Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Luật tạng
Vinayasūtra 1, pravrajyāvastu
- Thông tin
- GRETIL — P.V. Bapat and V.V. Gokhale: Vinayasūtra and Auto-commentary on the same by Guṇaprabha [Guṇaprabha viracitaṃ Vinayasūtravṛttyabhidhānasvavyākhyānam]. Patna 1982 (Tibetan Sanskrit Works Series, 22).CC BY-NC-SA 4.0
ekanakho, yasya ekameva nakham / samudralekho, yasya mudrāyuktamiva lekhaṃ śarīrāvayavaḥ / pakṣaheto, yasya ekaṃ pārśvaṃ śuṣkam / liṅgaśirā, yasya liṅgākāraṃ śiraḥ / gulmakeśo (vinsū 57) yasya vidūṣakasya ivā 'ntarāgulmena avasthitāḥ keśāḥ / antarbahidvikubja iti pratyekaṃ kubjaśabdasya parisamāptiḥ, antaḥ kubjo bahīḥ kubjaḥ antarbahiḥ kubja iti, uktametad anyatra- 'kāṇaḥ, kuṇiḥ, kubjo 'tha, vāma' iti, prabhedasaṃdarśanārthaṃ tvetad / ṣaṭ-sahitā 'naṅguli[riti] aṅguliśabdasya pratyekaṃ parisamāptiḥ / ṣaḍṅguliḥ sahitāṅguliḥ anaṅguliśceti / ṣḍaṅgulitvaṃ, sahitāṅgulitvaṃ, (anaṅgu)litvamātrakam / aṅguliphaṇāhastakatvenā 'tra saktāṅgulitvasya antarbhāvaḥ / pakṣma-nakula-kiṃpila-viparīta-milita-śikya-kaśmīlita-akṣākṣa-iti akṣaśabdasya pratyeka samāptiḥ - pakṣamākṣaḥ, nakulākṣaḥ, kiṃpilākṣaḥ, viparītākṣaḥ, militākṣaḥ, śikyākṣaḥ, kaśmīlitākṣaḥ, akṣākṣaḥ / pakṣmākṣo, yasya akṣṇo 'ntaḥ carmapuṭe pakṣmasaṃbhavaḥ / [nakulākṣaḥ yasya akṣaḥ nakulākṣavat /] ulūkākṣaḥ kiṃpilākṣo [kapilākṣākṣatvāt] rakṣākṣaḥ sadṛśākṣo vā / apāṅgasamīpavarti yo akṣyavayavaḥ sa yasya nāsāsamīpe, tatsamīpavarti ca apāṅgaṃ sametya, asau viparītākṣaḥ / yasya vigatanāsāvaṃśe parasparaṃ akṣiṇī-saṃśleṣṭe, asau militākṣaḥ / śikyākṣo, yasya śikyavat atilaṃbite akṣiṇī / galitapakṣmaromatvāt vigaladraktamāsavat akṣṇaḥ paryanto yasya asau kaśmīlitākṣaḥ / akṣākṣaḥ iti akṣayoḥ akṣiṇī yasya asau akṣākṣaḥ / akṣiśāla-śantra dardru-vicarcikā iti akṣiśabdasya pratyekaṃ nipātaḥ / akṣiśālaḥ, akṣiśantraḥ, akṣidardruḥ akṣivicarcikā
/ ativiśāle yasya akṣiṇī asau viśālākṣaḥ //
pītāvadātaraktanāḍīkarṇa iti karṇaśabdasya pratyekaṃ nipātaḥ-pītakarṇaḥ, avadānakarṇa, raktakarṇaḥ, nāḍīkarṇa iti // kaṇḍu-piṇḍa-sthūlakacchuriti kacchuśabdasya pratyekaṃ saṃbandhaḥ-kaṇḍukacchuḥ, piṇḍakacchuḥ, sthūlakacchuriti // aṇḍalāṅgulapraticchanna iti aṇḍābhyāṃ lāṅgūlaḥ praticchannaḥ asya iti aṇḍalāṅgūlapraticchanna iti aṇḍābhyāṃ lāṅgūlaḥ praticchannaḥ asya iti aṇḍalāṅgūlapraticchanaḥ // mūḍha-ajihva-ekahastapāda iti, mūḍha ityanena upasaṃpadaṃ na jānātītyasya saṃgṛhītatvam // ajihva iti [jihvāhī]nasya / mūkavadhira iti mūkagraḥaṇena satyāṃ jihvāyāṃ vaktumasamarthaḥ jihvāhīnaḥ, anyasya ajihva iti uktatvāt // [ekahastapādaḥ iti ekaśabdasya] hastapādaśabdayoḥ pratyekaṃ saṃbandhaḥ - ekahastaḥ, ekapādaḥ, ahastapāda iti // nīlakeśa iti aharitabhūtaṃ nīlaṃ, tasmāt haritagrahaṇena nīlasyoktatvam // hasti-aśva-śva-go-meṣa-mṛga-matsya-ahi-dīrgha-bahuśīrṣa iti śīrṣaśabdasya pratyekaṃ abhisaṃbaṃdhaḥ - hastiśīrṣaḥ aśvaśīrṣaḥ, śvaśīrṣo, gośīrṣaḥ, meṣaśīrṣaḥ, mṛgaśīrṣaḥ, matsyaśīrṣaṃḥ, ahiśīrṣaḥ, dīrghaśīrṣa, bahuśīrṣaḥ iti / 'sarvanīlaḥ sarvapītaḥ sarvalohitaḥ sarvāvadāta' iti etadapi yatpaṭhyate, eṣāmapi caturbhiḥ bhūtaṃ chavi-varṇaiḥ ityuktatvam // tālakaṇṭha[vat-śūla-]śūlacchinna-īryāpathacchinna iti // (636) caureṇa dasyoḥ //
ākṣiptatvamiti anuṣaṅgaḥ / pāpavṛttirūpatā sāmānyena / nanu naiva asya ataḥ pṛthaktvam? - bhavani hi adasyubhūto 'pi cauraḥ (vinsū 58) saghṛṇaḥ paraharaṇaḥ, sarveṇa sarvaṃ yadbhūyasā yasya vā abhiprāṇātipātapravarttā / dasyuśca acaurabhūtaḥ nirghṛṇo vadhyaghātakādiḥ / tasmāt pṛthaktvamevāsya bhavati //
(c) anujñā
(637) pitṛ-vat pitrāśayatve anujñāyāṃ rājā // pitrāśayatvena rājñā 'nujñātaḥ pitṛbhyāmevānujñāto draṣṭavyaḥ / rājānujñayā pravrājite [adoṣo] draṣṭavyaḥ iti bhāvaḥ // (638) parigṛhītroḥ anujñāna-dhāraṇā-ārocaneṣu pitṛtvam // asatyapi janakatve mātāpitṛparigraheṇa avasthitayoḥ anujñāne saptāhadhāraṇe saṃghe ca ārocane [mātā-]pitṛtvaṃ, na janakayoreva parigṛhītṛtvena avasthitayoḥ ityarthaḥ / "putrakṛtakaṃ tāvat, bhadanta, upasaṃpādayanti, kasya sakāśā[dava]sāritavyaḥ? - yasya putratvamupagataḥ, evaṃ dhītikṛtikā yasya dhītitvaṃ upagatikā" - ityatra granthaḥ // (639) na amanuṣyagatikayoḥ // anujñānadhāraṇā 'rocaneṣu pitṛtvaṃ ityanuṣaṅgaḥ // "yasya tāvat, bhadanta, mātāpitarau kālagatu bhavataḥ, tiryagyonigatau vā, tasya keśāvaropaṇāya sarvasaṃgho 'valokayitavyaḥ? - no hīdaṃ, upālin" ityatra granthaḥ // (640) na ataḥ ānantaryotthāṇam // amanuṣyagatikābhyāṃ pitṛbhyām ānantaryotthānam // (641) janakābhyāmetad, parivṛttavyaṃjanābhyāmapi // apuṃstvamapi mātṛgatātve 'pi tuṣka strītvaṃ utthānamānantaryasya // (642) etad-kṛtvaṃ mātṛghātakādau tattvam // etatkṛtvaṃ ānantaryakṛtvaṃ, yad māṭṛghātakādeḥ pravrājanaṃ pratiṣiddhaṃ tatra ānantaryakṛtvaṃ tattu pratipattavyam / ānantaryakārī na pravrājyaḥ ityevaṃ puna stad / na sarvamātṛghāṭako na pravrājya ityevaṃ ca / tiryagyonigatamātṛghātakasya apratiṣiddhaṃ bhavati pravrājanam //
(d) saṃkīrṇam
