Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 3/3

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa

Karuṇāpuṇḍarīkasūtra

Thông tin
GRETIL — Isshi, Yamada, Mahakarunapundarika Sutra. London: School of Oriental and African Studies, 1968, 1-420.CC BY-NC-SA 4.0

tatra santīraṇe buddhakṣetre (kpsū 286) ratnagarbhastathāgato yāvadbuddho bhagavāṃstiṣṭhati yāpayati bahubodhisattvakoṭirvyākarotyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau bodhisattvaviṣayasaṃdarśanapraṇidhānavyūhasamādhiviṣayadhāraṇīmukhavyūhaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣamāṇa; ekaścātra mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvastenaivaṃrūpaṃ praṇidhānaṃ kṛtaṃ mahākaruṇāparibhāvitā vāgbhāṣitā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau vyākaraṇanirdeśaṃ bodhisattvānāṃ tathārūpā praṇidhānā udbhāṣitā yadbahubhiḥ prāṇakoṭibhirbodhau praṇidhānaṃ kṛtaṃ, buddhakṣetraguṇavyūhāśca parigṛhītā vaineyasattvāśca parigṛhītāḥ, sarvataśca sa eko mahākaruṇāsamanvāgato mahābodhisattvo yaḥ sarvāvatīṃ tāṃ parṣadamabhibhūya kliṣṭaṃ pañcakaṣāyaṃ kleśaraṇikaliyugaṃ buddhakṣetraṃ sarva ānantaryakārakā yāvadakuśalamūlasamavadhānagatā dagdhasantānā vaineyāḥ parigṛhītāḥ; sarvāvatī ca sā parṣat sadevagandharvamāṇuṣāsuraśca lokastaṃ ratnagarbhaṃ tathāgatamapahāya tasya mahākāruṇikasya paścimakasya pūjāyodyuktāḥ pañcamaṇḍalena ca vanditvā prāñjalībhūtāḥ sthitāstasya varṇaṃ bhāṣate / sa ca (kpsū 287) mahāsattvastasya bhagavato ratnagarbhasya tathāgatasya purato niṣaṇṇo vyākaraṇaṃ śṛṇvānaḥ / yadā ca sa mahāsattvastasya bhagavataḥ purato dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ nikṣiptavāṃstadā sa bhagavāṃstathārūpaṃ smitaṃ prādurakārṣidyathā daśasu dikṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamā lokadhātavaścalitāḥ puṣpavarṣaṃ cābhipravarṣitaṃ /

sarvatra ca teṣu buddhakṣetreṣu te bodhisattvā mahāsattvāḥ prabodhanārthaṃ mahākaruṇābodhisattvapraṇidhānacaryānidarśanārthaṃ bodhisattvānāṃ ca mahāsattvānāṃ buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamebhyo digbhyo buddhakṣetrebhyaḥ sannipatanārthaṃ bodhisattvānāṃ ca mahāsattvānāṃ samādhānamukhanirdeśacaryāvaiśāradyadharmaparyāyāṃ bhāṣaṇārthaṃ tena tathāgatena evaṃrūpāṇi prātihāryāṇi darśitāni" /

tau ca kulaputra dvau bodhisattvau taṃ ratnacandraṃ tathāgataṃ paripṛcchate sma / kiyaccirotpāditaṃ bhadanta bhagavāṃstena mahākāruṇikena bodhisattvena mahāsattvena bodhicittaṃ?; kiyacciraṃ bodhicārikāṃ cīrṇavān, yena pañcakaṣāye loke tīvrakleśaraṇe kaliyuge vartamāne kālaḥ (kpsū 288) parigṛhīta ānantaryakārakā yāvadakuśalamūlasamavadhānagatā dagdhasantānāḥ sattvā vaineyāḥ parigṛhītāḥ?" / ratnacandrastathāgata āha - "sāṃprataṃ kulaputra tena mahākāruṇikena prathamacittamutpāditaṃ anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / gacchata kulaputra yūyaṃ tat santīraṇaṃ buddhakṣetraṃ tasya ratnagarbhasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya darśanāya vandanāya paryupāsanāya / taṃ ca samādhānamukhanirdeśaṃ caryāvaiśāradyadharmaparyāyaṃ śroṣyatha / taṃ ca mahākāruṇikaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ madvacanān pṛcchatha; evaṃ ca vadatha, "ratnacandrastathāgatastvāṃ satpuruṣaṃ pṛcchati / idaṃ ca candrarocavimalaṃ puṣpaṃ preṣitavān, sādhukāraścānupradatta / evaṃ ca prathamacittotpādena tvaṃ satpuruṣa mahākāruṇikavyāhāreṇa daśasu dikṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāsu lokadhātuṣu buddhakṣetrāṇi śabdenāpūritāni, tena tvayā sarvatra mahākāruṇika nāma pratilabdhaṃ / tena tvaṃ satpuruṣa sādhu bhūyaḥ paścimakānāṃ mahākāruṇikānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mahākaruṇāvyāhāreṇa praṇidhānanetrīdhvajamucchrayaṇaṃ / tena tvaṃ satpuruṣa (kpsū 289) bhūyo buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān anāgatānasaṃkhyeyān kalpān buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān daśadiśi lokadhātuṣu yaśaḥkīrtiśabdenāpūraya /

yena tvayā bahvasaṃkhyeyasattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitāni niveśitāni pratiṣṭhāpitāni bhagavataḥ sakāśamupanītāni, avaivartikāni sthāpitānyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / bhaviṣyanti kecittatra praṇidhānena buddhakṣetraguṇavyūhāṃ parigṛhīṣyanti, ye paścād vyākaraṇaṃ lapsyante, ye tvayā bodhau samādāpitāḥ sarve te paścād yāvad buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāsaṃkhyeyakalpairdaśasu dikṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu anyeṣu lokadhātuṣu buddhatvaṃ prāpya dharmacakraṃ pravartayitvā tvāṃ ārabhya varṇaṃ bhāṣiṣyante / anena tṛtīyena kāraṇena te sādhu satpuruṣa" /

tena khalu punaḥ samayena dvānavatibodhisattvakoṭya ekakaṇṭhena vadanti / "vayamapi bhadanta bhagavan santīraṇaṃ buddhakṣetraṃ gacchemaḥ tasya ratnagarbhasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntikaṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya, taṃ ca satpuruṣaṃ darśanāya (kpsū 290) vandanāya, yasya tathāgatena tribhiraṅgaiḥ sādhukāraḥ preṣita, imaṃ ca candrarocavimalaṃ puṣpaṃ preṣitaṃ" / sa ca kulaputra ratnacandrastathāgata āha - "gacchata kulaputrā yasyaitarhi kālaṃ manyadhve, tatra ca ratnagarbhasya tathāgatasya sakāśāt samādhānamukhanirdeśaṃ caryāvaiśāradyadharmaparyāyaṃ śroṣyadhve" /

atha tau dvau kulaputrau ratnaketuścandraketuśca ratnacandrasya tathāgatasya sakāśāccandrarocavimalaṃ puṣpaṃ gṛhītvā sārdhaṃ dvānavatibhirbodhisattvakoṭībhī ratnavicayāyāṃ lokadhātau saṃprasthitau / tadyathāpi nāma vidyutā evameva tato bodhisattvaparṣād ratnavicaye buddhakṣetre 'ntarhitau, iha saṃtīraṇe buddhakṣetre jambūvanodyāne ca sthitau / yena ratnagarbhastathāgatastenopasaṃkrāme taṃ upetya ratnagarbhasya tathāgatasya pādau śirasā vanditvā vividhābhirbodhisattvavikurvaṇābhiḥ pūjāṃ kṛtvā ratnagarbhasya tathāgatasyāgrato brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā sarvāvatīṃ ca bodhisattvaparṣāṃ prāñjalībhūtāṃ varṇaṃ bhāṣamāṇāṃ tayorbodhisattvayoretadabhavad / "ayaṃ sa mahākaruṇāsamanvāgato yasya ratnacandreṇa tathāgateneme (kpsū 291) candrarocavimalāḥ puṣpāḥ preṣitāḥ" / atha tau dvau bodhisattvau bhagavataḥ sakāśāt parivartitvā brāhmaṇasya puṣpaṃ upanāmayitvā etadavocatāṃ - "imaṃ te satpuruṣa ratnacandreṇa tathāgatena candrarocavimalaṃ puṣpaṃ preṣitaṃ, sādhukāraśca te satpuruṣaḥ preṣitaḥ; yāvadyathoktaṃ pūrvaṃ / peyālaṃ, aprameyāsaṃkhyeyebhyaḥ pūrvāyāṃ diśāyāṃ buddhakṣetrebhyo bodhisattvā mahāsattvāḥ santīraṇaṃ buddhakṣetraṃ saṃprāptāḥ, candrarocavimalapuṣpāṃ gṛhītvā brāhmaṇasya puṣpāḥ preṣitāḥ, tribhiścāṅgaiḥ sādhukāraḥ preṣito; yathā pūrvoktaṃ /

evaṃ dakṣiṇāyāṃ diśāyāmito buddhakṣetrāt saptanavatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrānatikramitvā tatra niryūhavijṛṃbhito nāma lokadhātustatra niryūhavijṛṃbhite buddhakṣetre siṃhavijṛṃbhiteśvararājā nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastiṣṭhati yāpayati śuddhānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ śuddhāṃ mahāyānakathāṃ dharmaṃ deśayati sma / tasmiṃśca parṣadi dvau bodhisattvau mahāsattvau, eko jñānavajraketurnāma dvitīyaḥ (kpsū 292) siṃhavajraketustau dvau bodhisattvau siṃhavijṛṃbhiteśvararājaṃ tathāgataṃ paripṛcchataḥ sma - "ko bhadanta bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayo mahataḥ pṛthivīcālasya loke prādurbhāvāya mahataśca puṣpavarṣasya?"; yāvad yathā pūrvoktaṃ / peyālaṃ, yāvad aprameyāsaṃkhyeyā dakṣiṇasyāṃ diśyanyebhyo buddhakṣetrebhyo 'prameyāsaṃkhyeyā bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāḥ saṃtīraṇaṃ buddhakṣetramanuprāptāḥ, yāvad yathā pūrvoktaṃ / tena khalu punaḥ samayena paścimāyāṃ diśīto buddhakṣetrādekonanavatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrabuddhakṣetrānatikramitvā tatra jayāvatirnāma buddhakṣetraṃ, tatra jitendriyaviśālanetro nāma tathāgatastiṣṭhati yāpayati, caturṇāṃ parṣadāṃ tribhiryānairdharmaṃ deśayati sma / tatra bhadravairocano nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ siṃhavijṛṃbhitakāyaśca nāma dvitīyo bodhisattvo mahāsattvastau dvau satpuruṣau jitendriyaviśālanetraṃ (kpsū 293) tathāgatametamarthaṃ paripṛcchataḥ - "kuto 'yaṃ mahāpṛthivīcālaprādurbhāvo, mahātaśca puṣpavṛṣṭipravarṣaṇasya?"; yāvad yathā pūrvoktaṃ /

