Truyện Cao Tăng Sang Tây Vực Cầu Pháp

ĐỆ TỬ SƯ TRINH CỐ

Sư họ Mạnh, tên Hoài Nghiệp (Phạn: Tăng-già-đề-bà). Tổ tiên sư vốn người phương bắc, nhân được bổ quan nên chuyển về vùng Lĩnh Ngoại[1]; gia đình thuộc hàng giàu sang, quyền quí, rất mộ pháp, kính trọng sư tăng. Tuy tuổi còn trẻ mà chí sư đã cao rộng, gặp được thầy liền nuôi chí hoằng pháp, có ý muốn theo chân, cắt ái dứt lụy, dấn thân biển cả, đến nước Phật-thệ. Sư thạo tiếng Côn Luân, lại giỏi kinh Phạn, thông suốt luận Câu-xá. Tuy mọi việc còn phải tìm cầu, nhưng chí sư đã vươn xa nghìn nẻo, nếu chuyên cần tham cứu, ắt sẽ sánh ngang với các bậc hiền. Sư nay mười bảy tuổi, hiện làm thị giả, phụ giúp thầy trong việc phiên dịch.

TÌ-KHEO ĐẠO HOẰNG

Sư họ Cận, tên Giác Thiên (Phạn: Phật-đà-đề-bà), người Ung Khâu, Biện châu[2]. Do buôn bán, cha sư đi về phương nam, lặn lội đến Tam Giang, rồi vượt sang Ngũ Lĩnh, qua Thiều bộ[3], sau đến núi Giáp. Thấy núi non thanh tĩnh, ngắm suối nguồn lặng trong, gặp được thiện tri thức, ông bèn bỏ tục xuất gia, hiệu là Đại Cảm thiền sư. Lúc bấy giờ, Đạo Hoằng tuổi vẫn còn nhỏ, theo gió nghiệp đẩy đưa, cùng cha du hành, vào rừng quế[4] mà tư duy, đến suối vắng mà thiền tọa. Về sau, sư Đại Cảm đến chỗ thiền sư Tịch thụ học pháp thiền, được một năm, biết sơ yếu chỉ, rồi trở lại núi Giáp.

Đạo Hoằng cũng theo cha xuất gia, đến tuổi hai mươi, được thụ giới cụ túc.

Thường qua lại Quảng phủ[5], ra vào sơn môn[6], tuy tuổi còn trẻ, nhưng sư rất có chí khí. Nghe Tịnh tôi đến đây, sư bèn tìm tới kính cẩn hỏi thăm chỗ ở, được người chỉ cho biết tôi ở chùa Chế Chỉ. Một, khi nói về việc chiêm lễ, thì hợp với tâm nguyện tu hành; hai, là nghĩ đến thân nơi sinh tử, thì chẳng kể gì đến tính mạng;

nghe nói sóng dâng ngập trời, xem thường như ao nhỏ; nhìn thấy cá kình biển cả, coi khinh như trạch lươn. Sư tạm biệt sơn môn, trở về vùng Thanh Viễn, cùng sư Trinh Cố trở về Quảng Phủ; khi đã trọn chí ở Nam Hải, lại cùng đến Kim châu, sao chép ba tạng, công đức được truyền tụng đến nghìn sau. Sư là người thông minh, có tầm nhận thức và sự lĩnh ngộ cao, tính tình nhu hòa, giỏi viết chữ thảo, chữ lệ, lại thông thuyết Trang Chu. Sư hiểu thiên Tề vật[7] vô căn cứ, biết thuyết Chỉ mã[8] thật mơ hồ; tuy không lội mà vẫn có thể qua sông, gặp việc nguy hiểm vẫn khéo trù liệu. Sư dù công hạnh chưa tỏa sáng, nhưng cũng đã bộc lộ tài năng hơn người, tuy có tài hơn người nhưng đâu cần tỏ bày, chỉ một lòng vì pháp xả thân; không lấy vui để làm vui, không lấy thân thích để làm thân thích, mong tất cả chúng sinh giống như thân mình, há thực hành nhân đức như những hạng tầm thường ư! Về sau, sư đến nước Phật-thệ, chuyên tâm nơi luật tạng, vừa dịch vừa ghi, lòng mong được truyền đăng; làm sáng lại giới châu, được mọi người kính ngưỡng; cầu viên mãn niết-bàn, bỏ trọng chướng[9] bến mê.

Sự nghiệp lớn của tôi thành tựu cũng nhờ công của bậc tài đức trẻ tuổi này. Mong sư nhổ bật gốc hữu lưu[10], được vô lượng phúc. Hiện nay, sư được hai mươi hai tuổi.

SƯ PHÁP LÃNG

Sư họ An Thật, tên Phạn là Đạt-ma-đề-bà; người Tương châu, Tương Dương; gia phong nề nếp, nhiều đời làm quan. Sư xuất gia từ nhỏ; ở tại chùa Linh Tập, chuyên tâm tu tập. Về sau, sư lìa quê nhà đến Lĩnh Nam.

