Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 2/2

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Thí dụ · Bổn sự

Śārdūlakarṇāvadāna [= Avadāna 33 of the Divyāvadāna]

Thông tin
GRETIL — Mukhopadhyaya, Sujitkumar: The Sardulakarnavadana, Calcutta : The Visvabharati Publishing Department 1954.CC BY-NC-SA 4.0

u1.3cd/.anāvṛṣṭiṃ tadā vidyāt pūrṇavarṣāṇi dvādaśa//

u1.4ab/.bharaṇyāṃ māgha^māse tu pītasūryo +atha dṛśyate/

u1.4cd/.samantād vadhyate rāṣṭraṃ madhye durbhikṣam ādiśet//

u1.5ab/.phālgune kṛttikāyāṃ tu; āditye parikho yadi/

u1.5cd/.naśyanti karvaṭās tatra yadi devo na varṣati//

u1.6ab/.caitra^māse yadā puṣye sūrye kṛṣṇāṃ pradṛśyate/

u1.6cd/.acirodayakāle tu kṣiti^pālo +avarudhyate//

u1.7ab/.vaiśākhamāse ca^ardrāyām ādityaḥ pratisūryakaḥ/

u1.7cd/.saṃgrāmaṃ tatra jānīyād ubhau ghātyete pārthivau//

u1.8ab/.gṛhyetāṃ candra^sūryau vā jyaiṣṭhe bharaṇi^jyeṣṭhayoḥ/

u1.8cd/.sa^amātyo vadhyate rājā rāṣṭre durbhikṣam ādiśet//

u1.9ab/.āṣāḍhe ca yadā^āditye pūrvabhādrapade sthite/

u1.9cd/.sāyāhne dṛśyate +atyarthaṃ lohito maṇḍale braṇaḥ//

u1.10ab/.para^cakreṇa tad^rāṣṭraṃ ṣaṇ^māsān pīḍyate tadā/

u1.10cd/.kṣiti^pālaś ca sa^amātyaḥ putradāreṇa vadhyate//

u1.11ab/.pūrvāyāṃ ca^uttarāṣāḍhāyām āṣāḍhe gṛhyate śaśī/

u1.11cd/.vidyād durbhikṣa^kalaha rogāṃś ca^atra vinirdiśet//

u1.12ab/.māse +atha śrāvaṇe mūle candra^sūryau na bhāsataḥ/

u1.12cd/.sphuliṅgāś ca^atra dṛśyante vidyād roga^bhayaṃ mahat//

u1.13ab/.māse +aśvayuji gṛhyetāṃ eka^pakṣendubhāskaro/(p.137)

u1.13cd/.rāja^putra^sahasrāṇāṃ tadā jāyeta saṃkṣayaḥ//

u1.14ab/.alakṣaṇo niḥprakāśaḥ pūrṇamāsyāṃ tu kārttike/

u1.14cd/.candra^sūryāv agnivarṇau rakta^varṇe nabhas^tale//

u1.15ab/.ravivad bhāti tad^rāṣṭraṃ vinaśyeta punaḥ punaḥ/

u1.15cd/.rājñāṃ vidyād dhatānāṃ vai bhūmiḥ pāstyati śoṇitaṃ//

u1.16ab/.bharaṇyāṃ māgha^māse tu kṛṣṇo vāyuḥ samutthitaḥ/

u1.16cd/.chādayec candra^sūryau tu śīghraṃ rāṣṭraṃ vinaśyati//

u1.17ab/.māse tu phālgune vāyuḥ pāṃśuvarṣaṃ savidyutaṃ/

u1.17cd/.vadhyante pūrvarājānaḥ pratiṣṭhante tathā^apare//

u1.18ab/.saha^ādityena candre +atha yadā kaścid grahaś caret/

u1.18cd/.vāyur vā viṣamo vātii vidyād rāja^vadhaṃ tadā//

u1.19ab/.aśanyulke tu vaiśākhe; ādityena saha^utthite/

u1.19cd/.ṣaṇ^māsa^abhyantareṇa^atha rāṣṭre vyasanam ādiśet//

u1.20ab/.jyeṣṭha^māse yadā^ādityo grahato nirgato bhavet/

u1.20cd/.ādityasya^upaghātena grahāḥ sarve +atha pīḍitāḥ//

u1.21ab/.jyeṣṭhe ca pāṃśur varṣeta; ādityaḥ pariviṣyate/

u1.21cd/.kṣiti^pāla^sahasrāṇāṃ eka; ekas tu vadhyate//

u1.22ab/.āṣāḍhe vāyavo vānti gacchanto bharaṇī^sthitāḥ/

u1.22cd/.udapānāni śuṣyante sarva^śasyaṃ ca śuṣyati//

u1.23ab/.śrāvaṇe vāyavaḥ pītāḥ sadā kṛṣṇaṃ nabhas^talaṃ/

u1.23cd/.bhayaṃ tatra vijānīyāt samantāt samupasthitaṃ//

u1.24ab/.śrāvaṇe varṣate hy agniḥ pūrvabhādrapade divā/

u1.24cd/.meghāḥ śabdam utkurvanti roga^durbhikṣam ādiśet//

u1.25ab/.yadā bhādrapade māse nabhaḥ syāc channa^garjitaṃ/(p.138)

u1.25cd/.para^cakraṃ tadā rāṣṭre harate dhana^sañcayaṃ//

u1.26ab/.aśvayuji vāta^vṛṣṭiḥ syād āgatya^uttarāṃ diśaṃ/

u1.26cd/.pātayec ca^evam āghātaṃ kṛtsnaṃ rāṣṭraṃ vinaśyati//

u1.27ab/.kārttike śukla^trayodaśyāṃ yadā candre dhanur bhavet/

u1.27cd/.samantān naśyate rāṣṭraṃ madhye durbhikṣam ādiśet//

u1.28ab/.ulkā^pātā hy aśanayo māgha^māse bhavanti vā/

u1.28cd/.aśvinyāṃ viṣaye tatra prajā +aśvāsena vadhyate//

u1.29ab/.māse tu phālgune yatra; āgnivarṣaṃ nabhas^talāt/

u1.29cd/.bhavec chabdas tadākāśe tad^rāṣṭraṃ naśyate laghu//

u1.30ab/.svātyāṃ caitre yadā varṣaṃ niruddhaṃ vāta^varṣitaṃ/

u1.30cd/.dṛśyata^indradhanuḥ kṣipraṃ nagaraṃ tad vinaśyate//

u1.31ab/.bharaṇyāṃ jyeṣṭha^māse tu śabda; uttarato bhavet/

u1.31cd/.pītavarṇaṃ tadākāśaṃ para^cakra^bhayaṃ bhavet//

u1.32ab/.āṣāḍhe māsi puṣye +atha dṛśyante vyogni vidyutaḥ/

u1.32cd/.satṛṇa^udakavṛṣṭibhis tribhāgaṃ mucyate prajā//

u1.33ab/.śrāvaṇe tu yadā mūle bahu devaḥ pravarṣati/

u1.33cd/.dṛśyata^indradhanus tatra kṣatriyāṇāṃ mahad^bhayaṃ//

u1.34ab/.māse bhādrapade yatra nirghātaḥ patati kṣitau/

u1.34cd/.sukṛcchrā vāyavo vānti mahad^roga^bhayaṃ tadā//

u1.35ab/.māse bhādrapade puṣye vidigbhyo niścared dhvaniḥ/

u1.35cd/.kṣatriyaḥ kupyate kṣipraṃ vipakṣā tu datā prajā//

u1.36ab/.bharaṇyām aśvayuje śabda upariṣṭād bhaved yadi/

u1.36cd/.satṛṇaṃ ca^utsṛjet pāṃśuṃ tāpasānāṃ mahad^bhayaṃ//

u1.37ab/.kārttike tu yadā^ārdrāyāṃ śabdaḥ śrayeta bhairavaḥ/

u1.37cd/.catuṣpadaḥ kārṣakāṇāṃ mṛtyuṃ tatra vinirdiśet//

u1.38ab/.mārgaśīrṣe dhaniṣṭhāyāṃ tūryaśabdo +ambare bhavet/(p.139)

u1.38cd/.vātāturas tadā rāṣṭre vyādhir bhavati dāruṇaḥ//

u1.39ab/.pauṣa^māse yadā svātyāṃ śabdo bhavati bhairavaḥ/

u1.39cd/.abhīkṣṇaṃ vidyud ākāśe paṇḍitānāṃ mahad^bhayaṃ//

u1.40ab/.māghe śukle tu nirghāto nityaṃ śāmyed vasundharāṃ/

u1.40cd/.jānīyāt tṛtīye varṣe sakalaṃ rāṣṭravibhramaṃ//

u1.41ab/.jyeṣṭhāyāṃ phālgune māse kṛṣṇa^vāyuḥ samākulaḥ/

u1.41cd/.abhīkṣṇaṃ kampate bhūmir brahma^cāri^bhayaṃ tadā//

u1.42ab/.pūrvabhādrapadāyāṃ tu caitre kampet kṣitir divā/

u1.42cd/.tasmin varṣe ca tadrāṣṭre parasainyān mahad^bhayaṃ//

u1.43ab/.pūrvāyāṃ ced āṣāḍhāyāṃ rātrau caitre ca niścalet/

u1.43cd/.asibhir hanyate rājā hanyate ca mahā^janaḥ//

u1.44ab/.vaiśākhe kampitā bhūmiḥ kṛṣṇa^pakṣe hy abhīkṣṇaśaḥ/

u1.44cd/.anāvṛṣṭyā tu durbhikṣaṃ māsān ṣaṭ tatra nirdiśet//

u1.45ab/.jyeṣṭhe māse bharaṇyāṃ tu divā kamped vasundharā/

u1.45cd/.vidyād yodha^sahasrāṇāṃ mahī pāsyati śoṇitaṃ//

u1.46ab/.jyeṣṭhe māse yadā mūle rātrau bhūmiḥ prakampate/

u1.46cd/.pratyanto vadhyate rājā rāṣṭre baliṃ samādiśet//

u1.47ab/.āṣāḍhe kampate bhūmiḥ puṣya^nakṣatra^saṃsthite/

u1.47cd/.śasyaṃ vinaśyate tatra kalikarma ca jāyate//

u1.48ab/.prakampante yadā caityā; ādrāyāṃ vā maghāsu vā/

u1.48cd/.jvaleyuḥ prapateyur vā naśyed rāṣṭraṃ tadā laghu//

u1.49ab/.caityā yatra prakampante hasanti ca namanti ca/

u1.49cd/.sarāṣṭraḥ kṣitipas tatra na cirān nāśam arcchati//

u1.50ab/.śrāvaṇe kampate bhūmiḥ pūrvabhādrapadā^sthite/(p.140)

u1.50cd/.sadā parājito rājā caura^rāṣṭre ca vadhyate//

u1.51ab/.kārttike kṣiti^kampena yadā caityaṃ viśīryate/

u1.51cd/.dvāraṃ vā nagarasya^atha bhūyiṣṭhaṃ naśyate prajā//

u1.52ab/.vāme vā kaṣīṇe candroḥ śṛṅge tiṣṭhed bṛhaspatiḥ/

u1.52cd/.mahā^bhogā vinaśyeyuḥ prakāśāḥ pṛthivīśvarāḥ//

u1.53ab/.sūryācandramasoḥ sṛṅge lohita^aṅgo yadā +aruhet/

u1.53cd/.krūra^akṣamantrikāt pīḍāṃ pratyantānāṃ vinirdiśet//

u1.54ab/.śanaiścaro yadā śṛṅge somasya^abhiruhet tadā/

u1.54cd/.jñeyaṃ roga^bhayaṃ ghoraṃ durbhikṣaṃ ca^atra nirdiśet//

u1.55ab/.rāhuṇā nigṛhītas tu ca^ullkayā hanyate śaśī/

u1.55cd/.ṣaṇ^māsa^abhyantarāt tatra rājño vyasanam ādiśet//

u1.56ab/.yasya caiva^atha nakṣatre śaśī sūryo vigṛhyate/

u1.56cd/.rāhuṇā kṣitiyo rājyaiḥ saha pīḍām avāpnuyāt//

u1.57ab/.rājño vai ca^atha nakṣatre candraṃ ketur yadā viśet/

u1.57cd/.pratyanta^rājabhiḥ sārdhaṃ śastrām ūrcchāṃ vinirdiśet//

u1.58ab/.candra^madhya^gataḥ śukraḥ phālgunyātha maghā yadā/

u1.58cd/.sarva^dhānyāni śuṣyeyus tadā rogaṃ vinirdiśet//

u1.59ab/.bṛhaspatiś ca śukraś ca lohita^aṅgaḥ śanaiścaraḥ/

u1.59cd/.likhyanti soma^śṛṅgasya tadā vidyān mahad^bhayaṃ//

u1.60ab/.dhūmaketur mahā^bhāgaḥ puṣyam āruhya tiṣṭhati/

u1.60cd/.catur^diśaṃ tadā viṃcyāt para^cakraiḥ parābhavaṃ//

u1.61ab/.maghāyāṃ lohita^aṅgo vā śravaṇe vā bṛhaspatiḥ/

u1.61cd/.tiṣṭhet saṃvatsara^trīṇi bhayaṃ vidyāt samāgaraṃ//

u1.62ab/.tiṣṭhec chukro +atha rohiṇyāṃ jyeṣṭhe māse kathaṃcana/

u1.62cd/.vyākuryān niyatam atra kṣatriyāṇāṃ mahad^bhayaṃ//

u1.63ab/.viśākhāyāṃ samīpasthau bṛhaspati^śanaiścarau/(p.141)

u1.63cd/.somo vā raviṇā sārdhaṃ para^cakra^bhayaṃ tadā//

u1.64ab/.kākāḥ śyenāś ca bṛdhrāś ca vaseyuḥ sahitā mudā/

u1.64cd/.maithunaṃ vāritaṃ veyuḥ paraiḥ saha raṇas tadā//

u1.65ab/.śyeno hastinivāse vā; abhirohet punaḥ punaḥ/

u1.65cd/.para^cakreṇa yuddhaṃ tu bhavec ca^api punaḥ punaḥ/.

u1.66ab/.kanyā prasūyate yatra catur^hastā catustanī/

u1.66cd/.strīṇām eva bhavet tatra maraṇaṃ hy atidāruṇaṃ//

u1.67ab/.garbha^sthā dārakā yatra hasanti ca vadanti ca/

u1.67cd/.tasya deśasya jānīyād vināśaṃ samupasthitaṃ//

u1.68ab/.eka^pādāṃ stripādāṃś ca catur^aṅgāṃs tathā^eva ca/

u1.68cd/.nāryo yatra prasūyante rājño vyasanam ādiśet//

u1.69ab/.sūyante vikṛtān garbhān santānān bhaya^vyañjanān/

u1.69cd/.pramadā yatra deśe tu rājā tatra vinaśyati//

u1.70ab/.laghu^hasta^śīrṣa^mukhān mānuṣaṃ kāyam aśritān/

u1.70cd/.pramadā yatra sūyante rāṣṭraṃ tatra vinaśyati//

u1.71ab/.kharāś ca mahiṣāś ca^api paśavo +atha tathāvidhāḥ/

u1.71cd/.dvi^tri^śīrṣāḥ prasūyante deśe yatra sa naśyati//

u1.72ab/.śṛgāla^śvāna^makara^hayarūpāś ca mānavāḥ/

u1.72cd/.jāyante yatra deśe tu sa deśo laghu naśyati//

u1.73ab/.pādāv ubhau yadā vaiśyā gurviṇī saṃprasūyate/

u1.73cd/.deśasya vilayaṃ brūyāt para^cakreṇa dāruṇaṃ//

u1.74ab/.pūrvārdhaḥ pakṣinarayor garbho yatra prasūyate/

u1.74cd/.rājā vā rājāmātyo vā saha deśena naśyati//

u1.75ab/.kumbhāṇḍo jāyate yatra dvisukho +atha catur^mukhaḥ/(p.142)

u1.75cd/.trinetras trimukho vā^api vidyāt tatra mahad^bhayaṃ//

u1.76ab/.saukareṇa tu vakreṇa śarīraṃ mānuṣaṃ yadi/ u1.76cd/.sūtaṃ catur^diśaṃ rāṣṭraṃ hanyāt tatra na saṃśayaḥ//

u1.77ab/.ādityasya tu rūpeṇa mānuṣo yatra jāyate/

u1.77cd/.vibhramāt sakalaṃ rāṣṭraṃ vināśam upagacchati//

u1.78ab/.uttānaśāyī bālas tu deśaṃ yatra dvijottamaḥ/

u1.78cd/.dṛṣṭaḥ pravyāharan vedān kṣipraṃ deśo vinaśyatei//

u1.79ab/.kukṣiṃ bhitvā yadā bālo garbhān niṣkramate svayaṃ/

u1.79cd/.atrāṇāṃ mātaraṃ kṛtvā sa deśo naśyate laghu//

u1.80ab/.garbha^sthāḥ sūkarā; uṣṭrāḥ sarpāś ca śakunis tathā/

u1.80cd/.strīṇāṃ garbhāt prasūyante deśe tu bhayam ādiśet//

u1.81ab/.pauruṣaṃ gārdabhaṃ ca^atha saukaraṃ ca^ardha^vigrahaṃ/

u1.81cd/.gāvo yatra prasūyante nirdiśed bhayam āgataṃ//

u1.82ab/.nārī gṛhṇāti garbhaṃ vā; adṛṣṭa^stana^rūpiṇī/

u1.82cd/.vināśaṃ tasya deśasya sanṛpasya vinirdiśet//

u1.83ab/.jaṭī dīrghanakho yatra sukṛṣṇaḥ paruṣa^cchaviḥ/

u1.83cd/.sajano jāyate yatra rāṣṭraṃ sādhipatiṃ dahet//

u1.84ab/.agrīvā danta^sahitā jāyante yatra bālakāḥ/

u1.84cd/.śuṣyeta sakalaṃ śasyaṃ janaś ca vilayaṃ vrajet/

u1.85ab/.eka^bāhura^śīrṣo +atha garbho yatra prasūyate/

u1.85cd/.svayaṃ kṣubhyeta tad^rāṣṭraṃ vinaśyeta na saṃśayaḥ//

u1.86ab/.phale phalaṃ yadā paśyet puṣpe vā puṣpam āśritaṃ/

u1.86cd/.garbhāḥ sraveyur nārīṇāṃ yuvarājaś ca vadhyate//

u1.87ab/.akāle pādapā yatra puṣpyanti ca phalanti ca/(p.143)

u1.87cd/.latā gulmo +atha vallī vā deśe tatra bhayaṃ bhavet//

u1.88ab/.vṛkṣa^upariṣṭāt paśyed vā sravantam ātma^śoṇitam/

u1.88cd/.kūjamānaṃ pataṅgaṃ vā tadā vidyān mahad^bhayaṃ//

u1.89ab/.vṛkṣāṇāṃ maṇḍapānāṃ vā chāyā na parivartate/

u1.89cd/.catur^varṇa^bhayaṃ tatra kalikarma ca jāyate//

u1.90ab/.puṣpyegruḥ pādapā yatra vividhāḥ puṣpa^jātayaḥ/

u1.90cd/.kalpa^vṛkṣa^prakṛtayas tato vidyān mahad^bhayaṃ//

u1.91ab/.anāvartaṃ yadā puṣpaṃ phalaṃ ca^api pradṛśyate/ u1.91cd/.vināśaṃ tasya deśasya durbhikṣaṃ kalahaṃ vadet//

u1.92ab/.sthānāsthānaṃ gatā vṛkṣā dṛśyeyur yatra kutracit/

u1.92cd/.pūrvapratiṣṭhitā rājā na cireṇa vicālyate//

u1.93ab/.daiva^asuraṃ ca saṃgrāmaṃ paśyed adbhuta^darśanaṃ/

u1.93cd/.śastraṃ mūrcchayate tatra taskaraiś ca^api pūrvavat//

u1.94ab/.kampate rudate śāstā gacchan vā yatra dṛśyate/

u1.94cd/.para^cakrāt tadā vidyād atyarthaṃ tatprarājayaṃ//

u1.95ab/.devatā yatra deśe tu nṛtyanti ca hasanti ca/

u1.95cd/.aśrūṇi pātayeyur vā tadā vidyān mahad^bhayaṃ//

u1.96ab/.devatā yatra krīḍanti jvalanti nimiṣanti vā/

u1.96cd/.caleyur athavā yatra kṣiti^po +anyo bhavet tadā//

u1.97ab/.śivaliṅaṃ yadā kamped gagane vā^atha dṛśyate/

u1.97cd/.nimajjate dharaṇyāṃ vā dhruvaṃ rāja^vadho bhavet//

u1.98ab/.pratimāḥ parivartante dhūmāyante rudanti ca/

u1.98cd/.prasvidyeyuḥ pradhāveyur anyo rājā bhaviṣyati//

u1.99ab/.acalo vā calet sthānāc calaṃ vā^apy acalaṃ bhavet/

u1.99cd/.amātyo hanti rājānaṃ kalahaṃ ca^atra nirdiśet//

u1.100ab/.vamanti rudhiraṃ kanyā namante vā diśo daśa/(p.144)

u1.100cd/.ayuktā vā pravartante kṣatriyāṇāṃ mahad^bhayaṃ//

u1.101ab/.varṣate kusumaṃ yatra rakta^vindum atha^api vā/

u1.101cd/.prāṇino vividhān vā^api vidyāc caura^bhayaṃ tadā//

u1.102ab/.yūpāḥ purāṇā nigamā deva^āgārāṇi caitiyāḥ/

u1.102cd/.nagarāṇy atha dhūmyante kṣipraṃ rājā vinaśyati//

u1.103ab/.indur vā dīpa^vṛkso vā dīpo yatra na dīpyate/

u1.103cd/.rājyakāmaḥ kumāro vā kṣubhyed viṭapako +api vā//

u1.104ab/.antaḥpure yadā nīḍāṃ kurvate madhu^makṣikāḥ/

u1.104cd/.astraṃ vā^api gṛhaṃ dahyād rājño vyasanam ādiśet//

u1.105ab/.pated antaḥpure vidyud vṛkṣe vā^apy āśrame tathā/

u1.105cd/.puri caityacchāyāyāṃ vā rājārthe patitā hi sā//

u1.106ab/.prākāre vā +ayudhāgāre gopurāsthānakeṣu vā/

u1.106cd/.vāyasaḥ kurute nīḍaṃ sa^amātyo dhvaṃsate nṛpaḥ//

u1.107ab/.anāhatebhyas tūryehbhyaḥ svayaṃ śabdo viniścaret/

u1.107cd/.svacakra^kṣobhadoṣeṇa sarvaṃ rāṣṭraṃ vilupyate//

u1.108ab/.māṃsa^śoṇita^varṣaṃ vā patra^puṣpa^phalāni vā/

u1.108cd/.yadābhivarṣet tadvarṣaṃ cakrai rāṣṭraṃ vilupyate//

u1.109ab/.madhu^phāṇita^puṣpāṇi gandha^varṣāṇy atha^api vā/

u1.109cd/.diśo dāhāś ca dṛśyeyur māra^durbhikṣa^lakṣaṇaṃ//

u1.110ab/.meghaḥ samantato garjed upavarṣet sacātakaṃ/

u1.110cd/.śoṇitaṃ sakarakaṃ syāt tadā vidyāt parād bhayaṃ//

u1.111ab/.vidyuc ca patate ghorā karakāṇāṃ ca varṣaṇaṃ/

u1.111cd/.gandharva^nagaraṃ ca^atha dṛṣṭvā vidyān mahad^bhayaṃ//

u1.112ab/.śaśī śoṇita^saṃkāśo madhye kṛṣṇo vivarṇavān/(p.145)