tena khalu punaḥ samayenottarasyāṃ diśīto buddhakṣetrādbuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇyatikramya tatra jamburnāma lokadhātustatra lokeśvararāja nāma tathāgato yāvadbuddho bhagavān śuddhānāṃ mahāyānasaṃprasthitānāṃ bodhisattvānāṃ śuddhāṃ mahāyānakathāṃ dharmaṃ deśayati sma / tatra dvau bodhisattvau, eko 'calasthāvaro nāma dvitīyaḥ prajñādharo nāma, tau lokeśvararājaṃ tathāgataṃ paripṛcchataḥ sma - "ko bhadanta bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayo mahataḥ pṛthivīcālasya loke prādurbhāvasya, mahatyāśca puspavṛṣṭer[?"];yāvad yathā pūrvoktaṃ /

tena khalu punaḥ samayenādho diśīto buddhakṣetrādaṣṭānavatibuddhakṣetranayutānatikramya tatra vigatatamo 'ndhakārā nāma lokadhātustatra vigatabhayaparyutthānaghoṣo nāma tathāgatastiṣṭhati yāpayati, caturṇāṃ parṣadāṃ (kpsū 294) tribhiryānairdharmaṃ deśayati sma / tatra buddhakṣetre dvau bodhisattvau mahāsattvāveko 'rajavairocano nāma dvitīyaḥ svargavairocano nāma, yāvadyathā pūrvoktaṃ /

tena khalu punaḥ samayenopariṣṭhāyāṃ diśīto buddhakṣetrāddve śatasahasre buddhakṣetrāṇāmatikramitvā tatra saṃkusumitā nāma lokadhātustatra saṃkusumite buddhakṣetre prasphulitakusumavairocano nāma tathāgata yāvad buddho bhagavāṃstiṣṭhati yāpayati, caturṇāṃ parṣadāṃ tribhiryānairdharmaṃ deśayati sma / tatra buddhakṣetre dvau bodhisattvau mahāsattvau prativasata, ekaḥ svaviṣayasaṃkopitaviṣayo nāma dvitīyo dhāraṇīsaṃpraharṣaṇavikopito nāma bodhisattvastau dvau satpuruṣau prasphulitakusumavairocanaṃ tathāgataṃ pṛṣṭavantau / "ko bhadanta bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayo mahataḥ pṛthivīcālasya loke prādurbhāvāya (kpsū 295) mahatyāśca puṣpavṛṣṭeḥ?" / prasphulitakusumavairocanastathāgata āha - "asti kulaputrādho diśīto buddhakṣetrāt dve śatasahasre buddhakṣetrāṇāmatikramya tatra saṃtīraṇo nāma lokadhātustatra ratnagarbho nāma tathāgato yāvadbuddho bhagavāṃstiṣṭhati dharmaṃ ca deśayati sma /

bahusattvakoṭyo vyākarotyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau bodhisattvaviṣayakṣetrasandarśanapraṇidhānaviṣayavyūhasamādhiviṣayadhāraṇīmukhaniryūhaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣamāṇa ; ekaśca tatra mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvaḥ sa evaṃrūpaṃ praṇidhānaṃ kṛtavān, mahākaruṇāparibhāvitā vācā bhāṣitā, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau vyākaraṇanirdeśaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ, yathārūpā praṇidhānanetryudbhāvitā yathā bahubodhisattvakoṭībhirbuddhakṣetrapraṇidhānaṃ kṛtaṃ, buddhakṣetraguṇavyūhā vaineyasattvāśca parigṛhītāḥ; sa caiko mahākaruṇāsamanvāgato bodhisattvaḥ sarvāvatiṃ parṣadamabhibhūya kliṣṭaṃ pañcakaṣāyaṃ kleśāraṇikaliyugaṃ buddhakṣetraṃ (kpsū 296) parigṛhītaṃ, sarve cānantaryakārakā yāvad akuśalamūlasamavadhānagatā dagdhasaṃtānā vaineyāḥ parigṛhītāḥ / sarvāvatīrca sā parṣā sadevagandharvāsuramānuṣaśca loko ratnagarbhasya tathāgatasya pūjāmapahāya tasya mahākāruṇikasya pūjākarmaṇe udyuktāḥ pañcamaṇḍalena vanditvā prāñjalibhūtāḥ sthitvā varṇaṃ bhāṣante sma / sa ca mahāsattvo ratnagarbhasya tathāgatasya purato niṣaṇṇo vyākaraṇaṃ śṛṇvānaḥ / yadā ca tena mahāsattvena tasya bhagavataḥ purato dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ nikṣiptaṃ tadā tena bhagavatā tathārūpaṃ smitaṃ prāviṣkṛtaṃ, yadā daśasu dikṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu mahāpṛthivī ṣaḍvikāraṃ calitā pracalitā saṃpracalitā kaṃpitā yāvat puṣpavṛṣṭiḥ pravarṣitā /

sarvebhyaśca tebhyo buddhakṣetrebhyo bodhisattvā mahāsattvāḥ prabodhanārthaṃ, mahākāruṇyā bodhisattvapraṇidhānacaryā nidarśanārthaṃ, bodhisattvā mahāsattvā buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamebhyo lokadhātubhyo daśabhyo digbhyastatra buddhakṣetre sannipatanārthaṃ, bodhisattvānāṃ ca mahāsattvānāṃ samādhānamukhanirdeśacaryāvaiśāradyaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣaṇārthaṃ tena tathāgatenaivaṃrūpāṇi (kpsū 297) prātihāryāṇi darśitāni" /

tau ca kulaputra dvau bodhisattvau mahāsattvau svaviṣayasaṃkopitaviṣayaśca dhāraṇīsaṃpraharṣaṇavikopitaśca taṃ prasphulitakusumavairocanaṃ tathāgataṃ paripṛcchataḥ sma / "kiyaccirotpāditaṃ bhadanta bhagavaṃstena mahākāruṇikena bodhisattvena mahāsattvena bodhāya cittaṃ?; kiyacciraṃ vā sa mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvo bodhicārikāṃ cīrṇaṃ, yena pañcakaṣāye loke tīvrakleśaraṇike kaliyuge vartamāne kālaḥ parigṛhīta ānantaryakārakā yāvad akuśalamūlasamavadhānagatā dagdhasaṃtānā vaineyāḥ parigṛhītāḥ?" / prasphulitakusumavairocanastathāgata āha - "saṃprati kulaputra tena mahākāruṇikena prathamamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditaṃ / gacchata kulaputrā yūyaṃ santīraṇaṃ lokadhātuṃ tasya ratnagarbhasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya darśanāya vandanāya paryupāsanāya taṃ ca samādhānamukhanirdeśaṃ caryāvaiśāradyaṃ dharmaparyāyaṃ śravaṇāya / taṃ ca mahākāruṇikaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ mama vacanena pṛcchatha evaṃ ca vaktavyaḥ; prasphulitakusumavairocanastathāgatastvāṃ (kpsū 298) satpuruṣa pṛcchate candrarocavimalaṃ puṣpaṃ preṣitaṃ sādhukāraścānupradattaḥ /

evaṃ ca tvayā satpuruṣa prathamacittotpādena mahākaruṇāvyāhāreṇa daśasu dikṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamā lokadhātavaḥ śabdenāpūritāḥ, mahākaruṇāśabdaśca pratilabdhastena tvaṃ satpuruṣa sādhu bhūyaḥ, paścimakānāṃ mahākaruṇāmahāyānasaṃprasthitānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mahākaruṇāvyāhāreṇa praṇidhānanetrīdhvajāmucchrepayasi; tena tvaṃ satpuruṣa sādhu bhūyastvaṃ satpuruṣa buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānāgatā asaṃkhyeyakalpabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamā daśadiśa lokadhātavo yaśaḥkīrtiśabdenāpūritāstena tvaṃ satpuruṣa bahvasaṃkhyeyasattvakoṭīnayutaśatasahasrā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitā, bhagavataḥ sakāśamupanītā, avaivartikāśca sthāpitā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / kaiścittatraiva bhagavataḥ sakāśe praṇidhānena buddhakṣetraguṇavyūhāḥ parigṛhītā vaineyāḥ sattvāḥ svakaruṇāraśmibhirācchāditā; (kpsū 299) ye tvayānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitā na ca vyākaraṇapratilabdhaṃ, te 'pi paścādvyākaraṇaṃ pratilapsyante, sarve te paścādyāvadbuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamairasaṃkhyeyaiḥ kalpairdaśasu dikṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣvanyeṣu lokadhātuṣu buddhatvaṃ prāpya dhārmikaṃ dharmacakraṃ pravartayitvā tvāmevārabhya varṇaṃ bhāṣiṣyanti / etena tṛtīyena kāraṇena tvaṃ satpuruṣa sādhu" /

tena khalu punaḥ samayena bahubodhisattvakoṭya evamūcur["]vayamapi bhadanta bhagavaṃstatra saṃtīraṇe buddhakṣetre gacchema, tasya ratnagarbhasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya darśanāya vandanāya paryupāsanāya, taṃ ca satpuruṣaṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya, yasya tathāgatena tribhiraṅgaiḥ sādhukāro 'nupreṣita, ime ca candrarocavimalāḥ puṣpāḥ preṣitāḥ" / sa ca kulaputra prasphulitakusumavairocanastathāgatastānāha - "gacchata yūyaṃ kulaputrā yasyaitarhi kālaṃ manyadhve / tatra yūyaṃ kulaputrā ratnagarbhasya tathāgatasya sakāśāt samavadhānamukhanirdeśacaryāvaiśāradyaṃ dharmaparyāyaṃ (kpsū 300) śroṣyatha" /

atha khalu kulaputra tau dvau bodhisattvau svaviṣayasaṃkopitaviṣayaśca dhāraṇīsaṃpraharṣaṇavikopitaśca tasya prasphulitakusumavairocanasya tathāgatasya sakāśāccandrarocavimalāṃ puṣpāṃ gṛhītvā bahubodhisattvakoṭībhiḥ sārdhaṃ saṃkusumitādbuddhakṣetrāt prasthāpitā iha buddhakṣetra ekakṣaṇena saṃprāptā jambūvanodyāne tasthuryena ca ratnagarbhastathāgatastenopasaṃkrāntaḥ / tena khalu punaḥsamayena sarvāvantaṃ saṃtīraṇaṃ buddhakṣetraṃ evaṃrūpaṃ paripūrṇaṃ mahāyānikairbodhisattvaiḥ pratyekabuddhayānikaiḥ śrāvakayānikaiḥ kulaputrairdevairyāvan mahoragaistadyathāpi nāma ikṣuvanaṃ vā naḍavanaṃ vā tilavanaṃ vā śālivanaṃ vā saṃpannaṃ sphuṭaṃ bhavet / evameva tasmin samaye saṃtīraṇaṃ buddhakṣetraṃ paripūrṇaṃ sphuṭaṃ mahāyānikaiḥ kulaputrairyāvan mahoragaiste ca bodhisattvā ratnagarbhasya tathāgatasya pādau śirasā vanditvā vividhasamādhānabalena bodhisattvavikurvaṇena pūjāṃ kṛtvā ratnagarbhasya tathāgatasya purataḥ brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā sarvāvatyaśca tāḥ parṣāḥ prāñjalibhūtāḥ sthitvā varṇaṃ bhāṣamāṇāḥ / teṣāṃ bodhisattvānāmetadabhavat - (kpsū 301) "ayaṃ mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvo yasya prasphulitakusumavairocanena tathāgatena ime candrarocavimalāḥ puṣpā visarjitās[" / ]te ca bodhisattvā bhagavataḥ sakāśāt parāvṛtya tasya brāhmaṇasya te candrarocavimalāḥ puṣpā upanāmayitvāhuḥ / "ime te satpuruṣa prasphulitakusumavairocanena tathāgatena candrarocavimalāḥ puṣpāḥ preṣitāḥ, sādhukāraśca te satpuruṣānupradattaḥ" / yāvatpūrvoktaṃ tribhiraṅgaiḥ sādhukāraṃ niveditamiti /