kasmin bhikṣuṇyāṃ kṛte bhikṣuṇīdūṣakatvaṃ jātaṃ bhavati, bhikṣuṇyā 'pi bhikṣudūṣakatvaṃ bhavati, kenārthena etadubhayamityāha - // (643) dūṣakatvaṃ abrahmacaryeṇa svādayatoḥ, aparājitatve // "kiyatā, bhadanta, bhikṣuṇīdūṣako vaktavyaḥ? - yena abrahmacaryeṇa, [upālin], bhikṣuṇī dūṣitā bhavati" iti granthaḥ / kiṃ yattaccetasoḥ asyotthānamityāha? - svadayatoḥ / gamya 'pi dūṣakatvasyosthānaṃ, gantaryapi ityasya saṃdarśanārthaṃ atra dvivacanam / no tu sahite pratiyogisvādanena dūṣakatvasya utthānam, ityasya na hi anya-pradoṣeṇa anyasya saṃbaṃdhaḥ, iti anaṅgatvaṃ atra pratiyogisvādasya / vītarāgadūṣaṇe ca dūṣakatvānutthānaprasaṃgāt / 'chandaśaḥ' iti yadvacanaṃ, eṣo 'tra āgamaḥ / svecchayā ityasya arthaḥ / pārājitatve 'pi bhikṣu-bhikṣuṇītvaṃ vidyate kim, tadavasthayoḥ nā 'pyanayoḥ dūṣaṇe dūṣakatvamityatra (vinsū 59) āha - aparājitatve / grantho 'tra - "aṣṭau tāvat, bhadanta, pudgalā pratyekavastubhīḥ bhikṣuṇīṃ dūṣayanti / duṣṭā sā bhikṣuṇī vaktavyā? duṣṭā, upālin, vaktavyā / katarāḥ tatra pudgalā bhikṣuṇī-dūṣakā vaktavyāḥ? - āha, na kaściditi / nipātane vā āmarṣaṇe vā aparājitatvaṃ bhikṣuṇyā iti hi etad adūṣakatva-vijñānam / kathaṃ tarhi? - anyenārthena nipatitāyāṃ, nikubjayāṃ vā, asvīkurvatyāṃ, āmarṣaṇa-parāmarṣana-saṃpraveśane, nipātyāpi asvīkāre tayā nipātanasya / svayaṃ vā saṃspṛśantyā puruṣagātraṃ, puruṣasyopakrāntiḥ // (644) arhatvaṃ pravrajyopasaṃpadoḥ upagatau puṃstvasya hīnāyāṃ yoṣiti //
śikṣāṃ pratyākhyāya hīnāyāṃ vṛttāyāṃ striyāṃ vyaṃjanaparivṛttyā puṃstvogatau arhatvaṃ pravrajyopasaṃpadoḥ / na-strītvāvasthāyāṃ iva anarhatvaṃ ityarthaḥ // (645) asādhāraṇaṃ ca pārājayikaṃ adhyācaritavatyām // 'arhatvaṃ pravrajyopasaṃpadoḥ upagatau puṃstvasya hīnāyāṃ yoṣiti' - ityanubandhaḥ // (646) āvāsikānāṃ strīupasaṃpādane aṅgatvaṃ // poṣadhavastu atra granthaḥ - "yaduktaṃ bhagavatā bhikṣuṇī bhiḥ bhikṣūṇāmantike bhikṣuṇībhāvaḥ paryeṣitavyaḥ iti katamesāṃ bhikṣūṇāṃ āvāsika-naivāsikānāṃ, upālin", iti / tatsthānagatā vāsasthaṃ bhikṣusaṃghaṃ upaniśritya bhikṣuṇīnāṃ vāsaḥ / tataḥ kālena kālaṃ avavāda-anuśāsanīmārgaṇāt, na ca niśrayātikramo yuktaḥ ityetad vijñānam / āvāsikatvamevātra viropitataratvena viśiṣyamāṇaṃ naivāsikatvaṃ vyavatiṣṭhate // (647) dhvaṃso bhavatvasya [utsṛ]ṣṭau // bhavadbhāvye bhavatvaṃ jāyamānatvamityarthaḥ / gṛhyamāṇe saṃvare tasya saṃvarasya yadbhavatvaṃ tasya tadavasthasya utsṛṣṭau pratyākhyānādinā utsarge dhvaṃso bhavati / āvedha eṣa saṃvarasya yajjāyamānatvam / na ca āneghasya pratyudāvṛttiḥ laṅghanādau dṛśyate / tasmāt, na bhavatyasyā 'jāyamānatve saṃvarasya pratyudāvṛttiḥ iti yo manyeta tannābhinivṛttyartha etatsūtram / muktakeṣu atra granthaḥ - "upasaṃpannastābat, upālin, gṛhitvaṃ pratijānāno anupasaṃpanno vaktavyaḥ / prāgeva upasaṃpadya māna iti // pṛcchā prāyaṃ pravrajyāvastugatam //
vinayavṛttau [svavyākhyānataḥ] pravrajyāvastu samāptam //
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