u1.112cd/.sāmantakena pīḍyate vidyād rāṣṭre mahad^bhayaṃ//

u1.113ab/.pradīpita^agni^saṃkāśo yadā dṛśyeta candramāḥ/

u1.113cd/.gaganaṃ dahyate tatra loka^pīḍā jvareṇa ca//

u1.114ab/.yadā gairika^saṃkāśaḥ kṣipram eva^upaśāmyati/

u1.114cd/.varṣaṇasya^āgamo vidyād yadi vāyuḥ pravāyate//

u1.115ab/.sandhyāyāṃ dhūmra^varṇāyāṃ dṛśyetenduś ca bhāskaraḥ/

u1.115cd/.vicchinno brahma^rūpeṇa varṣaṃ tatra vinirdiśed//

u1.116ab/.nāpsu majjati na^apy agnau pūrvavac ca na dṛśyate/

u1.116cd/.agnir utpatsyate tatra koṣṭha^āgāraṃ daheta saḥ//

u1.117ab/.dhvaja^agre vāyaso yatra lamba^pakṣo vidhāvate/

u1.117cd/.udakaṃ saṃharet kṣipram agnitaḥ sumahad^bhayaṃ//

u1.118ab/.jalaṃ jājvalyamānaṃ tu matsyo nirdahati svayaṃ/

u1.118cd/.anāvṛṣṭiṃ tadā brūyād durbhikṣaṃ ca mahad^bhayaṃ//

u1.119ab/.puradvāre yadā^āgacchet svayam āraṇyako mṛgaḥ/

u1.119cd/.cakra^dvaye +api durbhikṣaṃ rāṣṭre rogaṃ ca nirdiśet//

u1.120ab/.triśīrṣaḥ pañca^śīrṣo vā yadā sarpo +atha dṛśyate/

u1.120cd/.anāvṛṣṭyā tadā vidyāt sarva^śasyaṃ vinaśyati//

u1.121ab/.kuśūlo yatra dṛśyeta kampayan tu vasundharāṃ/

u1.121cd/.koṣṭha^āgārāṇi naśyeyur ye ca^anye dhana^sañcayāḥ/

u1.122ab/.sarpa; udyata^śīrṣas tu yudhyate puruṣaiḥ saha/

u1.122cd/.cakra^dvayād rogataś ca vidyāt tatra mahad^bhayaṃ//

u1.123ab/.bila; ekatra bahavaḥ sarpāḥ supariveṣṭitāḥ/

u1.123cd/.śastra^mṛtyuṃ tadā vidyāt kṣatriyāṇāṃ mahad^bhayaṃ//

u1.124ab/.niścaranty avadhānena khaḍgāḥ prajvalitā yadā/

u1.124cd/.tatas taṃ na cirāt paśyet saṃgrāmaṃ pratyupasthitaṃ//

u1.125ab/.kākaḥ śyenaś ca gṛdhro vā yasya nīyeta mūrdhani/(146)

u1.125cd/.ṣaṇ^māsa^abhyantare rājā mriyate sapurohitaḥ//

u1.126ab/.prāsādāś ca prakampante śaraṇāni gṛhāṇi ca/

u1.126cd/.mahā^balaṃ ca vadhyeta rāṣṭrasya rāja^pālakaḥ//

u1.127ab/.vajra^uddhṛtā diśaḥ sarvāḥ kṛṣṇa^pakṣe catur^diśaṃ/

u1.127cd/.varṣeyuḥ śoṇitaṃ yatra kṣiti^pālo +atra vadhyate//

u1.128ab/.sūryasya^udaya^kāle tu maholkā nipated yadā/

u1.128cd/.rāja^putra^sahasrāṇāṃ bhūmiḥ pāsyāti śoṇitaṃ//

u1.129ab/.vṛkṣāḥ sarpāḥ prakampeyur mucyeyus tvaco vā tathā/

u1.129cd/.sarvasmin eva rāṣṭre tu vidyāc chatru^bhayaṃ mahat//

u1.130ab/.dine hy ulkā^prayuktir vā jvalantī yadi dṛśyate/

u1.130cd/.rakta^utpādaṃ tadā vidyāt saṃgrāmaṃ bhīma^darśanaṃ//

u1.131ab/.asiṃ prajvalitaṃ paśyet tomaraṃ cakram eva ca/

u1.131cd/.vidyāt paśyanti śastrāṇi saṃgrāmaṃ bhīma^darśanaṃ//

u1.132ab/.dīrgham ucchvasate vā +aśvaḥ aśrūṇi ca nipātayet/

u1.132cd/.pādena karṣate śīghraṃ yuddhe rāja^vadho dhruvaṃ//

u1.133ab/.kākaś ced gṛham āruhya hā putra; iti vāśati/

u1.133cd/.sarvaḥ praṇaśyate deśo nagara^grāma^karvaṭaḥ//

u1.134ab/.anagnau jāyate dhūmaḥ sthale padmāni vā yadā/

u1.134cd/.vināśaṃ tasya deśasya niyamāc chīghram ādiśet//

u1.135ab/.āravanti yadā ghoraṃ meghā vṛkamṛgās tathā/

u1.135cd/.vināśaṃ tasya deśasya vidyāc chīghram upasthitaṃ//

u1.136ab/.chinnasrotā bhaven nadyaś cirakāravahā; api/

u1.136cd/.gṛhāḥ śūnyodakena^api śuṣkās tatra bhayaṃ bhavet//

u1.137ab/.pratisrotā yadā nadyo vahanty aprativāritāḥ/

u1.137cd/.nityodvignā janapadā nirdiśec ca jana^kṣayaṃ//

u1.138ab/.dhanūṃṣy ākṛzyamāṇāni dhūmāyanti jvalanti ca/(p.147)

u1.138cd/.anyad vā^api praharaṇaṃ parebhyo jāyate bhayaṃ//

u1.139ab/.mayūra^grīva^saṃkāśaḥ pariveśo niśākare/

u1.139cd/.vidyād rāja^sahasrāṇāṃ mahī pāsyati śoṇitaṃ//

u1.140ab/.narāṇāṃ pramadānāṃ ca rati^harṣo na jāyate/

u1.140cd/.sarvatra śoka^cintā vā mahat tatra bhayaṃ bhavet//

u1.141ab/.nirgranthā; ṛṣayaḥ santo deśān prakrameyur yataḥ/

u1.141cd/.nadīṃ bhitvā nikuñjānvā sa deśo naśyate +acirāt//

u1.142ab/.yatrauṣadhyaś ca virasā jalaṃ ca parihīyate/

u1.142cd/.vidyād deśaṃ tam utsṛṣṭaṃ devatā^ṛṣisādhubhiḥ//

u1.143ab/.matsyāḥ kūrmāś ca sarpāś ca mriyante yatra jāṅgalāḥ/

u1.143cd/.dhana^skandhaḥ striyās tatra sapatnair vipralopsyate//

u1.144ab/.apūrvāḥ pakṣiṇo yatra sthale vāriṇi; eva vā/

u1.144cd/.dṛśyeyuḥ para^cakreṇa dhana^skandho vilopsyate//

u1.145ab/.mahā^patho yadā kakṣaiḥ prasṛtair apatho bhavet/

u1.145cd/.sagrāma^karvaṭaṃ rāṣṭraṃ putreṇa saha naśyate//

u1.146/.nānotpātacakra^nirdeśo nāma^adhyāyaḥ/

u1.147/.paṭha bhos triśaṅko puruṣa^pinyādhyāyaṃ/ atha kiṃ/ kathayatu bhagavān/

u1.148/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin puruṣa^pinyādhyāyaṃ vyākhāmi tac chrūyatāṃ/ kathayatu bhagavān/

u1.149/.aṣṭāviṃśatiḥ puṣkarasārin nakṣatrāṇi prakīrtitāni/ yāni candra^sūrya^niḥsṛtāny anuvahanti/ tatra sukugṛṣṭyā aṣṭāṅgula^pramāṇayā dvādaśākṣagṛṣṭayaḥ svaśarīraṃ (p.148) dairghyeṇa jñātavyaṃ/ ekākṣagṛṣṭiḥ śīrṣa^mūrdhni eka^pāda^talaṃ bhavet/ catur^daśa gṛṣṭayo nakṣatrāṇāṃ padaṃ yatra saṃdṛśyate/ tad anyathā na bhavati/ nakṣatre yatra yo jātas tatra tatra saṃkṛśyate/

u2 puruṣa^pinyaḥ

u2.1ab/.kṛttikāyāṃ hi jātasya mukhe vai catur^aṅgulaḥ/ u2.1cd/.pinyo dakṣiṇato yasya lomaśaḥ kṛṣṇa^lohitaḥ//

u2.2ab/.bhogavān yaśasā yuktaḥ paṇḍito jvalati śriyā/

u2.2cd/.kṛttikāsv atha jātasya bhavaty etad dhi lakṣaṇaṃ//

u2.3ab/.dṛśyate vraṇa; evāyaṃ yasya vai catur^aṅgulaḥ/

u2.3cd/.rohiṇyāṃ jātakaḥ so +api vidvān dharma^rataḥ sadā//

u2.4ab/.maṇḍito bhoga^sampanno hrī^yuktaś ca^api sarvataḥ/

u2.4cd/.śūro vijaya^sampanno nityaṃ śatru^pramardakaḥ//

u2.5ab/.grīvāyām ardha^gṛṣṭyā tu dāho yasya pradṛśyate/

u2.5cd/.mṛgaśīrṣe hy asau jātaḥ śūro bhoga^samarpitaḥ//

u2.6ab/.ardha^dvitīya^gṛṣṭyā tu pinyo vāme hi yasya tu/

u2.6cd/.ārdrāyāṃ krodhano jāto mūrkho gopatikaś ca saḥ//

u2.7ab/.vāme kakṣe vraṇo yasya kṛṣṇaś ca^eva punarvasau/

u2.7cd/.dhana^dhānya^samṛddho hi jāyate svalpa^medhasaḥ//

u2.8ab/.tathā^eva puṣye jāto +asau dṛśyate vara^lakṣaṇaḥ/

u2.8cd/.cakra^madhye ca haste ca sūryaś candro virājate//

u2.9ab/.ardha^pradakṣiṇāvartāḥ keśāḥ sarve hi saṃsthitāḥ/(p.149)

u2.9cd/.parimaṇḍalaś ca kāyena jitakleśo +api nāyakaḥ//

u2.10ab/.hṛdaye yasya dāhaḥ syād śleṣāyāṃ kali^priyaḥ/

u2.10cd/.duḥśīlo duḥkhasaṃvāso maithunābhir ataś ca saḥ//

u2.11ab/.adha; urasi pṛṣṭhe vā yasya vraṇaḥ pradṛśyate/

u2.11cd/.maghāyāṃ dhanavān jāto mahā^ātma dhārmiko naraḥ//

u2.12ab/.nābhyāṃ dakṣiṇa^vāmābhyāṃ vraṇo yasya pradṛśyate/

u2.12cd/.pūrvaphālgunījāto +asau matsarī ca^alpa^jīvitaḥ//

u2.13ab/.catur^aṅgulato nābhyā yasya pinyaḥ pradṛśyate/

u2.13cd/.uttaraphālgunījāto bhoga^śīlaḥ śrutodyataḥ//

u2.14ab/.śroṇyāmalohitaḥ pinyo haste jātasya dṛśyate/

u2.14cd/.cauraḥ śaṭhaś ca māyāvī mandapuṇyo +alpa^medhasaḥ//

u2.15ab/.vyaṃjane yasya pinyas tu dṛśyate niyamenahi/

u2.15cd/.citrā^jātaḥ sa ced rogī nṛtyagītaratas tathā//

u2.16ab/.vyañjane +api ca; ūrdhve vā pītaḥ pinyaḥpradṛśyate/

u2.16cd/.jātaḥ svātyām asau lubdho guṇadviṣṭo hy apaṇḍitaḥ//

u2.17ab/.kugṛṣṭyā yasya; ūrūbhyāṃ pinyo lohita; eva hi/

u2.17cd/.ākīrṇo naranārībhir viśākhāyāṃ bhaṭo +agraṇīḥ//

u2.18ab/.vidvān śūro jitamitro nityaṃ saukhyaparāyaṇaḥ/

u2.18cd/.śriyā dhṛtyā ca sampanno +acyutaḥ svarupapadyate//

u2.19ab/.dvitīyagṛṣṭyām ūrubhyām aṅge yasya pradṛśyate/

u2.19cd/.śīlavān anurādhāyāṃ dharma^bhoga^samanvitaḥ//

u2.20ab/.adho yasya^iha ca^ūrubhyāṃ pinyo jyeṣṭhe sa jāyate/ u2.20cd/.alpa^ayur apriyo duḥkhī duḥśīlaḥ kṛpaṇas tathā//

u2.21ab/.jānubhyām ūrdhvataḥ sūkṣmo vraṇo yasya^iha dṛśyate/(p.150)

u2.21cd/.mūlena bhāgyavān jātaḥ svagṛhaṃ nāśayel laghu//

u2.22ab/.pūrvāṣāḍhāsu jātasya pinyaḥ syāj jānu^maṇḍale/

u2.22cd/.dāyako dharma; āsaṅgya^cyutaḥ svargaparāyaṇaḥ//

u2.23ab/.uttarāyām āṣāḍhāyāṃ jātasya tilakas trike/

u2.23cd/.yadi dṛśyet sa medhāvī bhogavān syāj jana^priyaḥ//

u2.24ab/.dvitīyaḥ pinyo dṛśyeta dhanavān bhogavān sadā/

u2.24cd/.satya^priyas tathārogo +acyutaḥ svargaṃ ca gacchati//

u2.25ab/.dhaniṣṭhāyāṃ ca jaṅghāyāṃ kṛṣṇaḥ pinyaḥ pradṛśyate/

u2.25cd/.krodhano mandarāgaś ca prājño bhoga^vivarjitaḥ//

u2.26ab/.dvikugṛṣṭyā ca jaṅghāyāṃ kṛṣṇaḥ pinyaḥ pradṛśyate/

u2.26cd/.mūrkhaḥ śatabhiṣāyāṃ tu mriyate hy adakena saḥ//

u2.27ab/.adho jaṅghāṃ kugṛṣṭyā tu pūrvabhādrapade vraṇaḥ/

u2.27cd/.paropatāpako mūrkho daridraś caura; ity api//

u2.28ab/.kuguṣṭyā yasya pinyaḥ syāj jāto bhādrapada^uttare/

u2.28cd/.dānaśīlaḥ smṛtiprāpto dayāpanno viśāradaḥ//

u2.29ab/.ubhayoḥ pādayoḥ sūkṣmaḥ pinyo yasya pradṛśyate/

u2.29cd/.revatyāṃ jāyate nīco nāpitaḥ sa havaty api//

u2.30ab/.aṅguṣṭhavivare pinyo nīlo yasya pradṛśyate/

u2.30cd/.arogo balavān nityam aśvinyāṃ jāta; eva saḥ//

u2.31ab/.atha pāṇitale pinyo bharaṇyām akṣayaḥ smṛtaḥ/

u2.31cd/.vadhyaghātaś ca duḥśīlaḥ syān narakaparāyaṇaḥ//

u2.32ab/.nakṣatrāṇāṃ padaṃ hy etad yena caryā prajāyate/

u2.32cd/.etad dhi loka^prajñānaṃ loko yatra samāśritaḥ//iti pinyādhyāyāḥ//

u2.33/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin piṭakādhyāyaṃ nāma^adhyāyaṃ vyākhāsyāmi/ tac chrūyatāṃ/ kathayatu bhagavān trisaṅkuḥ/(p.151)

u3 piṭakādhyāyaḥ

u3.1ab/.ataḥ ūrdhvaṃ pravakṣyāmi sarva^sthāna^gataṃ punaḥ/

u3.1cd/.strīṇāṃ ca puruṣāṇāṃ ca piṭakaṃ sarva^karmakaṃ//

u3.2ab/.lābha^alābhaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ jīvitaṃ maraṇaṃ tathā/

u3.2cd/.prājñā yenābhijānanti taṃ ca sarvaṃ nibodhatāṃ//

u3.3ab/.tatrābhighātadagdhā vā tilās tad rūpakā; api/

u3.3cd/.visphoṭavarnabhedāś ca piṭakābhihitāḥ smṛtāḥ//

u3.4ab/.śvetavarṇena piṭako viprāṇāṃ pūjito bhavet/

u3.4cd/.kṣatopamaḥ kṣatriyāṇāṃ vaiśyānāṃ pītakaḥ smṛtaḥ//

u3.5ab/.śūdrāṇām asitaḥ śreṣṭho vivarṇo mleccha^jātiṣu/

u3.5cd/.yadā savarṇa^piṭako mūrdhni rājā mahān smṛtaḥ/

u3.6ab/.śīrṣe tu dhana^dhānyābhyāṃ kāntaye subhagāya ca/

u3.6cd/.upaghātaṃ bhrūvor vidyāt strī^lābho bhrūvasaṅgame//

u3.7ab/.akṣisthāne tu piṭakaḥkaroti priya^darśanaṃ/

u3.7cd/.akṣibhrūbhāge śokāya gaṇḍe putravadho dhruvaṃ//

u3.8ab/.aśrūpātaḥ dhruvaṃ śokaḥ śravaṇe goṣu nāśakaḥ/

u3.8cd/.karṇa^pīṭhe vibhūṣāya nāsāvaṃśe tu jātaye//

u3.9ab/.nāsāgaṇḍe putra^lābhaṃ vastra^lābhaṃ dhruvaṃ vadet/

u3.9cd/.nāsa^agre jātenāpnoti gandha^bhogān abhīpsitān//

u3.10ab/.uttaroṣṭhe tathādhare ca^anna^pānaṃ śubha^aśubhaṃ/(p.152)

u3.10cd/.cibuke hanudeśe ca dhanaṃ gāvaḥ satāṃ śriyaḥ//

u3.11ab/.gale tu dānam āpnoti pānam ābharaṇāni ca/

u3.11cd/.śiraḥ^sandhau ca grīvāyāṃ śiraśchedanam ādiśet//

u3.12ab/.jāto +ayaṃ śiraso mūle hanuni ca dhana^kṣayaḥ/

u3.12cd/.bhaikṣacaryā bhavet sandhau hṛdaye priya^saṅgamaḥ//

u3.13ab/.pṛṣṭhe tu duḥkhaśayyāyai; anna^pānakṣayāya ca/

u3.13cd/.pārśve tu sukha^śayyāyai stane tu sutajanyatā//

u3.14ab/.jātena śivam āpnoti na ca^apriya^samāgamaḥ/

u3.14cd/.bāhvoḥ śatru^vināśāya yuktaṃ strī^lābha; eva ca//

u3.15ab/.dadāty ābharaṇaṃ jātaḥ prabāhvoḥ kurpare kṣudhā/

u3.15cd/.maṇibandhe niyamanamaṃsābhyāṃ harṣa; eva ca//

u3.16ab/.saubhagaṃ dhana^lābhaṃca jātaḥ pāṇau dadāti ca/

u3.16cd/.puṣpito hy ekadeśe tu daśaneṣu nakheṣu ca//

u3.17ab/.jātena hṛdi jānīyād bhrātṛputrasamāgamaṃ/

u3.17cd/.jaṭhare soma^dānāya nābhyāṃ strī^lābham ādiśet//

u3.18ab/.jaghane vyasanaṃ vidyān nārya dauḥśīlyam eva ca/

u3.18cd/.putrotpattis tu vṛṣaṇe liṅge bhāryā tu śobhanā//

u3.19ab/.pṛṣṭhānte sukha^bhāgitvaṃ sphici ca^api dhana^kṣayaḥ/

u3.19cd/.ūrujātāś ca piṭakā dhana^saubhāgyadāyakāḥ//

u3.20ab/.jānau śatru^bhayaṃ vidyāt tathā^eva ca dhana^kṣayaṃ/

u3.20cd/.jānu^saṃdhau vijānīyān meḍhrake hy atha jātakaiḥ/

u3.20ef/.vijayaṃ jñāna^lābhaṃ ca putra^janma vinirdiśet//

u3.21ab/.strī^lābhaṃ vakṣasi ca^eva bhaved anyo nirarthakaḥ/

u3.21cd/.jaṅghāyāṃ parasevā tu paradeśāt tu bhujyate//

u3.22ab/.maṇibandhe tu piṭako bandhanaṃ nirdiśed dhruvaṃ/(p.153)

u3.22cd/.parivādhaṃ sa labhate bandhanaṃ ca na saṃśayaḥ/ u3.22ef/.pārśve gulphe ca jānīyāc chastreṇa maraṇaṃ dhruvaṃ//

u3.23ab/.aṅgulīṣu dhruvaṃ śoko vyādhiś ca^aṅguliparvasu/

u3.23cd/.pravāsaṃ pravasen nityaṃ tathā^eva^uttarapādake//

u3.24ab/.yasya pāda^tale jātas tathā hasta^tale +api ca/

u3.24cd/.dhanaṃ dhānyaṃ sutā gāvaḥ striyo yānāni ca^apnuyāt//

u3.25ab/.snigdhaṃ snigdheṣu vijñeyaṃ caleṣu ca calaṃ phalaṃ/ u3.25cd/.sthāna^sthe vipulaṃ dadyāt phalaṃ nṛṇāṃ śubhodayaṃ//