yāni ca tāni puṣpāṇi śūnyeṣu buddhakṣetreṣu pravarṣitāni, vividhaśca kuśalaśabdaistāvadbuddhakṣetrāṇyāpūritāni; tadyathā buddhaśabdena dharmaśabdena saṅghaśabdenāvabhāsaśabdena pāramitāśabdena balaśabdena vaiśāradyaśabdena abhijñāśabdenānabhisaṃskāraśabdenānutpādaśabdenānirodhaśabdena śāntaśabdenopaśāntaśabdena praśāntaśabdena mahāmaitrīśabdena mahākaruṇāśabdena / yaddaśasu diśāsu teṣu śūnyeṣu buddhakṣetreṣu tenāvabhāsenāvabhāsitāstatra (kpsū 302) ye kecit sattvā manuṣyā vāmanuṣyāste sarve ye kecit sattvā yamasadṛśāḥ kecidudakasadṛśāḥ kecicchikharasadṛśāḥ kecidbrahmasadṛśāḥ kecicchakrasadṛśāḥ kecit puṣpasadṛśāḥ kecidgaruḍasadṛśāḥ kecit siṃhasadṛśāḥ kecit sūryasadṛśāḥ keciccandrasadṛśāḥ kecit tārakasadṛśāḥ kecidgṛdhrasadṛśāḥ śṛgālakāyāḥ saṃdṛśyante; yathārūpeṇa kuśalapakṣamanaskāreṇa te sattvāḥ sanniṣaṇṇā dharmaśravaṇāya, tathārūpeṇa kāyena saṃdṛśyante / tathārūpāśca kulaputra tatra sattvāḥ svakaṃ kāyaṃ paśyanti; tathārūpāśca te sattvā ratnagarbhasya tathāgatasya kāyaṃ samanupaśyanti / sa ca kulaputra samudrareṇurbrāhmaṇo 'grapurohito ratnagarbhaṃ tathāgataṃ purataḥ sahasrapatre saptaratnamayapadmakeśare niṣaṇṇaṃ samanupaśyati / sarve cātra kulaputra sattvā niṣaṇṇā vā sthitvā vā kṣitau vā ambare vā ekaikaḥ sattvo ratnagarbhaṃ tathāgatamevaṃ paśyanti; "agrato ratnagarbhastathāgato niṣaṇṇo 'haṃ" sarvacetasā samanvāharanti, "māmekamārabhya dharmaṃ deśayati" /

sa ca kulaputra ratnagarbhastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ samudrareṇorbrāhmaṇasya sādhukāramanupradattaḥ / "sādhu sādhu mahākāruṇika mahābrāhmaṇa, gaṇanātikrāntānāṃ sattvānāṃ tvaṃ asi kāruṇikahitakaraḥ prabhāsakaro loke saṃdṛśyase / tadyathāpi nāma brāhmaṇa saṃpannaṃ puṣpakṣetraṃ nānāvarṇaṃ nānāgandhaṃ nānāsparśaṃ nānāpatraṃ nānādaṇḍaṃ nānāmūlaṃ nānābhaiṣajyopakaraṇasthānaṃ / kecidatra puṣpā yojanaśataṃ pramāṇena varṇena gandhena tapanti virocanti, keciddviyojanaśataṃ kecittriyojanaśataṃ, peyālaṃ, kecidatra puṣpā yāvat sarvacāturdvīpikāṃ lokadhātuṃ varṇena gandhena tapanti virocanti / ye ca tatra sattvāścakṣurhīnāste puṣpagandhaṃ ghrātvā cakṣuṃsi pratilabhante, badhirāḥ śrotrāṇi pratilabhante, yāvat sarvāṅgavihīnāḥ sarvāṅgāni pratilabhante / ye ca tatra sattvāścaturuttararogaśatopadrutāste taṃ gandhaṃ ghrātvā sarvarogebhyaḥ parimucyeyuḥ / ye ca tatra sattvā mattonmattaparamattāḥ suptacittā vikṣiptacittāḥ smṛtipraṇaṣṭāsteṣāṃ puṣpāṇāṃ gandhamāghrātvā (kpsū 304) sarve smṛtiṃ pratilabheyuḥ / evaṃ ca tatra madhye puṣpakṣetre puṇḍarīkamutpannaṃ, dṛḍhasāraṃ vajramayaṃ vaidūryadaṇḍaṃ śatakomalaṃ kanakapatramaśmagarbhakiṃśukaṃ lohitamuktikeśaraṃ, caturaśītiryojanasahasrāṇyuccatvena yojanaśatasahasraṃ vistāreṇa / tacca puṇḍarīkaṃ daśasu dikṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāllokadhātuṃ varṇena gandhena sphuritvā virocate /

ye ca brāhmaṇa teṣu daśasu dikṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu sattvā dhātuviruddhāḥ kāyā vyādhyupahatā aṅgavihīnā vā mattapramattonmattāḥ suptasmṛtipraṇaṣṭā vikṣiptacittāsteṣāṃ sattvānāṃ tasya puṇḍarīkasyāvabhāsaṃ dṛṣṭvā gandhaṃ ghrātvā sarvavyādhayaḥ praśamaṃ gaccheyuḥ smṛtiṃ ca pratilabheyuḥ / ye ca tatra buddhakṣetreṣu sattvā mṛtā acirakālagatā avikṣiptaśarīrāsteṣāṃ kuṇapebhyaḥ tasya puṇḍarīkasya raśmayo nipatitvā gandhena vā spṛṣṭvā punaste kuṇapā jīvitendriyaṃ pratilabheyuḥ, punaścottiṣṭheyurmitrasālohitāṃśca dṛṣṭvā te sarve udyānaṃ praviśya pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitāḥ samaṅgībhūtā vihareyusye ca punastataścyaveyusteṣu dve brahmavihāra upapadyeyuḥ, ye ca tatra cirasthāyino bhaveyuraparīttāyuṣkā, na ca tatra cyūtvā anyatropapadyeyuḥ / (kpsū 305) yathā brāhmaṇāstaṃ puṣpakṣetramevamayaṃ mahāyānasannipāto draṣṭavyaḥ / yathā sūryodgamanakāle pratyupasthite te puṣpā visaritā prasphulitā bhavanti tapanti virocanti kecidyojanaśatamuccatvena kecid yāvad yojanasahasramuccatvena, bahunāṃ sattvānāṃ vividharogāḥ praśamanti, evameva satpuruṣāḥ tathāgato buddhasūryo loka udapādi / yathā te puṣpāḥ sūryoditasya asya raśmibhirvikasitā bhāsanti tapanti virocanti, vividharogopahatānāṃ sattvānāṃ rogopaśamo bhavati /

evamevāhaṃ satpuruṣa loka utpannaḥ sattvāṃ kāruṇyaraśmibhiḥ chādayitvā vikasitvā bhūyaḥ sattvāṃstriṣu puṇyakriyāvastuṣu niyojayāmi, tvayāpyaprameyāsaṃkhyeyāḥ sattvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitā niveṣitāḥ pratiṣṭhāpitā mama ca sakāśamupanītāstaiśca sattvairmama sakāśe svakasvakāni praṇidhānāni kṛtāni buddhakṣetrāṇi ca parigṛhītāni, kecit pariśuddhā buddhakṣetrāḥ parigṛhītāḥ kecidapariśuddhāḥ, tathā caivaṃ mayā vyākṛtāḥ / yaiḥ satpuruṣairmama sakāśāt pariśuddhā buddhakṣetrāḥ parigṛhītāstaiḥ śuddhāśayāḥ suvineyā avaruptakuśalamūlā vaineyāḥ sattvāḥ parigṛhītā, (kpsū 306) na te bodhisattvā mahāsattvā ucyante, na ca teṣāṃ mahāpuruṣakāryaṃ, na ca teṣāṃ mahākaruṇācittacaitasikeṣu pravartate, na ca te bodhisattvāḥ sarvasattvānāṃ karuṇārthāyānuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ paryeṣante / ye 'pi te pariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ parigṛhṇanti, utsṛṣṭakṛpāste bodhisattvā; ye śrāvakapratyekabuddhayānikaiḥ parivarjitaṃ buddhakṣetramākāṅkṣanti, na ca te bodhisattvāḥ kuśalajñānāśayabhūtā / yeṣāmevaṃ praṇidhānaṃ kṛtaṃ yathā vayaṃ śrāvakapratyekabuddhavarjitā akuśalamūlasamavadhānagatairmātṛgrāmairvivarjite narakatiryagyoniyamalokavivarjite buddhakṣetre 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyurmahāyānasaṃprasthitānāṃ bodhisattvānāṃ śrāvakapratyekabuddhaparivarjitāṃ śuddhāṃ mahāyānakathāṃ dharmaṃ deśayeyaṃ, bodhiprāptaścāhaṃ dīrghāyuṣko bhaveyaṃ cirasthāyī, bahūni kalpāni śūddhāśayānāṃ suvinītānāṃ kuśalamūlasamavadhānagatānāṃ dharmaṃ deśayeyaṃ /

tena te bodhisattvā na kuśalajñānāśayasaṃbhūtā, na mahāsattvā ityucyate /

sa ca kulaputra ratnagarbhastathāgato bāhuṃ prasārayitvā pañcabhiraṅgulībhirnānāvarṇā anekavarṇā anekaśatasahasravarṇā raśmayaḥ prāmuñcan, te gatvā raśmayo 'prameyāsaṃkhyeyā purimāyāṃ diśīto buddhakṣetrān avabhāsayitvā, tatrāṅguṣṭhā nāma lokadhātuḥ, tatrāṅguṣṭhāyāṃ lokadhātau daśavarṣāyuṣkā manuṣyā durvarṇā drohoḍimakā akuśalamūlasamavadhānagatā aṅguṣṭhamātramuccatvena / tatra jyotīraso nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ / sa ca kaliyugapramāṇānāṃ manuṣyāṇāṃ hastapramāṇena hastamekaṃ tathāgata ūrdhvatvena hastaśca; aṅguṣṭhapramāṇānāṃ puruṣānāṃ pramāṇena saptāṅguṣṭhāni / sa ca tathāgatastiṣṭhati dhriyati yāpayati caturṇāṃ parṣadāṃ tribhiryānairdharmaṃ deśayati /

