thời đó có một lão cư sĩ, ông là một tín đồ lâu năm ở chùa Lâm T ế, tôi bỗng quên mất tên rồi, vào lúc đó có lẽ ông khoảng hơn 60 tuổi, đã về hưu. Khi tôi giảng kinh ở thư viện Hoa T ạng, ông đến nghe. Tôi giảng kinh ở thư viện Hoa T ạng, khi thư viện thành lập thì tôi đã giảng kinh được 20 năm, tròn 20 năm mới có một thư viện như vậy. Có một hôm, ông nói với tôi: “Pháp sư à, trước đây mùi trong miệng thầy rất khó ngửi, bây giờ không còn nữa.” Trong suốt 20 năm, bản thân tôi không biết, ông ấy nói cho tôi biết, xưa nay cũng chưa có ai nói, chỉ có vị lão cư sĩ này nói cho tôi biết. Chúng ta thật sự nương theo Phật pháp tu hành thời gian lâu rồi. Thế nhưng kinh này hằng ngày vẫn phải đọc, hằng ngày phải giảng, nếu chúng ta xa rời kinh giáo thì chúng ta sẽ nghĩ ngợi lung tung; nếu chúng ta xa rời lời giáo huấn của Phật, ngày nay đối với danh văn lợi dưỡng trong xã hội, sự cám dỗ của tài, sắc, danh, thực, thùy, chúng ta chắc chắn không chống cự nổi, nhất định sẽ đọa lạc. Chúng ta giống như chiếc thuyền nát ở giữa sóng to gió lớn, nhưng vẫn không bị chìm là nhờ Phật pháp hằng ngày nhắc nhở chúng ta, hằng ngày động viên chính mình. Khi cảnh giới hiện tiền, chúng ta lập tức liền nghĩ đến lời giáo huấn của Phật thì mới không đến nỗi bị chìm đắm. Cho nên chúng tôi thường nói, tâm thanh tịnh thì thân thanh tịnh, thể chất sẽ thanh tịnh; có thể y giáo tu hành thập thiện nghiệp đạo thì có thể thay đổi thể chất của bạn, có thể thay đổi dung mạo của bạn, tướng chuyển theo tâm, thể chất cũng chuyển theo tâm. Lợi ích đầu tiên là mùi hôi trong miệng không còn nữa, chuyển thành thơm dịu, đây là lợi ích thứ nhất của không nói dối. Chúng ta cũng ở chỗ này kiểm nghiệm việc không nói dối của mình đã làm được công phu như thế nào, có thể từ chỗ này mà nhận ra. “Tướng lưỡi rộng dài” thì điều đó quá khó, không dễ dàng, nhưng điều này thì dễ, thiện nhỏ thì có quả báo nhỏ này. Phật nói nếu ba đời không nói dối thì khi thè lưỡi ra có thể liếm đến mũi của mình, lưỡi của Thích-ca Mâu-ni Phật thè ra có thể che hết cả mặt, chứng tỏ đời đời kiếp kiếp ngài không nói dối, đây là một trong ba mươi hai tướng tốt. Tốt rồi, hôm nay thời gian đã hết.
Tập 40 (số 19-014-0040)
Chư vị đồng học, chào mọi người! Mời mở kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo, trang thứ bảy, hàng thứ hai từ dưới lên: “Lại nữa, long vương! Nếu lìa nói dối thì được tám loại pháp mà trời khen ngợi. Những gì là tám? Một, miệng thường thanh tịnh, thơm mùi hoa ưu-bát.” Hôm qua, tôi giảng đến chỗ này. Chúng ta xem tiếp câu thứ hai, đây đều là nói quả đức:
Hai, được người thế gian tin phục.
Cổ nhân thường nói: “Người không giữ chữ tín thì không có chỗ đứng trong xã hội.” Trong xã hội cổ đại Trung Quốc đối với chữ tín vô cùng coi trọng. Ngũ thường, “thường” là thường hằng, là nhất định không được mất đi, cho nên ngũ thường còn được gọi là “thường đạo”, cũng chính là đạo lý cơ bản làm người: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín. Ở trong Phật pháp đối với chữ “tín” này cũng vô cùng xem trọng, trong Tịnh độ tông có ba điều kiện là “tín, nguyện, hạnh”. Ba điều kiện “tín, nguyện, hạnh” không chỉ là Tịnh độ tông mà bất luận tu học tông phái nào, bất luận là pháp môn nào đều không thể thiếu, đặc biệt là tín. Trong đại kinh đại luận, Phật nói rõ: “Tín là nguồn của đạo, mẹ của các công đức”, ý nghĩa của lời nói này tức là tín là cội nguồn để vào đạo, có thể sinh ra công đức, cho nên gọi là “mẹ của các công đức”, mẹ nghĩa là có thể sinh ra.
Hiện nay ở nước ngoài, người thường đi nước ngoài chắc đều nhìn thấy, người nước ngoài hiện nay đều dùng thẻ tín dụng, nếu bạn không có tín dụng thì bạn sẽ rất khó sinh tồn ở xã hội đó. Xã hội phát triển, tương lai có thể sẽ không dùng tiền mặt nữa, mà hoàn toàn dùng thẻ tín dụng, cho nên người nước ngoài rất coi trọng việc làm thế nào giữ chữ tín của mình. Họ coi trọng tín là vì lợi, còn nhà Phật coi trọng tín là vì đạo. Nếu như bạn thường xuyên nói dối thì lời nói của bạn không đáng tin. Chúng ta tiếp xúc với người, người khác có dùng nói dối đối xử với chúng ta hay không cũng không quan trọng lắm, chúng ta bị lừa một lần, bị lừa hai lần thì sẽ học được bài học, sẽ không bị lừa thêm lần thứ ba. Điều quan trọng nhất là bản thân chúng ta có nói dối hay không? Chúng ta có lừa gạt người khác hay không? Thế nhưng trong xã hội hiện nay, nói dối đã trở thành một thói quen, vì sao vậy? Chỉ có dùng nói dối mới có thể bảo vệ mình, để bảo vệ quyền lợi của mình thì bạn không thể không nói dối. Thế nhưng bạn có nghĩ đến quyền lợi của mình rốt cuộc được bao nhiêu hay không? Vô cùng có hạn, còn sự tổn thất của bạn thật là quá lớn quá lớn. Cho dù bạn nói dối có thể có được cả trái đất này, bạn vẫn không thể tránh khỏi sinh tử luân hồi, vì bạn nói dối nên chắc chắn không thể ra khỏi tam giới, chắc chắn không thể vãng sanh Tịnh độ, điều này nếu bạn đem so sánh thì tổn thất của bạn là bao lớn? Chúng ta không hiểu rõ chân tướng sự thật cho nên luôn luôn tùy thuận tập khí phiền não của mình. Người hiện nay không biết ăn nói, chúng ta cũng không nên trách họ, vì không có người dạy họ. Trong kinh Vô Lượng Thọ, Phật nói quá hay, bảo chúng ta nếu thật sự là một người hiểu rõ thì phải thông cảm cho tất cả chúng sanh trong xã hội hiện nay, trong kinh Phật gọi họ là “kẻ đáng thương xót”, vì sao vậy? “Đời trước không tốt, không biết đạo đức, không có người dạy, tuyệt không trách họ.” Người rõ lý, tuy không la rầy, quở trách họ, nhưng họ không thể không nhận quả báo, bản thân họ tạo nghiệp nhân này thì nhất định có quả báo, nhân duyên quả báo không ai có thể thay thế được, điều này ở trong kinh luận Đại, Tiểu thừa nói quá nhiều, quá nhiều. Cho nên chúng ta không thể không cẩn thận lời nói, cho dù bạn có thiện tâm, thiện ý nhưng bạn nhất định phải hiểu rõ là người nghe có thể lĩnh hội được thiện tâm thiện ý của bạn hay không? Rất nhiều chỗ, thiện tâm, thiện ý của bạn sau khi người ta nghe xong lại sinh ra hiểu lầm, họ nói bạn là ác tâm, ác ý. Trong kệ khai kinh có câu: “Nguyện hiểu nghĩa chân thật của Như Lai”, nói sao dễ vậy, chúng ta tu học sở dĩ không thể thành tựu, thật ra mà nói là do chúng ta hiểu lầm nghĩa chân thật của Như Lai, hiểu sai nghĩa chân thật của Như Lai, hiện tượng này quá nhiều. Chúng ta đã hiểu lầm ý của Phật, chúng ta đã hiểu sai, trong đời sống hằng ngày con người giao tiếp với nhau, chúng ta cũng thường hay hiểu sai ý của người khác, đến khi mình biết sai thì đã không kịp nữa rồi. Cho nên, nói năng không thể không cẩn thận, không thể không học tập.