u3.26ab/.vivarṇo viparītaś ca phalaṃ sarvaṃ prayacchati/

u3.26cd/.puṃsāṃ madhye ye snigdhāś ca deśe dakṣiṇataś ca ye/

u3.26ef/.tathā ca^abhyantare ca^eva sthāne tu pratipūjitāḥ//

u3.27ab/.strīṇāṃ mṛduṣu deśeṣu vaktrān teṣu ca parvataḥ/

u3.27cd/.tattvaṃ vijñāya pinyānaṃ sthānaṃ varṇaṃ ca janma ca//

u3.28ab/.sthāna^asthānaṃ ca matimān vikāraṃ gatim eva ca/

u3.28cd/.ādiśet tu naraḥ paścād yatha^evaṃ samudāhṛtaṃ//

u3.29ab/.vāmabhāge tu nārīṇāṃ vijñeeyāḥ piṭakāḥ śubhāḥ/

u3.29cd/.dakṣiṇe tu manuṣyāṇāṃ bhavanti hy artha^sādhakāḥ//

u3.30ab/.viparītās tu piṭakā moghās tu bahavaḥ smṛtāḥ/

u3.30cd/.yathoktānaṃ ca sandhisthāḥ sarve viphaladāḥ smṛtāḥ//

u3.31ab/.siddhāḥ dhruvā vraṇā bhidyās tathā sadyaḥ^kṛtāś ca ye/

u3.31cd/.dharma^kīlasamāś ca^eva sarve te piṭakāḥ smṛtāḥ//

u3.32ab/.guṇadoṣāś ca sarveṣāṃ tathā^apy^anye prakīrttitāḥ/

u3.32cd/.ity āha bhagavāṃs triśaṅkuḥ śiṣyebhyo nitya^darśanaṃ//

u3.33ab/.na nakhena na śastreṇa na^āyasena kathaṃcana/(p.154)

u3.33cd/.kāñcanena suvarṇena dahed viprāṃś ca bhojayed//

u3.34/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin piṭakādhyāya^nāma^adhyāyaḥ/

u3.35/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin svapna^adhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/ tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ/ kathayatu bhagavān/

u4 svapna^adhyāyaḥ

u4.1ab/.śubha^aśubhaṃ ca svapnānāṃ yat phalaṃ samudāhṛtaṃ/

u4.1cd/.devatā^brāhmaṇau gāvau bahniṃ prajvalitaṃ tathā/

u4.1ef/.yas tu paśyati svapna^ante kuṭumbaṃ tasya vardhate//

u4.2ab/.yas tu paśyati svapna^ante rājānnaṃ kuñjaraṃ hayaṃ/

u4.2cd/.suvarṇaṃ vṛṣabhaṃ ca^eva kuṭumbaṃ tasya vardhate/

u4.3ab/.sārasāṃś ca śukān haṃsān krauñcān śvetāṃś ca pakṣiṇaḥ/

u4.3cd/.yas tu paśyati svapne vai kuṭumbaṃ tasya vardhate/

u4.4ab/.samṛddhāni ca śasyāni navāni surabhīṇi ca/

u4.4cd/.padminīṃ puṣpitāṃ ca^api purṇa^kumbhāṃs tathā^eva ca//

u4.5ab/.prasannam udakaṃ ca^eva puṣpāṇi vividhāni ca/

u4.5cd/.yas tu paśyati svapna^ante kuṭumbaṃ tasya vardhate//

u4.6ab/.pāṇau pāde +atha vā jānau śasterṇa dhanuṣā^api vā/

u4.6cd/.prahārā yasya dīyante tasya^ambaro +abhivardhate//

u4.7ab/.tārā^candramasau sūryaṃ nakṣatrāṇi grahāṃs tathā/

u4.7cd/.yas tu paśyati svapna^ante kuṭumbaṃ tasya vardhate//

u4.8ab/.aśva^pṛṣṭhaṃ gaja^skandhaṃ yānāni śayanāni ca/

u4.8cd/.yo +abhirohati svapna^ante mahad^aiśvaryam āpnuyāt//

u4.9ab/.patitaś ca^aruhed bhūyas tatrasthaś ca vibudhyate/(p.155)

u4.9cd/.aiśvarya^dhana^lābhāya naṣṭa^lābhāya nirdiśet//

u4.10ab/.goyutaṃ ca rathaṃ svapne hayaṃ vā yo +abhirohati/

u4.10cd/.tatrasthaś ca vibudhyeta; aiśvaryam adhigacchati//

u4.11ab/.prapātaṃ parvataṃ ca^eva yo +abhirohati mānavaḥ/

u4.11cd/.tatrasthaś ca vibudhyeta; aiśvaryam adhigacchati//

u4.12ab/.āsane śayane yane śarīre +atha gṛhe kṣayaḥ/

u4.12cd/.yeṣām ārohaṇaṃ śastaṃ teṣām ārohaṇāt kṣayaḥ/

u4.12ef/.yeṣām ārohaṇād doṣās teṣām ārohaṇād guṇāḥ//

u4.13ab/.tri^sāhasraṃ bhavet kaṇṭhe daśa śīrṣasya chedane/

u4.13cd/.rājyaṃ śata^sahasraṃ vā labhate śīrṣa^bhakṣaṇe//

u4.14ab/.śuṣkāṃ nadīṃ hradaṃ vā^api śūnya^āgāra^praveśanaṃ/

u4.14cd/.śuṣka^udapāna^ṃ tu labhate svapne dṛṣṭvā dhruvaṃ bhayaṃ//

u4.15ab/.śṛgālaṃ mānuṣaṃ nagnaṃ godhā^vṛścika^sūkaraṃ/

u4.15cd/.ajāṃ vā paśyataḥ svapne vyādhi^kleśaṃ vinirdiśet//

u4.16ab/.kākaṃ śyenam ulūkaṃ vā gṛdhraṃ vā^apy atha vartakaṃ/

u4.16cd/.mayūraṃ paśyataḥ svapne tasya vyasanam ādiśet//

u4.17ab/.nagnaṃ paśyati hy ātmānaṃ pāṃśunā dhvastam eva vā/

u4.17cd/.kardamena^upaliptaṃ vā vyādhi^kleśam avāpnuyāt//

u4.18ab/.kuṇḍthāḥ striyo +atha saṃlokya caurān dyūta^karāṃs tathā/

u4.18cd/.kuśīlāṃś cāraṇān dhūrtān svapne dṛṣṭvā dhruvaṃ bhayaṃ//

u4.19ab/.vami^mūtra^purīṣāṇi virekaṃ vasāno janaḥ/

u4.19cd/.udvartanaṃ vā kurvāṇaḥ svapna^ante rogam arcchati//

u4.20ab/.dhvajaṃ chatraṃ vitānaṃ vā svapna^ante yasya dhāryate/

u4.20cd/.tatrastho +api vibudhyeta mahad^aiśvaryam ādiśet//

u4.21acd/.antrais tu yasya nagaraṃ samantāt parivāryate/(p.156)

u4.21cd/.grasate candra^sūryau tu mahad^aiśvaryam ādiśet//

u4.22ab/.manuṣyaṃ bhūmi^bhāgaṃ vā svapna^ante grasate yadi/

u4.22cd/.hradaś ca vā samudro +ayaṃ mahad^aiśvaryam āpnuyāt//

u4.23ab/.dhanuḥ praharaṇaṃ śastraṃ raktam ābharaṇaṃ dhvajaṃ/

u4.23cd/.kavacaṃ vā labhet svapne dhana^lābhaṃ vinirdiśet//

u4.24ab/.prapātaṃ parvataṃ tālaṃ vṛṣabhaṃ kuñjaraṃ hayaṃ/

u4.24cd/.toraṇaṃ nagaraṃ dvāraṃ candra^ādityau satārakau/

u4.24ef/.svapne prapatitau dṛṣṭvā rājñāṃ vyasanam ādiśet//

u4.25ab/.udayaṃ candra^sūryāṇaṃ svapne dṛṣṭaṃ praśasyate/

u4.25cd/.tayor astaṃ gataṃ dṛṣṭvā rājño vyasanam ādiśet//

u4.26ab/.śmaśāna^vṛkṣa^yūpaṃ vā naro yady abhirohati/

u4.26cd/.valmīkaṃ bhasma^rāśiṃ vā svapne vyasanam ādiśet//

u4.27ab/.kṛṣṇa^vastrā tu yā nārī kālī kāmayate naraṃ/

u4.27cd/.karavīra^srajā svapne tadantaṃ tasya jīvitaṃ//

u4.28ab/.tamasi praviśet svapne śambhor vā ca^amaraṃ tathā/

u4.28cd/.vṛkṣād vā prapatet svapne maraṇaṃ tasya nirdiśet//

u4.29ab/.vṛkṣāṃ kāṣṭhaṃ tṛṇaṃ vā^api virucaṃ yas tu paśyati/

u4.29cd/.svapne śīrṣaṃ śarīraṃ vā maraṇaṃ tasya nirdiśet//

u4.30ab/.devo vā varṣate yatra yatra ca^eva^aśaniḥ patet/

u4.30cd/.bhūmir vā kampate yatra svapne vyasanam ādiśet//

u4.31ab/.candra^ādityau yadi svapne khaṇḍau bhinnau ca paśyati/

u4.31cd/.patitau patamānau vā cakṣus tasya vinaśyati//

u4.32ab/.kāṣāya^prāvṛtāṃ muṇḍāṃ nārīṃ malina^vāsasaṃ/

u4.32cd/.nīla^rakta^ambarāṃ dṛṣṭvā; āyāsam adhigacchati//

u4.33ab/.trapu^sīse; ayastāmraloharajatam añjanaṃ/(p.157)

u4.33cd/.labdhvā tu puruṣaḥ svapne dhana^nāśaṃ samarcchati//

u4.34ab/.gāyantī vā hasantī vā nṛtyantī vā vibudhyate/

u4.34cd/.vāditravādyamānair vā; āyāsaṃ tatra nirdiśet//

u4.35ab/.kardame yadi vā paṅke sikatāsvavasīdati/

u4.35cd/.tatrastho vā vibudhyeta vyādhiṃ samadhigacchati//

u4.36ab/.aṣṭāpadair athānyair vā krīḍej jaya^parājaye/

u4.36cd/.krīḍed akuśalāṅkair vā svapne dṛṣṭvā dhruvaṃ kaliḥ//

u4.37ab/.āsane śayane yane vāstre sābharaṇe gṛhe/

u4.37cd/.naṣṭe bhraṣṭe viśīrṇe vā; āyāsam adhigacchati//

u4.38ab/.surāmaireyapānāni śārkaram āsavaṃ madhu/

u4.38cd/.pivate puruṣaḥ svapne; āyāsam adhigacchati//

u4.39ab/.prasanne +ambhasi ca^ādarśe chāyāṃ paśyati nātmanaḥ/

u4.39cd/.utpadyate dhruvaṃ tasya skandha^nyāso na saṃśayaḥ//

u4.40ab/.abhīkṣṇaṃ varṣate devo jalaṃ pāṃśum atha^api vā/

u4.40cd/.aṅgāraṃ vā^api varṣeta maraṇaṃ tatra nirdiśet//

u4.41ab/.jana^ghātaṃ vijānīyāt tatra deśe mahā^bhayaṃ/

u4.41cd/.rajju jālena vā svapne para^cakrād vinirdiśet//

u4.42ab/.udakena samantād vai nagaraṃ parivāryate/

u4.42cd/.jālenānyena vā svapne para^cakra^udgamo bhavet//

u4.43ab/.taila^kardama^lipta^aṅgo rakta^kaṇṭha^guṇo naraḥ/

u4.43cd/.gāyate hasate ca^eva prahāraṃ tasya nirdiśet//

u4.44ab/.yaṃ kṛṣṇa^vasanā nārī; ārdrā vā malinātha vā/

u4.44cd/.pariṣvajet naraṃ svapne bandhanaṃ tasya nirdiśet//

u4.45ab/.kṛṣṇa^sarpo yadi svapne hy abhirohati yaṃ naraṃ/

u4.45cd/.gātrāṇi veṣṭayed vā^api bandhanaṃ tasya nirdiśet//

u4.46ab/.latābhiḥ sthāṇu^vṛndair vā yantrai vā parivāryate/(p.158)

u4.46cd/.svapna^ante puruṣo yas tu bandhanaṃ tasya nirdiśet//

u4.47ab/.yantrāṇi yadi sarvāṇi vāgurābandhanāni vā/

u4.47cd/.yasya chidyeran svapna^ante bandhanāt sa vimucyate//

u4.48ab/.viṣamāṇi ca nimnāni parvatān nagarāṇi ca/

u4.48cd/.yas tu paśyati svapna^ante kṣipraṃ kleśād vimucyate//

u4.49ab/.pūtanā vā piśācā vā duścalā malinā^atha vā/

u4.49cd/.evaṃrūpāṇi rūpāṇi dṛṣṭvā svapne dhruvaṃ kaliḥ//

u4.50ab/.susnātaṃ ca suveśaṃ ca sugandhaṃ śukla^vāsasaṃ/

u4.50cd/.puruṣaṃ vā^atha nārīṃ vā dṛṣṭvā svapne mahat^sukhaṃ//

u4.51ab/.tṛṇaṃ vṛkṣama atho kāṣṭhaṃ virūḍhaṃ yatra dṛśyate/

u4.51cd/.gṛhe vā yadi vā kṣetre kṣipraṃ dravya^kṣayo bhavet//

u4.52ab/.bhadrāsane vā^śbhyāsīno śayane vā susaṃskṛte/

u4.52cd/.naro vā labhate nārīṃ nārī vā labhate naraṃ//

u4.53ab/.naraḥ śuklam atho vastraṃ śukla^gandha^anulepitaṃ/

u4.53cd/.svapna^ante yas tu paśyeta strī^lābhaṃ tasya nirdiśet//

u4.54ab/.yas tu hy annāni paśyeta bhūṣaṇaṃ nigaḍais tathā/

u4.54cd/.naras tu labhate bhāryāṃ nārī vā labhate patiṃ//

u4.55ab/.mekhalāṃ karṇikāṃ mālāṃ strīṇām ābharaṇāni ca/

u4.55cd/.labdhvā naro labhed bhāryāṃ nārī ca labhate patiṃ//

u4.56ab/.kuñjaraṃ vṛṣabhaṃ nāgaṃ candra^ādityau satārakau/

u4.56cd/.abhivadeta yā nārī patiṃ sā labhate +acirāt//

u4.57ab/.eṣām anyatamaḥ kuṣau praviśec ca yadi striyāḥ/

u4.57cd/.sā kāle sarva^pūrṇa^aṅgaṃ śrīmat^putraṃ prasūyate//

u4.58ab/.phalāni ca samagrāṇi vanāni haritāni ca//

u4.58cd/.svapna^ante labhate nārī śrīmat^putraṃ prasūyate//

u4.59ab/.utpalaṃ kumudaṃ padmaṃ puṇḍarīkaṃ sakuḍmalaṃ/(p.159)

u4.59cd/.labdhā nārī tu svapna^ante śrīmat^putraṃ prasūyate//

u4.60ab/.upāyana^sūtrayor antaḥ sajjaṃ tatra tu piṇḍakaṃ/

u4.60cd/.svapne yā labhate nārī sā^api putraṃ prasūyate/

u4.60ef/.yamaṃ tu bhājanaṃ ca^api yamaṃ tu sā prasūyate//

u4.61ab/.mlāyantīm atha grīṣmān te taruṇīm ātmikām api/

u4.61cd/.śuṣkāṃ dṛṣṭvā tathā svapne svapakṣa^maraṇaṃ bhavet//

u4.62ab/.bāhavo yasya vardhante cakṣur aṅgulayo +api vā/

u4.62cd/.jñātayo tasya vardhante śatruṇāṃ maraṇaṃ bhavet//

u4.63ab/.badhyante bāhavo yasya cakṣuś ca vyākulaṃ bhavet/

u4.63cd/.bāhur vā prapated yasya sva^pakṣa^maranaṃ bhavet//

u4.64ab/.devo vā yadi vā preto nāryā vastraṃ phalāni vā/

u4.64cd/.svapne prayacchate yasyāḥ putras tasyāḥ prajāyate//

u4.65ab/.apakṛṣṭo rudanyo vā nagno +atha malinaḥ kṛśaḥ/

u4.65cd/.krodhaṃ va (lacuna) vinirdiśet//

u4.66ab/.carma yantraṃ gaṇitaṃ vā kīlaṃ vā^atha kilāṭakaṃ/

u4.66cd/.svapne labdhvā ca prāpnu[jānī]yād dhruvaṃ vastra^āgamo bhavet//

u4.67ab/.amānuṣo +atha rājā vā devaḥ preto +atha brāhmaṇaḥ/

u4.67cd/.svapne yathā te jalpa^nti sa tathā^artho bhaviṣyati//

u4.68ab/.(lacuna) pūrvavicintitaṃ/

u4.68cd/.yac ca^anusmarate dṛṣṭvā yac ca^api bahu paśyati//

u4.69ab/.abhyutthito yathā mārge svapna^ante pratibudhyate/

u4.69cd/.viṣamaṃ vā tathā^adhvānaṃ chidraṃ vā pratipadyate//

u4.70ab/.agniṃ prajvalitaṃ taptaṃ śamitvā tu praśasyate/(p.160)

u4.70cd/.gṛhāṇāṃ karaṇaṃ śastaṃ bhedanaṃ na praśasyate//

u4.71ab/.nirmalaṃ gaganaṃ śastaṃ sameghaṃ na praśasyate//

u4.71cd/.prasannam udakaṃ śastaṃ kaluṣaṃ na praśasyate/

u4.72ab/.adhvānaṃ gamanaṃ śastaṃ na kvacit saṃnivartanaṃ/

u4.72cd/.suvarṇa^darśanaṃ śastaṃ dhāraṇaṃ na praśasyate//

u4.73ab/.māṃsasya darśanaṃ sādhu bhakṣaṇaṃ na praśasyate/

u4.73cd/.madyasya darśanaṃ śastaṃ pānaṃ tu na praśasyate//

u4.74ab/.pṛthivī haritā śastā vivarṇā na praśasyate/

u4.74cd/.yānasya^ārohaṇaṃ śastaṃ patanaṃ na praśasyate//

u4.75ab/.svapneṣu ruditaṃ śastaṃ hasitaṃ na praśasyate/

u4.75cd/.pracchanna^darśanaṃ śastaṃ nagnaṃ naiva praśasyate//

u4.76ab/.mālyasya darśanaṃ śastaṃ dhāraṇaṃ na praśasyate/

u4.76cd/.gātraṃ vikartitaṃ sādhu prokṣitaṃ na praśasyate//

u4.77ab/.mṛduḥ praśasyate vāto na^ativātaḥ praśasyate/

u4.77cd/.vyādhito malinaḥ śasto bhūṣito na praśasyate/

u4.77ef/.parvata^ārohaṇaṃ śastaṃ na tu tatra^avatāraṇaṃ//

u4.78ab/.dhūmrā ghanā dundubhi^śaṅkha^śabdo vāto +abhra^vṛṣṭiś ca tathā samantāt/

u4.78cd/.sarva^sthirāṇāṃ ca calaś ca yaḥ syād ye ca^antare doṣa^kṛtā vikārāḥ//

u4.79ab/.pūrveṣu rūpeṣu yathāvad iṣṭā rāja^rṣayo deva^gaṇāś ca sarve/

u4.79cd/.yad brāhmaṇa^gātra^vikartanaṃ ca; etāni sarvāṇy api śobhanāni//

u4.80ab/.yat pūrva^rūpeṣu bhavet praśastaṃ duḥsvapnam etāni śamaṃ nayanti/

u4.80cd/.gāvaḥ pradānaṃ dvija^pūjanaṃ ca duḥsvapnam etena parijitaṃ syāt//

u4.81ab/.devaṃ ca yaṃ bhaktigato manuṣyas taṃ tu parāṃś ca^arcayituṃ yateta/(p.161)

u4.81cd/.svapnaṃ tu dṛṣṭvā prathame pradoṣe saṃvatsara^ante +asya vipākam āhuḥ//

u4.82ab/.ṣaṇ^māsikaṃ yac ca bhaved dvitīye ṣaṭpākṣikaṃ yat tu bhavet tṛtīye/

u4.82cd/.adhyardha^māse taram eva yat syāt phalec caturthe rajanī^prabhāte//

u4.83ab/.dvijottame vā tila^pātra^dānaṃ śānti^kriyāḥ svastyayana^prayogāḥ/

u4.83cd/.pūjā gurūṇāṃ parimiṣṭam annaṃ duḥsvapnam etāni vināśayanti//

u4.84ab/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin svapna^adhyāya^nāma^adhyāyaḥ/ atha khalu bhoḥ puṣkarasārinn aparam api svapna^adhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/ tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ/ kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuḥ/

u5 aparaḥ svapna^adhyāyaḥ

u5.1ab/.śubha^aśubhānāṃ svapnānāṃ yat phalaṃ samudāhṛtaṃ/

u5.1cd/.nimittaṃ yādṛśaṃ yasya śṛṇu vakṣyāmi tatvataḥ//

u5.2ab/.jāgrato yadi vā trasto divā svapnāni paśyati/

u5.2cd/.na tu bhayaṃ bhavet tasya jānīyād eva buddhimān//

u5.3ab/.yasya tu yo bhavec chatrur yasya vidheyam icchati/

u5.3cd/.svapne tu kalahaṃ dṛṣṭvā kṣipraṃ prītir bhaviṣyati//

u5.4ab/.rajanyāṃ purime yāme yo +adrākṣīt sukha^duḥkhadaṃ/

u5.4cd/.adhvānaṃ cira^kālena tathā hy eṣa nivartate//

u5.5ab/.madhyame bhavate naiva kṣipraṃ bhavati paścime/

u5.5cd/.vaivārgaṃ tvaritaṃ dṛṣṭvā strī^lābham abhinirdiśet//

u5.6ab/.dṛṣṭvā jalacarān matsyān evaṃ jānīta buddhimān/

u5.6cd/.yat kiñcid ārabhiṣyāmi kṣipram eva bhaviṣyati//

u5.7ab/.campāyāṃ dhṛṣaṇaṃ haste dhṛṣet svapna^antareṣu vā/

u5.7cd/.pratibuddho vijānīyād varṇam evaṃ bhaviṣyati//

u5.8ab/.sarvāṇi khalu pānāni madhurāṇi sukhāni ca/

u5.8cd/.yas tu pibati svapna^ante sa ca lābhaiḥ prayujyate//

u5.9ab/.śva^śṛgālair bhakṣyate +atra svapne saṃparivāryate/(p.162)