atha khalu kulaputra tacca buddhakṣetraṃ tāṃśca manuṣyāṃstaṃ ca tathāgataṃ sarvāvatī ca sā parṣādrākṣīt / ratnagarbhastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddha āha - "anena jyotīrasena tathāgatenāprameyāsaṃkhyeyaiḥ kalpairatikrāntaiḥ prathamacittamutpāditamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau (kpsū 308) ratnacchatrābhyudgatāvabhāsasya tathāgatasyāgrato, bahuprāṇakoṭīnayutānyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitāni niveśitāni pratiṣṭhāpitāni; yathābhiprāyāṃ sattvaistasya tathāgatasya purataḥ praṇidhānaṃ kṛtaṃ, kecidbuddhakṣetraguṇavyūhāḥ parigṛhītāḥ pariśuddhāḥ kecidapariśuddhāḥ pañcakaṣāyāḥ parigṛhītāḥ / tatra ca tena mahāsattvenāhaṃ samādāpito niveśitaścānuttarāyāṃ samyaksabodhau / tatra ca mayā ratnacchatrābhyudgatāvabhāsasya tathāgatasya purato 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pañcakaṣāye buddhakṣetraguṇavyūhapraṇidhānaṃ kṛtaṃ / sa ca me tathāgataḥ sādhukāramadāsīt vyākṛtaścāhamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / yo 'sāvasmākaṃ bodhāya samādāyakaḥ kalyāṇamitro 'tīva satpuruṣastīvrapañcakaṣāye kaliyuge vartamāne kāle pratikliṣṭaṃ buddhakṣetraṃ parigṛhītaṃ, ānantaryakārakā yāvadakuśalamūlasamavadhānagatā dagdhasantānāḥ saṃsārāṭavīkāntārasaṅkaṭaprāptā vaineyasattva praṇidhānaḥ parigṛhītastasya satpuruṣasya daśasu dikṣvaprameyāsaṃkhyeyebhyo 'nyonyalokadhātubhyastiṣṭhanto (kpsū 309) yāpayanto buddhā bhagavantaḥ sādhukāraṃ pradattavantaḥ preṣitavanto, mahākaruṇāvairocanasaumyo nāma kṛtaṃ /

sa ca mahākaruṇāvairocanasaumyo bodhisattvo mahāsattvo 'smākaṃ kalyāṇamitro hitakara etarhyacirābhisaṃbuddho 'ṅguṣṭhavatyāṃ lokadhātau aṅguṣṭhapramāṇānāṃ puruṣāṇāṃ madhye, teṣāṃ evāṅguṣṭhapramāṇānāṃ puruṣāṇāṃ hastapramāṇena hastapramāṇakaḥ sa tathāgato daśavarṣāyuṣkāyāṃ prajāyāṃ dhārmikaṃ dharmacakraṃ pravartitavān; tasyāpi bodhiprāptasya daśasu dikṣvaprameyāsaṃkhyeyebhyo lokadhātubhyastiṣṭhadbhiryāpayadbhistaistairbuddhairbhagavadbhirdūtāḥ preṣitāḥ pūjanārthāya, ye tena prathamamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ / ye tena prathamaṃ dānapāramitāyāṃ yāvat prajñāpāramitāyāṃ samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāstairbuddhairbhagavadbhiḥ pūrvakṛtajñatāmanusmaraṇamāṇaistasya tathāgatasya puṣpāḥ preṣitāḥ / paśya brāhmaṇa yathā te buddhā bhagavataḥ sarveṣu buddhakṣetreṣu dīrgheṇāyuṣā pariśuddhāśayānāṃ sukhavihāriṇāṃ sattvānāṃ buddhakāryaṃ (kpsū 310) kurvanti; sa ca jyotīrasastathāgata evaṃ pratikruṣṭe pañcakaṣāye buddhakṣetre buddhatvaṃ prāptavān, ānantaryakārakānāṃ yāvadakuśalamūlasamavadhānagatānāṃ sattvānāmevālpakenāyuṣā bahvatirekaṃ buddhakāryaṃ karoti, anujjhitvā śrāvakāṃ pratyekabuddhāṃśca dharmaṃ deśayari / evameva tvayā satpuruṣa sarvāmimāṃ bodhisattvaparṣāmabhibhūya viśiṣṭataraṃ praṇidhānaṃ kṛtaṃ, pratikruṣṭe buddhakṣetre pañcakaṣāye vartamāne ānantaryakārakā yāvadakuśalamūlasamavadhānagatā vaineyāḥ sattvāḥ parigṛhītāḥ /

ye ca te mahāsattvā yaiḥ pariśuddhā buddhakṣetrāḥ parigṛhītā narakatiryagyoniparivarjitāḥ śrāvakapratyekabuddhaparivarjitāḥ śuddhāśayāḥ suvinītā avaruptakuśalamūlāḥ sattvā vaineyāḥ parigṛhītā ime sattvāḥ puṣpopamā ucyante, na te mahāsattvāḥ puṇḍarīkopamā ye suvinītānāmavaruptakuśalamūlānāṃ madhye buddhakāryaṃ kariṣyanti /

catvāri brāhmaṇa bodhiattvānāṃ kuśīdavastūni / katamāni catvāri? pariśuddhabuddhakṣetrapraṇidhānaṃ, pariśuddhāśayānāṃ sattvānāṃ buddhakāryapraṇidhānaṃ, (kpsū 311) śrāvakapratyekabuddhayānakathā bodhiprāptasya deśanāpraṇidhānaṃ, bodhiprāptasya dīrghāyuṣkatāpraṇidhānaṃ / imāni catvāri bodhisattvānāṃ kuśīdavastūni / yena bodhisattvāḥ puṣpopamā ityucyante, na puṇḍarīkopamā na mahāsattvā ityucyante / tadyathāpi nāma brāhmaṇa imān mahābodhisattvaparṣāṃ sthāpayitvā vāyuviṣṇunā yenāpariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ parigṛhītaṃ kleśākulāḥ sattvā vaineyāḥ parigṛhītā ekatyo bhadrakalpikāḥ kulaputrāḥ /

catvārīmāni bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmārabdhavīryavastūni / katamāni catvāri? apariśuddhabuddhakṣetrapraṇidhānaṃ, apariśuddhāśayānāṃ sattvānāṃ buddhakāryapraṇidhānaṃ, bodhiprāptasya śrāvakapratyekabuddhayānakathādeśanapraṇidhānaṃ, madhyamāyā pratipadā bodhiprāptasya nātidīrghatānālpāyuṣkatāpraṇidhānaṃ / imāni catvāri bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmārabdhavīryavastūni / yena te bodhisattvāḥ puṇḍarīkopamā ityucyante, na puṣpopamāste bodhisattvā mahāsattvā ityucyante / tadyathāpi (kpsū 312) tvaṃ brāhmaṇaitarhi aprameyānāmasaṃkhyeyānāṃ bodhisattvānāṃ madhye kuśalavyākaraṇakṣetraṃ tathāgatasyāgrataḥ karuṇāpuṇḍarīkamutpannaṃ praṇidhānaviśeṣeṇa / yadā tvayā ānantaryakārakā yāvadakuśalamūlasamavadhānagatā vaineyāḥ parigṛhītāstīvraṃ pañcakaṣāyaṃ buddhakṣetraṃ parigṛhītaṃ / mahākaruṇāvyāhāreṇa tvaṃ satpuruṣa daśasu dikṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamairbuddhairbhagavadbhiḥ sādhukāro datto, dūtāśca preṣitā, mahākāruṇikaśca te nāma kṛtaṃ, sarvā ceyaṃ parṣattavaiva pūjākarmaṇe udyuktāḥ /

bhaviṣyasi tvaṃ mahākāruṇikānāgate 'dhvanyatikrāntānāmekagaṅgānadīvālikāsamānāmasaṃkhyeyānāṃ kalpānāṃ parīttāvaśiṣṭe dvitīye gaṅgānadīvālikāsame 'saṃkhyeye, tasmineva sahe buddhakṣetre bhadrake kalpe viṃśottaravarṣaśatāyuṣkāyāṃ prajāyāṃ, jarāmaraṇādyadhike buddhakṣetre 'ndhaloke 'nāyake 'kuśalamūlasamavadhānagate kumārge vihanyamānānāṃ mahāsaṅkaṭaprāptānāṃ sattvānāmānantaryakārakānāmāryāpavādakānāṃ saddharmapratikṣepakānāṃ mūlāpattisamāpannānāṃ yāvadyathā pūrvoktaṃ, ākīrṇe (kpsū 313) loke tathāgato bhaviṣyasi vidyācaraṇasaṃpanno yāvadbuddho bhagavān; vivartitagaticakraḥ pravartitadharmacakraḥ vivartitavaśavartimārakleśamāraśca anantāparyantāni daśasu dikṣu buddhakṣetrāṇi śabdenāpūrayitvā, mahāśrāvakasannipātaśca te bhaviṣyanti yadutārdhatrayodaśairbhikṣuśataiḥ; anupūrveṇa pañcacatvāriṃśatibhirvarṣairevaṃrūpaṃ sakalaṃ buddhakāryaṃ paripūrayiṣyasi, yathā praṇidhānaṃ kṛtaṃ / yathā tasmin samaye 'yaṃ rājāmṛtaśuddho 'mitāyurnāmāprameyaiḥ kalpaiḥ sakalaṃ buddhakāryaṃ kariṣyati, evameva tvaṃ mahākāruṇika tatra sahe buddhakṣetre bhadrake mahākalpe viṃśottaravarṣaśatāyāṃ prajāyāṃ pañcacatvāriṃśatibhirvarṣairevaṃrūpaṃ sakalaṃ mahābuddhakāryaṃ kariṣyasi, śākyamunirnāma tathāgato bhaviṣyasi / parinirvṛtasya ca te satpuruṣānuttaraparinirvāṇenādhikaṃ varṣasahasraṃ saddharmaḥ sthāsyate / saddharme cāntarhite tava satpuruṣa te 'pi dhātavaḥ janmaśarīre evaṃrūpaṃ buddhakāryaṃ kariṣyanti, yathā svayaṃ praṇidhānaṃ kṛtaṃ, evaṃ ciraṃ sattvān vinayiṣyasi, (kpsū 314) yathā pūrvoktaṃ" //

tatkāle kaitapure brāhmaṇa āsīt, sa evamāha - "teṣu teṣvaprameyeṣvasaṃkhyeyeṣu kalpeṣu tava satpuruṣa bodhicārikāṃ caramāṇasyāhaṃ nityopasthāyaka upakaraṇamaitryānukūlaḥ sahāyako bhūtvā tvāmupasthiheyaṃ; caramabhavikasyāhaṃ tava pitā bhaveyaṃ / bodhiprāptasya ca te satpuruṣa agradānapatirbhaveyaṃ; tvaṃ ca māṃ vyākuryā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau" / aparā ca tatra vinītabuddhirnāma samudradevatā, sāpyāha - "teṣu teṣu yāvaccaramabhavikasyāhaṃ janetrī mātā bhaveyaṃ / bodhiprāptaśca tvaṃ mahākāruṇika māṃ vyākuryā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau" / varuṇacāritranakṣatrā devatā, sāpyāha - "teṣu teṣu yāvaccaramabhavikasyāhaṃ kṣīradhātrī mātā bhaveyaṃ / bodhiprāptaśca māṃ vyākuryā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau" / sanemo nāma śakraḥ, aparastu pāracintī nāma śakraḥ, te ubhaye 'pyāhatuḥ / "vayamapi bho mahākāruṇika teṣu teṣu yāvad; bodhiprāptasya ca te vayaṃ śrāvakayugaprajñāvanto (kpsū 315) ṛddhimantaśca bhavemaḥ" / aparaścāritracaraṇasudarśayūthiko nāma śakraḥ, sa evamāha - "ahaṃ te mahākāruṇika teṣu teṣu yāvaccaramabhavikasya putro bhaveyaṃ" / aparā śikharadevatā saurabhyākiṃśukā nāma, sāpyāha - "ahaṃ te mahākāruṇika tāsu tāsu jātiṣu bhāryā bhaveyaṃ / bodhiprāptaśca tvaṃ satpuruṣa māṃ vyākuryā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau" / kaduścaro nāmāsurendraḥ, so 'pyāha - "ahaṃ te mahākāruṇikā teṣu teṣvaprameyāsaṃkhyeyeṣu kalpeṣu satpuruṣa bodhicārikāṃ caramāṇasyāhamupakaraṇamaitryānukulaḥ sahāyo dāsatvenopasthiheyaṃ, caramabhavikasyāhaṃ te upasthāyako bhaveyaṃ /