Phật chỉ dạy chúng ta một nguyên tắc, nguyên tắc này vô cùng quan trọng, đó chính là “thành thật”, thành thật chính là không nói dối. Nói năng phải có chừng mực, nhất định phải lưu ý đến tình trạng hiện thực xung quanh để người nghe xong không sinh ra hiểu lầm. Cho nên, lời nói thành thật là điều mà người thế gian tin tưởng, người thế gian tôn trọng. Ba, phát ngôn thành chứng, trời người kính mến.
Vì người khác tin tưởng bạn, tin bạn thành thật, tin bạn không nói dối, cho nên họ luôn trích dẫn lời nói của bạn, cách nói của bạn để làm chứng. Giống như chúng ta thường trích dẫn kinh điển để làm chứng, trích dẫn lời nói của đại đức xưa để làm chứng, vì họ không nói dối. Đây là loại thứ ba mà chư thiên xưng tán, “phát ngôn thành chứng, trời người kính mến”.
Bốn, thường dùng ái ngữ an ủi chúng sanh.
Chúng sanh bởi do mê hoặc, tùy thuận phiền não, tùy thuận tập khí, tạo tác đủ thứ bất thiện, cho nên chịu quả báo bất thiện, thường xuyên sống trong cảnh khổ nạn. Khổ nạn này không phân giàu nghèo, sang hèn, có rất nhiều người địa vị rất cao, tiền của rất nhiều nhưng đời sống vô cùng đau khổ. Sau khi có địa vị cao rồi thì bạn bè cũng không còn nữa, bạn bè không dám đến gần họ, họ tìm bạn bè để nói chuyện cũng tìm không ra. Có tiền của quá nhiều rồi thì họ từng giây từng phút đề phòng người khác hãm hại họ, cho nên ra khỏi cửa họ cũng phải nhờ rất nhiều vệ sĩ, đi lại không tự do. Bạn bè tri kỷ thật sự không còn nữa, người mà họ gặp gỡ, họ đều đề phòng: “Họ đến tìm ta có mục đích gì? Họ có ý đồ gì?” Cho nên họ thật sự trở thành một người cô đơn lẻ loi. Vì vậy người giàu thì có khổ nạn của người giàu, người nghèo khổ thì có khổ nạn của người nghèo khổ.
Nói đến khổ nạn thì mọi người đều giống nhau, chỉ có Bồ-tát có thể giúp đỡ họ. Bồ-tát ở thế gian chẳng mong cầu gì cả, không tranh với người, không cầu nơi đời, Bồ-tát có thể dùng ái ngữ để an ủi loại người này. Ái ngữ là lời nói yêu thương họ, không nhất định là dễ nghe, đối với họ có lợi ích thật sự thì đánh họ, mắng họ đều là yêu thương họ, chúng ta phải hiểu đạo lý này, đây là có tâm yêu thương thật sự. Trong xã hội ngày nay, có lẽ chỉ có cha mẹ đối với con cái là còn có tâm thương yêu, còn có ái ngữ, thầy cô đối với học sinh cũng chưa chắc có, giữa bạn bè với nhau thì càng khó. Cho nên, chúng ta ngày nay sống trong thế giới bi thảm, toàn bộ luân lý đạo đức mất hết rồi, đây là thời đại đại loạn. Trong thời đại này, chúng ta được xem là may mắn, vì trong đời quá khứ đã tu được một chút thiện căn, phước đức, nên trong đời này còn có thể nghe được Phật pháp, còn biết phải phát tâm tu hành, đây là điều vô cùng hiếm có khó gặp. Chúng ta nhất định phải giữ một niệm thiện tâm này của mình, muốn giữ một niệm thiện tâm của mình thì nhất định phải nhận thức rõ ràng.