u5.9cd/.pratibuddhas tu jānīyāt śatrur eva pramūrcchati//

u5.10ab/.upari kākā gṛdhrāś ca dhāvanty upari yānti ca/

u5.10cd/.pratibaddho vijānīyāc chatrur mā vadhayiṣyati//

u5.11ab/.yasya para^gṛha^śvāno dvāre mūtraṃ prakurvate/

u5.11cd/.pratibuddho vijānīyād bhāryā me jāram icchati//

u5.12ab/.ekaś ca dharaṇau pādo dvitīyaḥ śirasi sthitaḥ/

u5.12cd/.pratibuddho vijānīyād rājya^lābho bhaviṣyati//

u5.13ab/.samudraṃ yadi paśyed vā pātum icchati tajjalaṃ/

u5.13cd/.pratibuddho vijānīyād rājya^lābho bhaviṣyati//

u5.14ab/.vṛkṣaṃ parvatam āruhya nāgaṃ ca turagaṃ tathā/

u5.14cd/.pratibuddho vijānīyād rājya^lābho bhaviṣyati//

u5.15ab/.yas tu svapna^antare paśyet pitṝn yān iha ca^anyathā/

u5.15cd/.tathā mātā pitā ca^eva tasya jīvanti te ciraṃ//

u5.16ab/.yas tu svapna^antare paśyet keśa^śmaśrū^vikartitaṃ/

u5.16cd/.pratibuddho vijānīyād artha^siddhir bhaviṣyati//

u5.17ab/.ānanaṃ ca^udake dṛṣṭvā madhye +agnau ca vidhāvitaṃ/

u5.17cd/.pratibuddho vijānīyād kula^vṛddhir bhaviṣyati//

u5.18ab/.dhāvanaṃ laṅghanaṃ ca^eva grāmāṇāṃ parivartanaṃ/

u5.18cd/.pratibuddho vijānīyād ātmānaṃ śātitam iti//

u5.19ab/.caurāṇām api sāmagrīṃ svapna^ante yas tu paśyati/

u5.19cd/.pratibuddho vijānīyād ātmānaṃ śātitam iti//

u5.20ab/.kṛṣṇa^sarpa^gṛhītaṃ tu svapna^ante yas tu paśyati/

u5.20cd/.pratibuddho vijānīyāc chatrupīḍā bhaviṣyati//

u5.21ab/.kaṭakān karṇikāś ca^eva haṃsa^keyūra^kuṇḍalaṃ/(p.163)

u5.21cd/.yas tu ca^ābharaṇaṃ paśyed bandhu^vargo bhaviṣyati//

u5.22ab/.kuḍye ca gṛha^prākāre dhāvatīha parasparaṃ/

u5.22cd/.nāvike dhana^saṃyoge; aṃgate kṣaṇayaṃ khajaḥ//

u5.23ab/.yas tu svapna^antare paśyec ca^ātmānam agnitāpitaṃ/

u5.23cd/.pratibuddho vijānīyāj jvaraṃ kṣipraṃ bhaviṣyati//

u5.24ab/.rājānaṃ kupitaṃ dṛṣṭvā; ātmānaṃ malinīkṛtaṃ/

u5.24cd/.pratibuddho vijānīyāt kuṭumbaṃ tasya naśyati//

u5.25ab/.kāṣṭhabhāraṃ tṛṇaṃ ca^eva bahu^bhāram abhīkṣṇaśaḥ/

u5.25cd/.ātmanaḥ śiraso dṛṣṭvā guru^vyādhir bhaviṣyati//

u5.26ab/.yastu bānara^yuktena gacchate pur imāṃ diśaṃ/

u5.26cd/.pratibuddho vijānīyād rātrir eṣā hy apaścimā//

u5.27ab/.candra^sūryau ca saṃgṛhya pāṇinā parimārjati//

u5.27cd/.pratibuddho vijānīyād ārya^dharmāgamo hi saḥ//

u5.28ab/.sumanāṃ vārṣikaṃ [kīṃ] ca^eva kumudāny utpalāni ca/

u5.28cd/.yastu paśyati svapna^ante dakṣiṇīyasamāgamaḥ//

u5.29ab/.brāhmaṇaṃ śramaṇaṃ dṛṣṭvā kṣapaṇaṃ suranāyakaṃ/

u5.29cd/.pratibuddho vijānīyād yakṣā me hy anukampakāḥ//

u5.30ab/.rudhireṇa villiptasya snātvā caiva^ātma^lohitaiḥ/

u5.30cd/.pratibuddho vijānīyād aiśvaryādhisamāgamaḥ//

u5.31ab/.mudgamāṣayavāṃś ca^eva dhānyaṃ jvalanadarśanaṃ/

u5.31cd/.yas tu svapna^antare paśyet subhikṣaṃ tatra nirdiśet//

u5.32ab/.suvarṇaṃ ca tathā rūpyaṃ muktāhāraṃ tathāiva ca/

u5.32cd/.yas tu svapna^antare paśyan nidhiṃ tatra vinirdiśet//

u5.33ab/.bandhanaṃ bahu dṛṣṭvā tu chedanaṃ kuṭṭanaṃ tathā/

u5.33cd/.pratibuddho vijānīyād artha^siddhir bhaviṣyati//

u5.34/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārinn aparaḥ svapna^adhyāyaḥ/

u5.35/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin māsa^parīkṣā^nāma^adhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/ tac chūyatāṃ/ kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuḥ//(e)35

u6 māsa^parīkṣā (p.164)

u6.1/.yadi phālgune māse nirghoṣa upari bhavet manuṣyāṇāṃ maraṇaṃ codayati/ navacandro lohita^ābhāso dṛśyate/ sarva^sasya^anutpattiṃ codayati/ yadi devo garjati prathamaṃ mahā^sasyāni bhavanti/ paścimasasyaṃ na bhavet/ kalahaṃ codayati/

u6.2/.yadi caitre māse devo garjati tadā sarva^sasya^samutpattiṃ codayati/ yadi candra^graho bhavati mahān sannipāto bhavati/ śūnyāni grāma^kṣetrāṇi bhaviṣyanti/ yadi nīhāraṃ bhūmiṃ chādayati subhikṣaṃ codayati/

u6.3/.yadi vaiśākhe māse devo garjati subhikṣaṃ codayati/ yadi pūrve paścime śaṅkhe candra^graho bhavati kṣemaṃ codayati/ yadi ca^ulkā^pāto bhavati yasmiṃś ca janapade nipatati tatra deśe pradhāna^puruṣasya vināśo bhavati/ yadi bhūmi^cālo bhavati subhikṣaṃ codayati/

u6.4/.yadi jeyṣṭhe māse devo garjati rogaṃ codayati/ yadi sūrya^graho bhavati manuṣyāṇāṃ vināśaṃ codayati/ pūrve paścime vā śaṅkhe yadi candrasya sūryasya kiñcin nimittaṃ lakṣyate tadā kṣemaṃ codayati/ yadi madhya^rātrau candra^graho bhavati manuṣyāṇām anyonya^ghātaṃ codayati/ yadi ca^upari nirghoṣo bhavati adhyakṣa^puruṣasya pīḍāṃ codayati/ para^cakrāgamaṃ ceti/

u6.5/.āṣāḍhe māse yadi sūrya^graho rucira^ābhāso bhavati subhikṣaṃ codayati/ yadi candra^graho bhavati rogaṃ codayati/ yadi vidyun niścarati kalpāṇaṃ codayati/ yadi nīhāraṃ bhūmiṃ chādayati/

u6.6/.śrāvaṇa^māse yadi sūrya^graho bhavati rājyaṃ parivartate/ yadi candra^graho bhavati prathame māse durbhikṣaṃ codayati/ śarabhaiḥ śobhana^śasyanāśo bhaviṣyati/ yadi (p.165) tārakā yatra deśe patanti tatra yuddhaṃ codayati/ yadi ca^atiśayaṃ bhūmi^cālo bhavati rogaṃ codayati/ yadi nirghoṣo bhavati tatra gṛhe yo gṛha^svāmī bhavati tasya vināśaṃ codayati/ atra ca māse +abhinavaṃ prāvaraṇaṃ na prāvaritavyaṃ/ āvāho vivāho na kartavyaḥ/ paribhūto bhavati/

u6.7/.yady aśvayuje māse devo garjati manuṣyāṇāṃ vināśanaṃ codayati/ yadi sūrya^uparāgo bhavati mahā^puruṣa^vināśaṃ codayati/ yadi pūrve yāme candrasya nimittaṃ dṛśyate subhikṣaṃ codayati/ yadi bhūmi^cālo bhavati ākulaṃ codayati/ pararājā deśaṃ haniṣyati/ tatra ca manuṣyā anyonyaṃ vadhayiṣyanti^iti codayati/

u6.8/.yadi kārttike māse devo varṣati mahad^ākulaṃ codayati/ prāṇakāś ca dhānyaṃ khādiṣyanti/ yady eka^antarūpaṃ vāto vāti tatra ca manuṣyā jalena vibhramiṣyanti/ mahā^ātmanaḥ puruṣasya vināśaṃ codayati/ yadi pūrve yāme utpāto bhavati mahā^varṣaṃ bhavati/ mahā^puruṣasya ca maraṇaṃ bhavati/ yadi nirghoṣo bhavati rogaṃ codayati/

u6.9/.yadi mārgaśīrṣe māsi devo garjati śasya^vināśo bhavati/ anyaś ca tatra svāmī bhavati/ yadi ca^ākāśe nirghoṣo bhavati yat pūrva^bhāgīyā manuṣyās teṣām āmayaṃ codayati/ yadi bhūmi^cālo bhavati yas tatra janapade pradhāna^puruṣo sa vadhān mokṣyati/

u6.10/.yadi pauṣe māse devo garjati prathame yāme janapada^nāśo bhavati/ dvitīye mahā^ātmanaḥ puruṣasya bandhanaṃ codayati/ prathame yāme ca yadi candra^uparāgo bhavati lohita^varṇaś ca dṛśyate udaka^āgamaṃ codayati/ mahā^ātmamanuṣyaṃ codayati/ yadi sūrya^graho bhavati śuddhapuruṣaṇāṃ raṇaṃ/ yadi tārakāḥ patantyo vidṛśyante tatra janapade ākulaṃ codayati/ yaty ākāśe nirghoṣo bhavati manuṣyāṇāṃ maraṇaṃ codayati/ yadi dvitīye nirghoṣo bhavati amnuṣyāś caurair hanyante/ yady atraiva māse tārakā utsṛṣṭā na candro dṛsyate sasyaṃ saṃcodayati/ yadi bhūmi^cālo bhavati mahāmanuṣyasya maraṇaṃ bhavati/ atraiva māse deva^sthānaṃ kartavyaṃ/ vṛkṣā ropayitavyāḥ/ sūlavāstu pratiṣṭhāpayitavyaṃ/

u6.11/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin māsa^parīkṣā^nāma^adhyāyaḥ/(p.166)

u6.12/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin khañjarīṭaka^jñānaṃ^nāma^adhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/ tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ/ kathayatu bhagavān triśaṅkuḥ//mchecked

u7 khañjarīṭaka^jñānaṃ

u7.1ab/.khañjarīṭaka^śāstraṃ vai parvate gandha^mādane/

u7.1cd/.kucarair dṛśyate saumya^kucarasya mahā^bhayaṃ//

u7.2ab/.yāni tāni nimittāni darśayet khañjarīṭakaḥ/

u7.2cd/.pracarato bhaved dṛṣṭvā pañca^uttarapado dvijaḥ//

u7.3ab/.tatra sarve pravarteyur yatra yeṣu bhaved bhavet/

u7.3cd/.śādvale bahu^celatvaṃ gomayeṣu prabandhatā//

u7.4ab/.kañcāre bahu^celatvaṃ kardame bahu^bhakṣatā/

u7.4cd/.kṛkare svalpa^celatvaṃ purīṣe tu dṛśaṃ śravaḥ//

u7.5ab/.bhasme vivādam aphalaṃ vālukāyāṃ tu saṃbhramaḥ/ u7.5cd/.deva^dvāre tu sammānaṃ padmeṣu bahu^vittatā/

u7.5ef/.phale +artha^anuguṇaṃ proktaṃ puṣpeṣu priya^saṃamaḥ//

u7.6ab/.bhayaṃ prākāra^śṛṅgeṣu kaṭakeṣv aridarśanaṃ/

u7.6cd/.pakṣayā carate vyādhiḥ patito mṛtyum ādiśet//

u7.7ab/.sugandha^taila^bhūtāni methune nidhi^darśanaṃ/

u7.7cd/.vṛkṣa^agre vidyate pānaṃ gṛheṣv atha ... lasaḥ//

u7.8ab/.deśa^bhaṅgaḥ pravāde ca bandhanaṃ vigrahīkṛte/

u7.8cd/.amṛtaṃ ca sthitaṃ dṛṣṭvā; odanaṃ na^atra saṃśayaḥ//

u7.9ab/.gavāṃ pṛṣṭhe dhruvaṃ siddhir aśvapṛṣṭhe dhruvaṃ jayaḥ/

u7.9cd/.avikānām ajānāṃ ca pṛṣṭhe sarvatra śasyate//

u7.10ab/.uṣṭrapṛṣṭhe ghruvaṃ kleśaḥ śvānapṛṣṭhe ca vidravaḥ/(p.167)

u7.10cd/.pṛṣṭhe ca gardabhasya^iha maraṇaṃ na^atra saṃśayaḥ//

u7.11ab/.kīle tu maraṇaṃ vidyād yūpa^agre ca na saṃśayaḥ/

u7.11cd/.kumbha^sthāne śmaśāne vā mṛto vā yatra dṛśyate//

u7.12ab/.antarīkṣe praḍīnaṃ tu; aphalaṃ tu vinirdiśet/

u7.12cd/.dṛṣṭvā samāgataṃ vāsaṃ prahṛṣṭaṃ khañjarīṭakaṃ/

u7.12ef/.yathā^sthānaṃaṃ yathāvarṇaṃ manuṣyāṇāṃ vinirdiśet//

u7.13ab/.viṣame svalpa^kakṣeṣu prasaktaḥ kalaho bhavet/

u7.13cd/.sameṣu samake kṣetre samān varṇān vinirdiśet/

u7.13ef/.nadyāṃ tu śaila^vāhinyāṃ pravāsam abhinirdiśet//

u7.14ab/.kāṣṭheṣu nātikā cintā tathā^asthiṣu dhana^kṣayaḥ/

u7.14cd/.yāṃ diśaṃ samudāgacchat pañca^uttarapadaḥ khagaḥ/

u7.14ef/.tāṃ diśaṃ gamanaṃ vidyād yathā tasya tathā punaḥ//

u7.15ab/.kīṭā vā^atha pataṅgā vā bhayaṃ yad iha dṛśyate/

u7.15cd/.pracurā^api yadā jñeyā narasya^asthīni nirdiśet//

u7.16ab/.apāṃ samīpe gajamastake vā sūrya^udaye brāhmaṇa^sannidhau vā/

u7.16cd/.mukhya prakāśe +apy ahimastake vā yaḥ paśyate khañjanakaṃ sa dhanyaḥ//

u7.17ab/.mātaṅga^rājo matimāṃs triśaṅkuḥ provāca tattvaṃ kañjanaṃ ca śāstraṃ/

u7.17cd/.snigdhe sarukṣe viṣame same ca ādeśa yad doṣa^guṇair yathoktaiḥ/

u7.17ef/.tamādiśet tatra samīkṣya vidvān śubha^aśubhaṃ tatphalam ādiśec ca//

u7.18/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin khañjarīṭaka^jñānaṃ nāma^adhyāyaḥ/

u7.19/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin śivā^rutaṃ nāma^adhyāyaṃvyākhyāsyāmi/ tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ/ kathayatu bhagavān triśaṅkuḥ/

u8.śivā^rutaṃ (p.168)

u8.1/.namaḥ sarveṣām āryāṇāṃ/ namaḥ sarveṣāṃ satyavādināṃ/ teṣāṃ sarveṣāṃ tapasā vīryeṇa ca imaṃ śivā^rutaṃ nāma^adhyāyaṃ vyākhāmi/

u8.2/.ity āha bhagavāṃs triśaṅkuḥ/ śāṇḍilyam idam abravīt/ yādṛśaṃ ca yathā vāśet teṣāṃ sarveṣāṃ vāśān śṛṇotha me/ pūrvasyāṃ diśi yadi vāśet śivā pūrva^mukhaṃ sthitvā trīn vārān vāśed vṛddhiṃ nivedayati/ caturo vārān yadi vāśed atra maṅgalaṃ nivedayati/ pañca vārān vāśed varṣāṃ nivedayati/ ṣaḍvārān vāśet para^cakra^bhayaṃ nivedayati/ saptavārān vāśed bandhanaṃ nivedayati/ aṣṭa vārān vāśet priya^samāgamaṃ nivedayati/ abhīkṣṇaṃ vāśet para^cakra^bhayaṃ nivedayati/ ity āha bhagavāṃs triśaṅkuḥ/

u8.3/.dakṣiṇāyāṃ dakṣiṇa^mukhaṃ sthitvā trivārān vāśed `atṛ atṛ' kurute maraṇaṃ tatra nivedayati/ caturo vārān vāśati dakṣiṇa^mukhaṃ sthitvā dakṣiṇāyā eva diśāyāḥ priya^samāgamaṃ nivedayati/ artha^lābhaṃ ca nivedayati/ pañca^vārān vāśed arthaṃ nivedayati/ ṣaḍvārān vāśet siddhiṃ nivedayati/ saptavārān vāśed vivāda^kalahaṃ nivedayati/ aṣṭavārān vāśed bhayaṃ nivedayati/ abhīkṣṇaṃ vāśed ākulaṃ nivedayati/ ety āha bhagavāṃs triśaṅkuḥ/

u8.4/.paścimāyāṃ paścima^abhimukhaṃ sthitvā śivā trivārān vāśati maraṇaṃ nivedayati/ caturvārān vāśati bandhanaṃ nivedayati/ pañca^vārān vāśati varṣaṃ nivedayati/ ṣaḍvārān vāśati anna^pānaṃ nivedayati/ saptavārān vāśati maithunaṃ nivedayati/ aṣṭavārān vāśati artha^siddhiṃ nivedayati/ abhīkṣṇaṃ vāśati mahā^meghaṃ nivedayati/ ity āha bhagavāṃs triśaṅkuḥ/

u8.5/.uttarasyāṃ diśi uttara^abhimukhaṃ sthitvā trivārān vāśati puruṣasya prasthitasya nirarthakaṃ gamanaṃ bhavati/ caturvārān vāśati rāja^pratibhayaṃ nivedayati/ pañca^vārān śāśati vivādaṃ nivedayati/ ṣaḍvārān vāśati kuśalaṃ nivedayati/ saptavārān vāśati varṣāṃ nivedayati/ aṣṭavārān vāśati rāja^kula^daṇḍaṃ nivedayati/ (p.169)abhīkṣṇaṃ vāśati yakṣa^rākṣasa^piśāca^kumbhāṇḍa^bhayaṃ nivedayati/ ity āha bhagavāṃs triśaṅkuḥ/

u8.6/.diśi vidiśi ca^eva giri^prāgbhāreṣu śikhareṣu nirdeśaṃ taṃ ca śṛṇotha me/ ``amūṃ tuṣyet pipāsārtā vidyāsiddhyai tathā^eva ca''/

u8.7ab/.vidyālambhaṃ dhana^lambhaṃ nirdiśec ca vicakṣaṇaḥ/

u8.7cd/.tīrtha^ākāra^vṛkṣa^mūle vāśatī yadi dṛśyate//

u8.8/.sarvatra siddhiṃ nirdiśet/ na ca śṛgāla^bhaye śivā (vā) me sameti apramattena smṛtimatā pūjayitavyā śivā nityaṃ/ gandha^puṣpa^upahāreṇa śuśrūṣā kartavyā/ evam arcāyamānā (?) sarva^siddhiṃ nivedayiṣyati/ evaṃ ``sarve +arthās tasya sidhyanti triśaṅkor vacanaṃ yathā'' / krauṣṭriko yadi vāśati artha^lambhaṃ nivedayati/ adhomukho yadi vāśati nidhānaṃ tatra nivedayati/ ūrdhva^mukho yadi vāśati varṣāṃ tatra nivedayati/ dvipathe yadi vāśati pūrva^mukhaṃ sthitvā artha^lābhaṃ nivedayati/ dakṣiṇa^abhimukho yadi vāśati yathā priya^samāgamanaṃ nivedayati/ dvipathe paścima^abhimukho yadi vāśati kalahaṃ vivādaṃ vigrahaṃ maraṇaṃ ca nivedayati/ kūpakaṇṭhake yadi vāśati arthaṃ tatra nivedayati/ śādvale yadi vāśati artha^siddhiṃ nivedayati/ atimṛdukaṃ yadi vāśati vyādhikaṃ tatra nivedayati/ gītahāreṇa yadi vāśati artham anarthaṃ ca nivedayati/ tribhir vārair arthaṃ caturbhir anarthaṃ pañcabhiḥ priya^samāgamaṃ ṣaḍbhir bhojanaṃ saptabhir bhayam aṣṭabhir vigrahaṃ vivādaṃ ca/ ity āha bhagavāṃs trisaṅkuḥ/

u8.9/.``atha bhūyaḥ pravakṣyāmi anupūrvaṃ śṛṇotha me'' / nānā^āhāre yadi vāśati mārge saṃsthitasya^api sarvaṃ vakṣyāmi taṃ śṛṇotha me/ saṃprasthitasya puruṣasya śivā vāśati vā yā pūrva^mukhaṃ sthitvā kṣipra^gamanam artha^siddhiṃ nivedayati/ atha dakṣiṇa^mukhaṃ vāśati yā artha^siddhiṃ nivedayati/ pañcān mukhaṃ vāśati bhayaṃ nivedayati/ atha^uttaramukhaṃ vāśati artha^lābhaṃ nivedayati/ atha saṃprasthitasya vāśati yā purataḥ sthitvā upakleśaṃ nivedayati/ atha dakṣiṇe vāśati yadi dakṣiṇa^mukhā eva diśaḥ (p.170) karma^siddhiṃ ca nivedayati/ paścimato yadi vāśati caurato +ahitam asya duḥkha^daurmanasyaṃ nivedayati/ atha mārge vrajato dakṣiṇato vāśati mahā^vyādhim anarthaṃ caurā muṣanti tan nivedayati/ glānasya yadi vāśati dakṣiṇa^mukhaṃ, ``na sa cikitsituṃ śakyo mṛtyu^dūtena coditaḥ''/ glānasya yadi vāśati uttara^mukhaṃ sthitvā ārogyadhana^lābhaṃ ca nivedayati/ atha mūrdhnā vāśati yā upakreśaṃ nivedayati/ atha paścimamukhaṃ sthitvā yā anyonyaṃ vyāharate yama^śāsanaṃ [nivedayati]/ nānā^āhāre yadi vāśati, yā saṃkṣobhaṃ nivedayati/ ity āha bhagavāṃs triśaṅkuḥ/