bodhiprāptasya ca te satpuruṣa dhārmikaṃ dharmacakraṃ pravartane 'dhyayeyaṃ, ahaṃ ca te dharmadeśanāṃ prathamāṃ saphalāṃ kuryāṃ, dharmarasaṃ ca piveyaṃ, amṛtaṃ cauṣadhiṃ gaccheyaṃ, yāvat sarvakleśaprahāṇādarhatvaṃ prāpnuyāṃ" / peyālaṃ, gaṅgānadīvālikāsamāśca tatra devanāgāsurā mahākāruṇikasyānupravṛtticaryāya (kpsū 316) praṇidhānaṃ kṛtavanto vaineyamupanyastā / ekaśca tatra saṃjñāvikaraṇabhīṣmo nāmājīvikaḥ, sa āha - "ahaṃ te bho mahābrāhmaṇa bahūpakaraṇasahāyako bhaviṣyāmi / nityamahaṃ te 'prameyeṣu kalpeṣu saphalacārikopajīvījñātiko bhaveyaṃ; nityaṃ ca tvatsakāśamupasaṃkrameyaṃ vastuyācanārthaṃ śayyāsanavāhanahastyaśvarathagrāmanigamanagarakulaputraduhitṛmāṃsarudhiracarmāsthihastapādajihvākarṇanāsanayanaśīrṣāṇi ca yāceyaṃ / evaṃrūpo 'haṃ tava mahābrāhmaṇa dānapāramitāsahāyako bhaveyaṃ, yāvatprajñāpāramitāsahāyako bhaveyaṃ / evaṃrūpo 'haṃ mahābrāhmaṇa bodhicārikāṃ caramāṇasya tava ṣaṭsu pāramitāsu sahāyako bhaveyaṃ; yāvattvaṃ bodhiṃ prāpnuyā ahaṃ ca te śrāvakasthānamāsādayeyaṃ, aśītidharmaskandhasahasrāṇyudgṛhṇīyāṃ pṛṣṭhaśca dharmadeśako bhaveyaṃ / tvaṃ ca māṃ vyākuryā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau" / śrutvā ca kulaputra mahākāruṇiko brāhmaṇo ratnagarbhasya tathāgatasya pañcamaṇḍalena pādau śirasā vanditvā, taṃ saṃjñāvikaraṇabhīṣmājīvikaṃ śabdāpayitvāha - (kpsū 317) "sādhu sādhu satpuruṣa yastvaṃ mama sahāyako bhaviṣyasi anuttaracaryāya, yāvacca tvaṃ mamāprameyāsaṃkhyeyajanmāntaranayutasahasreṣūpasaṃkramervastuyācanārthāya /

tadāhaṃ prasannacitto dadyāṃ, mā ca tvamapuṇyabhāgī bhaveḥ" /

bhūyaśca kulaputra mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvo ratnagarbhasya tathāgatasya purata āha - "sacenme bhadanta bhagavaṃsteṣu teṣvaprameyeṣvasaṃkhyeyeṣu kalpakoṭīnayutaśatasahasreṣvanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cārikāṃ caramāṇasya ye mama purato yācanakāḥ sthitvānnaṃ yācanti mṛduvacanena vā puruṣavacanena vā ullaṅghanavacanena vā spaṣṭavacanena vā yāceyuḥ; sacedahaṃ bhadanta bhagavan yācanakasyāntike ekacittakṣaṇamapi roṣaṃ utpādayeyaṃ / aprasādaṃ votpādayeyaṃ dānasya vā phalavipākaṃ kāṅkṣamāṇo dānaṃ dadyāṃ, visaṃvāditā me bhaveyuḥ ye 'prameyāsaṃkhyeyeṣu daśasu dikṣvanyeṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantastiṣṭhanti dhriyanti yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti, mā cāhamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyaṃ / sacedahaṃ (kpsū 318) bhadanta bhagavan yācanakasya prasannacitto dānaṃ dadyāṃ, tadapi dānapratigrāhakasya śraddhādeyavinipātanaṃ, mākuśalairdharmairantarāyakaraṃ bhavet; antaśo vālāgrakoṭīpramāṇamātramapi visaṃvāditā me buddhā bhagavanto bhaveyuḥ / yadīdaṃ pratigrāhakasya vālāgrakoṭīpramāṇamātramapi kuśaleṣu dharmeṣvantarāyaṃ kuryuḥ, ahamapyavīciparāyaṇo bhaveyaṃ / yathānnasya tathā vastrasya / yāvad ye mama yācanakāḥ śīrṣaṃ yāceyuḥ, mṛduvacanena vā paruṣavacanena vā ullaṅghyavacanena vā spaṣṭavacanena vā śīrṣaṃ yācayeran; sacedahaṃ bhadanta bhagavan yācanakasyāntike ekacittakṣaṇamapi roṣamutpādayeyaṃ, aprasādacittamutpādayeyaṃ, dānaphalavipākamākāṅkṣaṃ śīrṣaṃ parityajeyaṃ, visaṃvāditā me buddhā bhagavanto bhaveyuḥ; yāvadahamapyavīciparāyaṇo bhaveyaṃ / yathā dānamevaṃ śīlaṃ yāvatprajñā parityāgo vācyaḥ" /

sa ca kulaputra ratnagarbhastathāgato mahākāruṇikasya bodhisattvasya mahāsattvasya sādhukāramadāsīt / "sādhu sādhu satpuruṣa, mahākaruṇāpratiṣṭhitena manasā tvayā satpuruṣemaṃ praṇidhānaṃ kṛtaṃ" / sā ca kulaputra sarvāvatī parṣā sadevagandharvamānuṣāsuraśca lokaḥ prāñjalībhūtaḥ sthitvā sādhukāraṃ prādāsīt / "sādhu sādhu satpuruṣa, mahākaruṇāpratiṣṭhitena manasā tvayā satpuruṣa praṇidhānaṃ kṛtam / tvamapi sattvāṃ ṣaṭparāyaṇīyadharmaiḥ saṃtarpayiṣyasi" / sa ca kulaputra yathā saṃjñāvikārabhīṣmājīviko bodhisattvo dānapratigrāhikayā praṇidhānaṃ kṛtavān, evameva caturaśītibhiḥ prāṇisahasraiḥ praṇidhānaṃ kṛtaṃ / sa ca kulaputra mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvastānyevaṃrūpāṇi praṇidhānāni caturaśītīnāṃ prāṇisahasrāṇāṃ sakāśācchrutvā saṃjñāvikārabhīṣmeṇa praṇidhānaṃ kṛtaṃ / atha mahākāruṇikaḥ paramaprītisaumanasyajātaḥ prāñjalībhūtaḥ sthitvā sarvāvatīṃ parṣāṃ vyavalokya paramaprītamanā āha / "aho āścaryaṃ, bhaviṣyāmyahaṃ dharmadurbhikṣakṣīṇakāle mahākleśaraṇe kaliyuge pañcakaṣāye vartamāne loke 'nāyake sārthavāho 'vabhāsakaraḥ pradīpakaraḥ atrāṇānāmandhānāṃ mārganidarśakaḥ / yatra (kpsū 320) hi nāmāhaṃ prathamacittotpādenaivamevaṃrūpāmanuttarāyāṃ bodhicaryāyāṃ sahāyakāḥ pratilabdhā ye mama janmāntareṣu śīrṣapratigrāhakā bhaviṣyanti nayanakarṇanāsājihvāhastapādacarmāsthirudhiraṃ yāvadannasya pratigrāhakā bhaviṣyanti" /

punarapi kulaputra mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvo ratnagarbhasya tathāgatasya purato niṣaṇṇa āha - "ye ca mama bhadanta bhagavan teṣu teṣvaprameyāsaṃkhyeyeṣu kalpakoṭīnayutaśatasahasreṣu janmāntareṣu yācanakā upasaṃkrāmeyuryadi vānnaṃ yadi vā pānaṃ yāvacchiraḥ pratigṛhṇīyurantaśo vālāgrakoṭīpramānamātramapi mama hastadānaṃ pratigṛhṇīyuryāvadbodhiparyantena / sacedahamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhya na tāṃ sattvāṃ saṃsārāt parimocayeyaṃ, na ca punarvyākuryāṃ chrāvakayānena vā pratyekabuddhayānena vā mahāyānena vā, visaṃvāditā me buddhā bhagavanto bhaveyuḥ ya etarhi daśasu dikṣu, yāvan, mā cāhamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyaṃ" /

punarapi kulaputra ratnagarbhastathāgato mahākāruṇikasya bodhisattvasya mahāsattvasya sādhukāraṃ prādāsīt / (kpsū 321) "sādhu sādhu satpuruṣa, evaṃrūpaṃ te satpuruṣa bodhicārikāpraṇidhānaṃ, yathā meruśikhariṃdhareṇa tathāgatena pūrvaṃ prathamacittotpādena lokeśvarajyotiṣastathāgatasya purataḥ evaṃrūpayā bodhisattvacaryayā praṇidhānaṃ kṛtaṃ evaṃrūpā bodhisattvacārikā cīrṇā yathā praṇidhānaṃ kṛtaṃ / gaṅgānadīvālikāsamā mahākalpā atikrāntā yathā tena satpuruṣeṇa purimāyāṃ diśīto koṭīśatasahasrabuddhakṣetre jvālapratisaṃkhyāyāṃ lokadhātau varṣaśatāyuṣkāyāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddho, jñānakusumavirajasamucchrayabodhīśvaro nāma babhūva tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhagavān, pañcacatvāriṃśadvarṣāṇi buddhakāryaṃ kṛtvānupadhiśeṣe nirvāṇadhātau praviṣṭaḥ / tasya khalu mahākāruṇika jñānakusumavirajasamucchrayabodhīśvarasya tathāgatasya parinirvṛtasya varṣasahasraṃ saddharmanetrī asthāsīt; saddharmasyāntarhitasya varṣasahasraṃ punaḥ saddharmapratirūpakamasthāsīt / ye khalu mahākāruṇika jñānakusumavirajasamucchrayabodhīśvarasya tathāgatasya parinirvṛtasya saddharmanetryavasthitāyāṃ (kpsū 322) saddharmapratirūpakā vā bhikṣurbhikṣuṇī vā duḥśīlapāpadharmā viṣamasamudācārāḥ staupikavastugrāhakālajjikā vā dharmapūjācchedālajjasaṃsṛṣṭā vā caturdiśasaṅghasya vā saṃmukhībhūtasaṅghasya vā cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraṃ vā chinnaṃ paudgalikaparigrahe yāvadātmanā paribhuktaṃ gṛhasthānāṃ vā dattaṃ; tena khalu mahākāruṇika jñānakusumavirajasamucchrayabodhīśvareṇa tathāgatena sarve 'nupūrveṇa vyākṛtastribhiryānaiḥ / ye kecin mahākāruṇika tasya bhagavataḥ śāsane raktakāṣāyaprāvṛtāḥ sarve te avaivartikā vyākṛtāstribhiryānaiḥ; ye 'pi kecin mūlāpattisamāpannā bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā vā pūrvameva te tena tathāgatena śāstṛsaṃjñākuśalamūlavipākena tribhiryānairavaivartikā vyākṛtāḥ" /