Thế gian này rốt cuộc có tai nạn hay không? Mọi người tự mình thấy, nếu bạn có thể thông đạt hiện tượng của xã hội, cổ nhân gọi là “xét kĩ thì hiểu rõ”, bạn liền hiểu rõ ngay, cát hung họa phước rõ như lòng bàn tay. Giữa người với người nếu thật sự đầy đủ “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” thì bạn ở đâu cũng có thể nhìn thấy xã hội này, thời đại này là có phước, nhà Phật gọi là phước địa, phước thành. Nhân là nhân từ, nghĩa là đạo nghĩa, lễ là lễ tiết, trí là trí tuệ, tín là thành tín, vậy thì xã hội này có phước. Ngược lại, nếu không có nhân từ, không có đạo nghĩa, vô lễ, vô trí, vô tín thì xã hội này nhất định có hung tai.
Bạn lắng lòng quan sát thật kỹ, trước tiên hãy xem từ trên lịch sử, xem quá khứ, xem các thời thịnh trị mà trong lịch sử nói, tức là thiên hạ đại trị, xã hội an định, thế giới hòa bình. Bạn thử xem xã hội đó có hiện tượng gì, rồi xem tiếp thời đại động loạn trong quá khứ, vào lúc đó nhân sự xã hội lại có hiện tượng gì. Chúng ta xem quá khứ, quá khứ là tấm gương soi, rồi lại xem hiện tượng xã hội trước mắt thì biết ngay. Tôi thường nói gốc rễ của thịnh trị hay động loạn, cát hung họa phước của xã hội là gia đình, tổ chức cơ bản của xã hội là gia đình, nếu tổ chức gia đình bị phá vỡ thì xã hội vĩnh viễn không thể nào được an định. Hạt nhân của gia đình là vợ chồng, trước đây vợ chồng là sự kết hợp của đạo nghĩa, có ân, có nghĩa, có tình, có ái, hiện nay bốn chữ này không còn nữa. Hiện nay, chúng ta thấy vợ chồng thông thường kết hợp là vì điều gì? Lợi và dục, bạn nói xem đáng sợ cỡ nào! Người nữ nhìn thấy người nam này có tiền, có thế lực, đây là lợi; người nam nhìn thấy người nữ này dáng vẻ thật xinh đẹp, đây là dục, không có ái, xã hội này có nguy không? Ngày nay có rất nhiều người nói vợ chồng kết hợp là ái, tôi nghe thấy liền lắc đầu, bạn đâu có hiểu được ái là gì? Thế nào là tình yêu? Không có. “Không có” này là không có người dạy họ, cho nên họ không biết. Sự kết hợp của xã hội hiện nay, từ tổ chức cơ bản gia đình cho đến cả quốc gia, thế giới đều là lợi và dục, bạn nói có nguy không? Được mấy người thấy rõ nghiệp nhân quả báo ở trong đây? Lại có được mấy người chịu quay đầu? Nhà Phật thường nói “quay đầu là bờ”, một người trong chúng ta quay đầu thì một người được độ, hai người quay đầu thì hai người được độ. Mọi người không biết quay đầu, vậy chính chúng ta phải biết quay đầu để không cô phụ sự giáo huấn của Phật, Bồ-tát. Tu hành, rất nhiều cổ nhân nói là “bắt đầu từ không nói dối.” Từ đâu mà bắt đầu? Bắt đầu từ không nói dối. Điều tốt thứ năm là: Được thắng ý lạc, ba nghiệp thanh tịnh.
“Thắng ý lạc”, nhà Phật gọi là pháp hỷ sung mãn, nhà Nho gọi là “bất diệc duyệt hồ”, “duyệt” đó là thắng ý lạc, không phải là kích thích từ bên ngoài, mà là niềm vui sinh ra từ trong nội tâm, giống nước suối vậy, nó không phải đến từ bên ngoài, đây gọi là pháp hỷ, đây là lạc đạo, cho nên “ba nghiệp thanh tịnh” là lạc rồi. Ba nghiệp thanh tịnh, Thế Tôn khai thị cho chúng ta trong kinh Vô Lượng Thọ: “Khéo giữ khẩu nghiệp, không chê lỗi người;
khéo giữ thân nghiệp, không mất luật nghi; khéo giữ ý nghiệp, thanh tịnh không nhiễm.” Ba nghiệp này triển khai ra chính là thập thiện nghiệp đạo, thập thiện nghiệp đạo bạn thảy đều làm được rồi thì bạn sẽ được thắng ý lạc. Trong kinh luận hay nói là “thường sanh tâm hoan hỷ”, quả báo này bạn thật sự đạt được. Chư Phật Bồ-tát đạt được, các tổ sư đại đức cũng đạt được, người thật sự thọ trì đọc tụng vì người diễn nói, y giáo phụng hành đều đạt được, chỉ cần chúng ta chịu làm thì có thể đạt được, đây là sự thật. Loại hỷ lạc này có thể tiêu trừ tất cả phiền não, nghiệp tập, thiên tai nhân họa đều có thể tiêu trừ, đây là đức của ba nghiệp thanh tịnh, có thể thấy được lời nói thật sự vô cùng quan trọng.