u8.10/.śivā purataḥ puruṣasya mārga^prayātasya yadi vāśati, yā agrataḥ kṣema^mārgaṃ vijñāpayati/ artha^siddhiṃ nivedayati/ mārgaṃ vrajato +asya śivā vāmena^āgatya gacchate dakṣiṇa^mukhaṃ kṣema^mārgaṃ vijānīyād artha^siddhiṃ ca nivedayati/ mārge vrajataḥ puruṣasya śivā vāmena^āgatya puratā vāśati yā tathā sabhayaṃ mārgaṃ vijñāpayati/ nivarteta vicakṣaṇaḥ/ dakṣiṇāṃ diśaṃ vāmaṃ gatvā vāmataḥ parivarteta ``na tan mārgeṇa gantavyaṃ triśaṅku^vacanaṃ yathā'' / purataḥ śivā gatvā agrataś ca niṣīdati sabhayaṃ mārgaṃ vijānīyāt/ nivarteta vicakṣaṇaḥ/ śivā purata āgatya vāmena parivartate bhayam etīha+a tena^api bhayaṃ jānīyād vicakṣaṇaḥ/ senāyām āvāhitāyāṃ śivā vaśati paścimaṃ nivartanaṃ nivedayati/ yadi gacchet parājayaḥ/ senā na gacchet/ senāyāṃ vraja^mānāyāṃ śivā āgacched agrataḥ senājayaṃ nivedayati/ para^cakra^parājayaṃ ca nivedayati/ sārthasya vrajamānasya śivā gacchaty agrataḥ kṣemamārgaṃ nivedayati/ artha^siddhiṃ tathā^eva ca/ puruṣasya pathi vrajato vāmato vāśati mārgaṃ nivedayati/ ``tanmārgeṇa [hi} gantavyaṃ triśaṅku^vacanaṃ yathā''/

u8.11/.``grāmasya nagarasya^api caityasthāne tathā^eva ca''/ pūrveṇa^uttareṇa^api śivā vāśati kṣemaṃ tatra nivedayati/ dakṣiṇe paścime yadi vāśati yā bhayaṃ tatra nivedayati/

u8.12ab/.vāmato na praśaṃsanti tathā^eva vidiśāsu ca/

u8.12cd/.atidīrghātirūkṣā vā kāle māsāntike tathā/

u8.13ab/.adharāṃ tu bhayaṃ vakṣye triśaṅku^vacanaṃ yathā//

u8.13cd/.madhu^svarāṃśivāṃ jñātvā kāle vele upasthite/(p.171)

u8.14ab/.kṣemaṃ caiva^arthasiddhiś ca cintitavyaṃ vicakṣaṇaiḥ//

u8.15/.vyādhir upadravāś ca, ``sava tu praśamaṃ yānti triśaṅku^vacanaṃ yathā'' / śivā^rutasya^upacāro dig^vidiśāsu nimittā grahītavyāḥ/ yaḥ śivāyā divaso bhavati sa divaso jñātavyaḥ/ puṣpa^gandha^mālya^upahāras taddivase upapādayitavyaḥ/ nityaṃ devatā^gurukeṇa bhavitavyaṃ/ daivyāgurukeṇa bhavitavyaṃ/ devyai śuśrūṣā kartavyā/ sarvārthān sampādayiṣyati/ sarva^kāryāṇi nivedayati/

u8.16/.yat kiñcit kāryam ārabhiṣyati tatsarvaṃ nivedayati/ devyai sarjjaraso guggulu ca dhūpayitavyaṃ/ puṣpa^baliś ca yathā^kāle dāpayitavyaḥ/ ity āha bhagavāṃs triśaṅkuḥ/

u8.17/.śivā^ruta^kathāne +atra vidyāṃ vakṣyāmi yathāsatyaṃ bhaviṣyati/

u8.18/.nama āraṇyāyai/ cīriṇyai svāhā sarjja^rasa^dhūpaṃ/

u8.19/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin śivā^ruta^nāma^adhyāyaḥ/

u8.20/.athātaḥ puṣkarasārin pāṇi^lekhā^nāma^adhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/ tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuḥ/

u9 pāṇilekhā (p.172)

u9.1ab/.athātaḥ saṃpravakṣyāmi narāṇāṃ kara^saṃsthitaṃ/

u9.1cd/.lakṣaṇaṃ sukha^duḥkhānāṃ jīvitaṃ maraṇaṃ tathā//

u9.2ab/.aṅguṣṭhamūlam āśritya ūrdhva^rekhā pravartate/

u9.2cd/.tatra jātaṃ sukhataraṃ dvitīyā jñānam antare//

u9.3ab/.tṛtīyā sā lekhā yatra pradeśinyā pravartate/

u9.3cd/.tatroktā hetavaḥ śāstre samāsena catur^vidhāḥ//

u9.4ab/.aparvasu ca parvāṇi nakṣtrāṇām upadravaḥ/

u9.4cd/.dviniḥsṛto viśuddha^ātmā jīved varṣaśataṃ hi saḥ//

u9.5ab/.triṃśat tribhāgena jāyīyād ardhe pañcāśad āyuṣaḥ/

u9.5cd/.saptatis tryaṃśabhāgeṣu atyantānugate śataṃ//

u9.6ab/.āuir;eljā pradṛśya^evaṃ vyantarāyaḥ prakāśyate/

u9.6cd/.nakṣatra^saṃjñayā jñeyā manujair arthaśas tathā//

u9.7ab/.aṅguṣṭha^udaramārge tu yāvatyo yasya rājayaḥ/

u9.7cd/.tasyāpatyāni jānīyāt tāvanti na^atra saṃśayaḥ//

u9.8ab/.dīrghāyuṣaṃ vijānīyād dīrghalekhā tu yā bhavet/

u9.8cd/.hrasvāyuṣaṃ vijānīyād dhrasvalekhā tu yā bhavet//

u9.9ab/.aṅguṣṭhamūle yavako rātrau janmābhinirdiśed/

u9.9cd/.divā tu janma nirdiṣṭam aṅguṣṭha^yavake dhravaṃ//

u9.10ab/.avyakto yavako yatra tatra lagnaṃ vinirdiśet/

u9.10cd/.lagnaṃ puṃsaṃjñako jñeyo +aho^rātraṃ vinirdiśet//

u9.11ab/.divasaṃ janma nirdiśed rātrau strī^saṃjñako bhavet/(p.173)

u9.11cd/.rātriḥ sandhyā samākhyātā bhāgair anyair na saṃśayaḥ/

u9.11ef/.puṃsaṃjñād udayaṃ teṣām ahorātrāntikaṃ vadet//

u9.12ab/.aṅguṣṭhamūle yavake śale saukhyaṃ vidhīyate/

u9.12cd/.aśvād bhadraṃ vijānīyād aṅguṣṭha^yavakeṣv iha//

u9.13ab/.yavamālā ca matsyaḥ syād aṅguṣṭha^yavako ratau/

u9.13cd/.bālayauvanamadhyānte sukhaṃ tasyābhinirdiśet//

u9.14ab/.yasya syād yavakaś ca^api ca^apo vā svastikas tathā/

u9.14cd/.taleṣu yeṣu dṛśyante dhanyās te puruṣā hy amī//

u9.15ab/.matsyo dhānyaṃ bhaved bhogāyāmiṣādau yave dhanaṃ/

u9.15cd/.bhoga^saubhāgyaṃ jānīyān mīnādau na^atra saṃśayaḥ//

u9.16ab/.patākābhir dhvajair vā^api śaktibhis tomarais tathā/

u9.16cd/.talasthāir aṅkuśaiś ca^api vijñeyaḥ pṛthivīpatiḥ/

u9.16ef/.rāja^vaṃśaprasūtaṃ ca rāja^mātraṃ vinirdiśet//

u9.17ab/.prekṣyante śākhyā pañca haste catvāra eva ca/

u9.17cd/.kṣatriyo vā bhaved bhogī rājabhiś ca^api satkṛtaḥ//

u9.18ab/.vaiśyo +atha kṣatriyo vāgmī dhana^dhānyaṃ na saṃśayaḥ/

u9.18cd/.śūdro vipulabhāgī syāt parvaśīlo +atha naiṣṭhikaḥ//

u9.19ab/.satatam abhipūjyaḥ syāt sarveṣāṃ ca priyaṃvadaḥ/

u9.19cd/.viśīlaḥ śīlakuñco vā bahubhir na bahus tathā//

u9.20ab/.śyāmavarṇā +atha bhinnā vā sā lekhā duḥkhabhāginī/

u9.20cd/.ktilekhā yasya dṛśyante yasya pūrṇāḥ karathitāḥ/

u9.20ef/.mahā^bhogo mahā^vidvān jīved varṣaśataṃ ca saḥ//

u9.21ab/.ajapadaṃ rāja^chatraṃ śaṅkhacakra^puraskṛtaṃ/(p.174)

u9.21cd/.taleṣu yasya dṛśyante taṃ vidyāt pṛthivīpatiṃ//

u9.22ab/.bhagas tu bhāgyāya dhvajaiḥ patākair hastyaśvamālāṅkuśataś ca rājā/

u9.22cd/.matsyo nu pānāya yavo dhanāya vedis tu yajñāya gavāṃ ca goṣṭhaḥ//

u9.23ab/.anāmikāparva atikramed yadi kaniṣṭhikā varṣaśataṃ sa jīvati/

u9.23cd/.sametvaśītir varṣāṇi saptabhir yathā nadīnāṃ bharitāya nirdiśed//

u9.24ab/.śarīravarṇa^prabhavāṃ tu lekhāṃ savaiśikhāṃ varṇa^vihīnakāṃ ca/

u9.24cd/.samīkṣya nīcottamamadhyamānāṃ dāridyrmadhye caratāṃ vijānatāṃ//

u9.25ab/.abhyañjanodvartana satkarī[ṣaira]dhyakṣa cūrṇaiś ca vimṛjya pāṇiṃ/

u9.25cd/.prakṣālya caika^antaraghṛṣṭa^lekhām ekāgracittas tu karaṃ parīkṣet//

u9.26ab/.valayasamanarādhipaṃ bhajantyaḥ samanugatā maṇibandhane tu tisraḥ/

u9.26cd/.dvir api ca [sa] bhava^antare mahā^ātmā vippuladhana^śriya āha vastra^lābhaḥ//

u9.27ab/.dadati satatam unnatas tu pāṇir bhavati cirāya tu dīrghapīnapāṇiḥ/

u9.27cd/.paripatati śirāviruddhapāṇir dhanam adhigacchati māṃsa^gūḍhapāṇiḥ//

u9.28ab/.sudṛśa[kara^talaiś ca]sādhavaste kuṭilakṛtair vinimīlitaiś ca dhūrtāḥ/

u9.28cd/.bhavati rudhirasannibhaḥ suraktaś ciram iha piṇḍitapāṇirīśvaraḥ syāt//

u9.29ab/.dhṛtaruciramanāḥ śilāravindair jvalanakaṣāya suvarṇa^pāṇirā[ji]+/

u9.29cd/.bhavati bahu^dhano nigūḍhapāṇiś ciram iha jīvati pāna^bhoga^bhogī//

u9.30ab/.subhaga iha tathoṣṇadīrghapāṇir dhruvam iha śītalapāṇikas tu śaṇṭhaḥ/

u9.30cd/.iha hi bahu^dhano balena yuktaḥ sutanu susañcitapāṇirekhako yaḥ//

u9.31ab/.dhanam upanayatīha pāṇilekhā kṛta^janitā jalavac ca yā sudīrghā/(p.175)

u9.31cd/.jalavadanugatā suvarṇa^varṇā dhanam adhigacchati nimnaśonnatā yā//

u9.32ab/.dhanam upalabhate surakta^pāṇir vipulamatho ca nirantarāṅguliḥ syāt/

u9.32cd/.bali^puruṣam api tyajeddhi vittaṃ ditavivaśā ca viśīrṇavarṇa^lekhā//

u9.33ab/.apagataghṛta^varṇa^pāṇilekho bhavati naro dhanavān balena yuktaḥ/

u9.33cd/.asubhṛti sadṛśā bhavet tathā bhūṣaṇa^vṛta[rūpavatī śubhā]eka^bhāryā//

u9.34ab/.bhavati bahu^dhano dhanair vihīnaḥ śrutam adhigamya viśālapāṇilekhaḥ/

u9.34cd/.[su]ṛjubhir ahinīla^nirmalā[bhiḥ] kara^tala^rāji[bhirīśvaraḥ sa dhanya]ḥ//

u9.35/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin kara^tala^lekhānām ādhyāyaḥ/

u9.36/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin vāyasa^rutaṃ nāma^adhyāyaṃ vyākhāsyāmi tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ/ kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuḥ/ namo +arhatāṃ/ teṣāṃ namaskṛtvā/

u10 vāyasa^rutaṃ

u10.1ab/.idaṃ śāstraṃ pravakṣyāmi vāyasānāṃ śubha^aśubhaṃ/

u10.1cd/.jayam parājayaṃ ca^eva lābha^alābhaṃ tathā^eva ca//

u10.2ab/.sukhaduḥkhaṃ priyāpriyaṃ jīvitaṃ maraṇaṃ tathā/

u10.2cd/.vāyasānāṃ vacaḥsiddhiṃ pravakṣyāmi yathāvidhi//

u10.3ab/.devāḥ pravadanti śreṣṭhā vāyasānāṃ namā namaḥ/

u10.3cd/.āgatā mānuṣaṃ lokaṃ vāyasā bali^bhojanāḥ//

u10.4ab/.prasthitasya yadā +adhvānam agrato vāyaso bhavet/

u10.4cd/.vyāharan kṣīravṛkṣa^stho nirdiśed artha^siddhitāṃ//

u10.5ab/.svareṇa parituṣṭena phalavṛkṣa^samāśritaḥ/

u10.5cd/.punar āgamanaṃ ca^eva siddhar artha^niveditaṃ//

u10.6ab/.vivṛddhavṛkṣa^patrāṇi madhuraṃ ca^anuvāsati/(p.176)

u10.6cd/.asūpaṃ nirdiśed bhojyaṃ guḍamiśraṃ tu gorasaṃ//

u10.7ab/.dṛṣṭas tu tuṇḍapādena ātmanaḥ parimārjati/

u10.7cd/.pāyasaṃ sarpiṣā miśraṃ tatra vidyānnasaṃśayaḥ//

u10.8ab/.rūkṣaṃ nirgharṣate tuṇḍaṃ śiraś ca parimārjati/

u10.8cd/.saphalaṃ vṛkṣam āsthāya dhruvaṃ māṃsena bhojanaṃ//

u10.9ab/.locayati vyāharati phalavṛkṣa^samāśritaḥ/

u10.9cd/.vyādhena ca hataṃ māṃsaṃ nivedayati bhojanaṃ//

u10.10ab/.ghoraṃ vyāharate kāryaṃ vāyaso vṛkṣa^māśritaḥ/

u10.10cd/.kalahaṃ saṃgrāma^bhayaṃ tatra vidyānna saṃśayaḥ//

u10.11ab/.śuṣkavṛkṣe niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/

u10.11cd/.kalahaṃ sumahat kṛtvā na ca^arthaṃ tatra sidhyati//

u10.12ab/.kṣīravṛkṣe niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/

u10.12cd/.krameṇa yugamātreṇa na ccārthaṃ tatra sidhyati//

u10.13ab/.śuṣkavṛkṣe niṣīditvā kāmukākaṃ pravāśati/

u10.13cd/.tatkṣaṇaṃ sannivedeti tatra caura^bhayaṃ bhavet//

u10.14ab/.śuṣkavṛkṣe niṣīditvā kāmukākaṃ pravāśati/

u10.14cd/.pṛṣṭhena darśayed bhāraṃ kṣudhāpīḍāṃ ca nirdiśet//

u10.15ab/.pakṣaṃ vidhūyamāno yaḥ paśyan pathasya vāśati/

u10.15cd/.na tatra gamanaṃ kuryāc cauraiḥ patham upadrutaṃ//

u10.16ab/.rajjuṃ vā phalakaṃ vā^api yadi karṣati vāyasaḥ/

u10.16cd/.na tatra gamanaṃ śreyaś cauraiḥ patham upadrutaṃ//

u10.17ab/.gomaye śuṣkakāṣṭhe vā yadi vāśati vāyasaḥ/

u10.17cd/.kalahaḥ kuvaco vyādhir na ca^arthaṃ tatra sidhyati//

u10.18ab/.tṛṇaṃ vā yadi vā kāṣṭhaṃ darśayec ca yadā khagaḥ/(p.177)

u10.18cd/.purataḥ śuṣkapāṇis tu tatra caura^bhayaṃ bhavet//

u10.19ab/.sārthopari niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/

u10.19cd/.nipatet sārthamadhye +asmin caura^sainyaṃ na saṃśayaḥ//

u10.20ab/.yadā pradakṣiṇaṃ trastaṃ vāśanti vividhaṃ khagāḥ/

u10.20cd/.śuṣkavṛkṣe niṣīditvā tatra vidyān mahā^bhayaṃ//

u10.21ab/.bhītas trastaḥ parītaś ca yas tu vyāharate khagaḥ/

u10.21cd/.paribādhan diśaḥ sarvās tatra bhayam upasthitaṃ//

u10.22ab/.gacchantaṃ samanugacchet puraḥ sthitvā tu vyāharet/

u10.22cd/.na tatra gamanaṃ kkuryān mārgam atra praśātanaṃ//

u10.23ab/.vāstumadhye pratisthāne kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/

u10.23cd/.vyādhiṃ tatra vijānīyād vāse vā gṛha^svāmināṃ//

u10.24ab/.śakaṭasya yathā śabdaṃ viśrabdhaṃ vāśati vāyasaḥ/

u10.24cd/.dūrād abhyāgataṃ jñātvā prasiddhiṃ ca^abhinirdiśet//

u10.25ab/.gargare ghaṭake ca^eva sthālikapiṭhareṣu vā/

u10.25cd/.niṣaṇṇo vāśate kākaḥ prasiddhaṃ gamanaṃ dhruvaṃ//

u10.26ab/.āsane śayane vā^api sthito vāśati vāyasaḥ/

u10.26cd/.prasiddhaṃ gamanaṃ brūyāt proṣitena samāgamaḥ//

u10.27ab/.brahma^sthāne niṣīditvā dhruvaṃ vāśati vāyasaḥ/

u10.27cd/.artha^lābhaṃ vijānīyād dhana^lābhaṃ ca ākaret//

u10.28ab/.brahma^sthāne niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ ca vāśati/

u10.28cd/.sandhisthāne harec cauras tatra vai nāsti saṃśayaḥ//

u10.29ab/.devatā^devatānāṃ ca devasya^upavanāni ca/

u10.29cd/.yasya vācaṃ vadet tasya^artha^lābhaṃ vinirdiśet//

u10.30ab/.lākṣāharidrāmañjiṣṭhāharitālamanaḥśilāḥ/

u10.30cd/.yasyāharet purastasya svarṇa^lābhaṃ vinirdiśet//

u10.31ab/.pātraṃ ca pātrakaṃ ca^eva mṛttikāvarabhājanaṃ/(p.178)

u10.31cd/.yasya yasya haret tasya dravya^lābhaṃ vinirdiśet//

u10.32ab/.saṅghībhūtvā yugamātraṃ śubhaṃ tiṣṭhati vāyasaḥ/

u10.32cd/.kāṣṭhaṃ vā vāyasā yatra gṛham āropayanti ca/

u10.32ef/.nigadanty atra vijānīyād yācakāt tu mahā^bhayaṃ//

u10.33ab/.nīlaṃ pītaṃ lohitaṃ ca pratisaṃharaṇāni ca/

u10.33cd/.nigṛhṇanti yatra kākā vyādhiṃ tatra vinirdiśet//

u10.34ab/.grāmante bhayam ākhyāti kāko vā vāśati dhruvaṃ/

u10.34cd/.pratyekato vā vāśanti vidyāt tatra mahā^bhayaṃ//

u10.35ab/.vāyaso +asthi gṛhītvā vai pragacched anudakṣiṇaṃ/

u10.35cd/.niṣīdan saphale vṛkṣe sa vaden māṃsa^bhojanaṃ//

u10.36ab/.yasya śīrṣe niṣīditvā karṇaṃ karṣati vāyasaḥ/

u10.36cd/.abhyantare sapta^rātrān maraṇaṃ tasya nirdiśet//

u10.37ab/.karake ca^udake ca^eva snigdhadeśeṣu vāśati/

u10.37cd/.ūrdhva^mukhaṃ nirīkṣantu jagadvṛṣṭiṃ vinirdiśet//

u10.38ab/.svareṇa parituṣṭena tīrthavṛkṣeṣu vāśati/

u10.38cd/.ūrdhva^mukhaṃ tathā vakti vāta^vṛṣṭiṃ vinirdiśet//

u10.39ab/.kāyaṃ kilakilāyantu snigdhadeśeṣu vāśati/

u10.39cd/.vakṣo vidhnvanvāyasaḥ sadyo vṛṣṭiṃ vinirdiśet//

u10.40ab/.svareṇa parituṣṭena snigdhaṃ madhuraṃ vāśati/

u10.40cd/.sakṣara^sadravaṃ bhāgaṃ vāśati bhojanaṃ bhavet//

u10.41ab/.prakāre toraṇa^agre vā yadi vāśati vāyasaḥ/

u10.41cd/.abhīkṣṇaṃ gharṣate tuṇḍaṃ saṃgrāmaṃ tatra nirdiśet//

u10.42ab/.maṇḍalāni vāvartāni bahir vā nagarasya ca/

u10.42cd/.vairaṃ ca vigrahaṃ ghoraṃ tatra ca^eva vinirdiśet//

u10.43ab/.grāme vā nagare vā^api kurvate yatra maṇḍalaṃ/(p.179)

