Triṃśikāvijñaptikārikā

Vasubandhu: Triṃśikāvijñaptikārikā

atha triṃśikāvijñaptikārikāḥ (tvk) kṛtiriyamācāryavasubandhoḥ /

ātmadharmopacāro hi vividho yaḥ pravartate / vijñānapariṇāme 'sau pariṇāmaḥ sa ca tridhā // tvk_1 //

vipāko mananākhyaśca vijñaptirviṣayasya ca / tatrālayākhyaṃ vijñānaṃ vipākaḥ sarvabījakam // tvk_2 //

asaṃviditakopādisthānavijñaptikaṃ ca tat / sadā sparśamanaskāravitsañjñācetanānvitam // tvk_3 //

upekṣā vedanā tatrānivṛtāvyākṛtaṃ ca tat / tathā sparśādayastacca vartate srotasaughavat // tvk_4 //

tasya vyāvṛtirarhatve tadāśritya pravartate / tadālambaṃ manonāma vijñānaṃ mananātmakam // tvk_5 //

kleśaiścaturbhiḥ sahitaṃ nivṛtāvyākṛtaiḥ sadā / ātmaduṣṭyātmamohātmamānātmasnehasañjñitaiḥ // tvk_6 //

yatrajastanmayairanyaiḥ sparśādyaiścārhato na tat / na nirodhasamāpattau mārge lokottare na ca // tvk_7 //

dvitīyaḥ pariṇāmo 'yaṃ tṛtīyaḥ ṣaḍvidhasya yā / viṣayasyopalabdhiḥ sā kuśalākuśalādvayā // tvk_8 //

sarvatragairviniyataiḥ kuśalaiścaitasairasau / samprayuktā tathā kleśairūpakleśaistrivedanā // tvk_9 //

ādyāḥ sparśādayaśchandādhimokṣasmṛtayaḥ saha / samādhidhībhyāṃ niyatāḥ śraddhātha hrirapatrapā // tvk_10 //

alobhādi trayaṃ vīryaṃ praśrabdhiḥ sāpramādikā / ahiṃsā kuśalāḥ kleśā rāgapratighamūḍhayaḥ // tvk_11 //

mānadṛgvicikitsāśca krodhopanahane punaḥ / mrakṣaḥ pradāśa īrṣyārtha mātsaryaṃ saha māyayā // tvk_12 //

śāṭhyaṃ mado 'vihiṃsāhrīratrapā styānamuddhavaḥ / āśraddhamatha kausīdyaṃ pramādo muṣitā smṛtiḥ // tvk_13 //

vikṣepo 'samprajanyaṃ ca kaukṛtyaṃ middhameva ca / vitarkaśca vicāraścetyupakleśā dvaye dvidhā // tvk_14 //

pañcānāṃ mūlavijñāne yathāpratyayamudbhavaḥ / vijñānānāṃ saha na vā taraṅgāṇāṃ yathā jale // tvk_15 //

manovijñānasambhūtiḥ sarvadāsañjñikādṛte / samāpattidvayānmiddhānmūrchanādapyacittakāt // tvk_16 //

vijñānapariṇāmo 'yaṃ vikalpo yadvikalpyate / tena tannāsti tenedaṃ sarvaṃ vijñaptimātrakam // tvk_17 //

sarvabījaṃ hi vijñānaṃ pariṇāmastathā tathā / yātyanyonyavaśād yena vikalpaḥ sa sa jāyate // tvk_18 //

karmaṇo vāsanā grāhadvayavāsanayā saha / kṣīṇe pūrvavipāke 'nyadvipākaṃ janayanti tat // tvk_19 //

yena yena vikalpena yadyad vastu vikalpyate / parikalpita evāsau svabhāvo na sa vidyate // tvk_20 //

paratantrasvabhāvastu vikalpaḥ pratyayodbhavaḥ / niṣpannastasya pūrveṇa sadā rahitatā tu yā // tvk_21 //

ata eva sa naivānyo nānanyaḥ paratantrataḥ / anityatādivad vācyo nādṛṣṭe 'smin sa dṛśyate // tvk_22 //

trividhasya svabhāvasya trividhāṃ niḥsvabhāvatām / sandhāya sarvadharmāṇāṃ deśitā niḥsvabhāvatā // tvk_23 //

prathamo lakṣaṇenaiva niḥsvabhāvo 'paraḥ punaḥ / na svayambhāva etasyetyaparā niḥsvabhāvatā // tvk_24 //

dharmāṇāṃ paramārthaśca sa yatastathatāpi saḥ / sarvakālaṃ tathābhāvāt saiva vijñaptimātratā // tvk_25 //

yāvadvijñaptimātratve vijñānaṃ nāvatiṣṭhati / grāhadvayasyānuśayastāvanna vinivartate // tvk_26 //

vijñaptimātramevedamityapi hayupalambhataḥ / sthāpayannagrataḥ kiñcit tanmātre nāvatiṣṭhate // tvk_27 //

yadālambanaṃ vijñānaṃ naivopalabhate tadā / sthitaṃ vijñānamātratve grāhyābhāve tadagrahāt // tvk_28 //

acitto 'nupalambho 'sau jñānaṃ lokottaraṃ ca tat / āśrayasya parāvṛttirdvidhā dauṣṭhulyahānitaḥ // tvk_29 //

sa evānasravo dhāturacintyaḥ kuśalo dhruvaḥ / sukho vimuktikāyo 'sau dharmākhyo 'yaṃ mahāmuneḥ // tvk_30 //

triṃśikāvijñaptikārikāḥ samāptāḥ /

kṛtiriyamācāryavasubandhoḥ /