T ối hôm qua, chúng tôi tiếp nhận lời mời của Hiệp hội quy y Hồi giáo, có rất nhiều đồng tu chúng ta cũng đi theo. Hôm qua, họ có hỏi một số vấn đề, tôi giải đáp cho họ, các bạn nghe xong thấy thế nào? Có vừa ý hay không? Trong kinh Đại thừa, Phật đã nói với chúng ta một nguyên tắc cao nhất đó là “vào pháp môn không hai”. Pháp môn không hai, trong kinh Pháp Hoa gọi là “Phật tri Phật kiến”, trong Tông môn gọi là “minh tâm kiến tánh”. Quý vị hãy nghĩ thật kỹ, nếu Hồi giáo với Phật giáo là hai thì bạn không thể vào cửa rồi; thế xuất thế gian là hai, bạn cũng không thể vào cửa; ta với người là hai, cũng không thể vào cửa. Không hai thì chính là một, gọi là nhất chân pháp giới. Cho nên đã có hai thì vọng tưởng, phân biệt, chấp trước biến thành thập pháp giới, biến thành vô lượng vô biên pháp giới. Đến khi nào bạn có thể trở về không hai, trở về một thì vấn đề này được giải quyết, đây là nhập quả vị Phật, sự khác biệt giữa Phật với chúng sanh là chỗ này. Cho nên, tu học mà nắm vững được nguyên tắc thì tiến bộ rất nhanh, làm ngược lại nguyên tắc thì không thể vào được cửa. Thế nên, Phật nói tánh tướng không hai, nhân quả không hai, chúng sanh và Phật không hai, ta và người không hai, tất cả vạn pháp của vũ trụ nhân sinh đều là không hai, nhất định phải hiểu được nguyên lý, nguyên tắc này.
Hôm nay chúng ta tiếp tục thảo luận câu: “Nếu xa lìa nói dối thì được tám loại pháp mà trời tán thán.” Trong tám loại thì năm loại phía trước chúng tôi đã nói qua rồi, bây giờ chúng ta bắt đầu xem từ loại thứ sáu, kinh văn trang thứ tám, hàng thứ hai, chữ thứ hai: Sáu, lời nói không lỗi lầm, tâm thường hoan hỷ.
Một người không nói dối thì lời nói của họ sẽ không có lỗi lầm. Vì sao không có lỗi lầm vậy? Họ có trí tuệ. Thường xuyên nói dối là phiền não làm chủ, tập khí làm chủ, cho nên sai lầm luôn là điều không thể tránh khỏi. Người thành thật, tâm địa chân thành thanh tịnh, không lừa dối chúng sanh, không có nói dối thì người này thường khai trí tuệ; thường khai trí tuệ thì lời lẽ đương nhiên sẽ không có lỗi lầm. “Tâm thường hoan hỷ”, trong Phật pháp nói là “thường sanh tâm hoan hỷ”. Niềm vui này là nhân tố quan trọng nhất đối với sức khỏe thân tâm, người xưa thường nói: “Người gặp chuyện vui, tinh thần sảng khoái.” Nếu người gặp phải chuyện buồn thương, đau khổ thì sức khỏe thân tâm sẽ bị tổn thương rất lớn. Người đa sầu thì chắc chắn nhiều bệnh, người tạp niệm nhiều thì chắc chắn không khỏe mạnh; người khỏe mạnh nhất định là thường sanh tâm hoan hỷ, thường xuyên nhăn nhó u sầu, người này nhất định không khỏe mạnh. Cho nên, lìa nói dối thì được lợi ích nhiều như vậy. Bảy, phát ngôn được tôn trọng, trời người phụng hành. Một người thành thật, đáng tin thì những lời mà họ nói ra mọi người đều tin tưởng, đều không nghi ngờ. Chỗ này nói rất hay, không những người không nghi ngờ mà chư thiên nghe thấy cũng hoan hỷ. Thiên thần