u10.43cd/.ūrdhva^mukhaṃ vāśanto vai viṣaṇṇatvaṃ samutthitaṃ//

u10.44ab/.pūrveṇa ca^eva grāmasya yadā sūyati vāyasī/

u10.44cd/.alpodakenotplavanti vanāni nagarāṇi ca//

u10.45ab/.purastād dakṣiṇe pārśve yadi sūyati vāyasī/

u10.45cd/.varṣati prathame māse paścād devo na varṣati/

u10.45ef/.kṛṣṇa^dhānyāni vardhante māṣadhānyaṃ vinaśyati//

u10.46ab/.dakṣiṇe vṛkṣa^śikahre yadā sūyati vāyasī/

u10.46cd/.maṇḍūkakīṭakam akṣā cauraś ca bahulībhavet//

u10.47ab/.paścima^uttarapārśve tu yadā sūyati vāyasī/

u10.47cd/.madhyamaṃ ca bhaved varṣaṃ madhya^śasyaṃ ca jāyate//

u10.48ab/.paścima^uttarapārśve tu yadā sūyati vāyasī/

u10.48cd/.aśanir nipatet tatra bhayaṃ ca mṛgapakṣīṇāṃ//

u10.49ab/.uttare vṛkṣa^śikhare yadā sūyati vāyasī/

u10.49cd/.pūrvam uptaṃ vijānīyāc chasyaṃ samupajāyate//

u10.50ab/.upari vṛkṣa^śikhare yadā sūyati vāyasī/

u10.50cd/.alpa^udakaṃ vijānīyāt sthale bījāni ropayet//

u10.51ab/.yadā tu madhye vṛkṣasya nilayaṃ karoti vāyasī/

u10.51cd/.madhyamaṃ varṣate varṣaṃ madhya^śasyaṃ prajāyate//

u10.52ab/.skandha^mūle tu vṛkṣasya yadā sūyati vāyasī/

u10.52cd/.anāvṛṣṭir bhaved ghorā durbhikṣaṃ tatra nirdiśet//

u10.53ab/.caturaḥ pañca vā potān yadā sūyati vāyasī/

u10.53cd/.subhikṣaṃ ca bhavet tatra phalānām uditaṃ bhavet//

u10.54/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin vāyasa^rutaṃ nāma^adhyāyaḥ/

u10.55/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin dvāra^lakṣaṇaṃ nāma^adhyāyaṃ vyākhyāsyāmi tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ/ kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuḥ/

u11 dvāra^lakṣaṇaṃ (p.180)

u11.1ab/.māhendram atha divyaṃ ca māṅgalyaṃ pūrvataḥ smṛtaḥ/

u11.1cd/.dakṣiṇe tu diśo bhāge pūṣā ca pitryam eva ca//

u11.2ab/.sugrīvaṃ puṣpa^dantaṃ ca paścimenātra nirdiśet/

u11.2cd/.bhallātakaṃ rāja^yakṣmaṃ vidyād uttarataḥ śubhaṃ//

u11.3ab/.janma^saṃpadvipatkṣetrakṣemapratyarisādhanaṃ/

u11.3cd/.atha vai dhanmitraṃ ca paramaṃ maitram eva ca//

u11.4ab/.uvāca vidhivat prājño viśva^karmā mahā^matiḥ/

u11.4cd/.vāstūnāṃ guṇadauṣau ca pravakṣyāmy anupūrvaśaḥ//

u11.5ab/.samaṃ syāc caturasraṃ ca vistīrṇā ca^eva mṛttikā/

u11.5cd/.kṣīravṛkṣākulaṃ dhanyaṃ brāhmaṇasya praśasyate//

u11.6ab/.pūrvāyatanatayā vāstu rathacakrākṛti ca yat/

u11.6cd/.rakta^pāṃśur bhaved yatra rājñāṃ tat tu praśasyate//

u11.7ab/.trikoṇaṃ kuśasaṃstīrṇam uttānaṃ madhuraṃ ca yat/

u11.7cd/.vyāyām ato jalaṃ ca^eva vāstu tasya dhanauṣadhī//

u11.8ab/.aṅgārākāra^saṃsthānaṃ gomukhaṃ śakaṭākṛti/

u11.8cd/.anāvāsyaṃ ca tat proktaṃ yac ca putrakṣayāvahaṃ//

u11.9ab/.yat tu kañjalakakṣais tat tyaktaṃ varṣodakena ca/(p.181)

u11.9cd/.apasavya^udakaṃ ca^eva dūrataḥ parivarjayet//

u11.10ab/.viprasya caturasraṃ tu kṣātriyaṃ parimaṇḍalaṃ/

u11.10cd/.daśa dvādaśakaṃ vaiśye śūdrasya tatra lekhanaṃ//

u11.11ab/.vāstupūrva^uttare deśe gokulaṃ tatr kārayet/

u11.11cd/.tathā^eva ca^agniśālāṃ tu pūrva^dakṣiṇato diśe//

u11.12ab/.varṣavṛṣyāyudhāgārān dakṣīṇena niveśayet/

u11.12cd/.paścima^uttarataś ca^atra vaṇigbhāṇḍaṃ niveśayet//

u11.13ab/.uttarāyāṃ tu kartavyaṃ varcaḥ sthānām anuttaraṃ/

u11.13cd/.aiśānyām eva sarvāṇi prāsādaś ca puromukhaḥ//

u11.14ab/.avidhiparivartena tatra vairaṃ vadho bhavet/

u11.14cd/.racitasarva^dvārāṇām āyāmo dviguṇo mataḥ//

u11.15ab/.kuryāt surabhavanānāṃ yatheṣṭaṃ dvārakāṇy api/

u11.15cd/.taddvāra^bāhuparyante striyo dṛṣṭā doṣāvahāḥ//

u11.16ab/.vidviṣasya salokasya dvāre syān nu karagrahaḥ/

u11.16cd/.mahendre pure vā rājyaṃ sūrye sūraprabhāvatā//

u11.17ab/.satye mṛdur mṛge sūro +antarīkṣe dhana^kṣayaḥ/

u11.17cd/.vāyavye tu bahu^vyādhir bhage bhāgyaviparyayaḥ//

u11.18ab/.puṣpe tu subhago nityaṃ vitathe +apy aśubho bhavet/

u11.18cd/.śoke bhūta^vikāraḥ syāt soṣe tasya viṣaṇṇatā//

u11.19ab/.ballātake gṛhe vāso rāja^yakṣme samāvṛtiḥ/(p.182)

u11.19cd/.hrade reṇu pariśrāva āditye tu kalir dhruvaṃ//

u11.20ab/.nāga^rāje nāga^bhayaṃ mahaśceed dīrgham āyuṣaṃ/

u11.20cd/.bhaved asya ca yad dvāraṃ tatra^agni^bhayam ādiśet//

u11.21ab/.kṣayaṃ vidyāt tasya tasya dhanasya ca kulasya ca/

u11.21cd/.yame mṛtyuṃ vijānīyāt kule śreṣṭha^uttamasya ca/

u11.21ef/.bhṛṅgirāje t matimān gandharve gandhamālyatā//

u11.22ab/.bhṛṅge krodhaḥ kaliś ca^eva pitari bhoga^sampadaḥ/

u11.22cd/.dauvārike svalpa^dhanaṃ sugrīve rāja^pūjitaḥ//

u11.23ab/.puṣpa^dante dhanāvāptir varuṇe jalacitratā/

u11.23cd/.asurare maraṇaṃ ghoraṃ roge tu bahu^doṣatā//

u11.24ab/.balīṃś ca upahārāṃś ca pravakṣyāṃi yathāgṛhaṃ/

u11.24cd/.cicitrair vidiśair gandhaiḥ praipūjya baliṃ haret//

u11.25ab/.kalatre hetubījāni madhyame +arjitam eva tu/

u11.25cd/.mahendre mukta^puṣpāṇi pāvake ca payo dadhi//

u11.26ab/.āditye parideyaṃ tu bhaktaṃ ca^eva priyaṅgavaḥ/

u11.26cd/.antarīkṣe jalaṃ divyaṃ puṣpāṇi jalajāni ca//

u11.27ab/.nandā pratipādā jñeyā ṣaṣṭhī trayodaśī jayā/

u11.27cd/.tāsu tāsu dhruvaṃ kuryāt prājño hy evaṃ vicakṣaṇaḥ//

u11.28/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin dvāra^lakṣaṇaṃ nāma^adhyāyaḥ/

u11.29/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin dvādaśa^rāśikaṃ nāma^adhyāyaṃ vyākhāsyāmi/ tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ / kathāyatu bhagavān triśaṅkuḥ/

u12 dvādaśa^rīśikaḥ (p.183)

u12.1ab/.ataḥ paraṃ pravakṣyāmi cittavijñāna^kāṇḍakaṃ/

u12.1cd/.yathā dṛṣṭāntenaivainaṃ narāṇāṃ samudāhṛtaṃ//

u12.2ab/.tad ahaṃ saṃpravakṣyāmi cittavijñānam uttamaṃ/

u12.2cd/.dvādaśaiva tu cittās te ye loke pracaranti vai//

u12.3ab/.tān ahaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇu tattvena me tataḥ/

u12.3cd/.dvādaśa^eva tu kuryāc ca maṇḍalāni vicakṣaṇaḥ/.

u12.4ab/.prathamaṃ meṣo nāma syād dvitīyaṃ tu vṛṣaḥ smṛtaḥ/

u12.4cd/.tṛtīyaṃ mithunaṃ nāma caturthaṃ ca^api karkaṭaḥ//

u12.5ab/.pañcamaṃ ca^api siṃhas tu ṣaṣṭhaṃ kanyā iti smṛtaṃ/

u12.5cd/.tulā tu saptamaṃ jñeyā vṛścikas tu tahtāṣṭamaṃ//

u12.6ab/.dnavī tu navamaṃ jñeyā daśamaṃ makaraḥ smṛtaḥ/

u12.6cd/.kumbhaś caikādaśaṃ jñeyo dvādaśaṃ mīna ucyate//

u12.7ab/.horā śarīraṃ jātasya dvitīye cintitaṃ dhanaṃ/

u12.7cd/.tṛtīye bhrātura ca^eva caturthe svajanas tathā//

u12.8ab/.cintyate pañcame putraḥ ṣaṣṭhe maṇḍale śatrutā/

u12.8cd/.saptame dārasaṃyogo hy aṣṭame naidhanaṃ smṛtaṃ//

u12.9ab/.navame cintyate dharmo daśame darmajaṃ phalaṃ/

u12.9cd/.ekādaśe ca^artha^lābho dvādaśe vyartha^saṃbhavaḥ//

u12.10ab/.ete dvādaśa^cittās tu yathā dṛṣṭā maharṣibhiḥ/

u12.10cd/.sarva^bhūtātmabhūtāś ca yathājñeyāsta dehināṃ//

u12.11ab/.āgastya pṛcchate kaścit prathamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/(p.184)

u12.11cd/.śiras tu spṛśate yaś ca śabdaś ca upalakṣyate//

u12.12ab/.vyādhitaṃ ca^eva hy ātmānam āgneyāś ca vinaṣṭayaḥ/

u12.12cd/.yadi brūyāt tadā tasya ātmārthaṃ cintitaṃ bhavet//

u12.13ab/.kāñcanaṃ rajataṃ tāmraṃ lauhaṃ ca^eva bhṛśaṃ havet/

u12.13cd/.sa ca sarva^gataś ca^eva agnir aśnāti niścitaṃ//

u12.14ab/.etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātam āgneyaṃ tasya nirdiśet/

u12.14cd/.yādṛśaś ca bhavec chabdas tādṛśaṃ tena cintitaṃ//

u12.15ab/.puruṣaḥ kaścid āgatya dvitīyaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/

u12.15cd/.grīvāṃ vā parimārjayed galaṃ ca cibukaṃ punaḥ//

u12.16ab/.yadi śabdaś ca śrūyeta dṛṣṭā gāvas tathā^eva ca/

u12.16cd/.īdṛśaṃ ca dṛxṭvotpātaṃ gośabdaṃ tatra nirdiśet/

u12.16ef/.atha vā yādṛśaḥ śabdas tādṛśaṃ tena cintitam//

u12.17ab/.puruṣaḥ kaścid āgatya tṛtīyaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/

u12.17cd/.mārjayen mukhadeśaṃ tu strī^cittaṃ tasya nirdiśet//

u12.18ab/.atha śabdo bhavet tatra śrūyantāṃ tādṛśās tu te/

u12.18cd/.jātaṃ prajātam upajātaṃ tathā jāto bhaviṣyati//

u12.19ab/.etādṛśaṃ dṛzṭvotpātaṃ garbhaṃ tasya vinirdiśet/

u12.19cd/.atha vā yādṛśaḥ śabdas tādṛśaṃ tena cintitaṃ//

u12.20ab/.puruṣaḥ kaścid āgatya caturthaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/

u12.20cd/.kacchapaṃ spṛśate yas tu kalahaṃ tatra nirdiśet/

u12.20ef/.svajanaṃ vyavahāras tu sati kalahe na saṃśayaḥ//

u12.21ab/.ākaṭṭā kaṭṭeti śabdā bhavanti ca nirantaraṃ/(p.185)

u12.21cd/.etādṛśaṃ dṛṣṭvā^utpātaṃ kalahaṃ tatra nridiśet//

u12.22ab/.puruṣaḥ kaścid āgatya pañcamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/

u12.22cd/.hṛdayaṃ spṛśate yas tu apatyaṃ tatra cintitaṃ//

u12.23ab/.pravāsakaś ca vijñeyaḥ paragrāma^gato mṛtaḥ/

u12.23cd/.śastra^dravyaṃ ca yat tasya brāhmaṇānaṃ kule sthitaṃ//

u12.24ab/.atha śabdo bhavet tatra yaṃ dṛṣṭvā tu maharṣibhiḥ/

u12.24cd/.putraputreti yacchabdo yad gataṃ gatam eva ca/

u12.24ef/.etādṛśaṃ dṛṣṭvā^utpātaṃ maraṇaṃ tatra nirdiśet//

u12.25ab/.puruṣaḥ kaś cid āgatya ṣaṣṭhaṃ tu maṇḍalaṃ spṛśet/

u12.25cd/.spṛśate ca^api pārśvāni gātracintā tu cintitā//

u12.26ab/.vigrahas tu mahā^ghoraḥ śatruś ca^api pravadhyate/

u12.26cd/.atha vā tatra ye śabdāḥ śrotavyās te na saṃśayaḥ//

u12.27ab/.ayaṃ tu prakṣaraś ca^eva hataś ca vihatas tathā/

u12.27cd/.etādṛśaṃ dṛzṭvā^utpātam arivigraham ādiśet/

u12.27ef/.atha vā yādṛśaḥ śabdas tādṛśaṃ tena cintitaṃ//

u12.28ab/.puruṣaḥ kaścid āgatāy saptamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/

u12.28cd/.hastena mardayed hastaṃ tathā nāḍīṃ ca mardayed//

u12.29ab/.niveśacintā vijñeyā anyagrāma^gatā bhavet/ u12.29cd/.tatreme bhavanti śabdāḥ śrotavyā bhūmim icchatā//

u12.30ab/.sthitaṃ niviṣṭaṃ vartañ ca kṛtaṃ hasta^gataṃ tathā/

u12.30cd/.etādṛśaṃ dṛṣṭvā^utpātaṃ niveśaṃ tasya nirdiśet/

u12.30ef/.yādṛśo vā śrutaḥ śabdas tādṛśaṃ tena cintitaṃ//

u12.31ab/.puruṣaḥ kaścid āgatya aṣṭamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/(p.186)

u12.31cd/.udaraṃ ca^eva phicakaṃ dve ime parimārjayet//

u12.32ab/.nidhanaṃ dṛśyate tasya maraṇaṃ ca^api dṛśyate/

u12.32cd/.yadi bhaved bhaven mṛtyur yaś ca^anya^priya^saṅgamaḥ//

u12.33ab/.tatreme śabdāḥ śrotavyā mṛta eva bhaviṣyati/

u12.33cd/.etādṛśaṃ dṛṣṭvā^utpātaṃ vyāpattiṃ tasya nirdiśet//

u12.34ab/.puruṣaḥ kaś cid āgatya navamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/

u12.34cd/.ūruṃ ca spṛśate bhūyā dharma^cintā ca cintitā//

u12.35ab/.tatra śabdāś ca śrotavyā bhavanti hi na saṃśayaḥ//

u12.35cd/.yaja hi yājakaś ca^eva yajamānas tathāiva ca/

u12.35ef/.śabdānevaṃvidhān śrūtvā yajña^cintāṃ tu nirdiśet//

u12.36ab/.puruṣaḥ kaścid āgatya daśamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/

u12.36cd/.karmacintā vicintyeti gṛha^karma na saṃśayaḥ//

u12.37ab/.spṛśate jānunī ca^eva karma^cintāṃ tu nirdiśet/

u12.37cd/.tatra śabdā ahbvantīme śrotavyāś ca na saṃśayaḥ//

u12.38ab/.bhūmikarma ca kṣetraṃ ca kṣetrakarma tathāiva ca/

u12.38cd/.etādṛśaṃ dṛzṭvā^utpātaṃ karma^cintāṃ vinirdiset//

u12.39ab/.puruṣaḥ kaścid āgatya ekādaśaṃ tu saṃspṛśet/

u12.39cd/.jaṅghe tu spṛśate bhūyo hy artha^lābhaṃ vinirdiśet//

u12.40ab/.tatreme śabdāḥ śrotavyā bhavantīha na saṃśayaḥ/

u12.40cd/.paṇasuvarṇa^celāni dhānyaṃ samaṇikuṇḍalaṃ//

u12.41ab/.etādṛśaṃ ravaṃ śrūtvā hiraṇyaṃ tasya nirdiśet/

u12.41cd/.atha vā yādṛśaḥ śabdas tādṛśaṃ phalam ādiśet//

u12.42ab/.puruṣaḥ kaścid āgatya dvādaśaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/(p.187)

u12.42cd/.pādau ca spṛśate pṛcchan cittaṃ vā^apy anarthikaṃ//

u12.43ab/.yas tu tac cintito hy artha^āśā āgantukā ca yā/

u12.43cd/.atha vā śabdāḥ śrotavyā nimitta^jñāna^pāragaiḥ//

u12.44ab/.nirāśaś ca^eva ghoṣaś ca nirāśaṃ tasya nirdiśet/

u12.44cd/.atha vā yādṛśaḥ śabdas tādṛśaṃ tena cintitaṃ//

u12.45/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin dvādaśa^rāśiko nāma^adhyāyaḥ/

u12.46/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin kanyā^lakṣaṇaṃ nāma^adhyāyaṃ vyākhāsyāmi/ tac chrūyatāṃ / atha kiṃ/ kathayatu bhagvāṃs triśaṅkuḥ//

u13 kanyā^lakṣaṇaṃ u13.1ab/.tatvaṃ vijñāyate yena yena śubham upasthitaṃ/

u13.1cd/.ninditaṃ ca praśastaṃ ca strīṇāṃ vakṣyāmi lakṣaṇaṃ//

u13.2ab/.pitaraṃ mātaram ca^eva mātulaṃ bhrātaraṃ tathā/

u13.2cd/.vimbād vimbaṃ parīkṣeta triśaṅku^vacanaṃ yathā//

u13.3ab/.muhūrte tithi^sampanne nakṣatre ca^api pūjite/

u13.3cd/.tad vijñaiḥ saha saṅgamya kanyāṃ paśyeta śāstra^vit//

u13.4ab/.hastau pādau nirīkṣeta nakhāni hy aṅgulīs tathā/

u13.4cd/.pāṇilekhāś ca jañghae ca kaṭinābhyūrum eva ca//

u13.5ab/.oṣṭhau jihvāṃ ca dantāṃś ca kapolau nāsikāṃ tathā/

u13.5cd/.akṣibhravau lalāṭaṃ ca karṇau keśāṃs tathā^eva ca//

u13.6ab/.romarājīṃ savaraṃ varṇaṃ mantritaṃ gatim eva ca/(p.188)

u13.6cd/.matiṃ sattvaṃ samīkṣeta kanyānāṃ śāstra^kovidaḥ/

u13.6ef/.tatra pūrvaṃ parīkṣeta svayam eva vicakṣaṇaḥ//

u13.7ab/.kaṃsasvarā meghavarṇā nārī madhura^locanā/

u13.7cd/.aṣṭau putrān prasūyeta dāsīdāsaiḥ samāvṛtā//

u13.8ab/.avyāvartāś catvāro yasyāḥ sarve ca^eva pradakṣiṇāḥ/

u13.8cd/.samagātravibhaktāṅgī putrānaṣṭau prasūyate//

u13.9ab/.maṇḍūkakukṣir yā nārī saiśvaryam adhigacchati/

u13.9cd/.dhanyān sā janayet putrāṃs teṣāṃ prītiṃ ca bhuñjate//

u13.10ab/.yasyāḥ pāṇitale vyaktaḥ kacchapaḥ svastiko dhavajaḥ/

u13.10cd/.aṅkuśaṃ kuṇḍalaṃ mālā dṛśyante supratiṣṭhitāḥ/

u13.10ef/.ekaṃ sā janayet putraṃ taṃ ca rājānam ādiśet//

u13.11ab/.yasyāḥ pāṇau prakṛśyeta koṣṭha^āgāraṃ satoraṇaṃ/

u13.11cd/.api dāsakule jātā rāja^patnī bhaviṣyati//

u13.12ab/.dvātriṃśad daśanā yasyāḥ sarve gokṣīrapāṇḍarāḥ/

u13.12cd/.samaśikhari snigdhābhā rājānaṃ sā prasūyate//

u13.13ab/.snigdhā kāraṇḍavaprekṣā hariṇākṣī tanutvacā/

u13.13cd/.rakta^uṣṭhajihvā sumukhī rājānam upatiṣṭhati//

u13.14ab/.sūkṣmā ca tuṅganāsā ca muktam āraktimodarī/

u13.14cd/.subhrūḥ suvarakeśāntā sā tu kanyā bahu^prajā//

u13.15ab/.aṅgulyaḥ saṃhitāḥ kāntā nakhāḥ kamalasannibhāḥ/

u13.15cd/.suṛjurakta^caraṇā sā kanyā sukha^medhate//

u13.16ab/.yasyāvartau samau snighdau ubhau pārśvau susaṃsthitau/

u13.16cd/......................rāja^patnī tu sā bhavet//

u13.17ab/.pradakṣiṇaṃ prakrameta prekṣate ca pradakṣiṇaṃ/(p.189)

