Garbhāvakrāntyavadāna

Kṣemendra: Garbhāvakrāntyavadāna

campopānte vimalanalinītīraparyantavasī śāstā pūrvaṃ sakalabhuvanānugrahāya pravṛttah / pṛṣṭaḥ sparśāvagatirucinā (?) bhikṣuṇānandanāmnā garbhārambhāt prabhṛti janatājanmavṛttiṃ jagāda // kavk_10.1 //

śuklaiḥ kṛṣṇaiḥ śabalarucibhir dehināṃ karmasūtraiś citraṃ loke bahutaradaśaṃ dṛśyate janmavastram / jīrṇasyāpi vyasanamalinasnehalīnaḥ prayatnair yasyātyantaṃ cirapariṇater naiva niryāti rāgaḥ // kavk_10.2 //

puṃsaḥ śukraṃ vigalitadhṛter ārtavaṃ yoṣitaś ca sparśāveśavyatikarajuṣoḥ saṃgame saṃnipātāt / ekībhūtaṃ vrajati niyamāt kasya cid bījabhāvaṃ yo 'ntas tasmin bhavati sahasā saṃnikāṣe yathāgniḥ // kavk_10.3 //

rāgodgāraḥ sphaṭikaśakalaṃ megham ambhodhipāthaḥ puṣpāmodas tilaṃ iva śanaiḥ kāñcanaṃ vāgnitāpaḥ / so 'yaṃ garbhaṃ viśati niyatair apy asaṃlakṣyavṛttir vāyur gandhair iva bahuvidhaiḥ karmabhir vāsyamānaḥ // kavk_10.4 //

tasmin sūkṣmakramapariṇatir mīnaparyuṣṭake (?) 'sau nānākārapracuraracanācitrarūpo 'py alakṣyaḥ / kaṃ cit kālaṃ vahati vikṛtiṃ nirvikārāyamāno māyūrāṇḍe jalamaya iva vyaktabhaktir mayūraḥ // kavk_10.5 //

tatrādhānād ghanakalalatāśalyapeśyādyavasthās tyaktvā tās tā jaṭharajanitenoṣmaṇā pacyamānaḥ / pūrṇair māsair navabhir athavāvartakarmakramo 'sau kleśaṃ bhuṅkte kim api viṣamaṃ duḥkhasaṃjñāprapannaḥ // kavk_10.6 //

kāle vṛntāt svayaṃ iva phalaṃ vicyutaṃ karmapākāt tatkālotthair avihatajavaiḥ preritaḥ pūtivātaiḥ / lakṣyābhyāsāyatanasacivair ācitaḥ karmabandhair niryāty antaḥ śara iva dhanuryantraṇair yantramuktaḥ // kavk_10.7 //

uttānāsyaḥ saralarasanaś cūcukāgraṃ lihānaḥ stanyaṃ mātuḥ pibati yad asau naiva karṇena nākṣṇā / janmābhyāsavyasanayatanāyāsasaṃvāsalinā sā tasyāgre sakalakalanādeśini vāsanaiva // kavk_10.8 //

syūtair antar vividhaviṣayasvādasaṃpādabhedair vyāptaḥ sūtair (?) bisalava iva vyaktatantupratānaiḥ / mūdhaḥ so 'tha prakṛtisacivair indriyair dattasamjñaḥ stanyālāpākṛtiparimalasparśanair vetti dhātrīm // kavk_10.9 //

hastākarṣaiḥ śayanavasanāgharṣaṇaiḥ pīḍyamānaḥ sthāne sthāne taralitatanuḥ kīṭakair bhakṣyamāṇaḥ / nityākrandī vacanavirahāt kāyikīṃ kleśaśailīṃ kaṃ bobrūte viṣamavipadām āspadatvaṃ prayātaḥ // kavk_10.10 //

pīḍodvāntaiś churitavadanaḥ procchalatkṣīrapūrair uttānorastalanipatitair ukṣito lakṣyate 'sau / māyāvadhvāḥ smaraṇaharaṇaprauḍhakelīvilāse hāseneva sphuritarucinā nirbharavyāptakāyaḥ // kavk_10.11 //

so 'tha prāpte lipiparicaye helayā dattahaste saṃsāre 'sminn avicalitayā bandhalekhyakriyāsu / janmāvartaṃ nijaṃ iva likhan dīrghaṃ oṃkāram ādau varge varge vitarati matiṃ bhogasarge niviṣṭaḥ // kavk_10.12 //

prāptaprajñaḥ katham api galadbālabhāvapramohaḥ kāmautsukyāt punar api pare yauvane naṣṭasaṃjñaḥ / niḥsāreṣu vyasanavilasadmeghasaudāminīnāṃ badhnāty āsthāṃ sthirataradhiyā yoṣitāṃ vibhrameṣu // kavk_10.13 //