thứ bậc cấp cao, cấp thấp rất nhiều, trong kinh Phật thường nói có 28 tầng trời, thiên nhân cấp cao có năng lực ngũ thông rất mạnh, gọi là có năm loại thần thông. Trong lục thông, họ không có lậu tận thông, ngoài lậu tận thông ra thì những thần thông khác họ đều có: thiên nhãn thông, thiên nhĩ thông, tha tâm thông (trong tâm bạn nghĩ gì họ đều biết), túc mạng thông, thần túc thông (thần túc thông là biến hóa), họ chỉ không có lậu tận thông, “lậu” là phiền não, họ chưa đoạn hết phiền não, tức là nói vọng tưởng, phân biệt, chấp trước họ chưa đoạn sạch sẽ. Thế nhưng so với người ở dưới mà nói thì công phu của họ thù thắng hơn, chỉ không sánh bằng người ở trên thôi, điều này chúng ta không thể so sánh với họ được. Bởi vì vọng tưởng, phân biệt, chấp trước của chúng ta quá nặng, thế nên hoàn toàn không thông. Nói dối là phiền não, phiền não nghiêm trọng, cho nên xưa nay tổ sư đại đức khuyên người tu hành, thứ đầu tiên phải đoạn là nói dối. Những phiền não khác thì dễ đoạn, không đoạn được nói dối thì chắc chắn tập khí vọng tưởng của bạn, một điều cũng đoạn không nổi. Cái này vẫn không ngừng hoạt động, hằng ngày vẫn đang tăng trưởng, tập khí phiền não của bạn đang tăng trưởng thì nó không chỉ dừng lại ở chỗ đó, thật sự là không tiến ắt lùi. Cho nên trời người đều tôn kính, trời người cũng phụng hành.
Câu sau cùng: Tám, trí tuệ thù thắng, không ai có thể chế phục được. Đây chính là nói biện tài vô ngại. Biện tài vô ngại có phải là do học mà có không? Không phải, biện tài vô ngại là thuộc về quả báo, quả báo này là từ trí tuệ sinh ra. Chúng ta nhất định phải hiểu rõ, phiền não nhẹ thì trí tuệ tăng trưởng. Hay nói cách khác, phiền não nặng thì sẽ ít trí tuệ, phiền não nhẹ thì trí tuệ tăng trưởng. Chúng ta muốn khai trí tuệ thì không thể không đoạn phiền não. “Trí tuệ thù thắng” thì biện tài vô ngại. “Không ai có thể chế phục”, “không ai có thể” ở đây là những ai vậy? Là người chưa đoạn tập khí phiền não, họ không có năng lực biện luận với bạn. Năm xưa, Thích-ca Mâu-ni Phật còn ở đời, ngài muốn độ ngoại đạo. Trong kinh Phật nói, xã hội thời đó có 96 hạng ngoại đạo nổi tiếng. Nói ngoại đạo không phải là hủy báng người, không phải hạ thấp người. Định nghĩa của hai chữ “ngoại đạo” này trong kinh Phật nói với chúng ta rất rõ ràng, “cầu pháp ngoài tâm” thì gọi là ngoại đạo. Chúng ta tự mình phải kiểm điểm, phải phản tỉnh thật kỹ, chúng ta có phải là cầu pháp ngoài tâm hay không? Nếu cầu pháp ngoài tâm thì đó là ngoại đạo, chữ “ngoại đạo” này trong nhà Phật có thuật ngữ gọi là “ngoại trong cửa”, tức là ngoại đạo trong cửa Phật. Tuy học Phật, quy y thọ giới rồi mà vẫn cầu pháp ngoài tâm. Hay nói cách khác, đối với kinh điển của Phật không hề thâm nhập, không hiểu rõ nghĩa lý của kinh giáo, niệm niệm vẫn còn bị sự ảnh hưởng của cảnh giới bên ngoài, đây đều là ngoại đạo, cho nên ý nghĩa của ngoại đạo thật rộng vô cùng.