u13.17cd/.pradakṣiṇa^samācārāṃ kanyāṃ bhāryā^artham āvahet//

u13.18ab/.ūrū jaṅghe ca pārśve ca tathā vikramaḥ saṃsthitaḥ/

u13.18cd/.rakta^ante vipule netre sā kanyā sukhamedhate//

u13.19ab/.mṛga^akṣī mṛga^jaṅghā ca mṛga^grīvā mṛga^udarī/

u13.19cd/.yukta^nāmā tu yā nārī rājānam upatiṣṭhite//

u13.20ab/.yasya^agra^lalitāḥ keśā mukhaṃ ca parimaṇḍalaṃ/

u13.20cd/.nābhiḥ pradakṣiṇa^āvartā sā kanyā kula^vardhinī//

u13.21ab/.na^atidīrghā na^atihrasvā supratiṣṭha^tanu^tvacā/

u13.21cd/.sukha^saṃsparśa^keśa^agrā saubhāgyaṃ na^ativartate//

u13.22ab/.kānta^jihvā tu yā nārī rakta^uṣṭhī priya^bhāṣiṇī/

u13.22cd/.tādṛśīṃ varayet prājño gṛha^arthaṃ sukhamedhinīṃ//

u13.23ab/.nīla^utpala^suvarṇa^ābhā dīrgha^aṅguli talā tu yā/

u13.23cd/.sahasrāṇāṃ bahūnāṃ tu svāminī sā bhaviṣyati//

u13.24ab/.dhana^dhānyaiḥ samāyuktāṃ āyuṣā yaśasā śriyā/

u13.24cd/.kanyāṃ lakṣaṇa^sampannāṃ prāpya vardhati mānavaḥ//

u13.25ab/.kīrtitās tu mayā dhanyā maṅgalya^lakṣaṇāḥ striyaḥ/

u13.25cd/.apraśastaṃ pravakṣyāmi yathā^uddeśena lakṣaṇaṃ//

u13.26ab/.ūrdhva^prekṣī adhaḥprekṣī yā ca tiryak ca prekṣiṇī/

u13.26cd/.udbhrāntā vipulākṣī ca varjanīyā vicakṣaṇaiḥ//

u13.27ab/.bhinna^agraśatikā rūkṣāḥ keśaā yasyāḥ pralambhikāḥ//

u13.27cd/.citra^avalī citra^gātrā bhavati kāma^cāriṇī//

u13.28ab/.kāmukā piṅgalā ca^eva gaurī caiva^atikālikā/

u13.28cd/.atidīrghā atihrasvā varjanīya vicakṣaṇaiḥ//

u13.29ab/.yasya^astrīṇi pralambanti lalāṭam udaraṃ sphicau/(p.190)

u13.29cd/.trīṃś ca sā puruṣān hanti devaraṃ śvaśuraṃ patiṃ//

u13.30ab/.pārśvato roma^rājī tu vinatā ca kaṭir bhavet/

u13.30cd/.dīrgham āyur avāpnoti dīrgha^kālaṃ ca duḥkhitā//

u13.31ab/.kāka^jaṅghā ca yā nārī rakta^akṣī vardhasvarā/

u13.31cd/.niḥsukhā ca nirāśā ca varjitā naṣṭa^bāndhavā//

u13.32ab/.atisthūla^udaraṃ yasyāḥ pralambo nimra^sannibhaḥ/

u13.32cd/.atyantam avaśā nārī bahu^putrā suduḥkhitā//

u13.33ab/.yā tu sarva^samācārā mṛd^vaṅgī samatāṃ gatā/

u13.33cd/.sarvaiḥ samair guṇair yuktā vijñeyā kāma^cāriṇī//

u13.34ab/.yasyā roma^cite jaṅghe mukhaṃ ca parimaṇḍalaṃ/

u13.34cd/.putraṃ vā bhrātaraṃ vā^api jāram icchati tādṛśī//

u13.35ab/.yasyā bāhu^prakoṣṭhau dvau roma^rājī^samāvṛtau/

u13.35cd/.uttaroṣṭhe ca romāṇi sā tu bhakṣayate patiṃ//

u13.36ab/.yasya hastau ca pādāu ca chidrau danta^antarāṇi ca/

u13.36cd/.patinā^upārjitaṃ dravyaṃ na tasyā ramate gṛhe//

u13.37ab/.tasyās tu vrajamānāyāḥ sphuṭante parva^sandhayaḥ/

u13.37cd/.sā jñeyā duḥkha^bahulā sukhaṃ naiva^adhigacchati//

u13.38ab/.yasyāḥ kaniṣṭhikā pāde bhūmiṃ na spṛśate +aṅguliḥ/

u13.38cd/.kaumāraṃ sā patiṃ syaktvā ātmanaḥ kurute priyaṃ//

u13.39ab/.anāmāṅguliḥ pādasya mahīṃ na spṛśate +aṅguliḥ/

u13.39cd/.na sā ramati kaumāraṃ bandhakītvena jīvati//

u13.40ab/.yasyāḥ pradeśinī pāde +aṅgulṣṭhaṃ samatikramet/

u13.40cd/.kumārī kurute jāraṃ yauvanasthā viśeṣataḥ//

u13.41ab/.āvartaḥ pṛṣṭhato yasyā nābhī sā ca^anubandhati/(p.191)

u13.41cd/.na sā ramati kaumāraṃ dvitīyaṃ labhate patiṃ//

u13.42ab/.vikṛtā sthirajālā ca rūkṣa^gaṇḍa^śiroruhā/

u13.42cd/.api rāja^kule jātā dāsītvam adhigacchati//

u13.43ab/.yasyās tu hasamānāyā gaṇḍe jāyati kūpakaṃ/

u13.43cd/.agnikārye +api sā gatvā kṣipraṃ doṣaṃ kariṣyati//

u13.44ab/.sama^asama^gatā subhrūr gaṇḍa^āvartā ca ya bhavet/

u13.44cd/.pralambhoṣṭhī tu yā nārī naikatra ramate ciraṃ//

u13.45ab/.lamba^udarī sthūlaśirā rakta^akṣī piṅgala^ānanā/

u13.45cd/.aṣṭau bhakṣayate vīrān navame tiṣṭhate ciraṃ//

u13.46ab/.na devikā na nadikā na ca daivata^nāmikā/

u13.46cd/.vṛkṣa^gulma^sanāmā ca varjayīyā vicakṣaṇaiḥ//

u13.47ab/.nakṣatra^nāmā yā nārī yā ca gotra^sanāmikā/

u13.47cd/.suguptā rakṣitā vā^api manasā pāpām ācaret//

u13.48ab/.dārān vivarjayed etān yā mayā parikīrtitāḥ/

u13.48cd/.praśastā yās tu pūrvoktās tādṛśīyān naraḥ sadā//

u13.49ab/.padma^aṅkuśa^svastika^vardhamānaiś cakra^dhvajābhyāṃ kalaśena pāṇau//

u13.49cd/.śaṅkha^ātapatra^uttama^lakṣaṇaiś ca sampattaye sādhu bhavanti kanyāḥ//

u13.50/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin kanyā^lakṣaṇaṃ nāma^adhyāyaḥ/

u13.51/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin vastra^adhyāyaṃ vyākhāsyāmi/ tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ/ kathayatu bhagavān triśaṅkuḥ//

u14 vastra^adhyāyaḥ (p.192)

u14.1ab/.kṛttikāsu dahaty agnir artha^lābhāya rohiṇī/

u14.1cd/.mṛgaśirā mūṣīdaṃśā ārdrā prāṇa^vināśinī//

u14.2ab/.punarvasuś ca dhanyā syāt puṣye vai vastravān bhavet/

u14.2cd/.aśleṣāsu bhaven moṣaḥ śmaśānaṃ maghayā vrajet//

u14.3ab/.phālgunīsu bhaved vidyā uttarāsu ca vastravān/

u14.3cd/.hastāsu hasta^karmāṇi citrāyāṃ gamanaṃ dhruvaṃ//

u14.4ab/.svātyāṃ ca śobhanaṃ vastraṃ viśākhā priya^darśanaṃ/

u14.4cd/.bahu^vastrā ca^anurādhā jyeṣṭhā vastra^vināśnī//

u14.5ab/.mūlena kledayed vāsa āṣāḍhā roga^sambhavā/

u14.5cd/.uttarā mṛṣṭa^bhojī syāc chravaṇe cakṣuṣo rujaṃ//

u14.6ab/.dhaniṣṭhā dhānya^bahulā vidyāc chatabhiṣe bhayaṃ/

u14.6cd/.pūrvabhādrapade toyaṃ putra^lābhāya ca^uttarā//

u14.7ab/.revatī dhana^lābhāya aśvinī vastra^lābhadā/

u14.7cd/.bharaṇī ca bhaya^ākīrṇā caura^gamyā ca sā bhavet//

u14.8/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin vastra^adhyāyaḥ/

u14.8/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin luṅgādhyāyaṃ pravakṣyāmi/ tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ/kathayatu bhagavān triśaṅkuḥ//

u15 luṅgādhyāyaḥ (p.193)

u15.1ab/.kutra^utpannā ime bījāḥ (?) śasyānāṃ ca yavādayaḥ/

u15.1cd/.yair idaṃ dhriyate viśvaṃ kṛtsnaṃ sthāvara^jaṅgamaṃ//

u15.2ab/.vāpayet tu kathaṃ bījaṃ lāṅgalaṃ yojayet kathaṃ/

u15.2cd/.keṣu nakṣatra^yogeṣu tithi^yogeṣu keṣu ca//

u15.3ab/.śāradaṃ vā^atha graiṣmaṃ tu kasmin māse tu vāpayet/

u15.3cd/.nimittaṃ kati śasyante kāni vā parivarjayet/

u15.3ef/.kasya vā dāpayed dhūpaṃ kena mantreṇa dāpayet//

u15.4ab/.pradakṣiṇa^samāvṛttā yadi luṅgā prajāyate/

u15.4cd/.tadā nāga^mukhī luṅgā dahati citra^mukhy api//

u15.5ab/.darbha^sūcī^mukhī vā^api kāraṇaṃ tatra ko bhavet/

u15.5cd/.kati saubhikṣikā luṅgaḥ kati daurbhikṣikāḥ smṛtāḥ/

u15.5ef/.kati varṇāḥ samākhyātāḥ kati varṇā nidarśitāḥ//

u15.6ab/.naṣṭa^apanaṣṭa^bījasya varṣati yadi vāsavaḥ/

u15.6cd/.nirghāto vā bhavet tīvro +athavā^api medinī calet//

u15.7ab/.śasyaṃ phalasya kiṃ tatra nimittam upalakṣayet/

u15.7cd/.sarvam etat samāsena śrotum icchāmi tattvataḥ//

u15.8ab/.puṣkarasāriṇo brāhmaṇasya vacanaṃ śrūtvā triśaṅku^mātaṅga^adhipatir idaṃ vacanam abravīt/

u15.9ab/.purā deva^asurar nāgair yakṣa^rākṣasa^kinnaraiḥ/

u15.9cd/.sāgarād amṛtaṃ dṛṣṭaṃ manthite tu samudbhavaṃ//

u15.10ab/.amṛte bhakṣyamāṇe tu bhāgaṃ prārthitavān dvijaḥ/(p.194)

u15.10cd/.tato dattāḥ surair bhāgā amṛtād daśavindavaḥ//

u15.11ab/.tata utpannā ime bījā bhuvi loka^sukha^āvahāḥ/

u15.11cd/.yava^brīhi^tilāś ca^eva godhūmā mudga^māṣakāḥ//

u15.12ab/.śyāmakaṃ saptamaṃ vidyād ikṣuś ca^aṣṭamakaḥ smṛtaḥ/

u15.12cd/.śeṣās tu saṅgatā jātā bahavaḥ śasya^jātayaḥ//

u15.13ab/.haritakeṣu sarveṣu ye ca^anye sattva^jātayaḥ/

u15.13cd/.parito navamo vinduḥ sarva^dehe +amṛto +abhavat/

u15.13ef/.mūleṣu ca^eva sarveṣu vindur ekaḥ prapātitaḥ//

u15.14ab/.āṣāḍhe śukla^pakṣe +asya vrīhi^dhānyāni vāpayet/

u15.14cd/.śārada^ādīni sarvāṇi māse bhādrapade tathā//

u15.15ab/.kārttike mārgaśīrṣe vā grīāma dhānyāni vāpayet/

u15.15cd/.pañcabhyāṃ śukla^saptamyāṃ ṣaṣṭhyām ekādaśīṣu ca//

u15.16ab/.trayodaśyāṃ dvitīyāyāṃ tathā hi navamīṣu ca/

u15.16cd/.viśeṣatas tu nimneṣu sarva^bījāni hy utsṛjet//

u15.17ab/.bharaṇī puṣya^mūleṣu hasta^aśivanī^maghāsu ca/

u15.17cd/.kṛttikāsu viśākhāsu viśeṣeṇa tu śāradaṃ//

u15.18ab/.saumye maitre +anurādhe ca dhaniṣṭhā^śravaṇāsu ca/

u15.18cd/.utsargaḥ sarva^bījānām uttareṣu praśasyate/

u15.18ef/.varjayej janma^nakṣatraṃ saṃgrahaṃ ca vivarhayet//

u15.19ab/.grāma^kṣetre ca yad bījaṃ gṛhe ca gṛha^devatā/

u15.19cd/.nimittam upalakṣeta maṅgalāni śubhāni ca//

u15.20ab/.brāhmaṇaṃ kṣatriyaṃ kanyām arciṣmantaṃ ca pāvakaṃ/(p.195)

u15.20cd/.vāraṇa^indraṃ vṛṣaṃ ca^eva hayaṃ vā svabhyalaṃkṛtaṃ//

u15.21ab/.pūrṇa^kumbhaṃ dhvajaṃ chatram āmāmāṃsaṃ surāṃ tathā/

u15.21cd/.uddhṛtāṃ dhāraṇīṃ ca^eva baddham eka^paśuṃ dadhi//

u15.22ab/.cakra^ārūḍhaṃ ca śakaṭaṃ kāka^ārūḍhāṃ ca sūkarīṃ/

u15.22cd/.parasya^āropaṇaṃ dṛṣṭvā sasya^sampattim ādiśet//

u15.23ab/.sarve dakṣiṇato dhanyāḥ puraś ca mṛga^pakṣiṇaḥ/

u15.23cd/.daśanaṃ śukha^puṣpāṇāṃ phalānaṃ ca^eva śasyate//

u15.24ab/.ajo vā vāmataḥ śasyo jambukaś ca praśasyate/

u15.24cd/.vikṛtaṃ kubja^kuṣṭhiṃ ca mukhaṃ śmaśrudharaṃ tathā//

u15.25ab/.naraṃ nirbhartsitaṃ dīnaṃ śokārtaṃ vyādhi^pīḍitaṃ/

u15.25cd/.varāha^vṛndaṃ sarpaṃ ca gardabhaṃ bhāra^hīnakaṃ/

u15.25ef/.dṛṣṭvā nivartayed bījaṃ punar grāmaṃ praveśayet//

u15.26ab/.tilasya bahu(?) pūrṇasya bhāṇḍe syād vapanam tathā/

u15.26cd/.śrūtvā hy etāni vrajatāṃ sasya^sampattim ādiśet//

u15.27ab/.rāśisthaṃ grathitaṃ dhautaṃ svasthamaṃ kuritaṃ tathā/

u15.27cd/.śrūtvā saṃmārjitaṃ ca^eva ity āśukṛtinaṃ viduḥ//

u15.28ab/.śrūtvā mlānaṃ ca śuṣkaṃ ca manda^vṛṣṭiṃ ca nirdiśet/

u15.28cd/.śrūtvā nivartayed bījaṃ punar grāmaṃ praveśayet//

u15.29ab/.nīyamānaṃ ca yad bījaṃ varṣate yadi vāsavaḥ/

u15.29cd/.svayam eva tu tac chasyaṃ kāmaṃ kālena bhujyate//

u15.30ab/.nīyamānaṃ ca yad bījaṃ kampate yadi medinī/

u15.30cd/.bhramyate karṣakaḥ sthānān na tac chakyaṃ tu vāpituṃ//

u15.31ab/.nīyamānasya bījasya nirghāto dāruṇo bhavet/(p.196)

u15.31cd/.svāmino maraṇaṃ kṣipraṃ śasya^pālasya nirdiśet//

u15.32ab/.atha vā vyākulaṃ kuryād rāja^daṇḍa^nikṛntati/

u15.32cd/.dṛṣṭvā nivartayed bījaṃ punar grāmaṃ niveśayet//

u15.33ab/.brāhmaṇebhyo yathā^śakti datvā tu saṃprayojayet/

u15.33cd/.kṛtvā suvipulāṃ vedīṃ darbhān āstīrya sarvataḥ/

u15.34ab/.samidbhir agniṃ prajvālya juhuyād ghṛta^sarṣapaṃ/

u15.34cd/.veda^śāntiṃ japet pūrvaṃ śasyāśāntim ataḥ praṃ/

u15.35ab/.jayet pārāśaraṃ pūrvaṃ priyataṃ vācayed dvijaiḥ/

u15.35cd/.prathamaṃ prāṅmukhaṃ bījaṃ prakṣiped uttare +atha vā//

u15.36ab/.pipīlikā yadā kṣetre bījaṃ kurvanti saṅcayaṃ/

u15.36cd/.suvṛṣṭiṃ ca subhikṣaṃ ca sarva^sasyeṣu sampadā/

u15.37ab/.haranti cet tṛṇād bījaṃ tṛṇe śasya^apahā api/

u15.37cd/.prasparaṃ ca hiṃsanti dhānyaṃ ca nidhanaṃ vrajet//

u15.38ab/.sthaleṣu sañcayaṃ dṛṣṭvā mahā^vṛṣṭiṃ vinirdiśet/

u15.38cd/.dṛṣṭvā tu sañcayaṃ nimne +anāvṛṣṭiṃ ca nirdiśet//

u15.39ab/.yadā tu proṣitaṃ bījaṃ sapta^rātreṇa jāyate/

u15.39cd/.suvṛṣṭiṃ ca subhikṣaṃ ca sarva^śasyeṣu sampadā//

u15.40ab/.yadā tu proṣitaṃ bījam ardha^māsena jāyate/

u15.40cd/.alpaṃ niṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ ca^atra jāyate//

u15.41ab/.tri^rātrāc catūrātrād vā yadi luṅgaḥ prajāyate/

u15.41cd/.ativṛṣṭir bhavet tatra para^cakra^bhayaṃ viduḥ//

u15.42ab/.luṅgasya tu ye pādāḥ pañca sapta navā tathā/

u15.42cd/.suvṛṣṭiṃ ca subhikṣaṃ ca sarva^sasyeṣu sampadā//

u15.43ab/.syāl luṅgasya tu ye pādāś catvāroṣṭapadā^atha vā/(p.197)

u15.43cd/.alpaṃ niṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ ca^atra nirdiśet//

u15.44ab/.luṅgasya yadi pādās tu dṛśyante dvādaśa kvacit/

u15.44cd/.kvacin niṣpadyate śasyaṃ drubhikṣaṃ kvacid ādiśet/

u15.44ef/.vāma^āvartāḥ pradṛśyante durbhikṣaṃ tatra nirdiśet//

u15.45ab/.yadā pūrva^mūkhī luṅgā kṣemaṃ vṛṣṭiṃ ca nirdiśet/

u15.45cd/.yadā paścān mukhī luṅgā ativṛṣṭiṃ ca nirdeśet//

u15.46ab/.kṣemaṃ subhikṣaṃ caiva^atra yadā luṅga^uttarāmukhī

u15.46cd/.haritāla^suvarṇa^ābhā bhadra^śocir iva^utthitā//

u15.47ab/.darbha^sūcī^mukhī ca^api dṛśyate yatra kutracit/

u15.47cd/.kvacin niṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ tatra nirdiśet//

u15.48ab/.yadā nāga^mukhī luṅgā dṛśyate yatra vā kavcit/

u15.48cd/.kvacin niśyadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ ca^atra nirdiśet/

u15.48ef/.tatra^aśani^bhayaṃ ca^api bhayaṃ meghān na saṃśayaḥ//

u15.49ab/.kṛṣi^mūlam idaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaraṃ/

u15.49cd/.na^asti kṛṣi^samāvṛttiḥ svayam uktaṃ svayambhuvā//

u15.50ab/.nākṛṣer dharmam āpnoti nākṛṣeḥ sukham āpnuyāt/

u15.50cd/.dharmam arthaṃ tathā kāmaṃ sarvaṃ prāpnoti karṣakaḥ//

u15.51ab/.iti luṅgādhyāyaḥ//

u15.52ab/.punar api puṣkarasārī brāhmaṇas triśaṅkuṃ mātaṅga^adhipatim etad avocat/

u15.53ab/.kathaṃ pṛthivyāṃ nāgāś ca kena vā vinivāritāḥ/(p.198)

u15.53cd/.kuto mūla^samutthānaṃ nirghātaḥ kutra jāyate//

u15.54ab/.kutaś ca^abhrāṇi jāyante nānā^varṇā diśo daśa/ u15.54cd/.kasya^eṣa mahataḥ śabdaḥ śrūyate dundubhis varaḥ//

u15.55ab/.ko hi sṛjati durbhikṣaṃ subhikṣaṃ ca^eva prāṇināṃ/

u15.55cd/.kas tatra sa muni^śreṣṭho nāma gotraṃ bravīhi me//

u15.56ab/.daivatāni ca me brūhi vidhānāni svayambhuvaḥ/

u15.56cd/.yajñaṃ ca yajña^bhāgaṃ ca hotavyaś ca yathā baliḥ//

u15.57ab/.pṛthivyāṃ daivataṃ brūhi āśrame daivataṃ brūhi/

u15.57cd/.deve tu daivataṃ brūhi kena devo sā kalpitā//

u15.58ab/.pātrasya daivataṃ brūhi pūrṇa^kumbhasya daivataṃ/

u15.58cd/.karake daivataṃ brūhi tathā sthālyāṃ ca daivataṃ//

u15.59ab/.śasyasya daivataṃ brūhi śasya^pālasya daivataṃ/

u15.59cd/.vāyu^skandhaiś ca katibhiḥ śukro vegaṃ pramuñcati//

u15.60ab/.atha triśaṅkur mātaṅga^adhipatir brāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇam etad avocat/