punaraparaṃ kulaputra sa mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvo ratnagarbhasya tathāgatasya purata āha - "eṣaiva me bhadanta bhagavan praṇidhiryāvadevāhamanuttarāyāṃ bodhicaryāyāṃ caramāṇo yān sattvānahaṃ dānapāramitāyāṃ niyojayeyaṃ samādāpayeyaṃ pratiṣṭhāpayeyaṃ yāvat (kpsū 323) prajñāpāramitāyāmantaśo vālāgrakoṭīpramāṇamātramapi kuśalamūle niyojayeyaṃ; yāvadbodhiparyantena caryāṃ caramāṇo na tān sattvāṃstribhiryānairavaivartikabhūmau sthāpayeyamantaśa ekasattvamapi, visaṃvāditā me buddhā bhagavanto bhaveyuḥ ye daśasu dikṣvaprameyāsaṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti, mā cāhamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyaṃ / anuttarajñānapratilabdhaścāhaṃ bhadanta bhagavan ye me sattvāḥ śāsane raktakāṣāyaprāvṛtā bhaveyuḥ; yadi vā mūlāpattimāpannāḥ syuryadi vā dṛṣṭivyasanaṃ saṃpratipannāḥ syuryadi vā triṣu ratneṣu skhalitāḥ sāparādhā bhaveyurbhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā ya ekakṣaṇamapi mama sakāśe śāstṛsaṃjñāṃ vā gauravacittaṃ votpādayeyurdharme vā saṅghe vā gauravacittamutpādayeyuḥ; sacedahaṃ bhadanta bhagavaṃstān sattvāṃstribhiryānairavaivartikāṃ na vyākuryāmantaśa ekasattvamapi riṃceyurvisaṃvāditā me buddhā bhagavanto bhaveyuryāvan mā cāhamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyaṃ / bodhiprāptasya (kpsū 324) ca me bhadanta bhagavan devamanuṣyasatkṛtaṃ gurukṛtaṃ mānitaṃ pūjitaṃ raktakāṣāyacīvaraṃ bhavet /

sahadarśanena sattvāḥ kāṣāyakaṇṭhāstribhiryānairavaivartikā bhaveyurye sattvāḥ kṣuttarṣapīḍitā annapānavirahitā yakṣadāridrā vāntaśaḥ yāmalaukikāḥ sattvā ye kāṣāyamabhilaṣeyurantaśaścaturaṅgulamapi, sarve te 'nnapānasaṃpannā bhaveyuḥ paripūrṇābhiprāyāḥ / ye sattvāḥ parasparaviruddhavairabahulāḥ parasparayuddhasaṃgrāmagatā vā devā vā yakṣā vā rākṣasā vā nāgā vā asurā vā garuḍā vā kinnarā vā mahoragā vā kuṃbhāṇḍā vā piśācā vā manuṣyā vā saṃgrāmagatāḥ kāṣāyamanusmareyuḥ, te sattvāḥ karuṇācittā mṛducittā avairacittāḥ karmaṇyacittā bhaveyurye sattvāḥ saṃgrāme vā vivāde vā yuddhe vā kalahe vā kāṣāyakhaṇḍakaṃ rakṣārthaṃ pūjanārthaṃ gauravārthaṃ hareyuste sattvāḥ sadā aparājitā bhaveyuraskhalitā aviheṭhitā bhaveyuḥ, svastinā tataḥ saṃgrāmādvā yuddhādvā kalahādvā vivādādvā parimucyeyuḥ / yadi me bhadanta bhagavannebhiḥ pañcabhirāryaguṇai raktaṃ kāṣāyaṃ na samanvāgataṃ bhavet, visaṃvāditā me buddhā bhagavanto bhaveyurye daśasu dikṣu, (kpsū 325) yāvan, mā cāhaṃ śaktaḥ sakalaṃ buddhakāryaṃ pariniṣpādayituṃ, dharmā me saṃmoṣaṃ gaccheyurmā cāhaṃ śaktaḥ anyatīrthikāṃ parigṛhītuṃ / ye ca bhadanta bhagavan mamābhisaṃbuddhasya yāvat parinirvṛtasya vā namaskāraṃ kariṣyanti, "namaḥ śākyamunaye tathāgatāye"ti vācaṃ bhāṣiṣyante, teṣāṃ sarvakarmāvaraṇakṣayo bhaviṣyati, ante cānuttareṇa buddhaparinirvāṇena parinirvāsyanti"ti /

sa ca punaḥ kulaputra ratnagarbhastathāgato dakṣiṇaṃ bāhuṃ prasārayitvā karatalena mahākāruṇikasya bodhisattvasya śiraḥ parimārjayitvāha - "sādhu sādhu satpuruṣa, kalyāṇaṃ te praṇidhānaṃ bhadrakaprativimarśa; evameva te satpuruṣa pañcabhirāryaguṇai raktakāṣāyaṃ sattvānāmupajīvyaṃ bhaviṣyati" /

sa bho punaḥ kulaputra mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvastena vyākareṇena sādhukāraprāmodya prasādena tathāgatapuṇyadīrghāṅguliparicchāditena dakṣiṇena mṛdutaruṇakaratalasaṃsparśeṇa kumārabhūtaḥ saṃvṛto viṃśadvarṣasadṛśo jātipramāṇena /

punarapi kulaputra sarvāvatī sā parṣā sadevagandharvamānuṣā prāñjalibhūtā tasthau, mahākāruṇikasya pūjākarmaṇe udyuktāḥ puṣpairvādyairmahākāruṇikasya bodhisattvasya mahāsattvasya pūjāṃ kṛtvā vicitravarṇaiḥ ślokaistuṣṭāva // iti śrīkaruṇāpuṇḍarīke mahāyānasūtre bodhisattvavyākaraṇaparivartaścaturthaḥ //4// v dānaparivarto nāma pañcamaḥ

sa ca punaḥ kulaputra mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvo ratnagarbhasya tathāgatasya pañcamaṇḍalena pādau śirasā vanditvā ratnagarbhasya tathāgatasya purato niṣasāda ratnagarbhaṃ tathāgataṃ paripṛcchat - "samādhānamukhanirdeśasaṃbhāraviśuddhimukho dharmaparyāyo bodhisattvānāṃ mārgo bhagavatā nirdiṣṭaḥ; kiyatā bhadanta bhagavan samādhānamukhanirdeśasaṃbhāraviśuddhimukho dharmaparyāyo bodhisattvānāṃ mārgo bhagavatā nirdiṣṭaḥ?; kiyatā bhadanta bhagavan samādhānamukhanirdeśasaṃbhāraviśuddhimukho dharmaparyāyaḥ paripūrṇo bhavati?; kiyadrūpeṇa vā bhadanta bhagavan saṃbhāreṇa samanvāgataḥ kulaputro vā kuladuhitā vā dṛḍhapratiṣṭhito bhavati?; kiyadrūpeṇa samādhānamukhanirdeśanālaṅkṛto bhavati?" sa bhoḥ punaḥ kulaputra ratnagarbhastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho mahākāruṇikaṃ bodhisattvametadavocat - "sādhu (kpsū 328) sādhu mahākāruṇika bhadrakaḥ praśnaḥ kalyāṇaṃ te pratibhānaṃ / bhūyasyā mātrayā tvaṃ mahākāruṇikāprameyāsaṃkhyeyānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ hitakaro bahukaraścotpanno, yatra hi nāma tvaṃ mahākāruṇika tathāgatamidamevaṃrūpaṃ praśnaṃ paripraṣṭavyaṃ manyase / tena hi mahākāruṇika śṛṇu sādhu ca suṣṭhu ca manasikuru ca /

mahāyānasaṃprasthitānāṃ kulaputrāṇāṃ asti mahākāruṇika śūraṃgamo nāma samādhiryatra samādhau sthito bodhisattvaḥ sarvasamādhiṣvanupraviṣṭo bhavati / asti ratnamudro nāma samādhiryena sarvasamādhayo mudritā bhavanti / asti siṃhavikrīḍito nāma samādhiryatra sthitaḥ sarvasamādhibhirvikrīḍati / sucandro nāma samādhiḥ sarvasamādhīnavabhāsayati / candradhvajaketuḥ samādhiḥ sarvasamādhīnāṃ dhvajaṃ dhārayati / sarvadharmodgataḥ samādhiḥ sarvasamādhayo 'ntargacchanti / vilokitamudro nāma samādhiḥ sarvasamādhīnāṃ murdhānaṃ vyavalokayati / dharmadhātuvigatasamādhau sthito bodhisattvaḥ sarvadharmadhātuviniścayāya (kpsū 329) gacchati / niyatadhvajaketau samādhau sthitaḥ sarvasamādhīnāṃ dhvajaṃ dhārayati / vajre samādhau sthitaḥ sarvasamādhīnnirbhinatti / dharmapraveśamudre samādhau sthitaḥ sarvadharmān mudrayati / samādhirājasupratiṣṭhitena samādhinā sarvasamādhiṣu rājatvena pratiṣṭhito bhavati / raśmimuktena samādhinā sarvasamādhiṣu raśmayo 'vasaranti / balavīryeṇa samādhinā sarvasamādhiṣu balavīryatāṃ kārayati / samudgatena samādhinā sarvasamādhiṣūdgacchati / niruktinirdeśena samādhinā sarvasamādhivacanapraveśāṃ praviśati / adhivacanapraveśena samādhinā sarvasamādhīnāṃ nāmadheyānyanupraviśati / digvilokena samādhinā sarvasamādhīnavalokayati / sarvadharmaprabhedena samādhinā sarvadharmaprabhedatāmanupraviśati / dhāraṇīmudreṇa samādhinā sarvasamādhīnāṃ mudrān dhārayati / sarvadharmaviviktena samādhinā sarvasamādhiṣu vivekadharmatāmanupraviśati /

asaṃpramoṣeṇa samādhinā sarvasamādhayo na muṣyanti / sarvadharmācalena samādhinā sarvasamādhiṣvacalatāyai saṃtiṣṭhate / sarvadharmasamavasaraṇasāgaramudre (kpsū 330) samādhau sarvasamādhayaḥ saṃgrahaṃ samavasaraṇaṃ gacchanti / sarvadharmāmanyane samādhau sarvasamādhaya udayavyayāmanyanatāṃ gacchanti / ākāśaspharaṇena samādhinā sarvasamādhaya ākāśe sphuranti / sarvadharmācchedanena samādhinā sarvasamādhayo 'nupacchedaṃ gacchanti / vajramaṇḍalena samādhinā sarvasamādhīnāṃ maṇḍalaṃ dhārayati / sarvadharmaikarasena samādhinā sarvasamādhīnāṃ rasaṃ dhārayati / raṇaṃ jahena samādhinā sarvopakaraṇakleśāṃ jahāti / sarvadharmānutpādena samādhinā sarvadharmānutpādānirodhaṃ darśayati / vairocanena samādhinā sarvasamādhīn bhāvayati tapati virocati / sarvadharmānirodhena samādhinā sarvasamādhīn vibhajati / animiṣeṇa samādhinā sarvasamādhayo na kadācit samādhidharmā eṣante / aniketena samādhinā sarvasamādhiṣu na kadācid (kpsū 331) dharmasthitiṃ samanupaśyati / gaganakalpena samādhinā sarvasamādhīn gaganasvabhāvāsāratvāya samanupaśyati / niścittena samādhinā sarvasamādhiṣu cittacaitasikā dharmāḥ prahīyante / rūpāparyantena samādhinā rūpamavabhāsayati / vimalapradīpena samādhinā sarvasamādhīnāṃ pradīpaṃ karoti / sarvadharmāparyantena samādhinā sarvasamādhiṣvaparyantajñānaṃ darśayati / vidyudunmiṣeṇa samādhinā sarvasamādhiṣvaparyantaṃ jñānaṃ darśayati / sarvaprabhaṃkareṇa samādhinā sarvasamādhiṣu prabhaṃkaramukhamupadarśayati /