Ngược lại với ngoại đạo là “nội học”, Phật pháp bắt đầu học từ đâu vậy? Từ bên trong, bên trong là tâm tánh. Hay nói cách khác, bên trong là năng hiện, năng biến; bên ngoài là sở hiện, sở biến. Năng hiện, năng biến là thật; sở hiện, sở biến là giả. Bạn đi cầu ở phía giả đó thì đến năm nào bạn mới có thể thấy đạo? “Thấy đạo” này chính là bạn nhìn thấy tâm tánh, tông môn gọi là minh tâm kiến tánh, kiến tánh thì mới vào cửa, nhà Phật thường nói “vào cửa Đại thừa”, khoảng cách đăng đường nhập thất vẫn còn khá xa vời. Vào cửa này trong kinh Hoa Nghiêm chính là Sơ trụ Bồ-tát, Hoa nghiêm là viên giáo, Sơ trụ Bồ-tát của viên giáo mới vào cửa. Hay nói cách khác, Bồ-tát quả vị Thập tín của Viên giáo vẫn chưa vào cửa, nhưng họ đã đến gần rồi, họ đang hướng về cửa lớn này, tuy không sai đường nhưng họ vẫn chưa đến được cửa lớn. Bước tiếp một bước nữa thì gọi là Sơ trụ Bồ-tát. Vẫn chưa vào cửa, vẫn còn ngoài cửa thì là Bồ-tát địa vị Thập tín. Nhà Phật nói thứ bậc, vào cửa mới được xem là lấy được học vị, cho nên Thập tín Bồ-tát chưa có thứ bậc, Sơ trụ Bồ-tát trở lên mới có thứ bậc. Từ đó cho thấy, Phật pháp là phải cầu từ bên trong, cầu ở nơi mình, không cầu ở người. Sự thù thắng của Phật pháp, quả thật mà nói thì phương pháp nội chứng quá hay, trực tiếp ổn thỏa, nó không vòng vo, trực tiếp dạy chúng ta chứng từ bên trong. Thế nhưng chúng ta vẫn luôn không hiểu được ý của Phật, không hiểu vì sao Phật dạy chúng ta phương pháp như vậy, cho nên trong vô ý hay hữu ý, tư tưởng ngôn hạnh của chúng ta hoàn toàn tương phản với những gì Phật đã nói. Đây là nguyên nhân đích thực mà chúng ta không thể chứng quả, không thể vào cửa. Nếu chúng ta hiểu được ý của Phật, biết đó là phương tiện thiện xảo của ngài, như lý như pháp mà tu học thì trong một đời này khế nhập cảnh giới không phải là việc khó.
Trở lại vấn đề hiện nay, Phật dạy chúng ta không nói dối, chúng ta có thể làm được không? Khó quá, không làm được, vô tình hay cố ý đã làm ngược lại. Nguyên nhân gì không làm được vậy? Không chịu quên cái ta, nếu ta nói lời chân thật thì sẽ bất lợi cho ta. Bạn xem xem, luôn có cái ta ở đó thì cửa ải này không thể đột phá. Trong kinh Bát-nhã, Phật nhiều lần nói với bạn: “Không tướng ta, không tướng người, không tướng chúng sanh, không tướng thọ giả”, tại sao bạn vẫn kiên cố chấp trước ta vậy? Chư Phật Bồ-tát vì sao dám nói lời chân thật? Vì các ngài “không có ta”. Hay nói cách khác, không có lợi và hại, các ngài nói lời chân thật. Phàm phu chúng ta khởi tâm động niệm, cái đầu tiên là có lợi và hại, cho nên tuy biết rõ mà vẫn phạm. Biết rõ mà vẫn phạm là ngu si, là vô minh, sự tổn thất của bạn thật quá lớn, còn lợi ích mà bạn đạt được thì quá nhỏ. Bạn tổn thất ở chỗ nào? Minh tâm kiến tánh bị tổn thất mất rồi, bạn nghĩ xem tổn thất này bao lớn? Cho nên, nếu chúng ta thật sự biết sự lợi hại, được mất thì bạn chắc chắn sẽ thuận theo lời giáo huấn của Phật.
Trong Hồi giáo, tổng kết của Hồi giáo, đây là do chính họ nói, tổng kết của Hồi giáo chỉ có hai câu nói: “Thuận theo chân chủ, hòa mục đối người”, so với nhà Phật nói không hề khác biệt. Trong Phật pháp chúng ta thường nói “thuận theo tánh đức”, còn họ nói “thuận theo chân chủ”. Không sai, tánh đức chính là chân chủ, chân là không giả, chỉ có tự tánh là chân thật. “Chủ” đó của họ là chủ tể, chủ tể là gì? Chính là trong Hoa Nghiêm nói năng hiện, năng biến, “duy tâm sở hiện, duy thức sở biến”, tất cả chúng sanh trong hư không pháp giới đều do tâm tánh biến hiện ra. Nhà Phật gọi là tâm tánh, còn họ gọi là chân chủ, tuy danh xưng khác nhau nhưng ý nghĩa là một.