u15.61ab/.pṛthivī vā vāyur ākāśam apo jyotiś ca pañcamaṃ/

u15.61cd/.tatra saṃvartate piṇḍaṃ tato meghaḥ pravartate//

u15.62ab/.eṣa vyāpnoti ca^ākāśaṃ vāyunā janyate ghanaḥ/

u15.62cd/.āditya^raśmayo vāri samudrasya nabhas^tale//

u15.63ab/.tajjalaṃ nāga^saṃkṣiptaṃ tato varuṇa^saṃkṣayaḥ/

u15.63cd/.vāyur nabho garjayate agnir vidyotate diśaḥ//

u15.64ab/.marutā kṣipyate piṇḍaṃ sannipātaś ca garjate/(p.199)

u15.64cd/.virodhanaṃ tu vāyoś ca agnaś ca anilasya ca//

u15.65ab/.ākāśe vartate piṇḍaṃ paścāt patati medinīṃ/

u15.65cd/.yad grahāṇām adhipatir nakṣatra^jyotiṣām api/

u15.65ef/.tato māruta^saṃsargāt parjanyam api varṣati//

u15.66ab/.varṣate śaila^śikhare yatra saṃprasthito janaḥ/

u15.66cd/.yatra satyaṃ ca dharmaś ca havirmeghaś ca vartate//

u15.67ab/.tatra bījāni rohanti anna^pānaṃ samṛdhyati/

u15.67cd/.evaṃ piṇḍāśanirādyā tato vātāśanī smṛtā/

u15.67ef/.dantāśanī tṛtīyā tu aśanis tu caturthikā//

u15.68ab/.pañcamī krimayaḥ proktāḥ ṣaṣṭhī tu śalabhās tathā/

u15.68cd/.saptamī syād anāvṛṣṭir ativṛṣṭhis tathāṣṭamī//

u15.69/.navamī sambaraḥ proktā ity āha bhagavāms triśaṅkuḥ/

u15.70ab/.etāstv aśanyo vyākhyātās tāsāṃ vai devatāḥ śṛṇu/

u15.70cd/.piṇḍāśanī brahmasṛṣṭā eṣā jyeṣṭhādyadevatā//

u15.71ab/.dantāśanī tu sainyānāṃ grahā vātāśanī smṛtā/

u15.71cd/.adeśa ................... devatāḥ//

u15.72ab/.śalabhāḥ ketudaivatyā ādityā ditidevatāḥ/

u15.72cd/.saṃsakām ativarṣasya anāvṛṣṭes tu jyoti[ṣaḥ}/

u15.73ab/.[samba]rasya tu parjanyam ākhyātāḥ nava devatāḥ/

u15.73cd/.aśanyā devatāḥ proktā ākāśa^gamana^arthaṃ bodhata//

u15.74ab/.pūrvam adhīndra^daivatyaṃ dakṣiṇo yama^daivataṃ/

u15.74cd/.varuṇaṃ paścime vidyād uttare dhanadaḥ smṛtaḥ/(p.200)

u15.74ef/..... tyā daivataṃ vizṇur āśramaṃ viśva^daivataṃ//

u15.75ab/.samihā^daivatā devās tebhyo devī prakalpitā/

u15.75cd/.samidhā^daivatā ..........to 'gni^hutāśanaṃ//

u15.76ab/.vedyāṃ tu daivataṃ ......... kārāditya^daivataṃ/

u15.76cd/.pātrasya devatā dharmaḥ pūrṇa^kumbhe janārdanaḥ//

u15.77ab/.caruṃ ceti ...........dhūpa^sthānasya jyotiṣaḥ/

u15.77cd/.śasya ....... śasya^pālo mahā^matiḥ/

u15.77ef/.vāyu^skandhaiś caturbhis tu śukro vegaṃ pramuñcati//

u15.78ab/.atra madhye pṛthivyāya āśramo viśva^daivataḥ/

u15.78cd/.tasmin deśe ...... yasmin prīto vṛṣa^dhvajaḥ//

u15.79ab/.aty āha bhagavāṃs triśaṅkuḥ/ punar api puṣkarasārī brāhmaṇas triśaṅkum evam āha/

u15.80ab/.kim artham āśrame nityaṃ hūyate havya^vāhanaḥ/

u15.80cd/.tṛṇa^kāṣṭhāni saṃhṛtya meghaṃ dṛṣṭvā samutthitaṃ//

u15.81ab/.ati .......... nyate agniṃ sudāruṇaṃ/

u15.81cd/.sarva^loka^hita^arthāya dhyātvā divyena cakṣuṣā/

u15.81ef/.praśamec ca samāsena tad bhava^arthaṃ tu ..... //

u15.82/.evam ukte triśaṅkur mātaṅga^adhipatir brāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇam etad avocat/

u16 dhūmikādhyāyaḥ (p.201)

u16.1ab/.purā hi khāṇḍava^dvīpam arjunena mahā^ātmanā/

u16.1cd/................ jvalitaṃ jāta^vedasā//

u16.2ab/................ prasanna^mānān nidhi^gataṃ/

u16.2cd/.tatra dagdhā anekā hi nāgāḥ koṭī^sahasraśaḥ//

u16.3ab/.purā mahā^uragagaṇā yakṣa^rākṣasa^pannagāḥ/

u16.3cd/.pāda^hīnāḥ kṛtāḥ kecid vāhu^hīnāḥ kṛtāpare//

u16.4ab/.vaikalyaṃ karṇa^nāsābhyāṃ kṛtaṃ caiva^akṣipātanaṃ/

u16.4cd/.tadā^prabhṛti bhūtānāṃ dṛṣṭaṃ vai trāsitaṃ manaḥ//

u16.5ab/.agninā tāpitāḥ kecid vāṇair anye ca sūditāḥ/

u16.5cd/.vācāṭakena^api purā kādraveyāḥ prapātitāḥ//

u16.6ab/.ācaṣā havi^gandhena muhyamānā nabhontare/

u16.6cd/.tadvihīnāḥ patanty anye guhyakā dharaṇī^tale//

u16.7ab/.sahāmpatis tu nāmnā sa śasya^kāle tadāśrame/

u16.7cd/.śasya^pālais tu satatam hotavyo havya^vāhanaḥ//

u16.8ab/.gṛha^medhī jvālayed agniṃ nirmale +api nabhontare/

u16.8cd/.dig^bhāgeṣu ca bhūtānāṃ teṣām arthaṃ dine dine//

u16.9ab/.jāgratam satataṃ vahnim āśramastho +api dhārayet/

u16.9cd/.meghaṃ dṛṣṭvā viśeṣeṇa jvālitavyo hutāśanaḥ//

u16.10ab/.sadhūmlaṃ jvalitaṃ dṛṣṭvā dīpyamānaṃ tu pāvakaṃ/

u16.10cd/.bhayam āpatate teṣāṃ nāga^sainyaṃ vimuhyate//

u16.11ab/.agniṃ paricarato +asya śasya^pālasya ca^āśrame/

u16.11cd/.agninā hūyamānena sidhyate sarva^karma ca//

u16.12/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin dhūmikādhyāyaḥ/

u16.13/.atha khalu bhoḥ puṣkarasārin tithi^karma^nirdeśaṃ nāma^adhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/ tac chrūyatāṃ/ atha kiṃ/ kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuḥ/

u17 tithi^karma^nirdeśaḥ (p.202)

u17.1ab/.nandāṃ pratipadām āhuḥ praśastāṃ sarva^kramasu/

u17.1cd/.vijñānasya samārambhe pravāse ca vigarhitā//

u17.2ab/.dvitīyā kathitā bhadrā śastā bhūṣaṇa^karmasu/

u17.2cd/.jayā tṛtīyā vyākhyātā praśastā jaya^karmasu//

u17.3ab/.caturthī kathitā riktā grāma^sainya^vadhe hitā/

u17.3cd/.caurya^abhicāra^kūṭa^agnidāha^gorasa^sādhane//

u17.4ab/.pūrṇā tu pañcamī jñeyā cikitsā^gamana^adhvasu/

u17.4cd/.dāna^adhyayana^śilpeṣu vyāyāme ca praśasyate//

u17.5ab/.jyeti saṃjñitā ṣaṣṭhī garhitā +adhvasu śasyate/

u17.5cd/.gṛhe kṣetre vivāhe vā +avāha^karmasu mitra^iti//

u17.6ab/.bhadrā ca saptamī khyātā śreṣṭhā sā saukṛte +adhvani/

u17.6cd/.nṛpāṇāṃ śāsane chatre śayyānāṃ karaṇeṣu ca//

u17.7ab/.mahā^bala^aṣṭamī sā ca prayojyā parirakṣaṇe/

u17.7cd/.bhaya^mandara^baddheṣu yogeṣu haraṇeṣu ca//

u17.8ab/.agrasenā tu navamī tasyāṃ kuryād ripu^kṣayaṃ/

u17.8cd/.tathā viṣaghna^avaskanda^vidyā^bandha^vadha^kriyāḥ//

u17.9ab/.sudharmā daśamī śastā śāstra^ārambhe dhanodyate/

u17.9cd/.śānti^svastyayana^ārambhe dāna^yajña^udyateṣu ca//

u17.10ab/.ekādaśī punarmānyā strīṣu ca māṃsa^madyayoḥ/

u17.10cd/.kārayen nagaraṃ guptaṃ vivāhaṃ śāstra^karma ca//

u17.11ab/.yaśeti dvādaśīmm āhur vaire +adhvani ca garhitā/

u17.11cd/.vivāhe ca girau kṣetre gṛha^kramasu pūjitā//

u17.12ab/.jayā trayodaśī sādhvī maṇḍaleṣu ca yoṣitāṃ/(p.203)

u17.12cd/.kanyā^varaṇa^vāṇijya^vivāha^ādiṣu ca^iṣyate//

u17.13ab/.ugrā caturdaśī tu syāt kārayed abhicārakaṃ/

u17.13cd/.vadha^bandha^prayogāṃś ca pūrvaṃ ca prahared api//

u17.14ab/.siddhā pañcadaśī sādhvī devatā^agni^vidhau hitā/

u17.14cd/.go^saṃgraha^vṛṣa^utsarga^bali^japya^vrateṣu ca//

u17.15ab/.nanda^ādīnāṃ kriyā pūrve ṣaṣṭhy^ādīnāṃ tu madhyame/

u17.15cd/.sunandāyāś ca saṃdhyābhir dinarātryoḥ prasidhyate//

u17.16/.ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin tithi^karma^nirdeśo nāma^adhyāyaḥ/ u17.17/.api ca mahā^brāhmaṇa idaṃ pūrva^nivāsa^anusmṛti^jñāna^sākṣāt kriyāyāṃ vidyāyāṃ cittam abhinirṇayāmi nivartayāmi/ aneka^vidha^pūrva^nivāsaṃ samanusmarami/

u17.18/.syāt te brāhmaṇa kākṣā vā vimatir vā anyaḥ sa tena kālena tena samayena brahmā devānāṃ pravaro +abhūt/ na hy evaṃ draṣṭavyaṃ/ aham eva sa tena kālena tena samayena brahmā devānāṃ pravaro +abhūvaṃ/ so +ahaṃ tataś cyutaḥ samāna indraḥ kauśiko +abhūvaṃ/ tataś cyutaḥ samāno +araṇemir gautamo +abhūvaṃ/ tataś cyutaḥ samānaḥ śvetaketur nāma maharṣir abhūvaṃ/ tataś cyutaḥ samānaḥ śuka^paṇḍito +abhūvaṃ/ mayā te tadā brāhmaṇa catvāro vedā vibhaktāḥ/

u17.19/.(p.204)tad yathā puṣyo bahavṛcānāṃ paṃktiś chandogānāṃ/ eka^viṃśati^caraṇā adhvaryavaḥ/ kratur artha^vaṇikānāṃ/ syāt tava brāhmaṇa kāṅkṣā vā vimatir vā anyaḥ sa tena kālena tena samayena vasur nāma maharṣir abhūt/ na hy evaṃ draṣṭavyaṃ/ aham eva sa tena kālena tena samayena vasur nāma maharṣir abhūvaṃ/ mayā sā takṣakavadhūkāyāḥ kapilā nāma māṇivikā duhitā +asāditā bhāryā^arthāya/ so +ahaṃ tatra saṃrakta^citta ṛddhyā bhraṣṭo dhyānebhyo vañcitaḥ parihīnaḥ/ so +aham ātmānaṃ jugupsamānas tasyāṃ velāyām imāṃ gāthāṃ babhāṣe/ oṃ bhubhuvaḥ svaḥ/ tatsavitur vareṇyaṃ bhargā devasya dhīmahi/ dhiyo yo naḥ pracodayāt/

u17.20/.so +ahaṃ brāhmaṇa tvāṃ bravīmi sāmānya^saṃjñā mātrakam idaṃ lokasya brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā/ ekam eva^idaṃ sarvaṃ sarvam idam ekaṃ/ putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitaram anuprayaccha bhāryā^arthāya/ yāvatakaṃ kula^śulkaṃ manyase tāvatakam anupradāsyāmi/ idaṃ ca vacanaṃ punaḥ śrūtvā triśaṅkor mātaṅga^rājasya brāhmaṇaḥ puṣkrasārī idam avocat/

u17.21ab/.bhagavān śrotriyaḥ śreṣṭhas tvatto bhūyān na vidyate/

u17.21cd/.sa^devakeṣu lokeṣu mahā^brahmāsamo bhavān//

u17.22ab/.putrāya te bhoḥ prakṛtiṃ dadāmi (p.205) śīlena rūpeṇa guṇair upetaḥ/

u17.22cd/.śārdūlakarṇaḥ prakṛtis tu bhadrā ubhau rametāṃ rucitaṃ mama^idaṃ/

u17.23/.tatra tāni pañca^mātrāṇi māṇavaka^śatāni uccaiḥ śabdāni procur mahā^śabdāni/ mā tvaṃ bho upādhyāya vidyamāneṣu brāhmaṇeṣu cāṇḍālena sārdhaṃ sambandhaṃ rocaya/ na^arhasi bho upādhyāya vidyamāneṣu brāhmaṇeṣu cāṇḍālena sārdhaṃ sambandhaṃ kartum/

u17.24/.atha brāhmaṇaḥ puṣkarasārī teṣāṃ nidānaṃ nidāya śabdaṃ saṃsthāpya nipatya ślokena^etān arthān abhāṣata/

u17.25ab/.evam etad yathā hy eṣa triśaṅkur bhāṣate giraṃ/

u17.25cd/.tatvaṃ hy avitathaṃ bhūtaṃ satyam nityaṃ tathā dhruvaṃ//

u17.26/.atha brāhmaṇaḥ puṣkarasārī teṣāṃ māṇavakānāṃ taṃ mahāntaṃ śabdaṃ saṃsthāpya (p.206) triśaṅkuṃ mātaṅga^rājam idam avocat/ ayaṃ bhos triśaṅko brahmaṇā sahāpatinā cāturmahā^bhautiko mahā^puruṣaḥ prajñaptaḥ/ yasya/

u17.27ab/.śiraḥ satāraṃ gaganam ākāśam udaraṃ tathā/

u17.27cd/.parvatāś ca^apy ubhāv ūrū pādau ca dharaṇī^talaṃ//

u17.28ab/.sūryā^candramasau netre roma tṛṇa^vanaspatī/

u17.28cd/.sāgarāś ca^apy amedhyaṃ vai nadyo sūtra^sravo +asya tu//

u17.29ab/.aśrūṇi varṣaṇaṃ cārasya eṣa brahmā sahāpatiḥ/

u17.29cd/.bhavāṃs tu parama^jño +asi tan me brūhi yathā tathā//

u17.30/.iha bhos triśaṅko kim āha svalakṣaṇaṃ brahmaṇaḥ pratyavekṣasva/ pitrā ca mātrā ca kṛtāni karmāṇi bhavanti/ aśvastanā stena vañcitāḥ/

u17.31ab/.gacchanti sattvā bahu^garbha^yoniṃ na ca^eva kaścin manujo hy ayoniḥ/

u17.31cd/.samasta jātau pracaranti sattvā na mārutāj jāyate kaścid eva//

u17.32ab/.svabhāva^bhāvyaṃ hy avagaccha loke ke brāhmaṇa^kṣatriya^vaiśya^śūdrāḥ/

u17.32cd/.sarvatra kāṇāḥ kuṇinaś ca khañjāḥ kuṣṭhī kilāsī hy apasmāriṇo 'pi//

u17.33ab/.kṛṣṇāś ca gaurāś ca tathā^eva śyāmāḥ sattvāḥ prajā hy anyatame viśiṣṭāḥ/(p.207)

u17.33cd/.saha^asthi^carmāḥ sanakhāḥ samāṃsā duḥkhī sukhī mūtra^purīṣa^yuktāḥ/

u17.33ef/.na ca^indriyāṇāṃ praviviktir asti tasmān na varṇāś caturo bhavanti//

u17.34ab/.mantrair hi yadi labhyeta svargaṃ tu gamanaṃ dvijaḥ/

u17.34cd/.kṛṣṇa^śuklāni karmāṇi bhaveyur niṣphalāni hi/

u17.34ef/.yasmāt kṛṣṇāni śuklāni karmāṇi saphalāni hi/

u17.34gh/.pacyamānāni dṛśyante gatiṣv etāni pañca^su//

u17.35/.mānavaka^śateṣu sa tatra vinihato mahā^yaśasā triśaṅkunā puṣkarasārī brāhmaṇo +abravīt/ brāhmaṇo +asau mātaṅga^rājo hi triśaṅkur nāma/ bhavān hi brahmā indraś ca kauśikaḥ/ tvam araṇemiś ca gautamaḥ/ tvaṃ śvetaketuś ca śuka^paṇḍitaḥ/ vedaḥ samākhyātas tvayā caturdhā/ bhagavān vasūrāja^rṣir mahā^yaśā bhagavān/

u17.36ab/.jñānena hi tvaṃ parameṇa yuktaḥ svaṣu śāstreṣu bhavān kṛtārthaḥ/

u17.36cd/.śreṣṭho viśiṣṭo paramo +asi loke bhavān hi vidyā^caraṇena yuktaḥ//

u17.37ab/.dadāmi te +ahaṃ prakṛtiṃ mamāmalāṃ śīlena rūpeṇa guṇair upetaḥ/

u17.37cd/.śārdūlakarṇaḥ prakṛtiś ca bhadrā ubhau rametaṃ rucitaṃ mama^idaṃ//

u17.38ab/.pragṛhya bhṛṅgāram udaka^prapūrṇam āvarjito brāhmaṇo hṛṣṭa^cittaḥ/(p.208)

u17.38cd/.anupradāsīd udakena kanyakāṃ śārdūlakarṇasya iyam astu bhāryā//

u17.39/.udagracitta āsīn mātaṅga^rājaḥ/

u17.40ab/.kṛtvā niveśaṃ sa tadātmajasya gatvā^āśrame +asau nagaraṃ yaśasvī/

u17.40cd/.dharmeṇa vai kārayati svarājyaṃ kṣemaṃ subhikṣaṃ ca sadā^utsava^ādyaṃ // iti/

u17.41/.syād bhikṣavo yuṣmākaṃ kāṅkṣā vā vimatir vā vicikitsā vā/ anyaḥ sa tena kālena tena samayena triśaṅkur nāma mātaṅga^rājo +abhūvaṃ/ syād evaṃ ca bhikṣavo yusmākam anyaḥ sa tena kālena tena samayena śārdūlakarṇā nāma mātaṅga^rāja^kumāro +abhūt/ naiva draṣṭavyaṃ/ eṣa sa ānando bhikṣuḥ sa tena kālena tena samayena śārdūlakarṇā nāma mātaṅga^rāja^kumāro +abhūt/ syād evaṃ yuṣmākam anyaḥ sa tena kālena tena samayena puṣkarasārī nāma brāhmaṇo +abhūt/ naiva draṣṭavyaṃ/ eṣa śāradvatīputro bhikṣuḥ sa tena kālena tena samayena puṣkarasārī nāma brāhmaṇo +abhūt/ na^anyā sā tena kālena tena samayena puṣkarasāriṇo brāhmaṇasya prakṛtir nāma māṇavikā duhitā^abhūt/ na^evaṃ draṣṭavyaṃ/ eṣā sā prakṛtir bhikṣuṇī tena kālena tena samayena puṣkarasāriṇo brāhmaṇasya prakṛtir nāma māṇavikā duhitā^abhūt/ sā etarhi (p.209) tena^eva snehena tena^eva premṇā +anandaṃ bhikṣuṃ gacchantam anugacchati tiṣṭhantam anutiṣṭhati/ yad yad eva kulaṃ piṇḍāya praviśati tatra tatra^eva dvāre tūṣṇīṃ bhūtā +asthāt/

u17.42/.atha khalu bhagavān etasmin nidāne etasmin prakaraṇe tasyāṃ velāyām imāṃ gāthām abhāṣata/

u17.43ab/.pūrvakeṇa nivāsena pratyutpannena tena ca/

u17.43cd/.etena jāyate prema candrasya kumude yathā//

u17.44/.tasmāt tarhi bhikṣavo +anabhisamitānāṃ caturṇām ārya^satyānām abhisamayāya, adhimātraṃ vīryaṃ tīvra^cchando vīryaṃ śabdāpayāmi/ utsāha unnatir aprativāṇiḥ smṛtyā saṃprajanyena apramādato yogaḥ caraṇīyaḥ/ drutam eṣāṃ caturṇā duḥkhasya^ārya^satyasya duḥkha^samudayanya nirodhasya nirodha^gāminyāḥ pratipada ārya^satyasya amīṣāṃ caturṇām ārya^satyānām anabhisamitānām abhisamayāya^adhimātraṃ tīvra^cchando vīryaṃ vyāyāma utsāha unnatir aprativāṇiḥ smṛtyā saṃprajanyena^apramādato yogaḥ karaṇīyaḥ/

u17.45/.(p.210) asmiṃś ca khalu punar dharma^paryāye bhāṣyamāṇe bhikṣūṇāṃ ṣaṣṭi^mātrāṇām anupādāyāsravebhyaś cittāni vimuktāni/ saṃbahulānāṃ śrāvakāṇāṃ brahmaṇāṃ gṛhapatīnaṃ ca virajaskaṃ vigata^malaṃ dharma^cakṣur udapādi viśuddhaṃ/

u17.46/.idam avocad bhagavān/ ātta^manasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan/ iti śrīdivyāvadāne śārdūlakarṇāvadānaṃ/

end

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.