vāci śrotraṃ vapur api calāliṅganeṣv aṅganānāṃ ghrāṇaṃ vaktrāsavaparimale svādanaṃ tadrase ca / pātre kurvan dṛśam api mukhe suptasarvakriyo 'sau dhatte mātraṃ tanupariṇatāṃnīva sarvendriyāṇi // kavk_10.14 //

dveṣṭi snigdhaṃ paricitaparidveṣaśīlaḥ sa kāmī vāñchaty anyāṃ navanavarasaḥ saprayatno 'nyakāmām / ity anyonyānucitacaritālakṣyavailakṣyasākṣī hāsyāyaiva prakṛtivirasaś citratantro 'sya kāmaḥ // kavk_10.15 //

alpādhāre viṣayajaladhau majjataḥ sajjataś ca bhraṣṭasyāsya pratihatagateḥ kuñjarasyeva paṅke / kiṃkartavyāvagatirahitā jāyate mohamūrcchā nītasyāndhyaṃ katipayadinasthāyinā yauvanena // kavk_10.16 //

yāvatkālaṃ bhramati calati prīyate jṛmbhate 'sau smeraṃ smeraṃ vadati madanāliṅgitair aṅgabhaṅgaiḥ / tāvat tasyopari paripatary eva kālapramuktā prāleyālīdhavalapalitacchadmanā vadhyamālā // kavk_10.17 //

kāle kāle kṣaṇakalanayā mohanidrāvaśena prāptaṃ nāsmin vapuṣi sukṛtaṃ naiva dattaṃ na bhuktaṃ / itthaṃ caurair iva sa muṣitaś cintayaty eva duḥkhāt saṃmūḍhānāṃ anuśayaphalaḥ so 'vasādapramādaḥ // kavk_10.18 //

tasmin yāte lalitavanitāpuṣpavallīvasante duṣkarmāptadraviṇatulayā yauvane svapnakalpe / naṣṭāśeṣaprakṛtir akhilaiḥ kheditāṅgair viraktair rājyabhraṃśe nṛpa iva sukhaṃ so 'tha śocaty atītaṃ // kavk_10.19 //

āyur nītaṃ na ca samucitaṃ yācakāyopanītaṃ nāpy unnītaṃ diśi diśi yaśaḥ satpathaṃ na pratītaṃ pītaṃ yācñāviṣam adhigataṃ sphītasaṃtāpaśītaṃ bhītaṃ pāpāt kim api na mayā yat tad eva praṇītaṃ // kavk_10.20 //

kvāsau hemadrumaruciharā hāriṇī yauvanaśrīḥ kāyaḥ kvāyaṃ kṛmihatataruprāyavicchāyapākaḥ / dūrād etāḥ parihṛtadṛśāḥ koṇalīnaṃ taruṇyaḥ śuṣkaṃ śītaṃ tarum iva vane vānaraṃ māṃ vadanti // kavk_10.21 //

so 'yaṃ kāyaḥ śrayati vilayaṃ naiva māyānikāyaḥ srastāḥ sarve daśanamaṇayas te ca keśāḥ na doṣāḥ / gātrotsāhe praharati marun naiva mohaprarohe kṣīṇasyeyaṃ śayanaśaraṇasyāpi tṛṣṇākṣayā me // kavk_10.22 //

saṃcintyeti prasṛtaviṣamaśvāsahikkārdito (?) 'sau sadyas tyaktuṃ ciraparicitām udyato lokayātrām / mūkibhūtaḥ svajanavirahaṃ dhyāyati dhvastadhairyaḥ śakticchedād ṛṇaṃ iva mahat prāptakālo daridraḥ // kavk_10.23 //

bhūmiṃ gehaṃ vasu parijanaṃ putradārādi cānyat tāvat tāvat kalayati dhiyā prāṇaparyantakāle / yāvaj janmany api punar asau snehamohānubandhais tais tair antaḥ kṛtaparicayas tanmayībhāvam eti // kavk_10.24 //

duḥkhaṃ duḥsahapāpakarmajanitaṃ kumbhīsahasrāntare bhuktvā rauravakālasūtranarakeṣv āvartate yoniṣu / yad vā puṇyakalārjitaṃ sukhapadaṃ tat saṃkṣaye duḥkhadaṃ sānāgāmiphalāptaye vimaladhīs tasmāt samādhīyatāṃ // kavk_10.25 //

iti bhīmabhavāmbhodhisaṃtāraṇakṛtavrataḥ / samādideśa bhagavān sattvānāṃ kuśalāptaye // kavk_10.26 //

/ iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ garbhāvakrāntinirdeśo nāma daśamaḥ pallavaḥ /