Quý vị thử nghĩ, trong hư không pháp giới có biết bao tộc loại khác nhau, có biết bao tôn giáo khác nhau, có biết bao nền văn hóa khác nhau, có biết bao phương thức sống khác nhau, toàn là tâm hiện thức biến. Phật ở trong Đại kinh đã nói rất nhiều lần, lìa khỏi tánh thức thì không một pháp nào có thể đạt được. Cho nên, trong tông Pháp Tướng Duy Thức nói về duy thức, “duy” là độc nhất, giống với tôn giáo của họ, họ nói “chỉ duy nhất một chân thần”, tông Pháp Tướng nói “tánh thức là duy nhất”. Cho nên nếu bạn hiểu thông một chút thì đó chẳng phải là cùng một sự việc hay sao?
Phần không giống thì hôm qua tôi đã giải thích với họ là do tập quán sinh hoạt của chúng ta không như nhau, hoàn cảnh địa lý cư trú của chúng ta không giống nhau. Người Singapore ở vùng nhiệt đới, người Siberia ở vùng hàn đới, phương thức sống không như nhau, ở nơi đây mặc quần áo mỏng, ở nơi đó mặc quần áo da. Đây là hoàn cảnh địa lý không giống nhau, phương thức sinh hoạt không như nhau, lịch sử văn hóa không như nhau, khác nhau là ở chỗ này. Chúng ta đến phương Bắc, chúng ta mặc quần áo này cũng không được, cũng phải mặc quần áo dày, họ đến nơi đây thì quần áo dày cũng phải thay ra, mặc quần áo mỏng, đây chính là nhập gia tùy tục. Khác nhau là ở những chỗ này, đây là chuyện nhỏ, là tiểu tiết, không phải căn bản. Căn bản là giống nhau, mục đích là giống nhau, mục đích đều là muốn dạy chúng ta sống thoải mái, sống hạnh phúc, mục đích hoàn toàn giống nhau. Thế mới hiểu được vì sao giáo pháp không như nhau, cách thức không giống nhau, tất cả đều có nguyên nhân.
Cho nên, cái mà nhà Phật cầu không có gì khác, cái mà nhà Phật cầu là trí tuệ, triệt để hiểu rõ thông đạt chân tướng của vũ trụ nhân sinh, trong kinh Bát-nhã gọi là “thật tướng các pháp”. Người thật sự thông đạt hiểu rõ, trong nhà Phật gọi họ là Phật-đà, gọi họ là Bồ-tát, trong những tôn giáo khác gọi là thần, gọi là thánh nhân, gọi là sứ giả của thần, tên gọi không như nhau nhưng thực chất không hề khác nhau. Phật pháp trọng thực chất, không trọng hình thức, cho nên Phật pháp rất dễ thông hiểu với những tôn giáo khác; nếu trọng hình thức mà lơ là thực chất, vậy thì rất khó thông hiểu nhau, chúng ta cũng phải hiểu rõ đạo lý này. Khai trí tuệ rồi thì sẽ viên dung, cho nên trong kinh Lăng-nghiêm gọi sự tu hành chứng quả của 25 vị Bồ-tát là “viên thông”, 25 vị ai nấy đều viên thông, cho nên vị nào cũng đứng đầu, không ai đứng thứ hai. Thông rất quan trọng, viên thông thì càng diệu hơn. Điều thứ tám tôi đã giảng xong.
Nếu có thể hồi hướng đạo Vô thượng chánh đẳng chánh giác, tương lai thành Phật sẽ được chân thật ngữ của Như Lai. Đây là được tướng hảo trên quả địa Như Lai, chân thật ngữ của Như Lai là từ nghiệp nhân không nói dối này mà có. Nếu từ trên tướng mà nói thì được tướng lưỡi rộng dài của Như Lai, đó là nói từ trên tướng. Tốt rồi, hôm nay thời gian đã hết, chúng ta giảng đến đây.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
