Hoa Nghiêm Kinh Chỉ Quy

X. NÊU LÊN CHỖ VIÊN MÃN CỦA KINH

Pháp giới viên thông khế hợp với mọi nhân duyên. Nghĩa là tổng gom chín môn nêu trên thành một pháp đại duyên khởi. Hễ có một nơi tức có tất cả nơi mà vô ngại viên dung, vô cùng tự tại. Nhưng nếu theo nghĩa mà chia, thì cũng có mười môn:

1. Xứ viên mãn: Tức trong xứ vô tận vừa nêu, hễ có bất kì một trần xứ¹⁵ nào thì có tất xứ, tất cả thời, tất cả Phật, tất cả chúng, tất cả cách thức thuyết kinh, tất cả giáo, tất cả nghĩa, tất cả ý, tất cả lợi ích ở trên, mỗi mỗi đều dung thông như lưới Đế Thích lớp lớp vô tận hiện đầy đủ trong một xứ ấy. Như một trần xứ, mỗi mỗi trần xứ trong tất cả cùng tận hư không pháp giới cũng như vậy.

2.Thời viên mãn: Tức trong một niệm có tất cả thời, tất cả kiếp, tất cả xứ, tất cả Phật, cho đến tất cả lợi ích đều dung thông như lưới Đế Thích lớp lớp vô tận mà hiển hiện. Như một niệm, mỗi mỗi niệm trong tất cả kiếp hải lớp lớp vô tận cũng thâu nhiếp như vậy.

3.Phật viên mãn: trong một lỗ chân lông trên thân Phật có hiện tất cả Phật, tất cả xứ, tất cả thời cho đến tất cả lợi ích. Như một lỗ chân lông, tất cả lỗ chân lông trong cùng tận pháp giới cũng hiển hiện như vậy.

4. Chúng viên mãn.

5.Cách thức viên mãn.

6.Giáo viên mãn.

7.Nghĩa viên mãn.

8.Ý viên mãn.

9.Lợi ích viên mãn.

10.Phổ pháp viên mãn.

Từ môn thứ 4 đến môn thứ 10 cũng giống như thế, căn cứ theo đó, suy nghĩ cũng có thể biết. Vì đồng một đại duyên khởi vô ngại, nên tự tại không thể nghĩ bàn, không thể suy tính. Đó chính là biển pháp Hoa Nghiêm vô tận, cùng khắp pháp giới, vượt cõi hư không, chỉ có trí Phổ Hiền mới đạt đến cùng tận đáy!

Dịch xong tại tĩnh thất chùa Phú Quang ngày 13 3 Tân Mão (2011)

Thích Nguyên Chơn

[1] Hỗ vô 互無: Cả hai triệt tiêu nhau khiến cả hai đều mất.

[2] Hỗ hữu 互無: Cả hai thành lập cho nhau khiến cả hai đều hiện hữu.

[3] Thân vân 身雲: Vầng mây thân, dụ cho thân Phật vô lượng, vô số, vô biên như mây khắp bầu trời. Hoặc nói Phật hiện các loại thân hình che mát chúng sinh, giống như mây che phủ mặt đất.

[4] Thế giới Thập Phật 十佛: 1. Mười thân Phật dung nhiếp hết thảy ba thế gian nói trong kinh Hoa nghiêm: Thân chúng sinh, thân quốc độ, thân nghiệp báo, thân Thanh văn, thân độc giác, thân Bồ tát, thân Như Lai, thân trí, pháp thân, thân hư không. 2. Mười thân của Phật nói trong kinh Hoa nghiêm. Tức từ thân Như Lai ở trên chia ra mười thân: Thân Bồ tát, thân nguyện, thân hóa, thân trụ trì, thân tướng hảo trang nghiêm, thân thế lực, thân như ý, thân phước đức, thân trí và thân pháp.

[5] Oai nghi lộ 威儀路: Một trong năm pháp Vô phú vô kí hữu vi: Dị thục vô kí còn gọi là dị thục sanh, oai nghi vô kí còn gọi là oai nghi lộ tâm, công xảo vô kí còn gọi là công xảo xứ tâm, thông quả vô kí còn gọi biến hóa vô kí, tự tánh vô kí.

[6] Thế giới hải 世界海: Các loại thế giới mà mười thân Phật giáo hóa.

[7] Tu đa la 修多羅: Khế kinh, tức trên khế hợp với nghĩa lí, dưới hợp với căn cơ.

[8] Cú thân 句身: Tập hợp các câu cấu thành một hệ thống tư tưởng hoàn chỉnh.

[9] Vị thân 味身: Tức Văn thân. Văn là chữ, tức một tập hợp các chữ, chỗ y cứ của Danh và Cú.

[10] Mao đạo 毛道: Tên gọi khác của phàm phu.

[11] Chùa Tạ Tư Không 謝司空寺: Chùa Hưng Nghiêm ở Nhuận châu ngày nay. Vì chùa là nơi hưng khởi tông Hoa Nghiêm nên đặt tên như thế.

[12] Bốn món thần thông 四神通: Như ý thông, huyễn thông, pháp trí thông, thánh tự tại thông. Bốn món này được nói trong kinh Hoa nghiêm.

[13] Tương thị 相是: Đây là kia, kia là đây.

[14] Phổ pháp 普法: Các pháp trong pháp giới, mỗi một pháp đều đầy đủ tất cả pháp, lại cùng khắp và viên dung vô ngại.

[15] Nhất trần xứ 一塵處: Một hại bụi là một cõi, hay là một cõi hạt bụi.