Khi Tịnh tôi đến Phiên Ngung, báo cho sư biết hành trình. Tuy học đạo sở ngộ của sư chưa sâu, nhưng lòng ngưỡng mộ rất cao, nghe thế, sư liền vui lòng cùng tôi vượt biển cả. Chưa đầy một tháng, thuyền đến nước Phật-thệ. Tại đây, sư lấy việc tu tập làm sự nghiệp, sớm tối chuyên tâm học yếu nghĩa Nhân minh, sáng chiều dốc lòng nghe tông chỉ Câu-xá. Không bao lâu, việc học đã hoàn toàn thành tựu. Sư đặt trọn tâm nơi tam tạng, thông suốt luật điển, chẳng quản lao nhọc. Sư tính thức thông minh, chí muốn lợi sinh, sao chép kinh điển quên cả mỏi mệt. Hằng ngày, sư khất thực để nuôi thân, hành trang chỉ có ba y, vai trần chân đất, luôn tuân hành theo oai nghi của bậc thánh. Tuy chưa thật xuất sắc, nhưng sư cũng được ngưỡng mộ bởi tài năng tìm ẩn. Ai cũng muốn tìm sự an vui, riêng sư đặt việc lợi sinh lên trên hết, không ngừng tư duy chân lí, để có thể rộng độ sinh như đấng Đại Bi[11], mong được trí tuệ như ngài Từ Thị. Bấy giờ, sư khoảng hai mươi bốn tuổi. Theo lời truyền, bốn người gồm sư, sư Trinh Cố… đến nước Phật-thệ, học kinh ba năm, dần thông cả Phạn-Hán. Sau đó, sư đến nước Ha-lăng, một năm sau bị bệnh rồi viên tịch. Sư Hoài Nghiệp muốn ở lại Phật-thệ, không trở về Phiên Ngung, chỉ có sư Trinh Cố, Đạo Hoằng cùng quay về Quảng phủ, ở đây một thời gian khá lâu rồi mỗi người mỗi ngả. Sư Trinh Cố đến đạo tràng Tam Tạng xiển dương luật giáo, chưa đầy ba năm nhiễm bệnh rồi viên tịch. Sư Đạo Hoằng một mình đến Lĩnh Nam, đến nay vẫn bặt tăm. Tôi thường dò hỏi tin tức, nhưng vẫn không có kết quả.

Than ôi! Bốn người cùng vượt biển, dốc sức tận tâm thắp sáng ngọn đuốc pháp.

Nhưng đâu biết nghiệp có thọ, yểu khác đường, kẻ ở người đi; mỗi khi nghĩ đến, cảm thương vô cùng. Thế mới biết, sự nghiệp khó thành, tính mạng dễ mất. Tất cả phúc điền cùng nhau chung hưởng, mong hội đầu Long Hoa rũ sạch trần lao.

Chú Thích:

[1] Lĩnh Ngoại 嶺外: vùng đất phía nam của dãy Ngũ Lĩnh ( Đại Dữu lĩnh, Việt Thành lĩnh, Manh Chử lĩnh, Kị Điền lĩnh, Đô Bàng lĩnh).

[2] Biện châu 汴州: nay thuộc huyện Khai Phong, tỉnh Hà Nam.

[3] Thiều bộ 韶部: nay thuộc tỉnh Quảng Đông.

[4] Rừng quế (quế lâm 桂林): chỉ chốn tu hành thanh tịnh.

[5] Quảng phủ 廣府: chỉ những chốn giàu sang, quyền quí.

[6] Sơn môn 山門: chỉ chốn tòng lâm.

[7] Tề vật 齊物: tư tưởng triết học của Lão Trang. Tư tưởng này cho rằng tất cả vạn vật trong vũ trụ như chết sống, thọ yểu, đúng sai, được mất, ta người, có không… đều phải nên xem trọng như nhau.

[8] Chỉ mã 指馬: một học thuyết của Công Tôn Long thời Chiến Quốc. Tư tưởng này cho rằng, thế giới là một thể thống nhất, mỗi loại vận hành theo lẽ tự nhiên, không phân biệt đây kia, phải trái, ngắn dài, ít nhiều.

[9] Trọng chướng 重障: là những điều chướng ngại, khiến chúng sinh không thể giải thoát; tóm yếu có ba loại:

1. Hoặc chướng: tất cả vô minh phiền não.

1. Nghiệp chướng: phạm ngũ nghịch, thập ác.

1. Báo chướng: đọa tam đồ, bát nạn.

[10] Hữu lưu 有流: quả báo trong ba cõi, goi là hữu; bốn thứ hoặc khiến chúng sinh chìm đắm trong biển sinh tử của ba cõi, gọi là lưu.

[11] Đấng Đại Bi: chỉ bồ-tát Quán Thế Â m.

Quyển hạ hết [^]