Mahāyānaviṃśikā

Nāgārjuna: Mahāyānaviṃśikā

na jñānācchūnyatā nāma kācidanyā hi vidyate / viviktāvyatirekitvaṃ vivekasya yato matam // 1 //

dvayaśūnyam hi vijñānam anyathā na prasajyate / dvayāsattvān nivṛttasya dvayātmatvaprasangataḥ // 2 //

tacchurutatathatārūpo bhagavān eva bhaṇyate / vedyavedakasadbhāvavikalpādyasamāśrayaḥ // 3 //

cittamātraṃ nirābhāsaṃ vihāro buddhabhūstathā / etaddhi bhāṣitaṃ buddhairbhāsante bhāṣayanti ca // 4 //

cittaṃ hi bhūmayaḥ sapta nirābhāsā tvihāṣṭamī / dve bhūmayo vihāro 'tra 'śeṣā bhūmirmamātmikā // 5 //

deśyante bhūmayaḥ sapta buddhaiścittavaśaṃ gatāḥ / kāyavākcittadauṣṭhulyaṃ saptamyāṃ na pravartate // 6 //

aṣṭamyāṃ āśrayastasya svapno 'pyasukhasaṃbhavaḥ / - - - - - - - - - - - - - - - - // 7

1. avācyo vācakairdharmaḥ kṛpayā yena deśitaḥ / namo 'cintyaprabhavāya buddhāyāsaṅgabuddhaye // 8 //

2. svabhāvena na cotpannā nirvṛtāśca na tattvataḥ / yathākāśaṃ tathā buddhāḥ sattvāścaivaikalakṣaṇāḥ // 9 //

3. pārāvāraṃ na cotpannāḥ svabhāvena pratityajāḥ / te 'pi śūnyā hi saṃskārāḥ sarvajñajñānagocarāḥ // 10 //

4. sarvabhāvāḥ svabhāvena pratibimbasamā matāḥ / śuddhāḥ śivasvabhāvāśca advayāstathatāsamāḥ // 11 //

5. asatyātmani cātmatvaṃ kalpayitvā pṛthagjanāḥ / sukhaduḥkham abhijñāśca sarvam eṣāṃ ca tattvataḥ // 12 //

6. ṣaḍgatiryaśca saṃsāraḥ svargaśca paramaṃ sukham / narake ca mahadduḥkhaṃ jarāvyādhirapī yatām // 13 //

7. abhūtāṃ kalpanāṃ kṛtvā pacyante narakādiṣu / svadoṣenaiva dahyante veṇavo vahninā yathā // 14 //

8. yathā māyā tathā sattvā viṣayān paribhuñjate // māyāmayīṃ gatiṃ yānti pratītyotpādarūpiṇīm // 15 // 9. yathā citrakaro rūpaṃ yakṣasyātibhayaṅkaraṃ / bibheti svayam ālikhya saṃsāre 'py abudhastathā // 16 //

10. yathā paṅkaṃ svayaṃ kṛtvā kaścit patati bāliśaḥ / tathāsatkalpanāpaṅke magnāḥ sattvā duruttare // 17 //

11. abhāvaṃ bhavato dṛṣṭvā duḥkhāṃ vindati vedanām / śaṅkāviṣeṇa bādhante viṣayā vitathāstathā // 18 //

12. tāṃscaivāśaraṇān dṛṣṭvā karuṇādhīramānasāḥ / niyojayanti saṃbodhau sattvān buddhā hitaṃkarāḥ // 19 //

13. te 'pi saṃbhṛtasaṃbhārāḥ prāpya jñānam anuttaram / kalpanājālanirmuktā buddhā syurlokabandhavaḥ // 20 //

14. yato 'jātam anutpannaṃ samyak sattvārthadarśinaḥ / tataḥ śūnyaṃ jagad dṛṣṭvā ādimadhyāntavarjitam // 21 //

15. tena paśyanti saṃsāraṃ nirvāṇaṃ ca na cātmanaḥ / nirlepaṃ nirvikāraṃ ca ādimadhyāntabhāsvaram // 22 //

16. svapnānubhūtaviṣayaṃ pratibuddho na paśyati / mohanidrāvibuddhaśca saṃsāraṃ naiva paśyati // 23 //

17. māyāṃ vidhāya māyavī upasaṃharate yadā / tadā na vidyate kiṃcid dharmāṇāṃ sā hi dharmatā // 24 //

18. cittamātram idaṃ sarvaṃ māyākāravad utthitam / tataḥ śubhāśubhaṃ karma tato janma śubhāśubham // 25 //

19. kalpayanti yathā lokaṃ notpannāśca svayaṃ janāḥ / utpādo hi vikalpo 'yaṃ artho bāhyo na vidyate // 26 //

20. asvabhāveṣu bhāveṣu nityātmasukhasaṃjñinaḥ / bhavārṇave bhramantyasmin bālā mohatamovṛtāḥ // 27 //

kalpanājalapūrṇasya saṃsārasumahodadheḥ / anākramya mahāyānaṃ ko vā pāraṃ tariṣyati // 28 //

mahāyānaviṃśikā kṛtirāryanāgārjunapādānāṃ /