dhātuparyantena samādhinā sarvasamādhīnaparyantavijñāpanāyopadarśayati / samādhiśuddhasāreṇa samādhinā śūnyatāṃ samādhidharmeṣvanuprāpnoti / merucitreṇa samādhinā sarvadharmeṣu ṛktatāṃ saṃdarśayati / vimalaprabhena samādhinā sarvasamādhīnāṃ malamapakarṣayati / sarvadharmāsaṃprabhedena samādhinā sarvasamādhīnāṃ vyupakṛṣṭatāṃ saṃdarśayati / (kpsū 332) ratikareṇa samādhinā sarvasamādhiṣu ratiṃ pratilabhate / sarvadharmasvabhāvavikrīḍitena samādhinā sarvasamādhiṣu rūpānupalabdhiṃ darśayati / vidyudvikaraṇena samādhinā sarvasamādhiṣvalakṣaṇatvaṃ darśayati / sarvadharmānikṣepavirajena samādhinā sarvasamādhīnāṃ virajaṃ jñānamupadarśayati / akṣayavatena samādhinā sarvasamādhīnāṃ na kṣayaṃ nākṣayaṃ darśayati / sarvadharmācintyaśuddhena samādhinā sarvadharmāṃ pratibhāsopamāṃ darśayati / tejovatā samādhinā sarvasamādhiṣu jñānaṃ jvālayati / kṣayāpagatena samādhinā sarvasamādhīnakṣayānupagatāṃ darśayati / aniñjitena samādhinā sarvadharmeṣu neñjati na vepati na prapañcayati / vivardhanena samādhinā sarvasamādhisamāpattiṣu vivardhamānāṃ jñeyaṃ samanupaśyati / sūryapradīpena samādhinā sarvasamādhiṣu raśmimukhānyavakirati / candravimalena samādhinā sarvasamādhiṣvālokaṃ (kpsū 333) karoti / śuddhapratibhāsena samādhinā sarvasamādhiṣu catasraḥ pratisaṃvidāḥ pratilabhate / kārākāreṇa samādhinā kāravihārakriyāṃ karoti jñānaketuṃ samanupaśyati / vajropamena samādhinā sarvadharmānnirvedhīkaroti yasya vedhamapi na samanupaśyati /

cittasthitena samādhinā cittaṃ na calati na vedhati na pratibhāsati na vighātamāpadyate, na cāsyaivaṃ bhavati "cittametad" iti / samantālokena samādhinā sarvasamādhiṣvālokaṃ samanupaśyati / supratiṣṭhitena samādhinā sarvasamādhiṣu supratiṣṭhitatve pratiṣṭhati / ratnakūṭena samādhinā sarvasamādhiṣu ratnakūṭa iva saṃdṛśyate / varadharmamudreṇa samādhinā sarvasamādhayo mudritā bhavanti, dharmasamatayā na kaṃciddharmaṃ samatānirmuktaṃ samanupaśyati / ratiṃ (kpsū 334) jahena samādhinā sarvadharmeṣu ratiṃ jahāti / dharmolkena samādhinā sarvadharmeṣvasamārakṛtāṃ pratilabhate / akṣarāpagatena samādhinā sarvadharmeṣvekākṣaramapi nopalabhate / ālaṃbanacchedena samādhinā sarvālaṃbanāṃ vyupacchinatti / avikāreṇa samādhinā sarvadharmāṇāṃ vikāraṃ nopalabhate / prakṛtiviśuddhena samādhinā sarvadharmāṇāmupakāraṃ nopalabhate / aniketacareṇa samādhinā sarvadharmeṣu niketaṃ nopalabhate / timirāpagatena samādhinā sarvasamādhicaraṇaṃ na samanupaśyati, tamoviṣayaṃ samatikrāmati / sarvaguṇasaṃcayagatena samādhinā sarvadharmeṣu sannicayaṃ jahāti / sthitaniścittena samādhinā sarvadharmeṣu cittamiti nopalabhate / bodhyaṅgagatena samādhinā sarvadharmāṃ budhyati / smṛtivikaraṇena samādhinā sarvadharmeṣvasaṃkhyeyapratibhānaṃ (kpsū 335) pratilabhate / tatkarajñānaviśuddhena samādhinā sarvadharmeṣvasamāsamatāṃ pratilabhate / jñānaketusamādhinā sarvatraidhātukamatikrāmati / jñānopacchedasamādhinā sarvadharmavyavacchedaṃ samanupaśyati / jñānavikaraṇena samādhinā sarvadharmavikaraṇatāmanuprāpnoti /

niradhiṣṭhānena samādhinā sarvadharmāmanāśrayabhūtāṃ samanupaśyati / ekavyūhena samādhinā na kaṃciddharmadvayaṃ samanupaśyati / ākāranirhāravatā samādhinā sarvadharmāṇāṃ anākāranirhāraṃ samanupaśyati / sarvādhikārasarvabhavatalavikaraṇena samādhinā sarvadharmeṣu nirvedhajñānaṃ praviśati, yasyānupraveśānna kaṃcit pratilabhate / saṅketarutapraveśena samādhinā sarvarutasaṅketeṣvanupraviśati / ghoṣavāgbhirakṣaravimuktena samādhinā sarvadharmeṣvakṣaravimuktiṃ (kpsū 336) samanupaśyati / jñānolkāmatā samādhinā sarvasamādhiṣu tena bhāsati tapati virocati / varajñānalakṣaṇavijṛṃbhitena samādhinā sarvadharmeṣvapariśuddhaṃ lakṣaṇaṃ darśayati / anabhijñālakṣaṇavatena samādhinā sarvadharmeṣvanabhilakṣaṇārthaṃ samanupaśyati / sarvākāravaropatena samādhinā sarvadharmasamādhiṣu sarvākāravaropeto bhavati / sarvaduḥkhasujahena samādhinā sarvadharmeṣvaniśriyaṃ samanupaśyati / akṣayakāraṇena samādhinā sarvadharmeṣvakṣayaṃ na samanupaśyati / dhāraṇapadena samādhinā sarvasamādhīṃ sarvadharmāṃśca dhārayati, samyaktvamithyātvaṃ na samanupaśyati / nirodhavidhapraśamena samādhinā sarvadharmānurodhavirodhāṃ na (kpsū 337) samanupaśyati / vimalaprabhāsena samādhinā sarvasamādhiṣu saṃskṛtavimalaṃ na samanupaśyati / sārānugatena samādhinā sarvadharmeṣvasāraṃ nopalabhate / pūrṇacandravimalena samādhinā sarvasamādhiṣu guṇaparipūrṇo bhavati / mahāvyūhena samādhinā sarvasamādhiṣu mahāvyūhasamanvāgato bhavati / sarvalokaprabhedena samādhinā sarvadharmeṣu jñānenāvabhāsayati /

samādhisamatāvirocanena samādhinā sarvasamādhiṣvekāgratāṃ pratilabhate / araṇena samādhinā sarvadharmeṣu na raṇati / anilaniketena samādhinā sarvadharmeṣvālayaṃ na karoti / tathāsthitanīścittena samādhinā sarvadharmeṣu tathatā na vinivartate / kāyakalisaṃpramathanena samādhinā sarvadharmeṣu satkāyaṃ nopalabhate / vākkalividhvaṃsanagaganapratilabdhena samādhinā (kpsū 338) bodhisattvaḥ sarvadharmeṣu vākkarma nopalabhate / ākāśasaṃgagativimuktinirupalepasamādhisthito bodhisattvaḥ sarvadharmeṣvākāśasaṃgatāmanuprāpnoti / ayaṃ samādhimukho mahāyānasaṃprasthitānāṃ bodhisattvānāṃ nirveśaḥ /

tatra katamo bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ saṃbhāraviśuddhimukhasaṃgraho dharmaparyāyaḥ? dānasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sattvaparipācanatayā saṃvartate / śīlasaṃbhāro bodhisattvānāṃ praṇidhānapūryā saṃvartate / kṣāntisaṃbhāro bodhisattvānāṃ lakṣaṇānuvyañjanaparipūryā saṃvartate / vīryasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvakāryaparipūryā saṃvartate / dhyānasaṃbhāro bodhisattvānāmājāneyacittatayā saṃvartate / prajñāsaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvakleśaparijñayā saṃvartate / śrutasaṃbhāro bodhisattvānāmasaṅgapratibhānatayā saṃvartate / puṇyasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvasattvopajīvyatayā saṃvartate / jñānasaṃbhāro bodhisattvānāmasaṅgajñānatayā saṃvartate / (kpsū 339) śamathasaṃbhāro bodhisattvānāṃ karmaṇyacittatayā saṃvartate / vipaśyanāsaṃbhāro bodhisattvānāṃ vigatakathaṃkathayā saṃvartate / maitrīsaṃbhāro bodhisattvānāmapratihatacittatayā saṃvartate / karuṇāsaṃbhāro bodhisattvānāṃ paripākākhedatāyai saṃvartate / muditāsaṃbhāro bodhisattvānāṃ dharmārāmaratiramaṇatāyai saṃvartate / upekṣāsaṃbhāro bodhisattvānāmanunayapratighaprahāṇāya saṃvartate / dharmaśravaṇasaṃbhāro bodhisattvānāṃ vivaraṇaprahāṇāya saṃvartate / niṣkramaṇasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvaparigrahotsargāya saṃvartate / araṇyavāsasaṃbhāro bodhisattvānāṃ kṛtakarmāvipraṇāśatayā saṃvartate / smṛtisaṃbhāro bodhisattvānāṃ dhāraṇīpratilābhatayā saṃvartate / matisaṃbhāro bodhisattvānāṃ buddhiprabhedanatayā saṃvartate / gatisaṃbhāro bodhisattvānāmarthagatyanubudhyanatayā saṃvartate /

smṛtyupasthānasaṃbhāro bodhisattvānāṃ kāyavedanācittadharmānubudhyanatayā saṃvartate / samyakprahāṇasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvākuśaladharmaprahāṇatāyai saṃvartate, sarvakuśaladharmabhāvanāya ca (kpsū 340) / ṛddhipādasaṃbhāro bodhisattvānāṃ kāyacittalaghutvatayā saṃvartate / indriyasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvasattvendriyaparipūryā saṃvartate / balasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvakleśānavamardanatayā saṃvartate / bodhyaṅgasaṃbhāro bodhisattvānāṃ dharmasvabhāvānubudhyanatayā saṃvartate / mārgasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvakumārgasamatikramatāya saṃvartate / satyasaṃbhāro bodhisattvānāmakuśaladharmāpasaraṇasvargopapattipratilābhāya saṃvartate / pratisaṃvitsaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvasattvasaṃśayacchedanatayā saṃvartate / pratisaraṇasaṃbhāro bodhisattvānāmaparādhīnajñānatayā saṃvartate / kalyāṇamitrasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvaguṇāya dvāratayā saṃvartate / āśayasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvalokāvisaṃvādanatayā saṃvartate / prayogasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvasaṃbhārottaraṇatayā saṃvartate / adhyāśayasaṃbhāro bodhisattvānāṃ viśeṣagāmitayā saṃvartate / pratisaṃlānasaṃbhāro bodhisattvānāṃ yathāśrutadharmapratipatyā saṃvartate / saṅgrahavastusaṃbhāro bodhisattvānāṃ sattvaparipācanatayā (kpsū 341) saṃvartate / saddharmaparigrahasaṃbhāro bodhisattvānāṃ triratnavaṃśānupacchedanatayā saṃvartate / pariṇāmanāvidhijñakauśalyasaṃbhāro bodhisattvānāṃ buddhakṣetrapariśuddhyā saṃvartate / upāyakauśalyasaṃbhāro bodhisattvānāṃ sarvajñajñānaparipūryā saṃvartate /

ayaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ saṃbhāraviśuddhimukhasaṅgraho dharmaparyāyaḥ" /

punarapi kulaputra ratnagarbhastathāgato mahābodhisattvaparṣadaṃ vyavalokya mahākāruṇikaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamāmantrayitvāha - "tatra mahākāruṇikā kiyadrūpeṇa vaiśāradyālaṅkāreṇālaṅkṛto bodhisattvo mahāsattvaḥ kṣāntiṃ paripūrayati? paramārthadarśino bodhisattvasya mahāsattvasyāmoghavyāyāmaparigrahacittaḥ sarvatraidhātuke yo 'parigrahacittaḥ sarvasattvebhyaḥ sa ucyate mahāvaiśāradyaśramaṇadharmo yasyākāśapāṇisamacittaṃ sarvadharmeṣu / ayaṃ mahākāruṇika bodhisattvasya vaiśāradyālaṅkāraḥ /

kathaṃ ca punaḥ kṣāntyā paripūrirbhavati? aṇurapi (kpsū 342) tatra dharmannopalabhate yadanubudhyeya pratibuddhyeyurvā avipākadharmānadhimucyate; yaduta maitryā caiva nairātmyaṃ ca, karuṇā ca niḥsattvatā ca, muditā ca nirjīvitā copekṣā ca niṣpudgalatā ca, dānaṃ ca dāntacittatā ca, śīlaṃ ca śāntacittatā ca, kṣāntiśca kṣamācittatā ca, vīryaṃ ca vivekacittatā ca, dhyānaṃ ca nidhyapticittatā ca, prajñā cāpyudāracittatā ca, smṛtyupasthānatā ca smṛtyamanasikāracittatā ca, samyakprahāṇaṃ cānutpādanirodhacittatā ca, ṛddhipādāścāpramāṇacittatā ca, śraddhā cāsaṅgacittatā ca, smṛtiśca svayaṃbhūcittatā ca, samādhiśca samāpadyanucittatā ca, prajñendriyaṃ cātīndriyacittatā ca, balaṃ cānavamardacittatā ca, bodhyaṅgaśca buddhiprabhedanacittatā ca, mārgaśca bhāvanācittatā ca, śamathaścopaśamacittatā ca, vipaśyanā cāsaṃmohacittatā ca, āryasatyabhāvanā cātyantaparijñābhāvanācittatā ca, buddhamanasikāraścāsvakāracittatā (kpsū 343) ca, dharmamanasikāraśca dharmadhātusamacittatā ca, saṅghamanasikāraścāpratiṣṭhitacittatā ca, sattvaparipācanaścādiviśuddhicittatā ca, saddharmaparigrahaśca dharmadhātvasaṃbhedacittatā ca, kṣetrapariśuddhiścākāśasamacittatā ca, lakṣaṇaparipūriścālakṣaṇacittatā ca, kṣāntipratilābhaścānupalambhacittatā ca, avaivartikabhūmiśca saṃvartānivartacittatā ca, bodhimaṇḍālaṅkāracittaṃ ca traidhātukamaṇḍalacittatā ca, māranigrahacittaṃ ca sarvasattvebhyaḥ sarvasattvānugrahacittatā ca, bodhiśca sarvadharmasamatā ca bodhicittatā ca, dharmacakrapravartanaṃ ca sarvadharmāpravartanacittatā ca, mahāparinirvāṇasaṃdarśanaṃ ca saṃsārasvabhāvacittatā ca" //

asmin dharmaparyāye bhāṣyamāṇe catuḥṣaṣṭīnāṃ bodhisattvaśatasahasrāṇāṃ ye daśabhyo digbhyo gṛdhrakūṭe parvate śākyamunestathāgatasyāntike pūrvayogasamādhānamukhanirdeśaṃ saṃbhāraviśuddhimukhadharmaparyāyaṃ śravaṇārthamāgatāstairanutpattikebhyo dharmebhyaḥ kṣāntiḥ pratilabdhāḥ / śākyamunistathāgata āha - "asya khalu punaḥ kulaputra dharmaparyāyasya ratnagarbhasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya bhāṣamāṇasyāṣṭacatvāriṃśatīnāṃ gaṅgānadīvālikāsamānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmanutpattikadharmakṣāntipratilābho 'bhūt / cāturdvīpikalokadhātuparamāṇurajaḥsamairbodhisattvairmahāsattvairavaivartikabhūmiḥ pratilabdho babhūva / gaṅgānadīvālikāsamānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmasya samādhānamukhanirdeśasya saṃbhāraviśuddhimukhadharmaparyāyasya sakalaparipūrṇaṃ viśuddhajñānādhigamo babhūva" //

sa ca kulaputra mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvastena prāmodyaprasādena viṃśativarṣasadṛśaḥ kumārabhūtaḥ saṃvṛtto, ratnagarbhasya tathāgatasya pṛṣṭhataḥ samanubaddho 'sthāt / sa ca kulaputra rājāmṛtaśuddhaḥ sārdhaṃ (kpsū 345) putrasahasreṇāśītibhiśca koṭṭarājasahasrairanyaiśca dvānavatibhiḥ prāṇakoṭibhiḥ sārdhaṃ niṣkramya pravrajitaḥ śīlaśrutasamādhisauratyairabhiyogakṛtavān /

sa ca kulaputra mahākāruṇiko bodhisattvo mahāsattvo 'nupūrveṇa caturaśītidharmaskandhasahasrāṇi ratnagarbhasya tathāgatasya sakāśācchrāvakayānakathāṃ paṭhitavān paryavāptavāṃśca; navatidharmaskandhasahasrāṇi pratyekabuddhayānakathāmuddiṣṭavāṃ paṭhitavān paryavāptavān; tataḥ śatasahasramanuttaramahāyānakathāyāṃ tathā kāyasmṛtyupasthānakathāyāmuddiṣṭavān paṭhitavān paryavāptavāṃśca, śatasahasraṃ vedanāsmṛtyupasthānakathāyāṃ, śatasahasraṃ cittasmṛtyupasthānakathāyāṃ, śatasahasraṃ dharmasmṛtyupasthānakathāyāmuddiṣṭā paṭhitā paryavāptāśca; śatasahasraṃ dhātuskandhakathāṃ, śatasahasramāyatanaskandhakathāṃ, śatasahasraṃ rāgasaṃyojanaprahāṇaskandhakathāṃ, śatasahasraṃ dveṣasaṃyojanaprahāṇaskandhakathāṃ, śatasahasraṃ mohaprahāṇapratītyasamutpādaskandhakathāṃ, śatasahasraṃ samādhivimokṣaskandhakathāṃ, śatasahasraṃ (kpsū 346) balavaiśāradyāveṇikabuddhadharmaskandhakathāmuddiṣṭavān paṭhitavān paryavāptavāṃśca / yāvaddaśadharmaskandhaśatasahasraṃ ratnagarbhasya tathāgatasya sakāśādudgṛhītavān paryavāptavāṃśca /

yāvadapareṇa kālasamayena ratnagarbhastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'nupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtaḥ / sa ca kulaputra mahākāruṇiko bodhisattvaḥ nānāvidhāprameyāsaṃkhyeyā vādyapuṣpacūrṇāmālyagandhavilepanacchatradhvajapatākāratnaiḥ pūjāṃ kṛtavān, nānāgandhaiśca snāpanaṃ kṛtavān, śarīrapratiṣṭhāpanaṃ ca saptaratnamayaṃ stūpaṃ kṛtavān pañcayojanamuccatvenārdhayojanaṃ vistāreṇa / tataḥ saptadivasānyaprameyāsaṃkhyeyā vādyapuṣpamālyagandhavilepanacchatradhvajapatākāratnaiśca pūjāṃ kṛtvā, punarapi tatrāprameyāsaṃkhyeyāstriṣu yāneṣu samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ / sa teṣāṃ saptānāṃ divasānāmatyayena caturaśītibhiḥ prāṇasahasraiḥ sārdhaṃ niṣkramya keśaśmaśrūṇyavatārya kāṣāyāni vastrāṇyācchādya samyageva śraddhayāgārādanāgarikāṃ pravrajya ratnagarbhasya tathāgatasya parinirvṛtasya śāsanaṃ jvālitavān; daśavarṣasahasrāṇi (kpsū 347) saddharmadhārako babhūva / tatra cāprameyāsaṃkhyeyāṃ sattvāṃstribhiryānaiḥ samādāpayāmāsa niveśayāmāsa pratiṣṭhāpayāmāsa, triśaraṇagamane ca pratiṣṭhāpayāmāsa, upāsakasaṃvare ca śrāmaṇerasaṃvare upasaṃpadāyāṃ bhikṣubhāve brahmacaryavāsasaṃvare niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ /

sa bahūni prāṇakoṭīnayutaśatasahasrāṇi abhijñarddhikauśalye ca niyojayitvā sauratyabrahmacaryavāse niyojayitvā śatrubhūteṣu ca skandhesu parijñāyāṃ niyojayitvā śūnyagrāmāyatanaparijñāyāṃ niyojayitvā pratītyasamutpannāḥ sarvadharmāḥ saṃskṛtajñānaparijñāyāṃ niyojayitvā pratibhāsopamān marīcyupamān dakacandropamān sarvadharmān darśayitvānutpādānirodhāpratisaṃdhinirodhaśāntapraśāntopaśāntaparamapraṇītanirodhanirvāṇaparijñānaṃ darśayitvā āryāṣṭāṅge mārge pratiṣṭhāpayitvā kālaṃ kṛtavān / evameva ca te sattvāstasya mahākāruṇikasya mahāśramaṇasya śarīreṣu śarīrapūjāṃ kṛtavanto, yathā rājñaścakravartinaḥ śarīreṣu śarīrapūjā kriyate / evameva tasmin samaye te sattvā mahākāruṇikasya mahāśramaṇasya śarīreṣu śarīrapūjāṃ kṛtavanto / yasmiṃśca divase mahākāruṇiko (kpsū 348) mahāśramaṇaḥ kālagatastasmin divase ratnagarbhasya tathāgatasya saddharmo 'ntarhitastaiśca bodhisattvairmahāsattvaiḥ praṇidhānavaśenānyatra lokadhātuṣūpapattiḥ parigṛhītāḥ; kecit praṇidhānavaśena tuṣitabhavana upapannāḥ, kecin manusyeṣu kecinnāgeṣu kecidasureṣu kecit praṇidhānena vividhāsu tiryagyoniṣūpapannāḥ //

kālagataśca kulaputra mahākāruṇiko mahāśramaṇaḥ praṇidhānavaśena dakṣiṇāyāṃ diśāyāmito buddhakṣetrāddaśabuddhakṣetrāṇyatikramya tatra saṃkarṣaṇo nāma lokadhāturaśītivarṣāyuṣkāśca tatra manuṣyā akuśalamūlasamavadhānā raudrā lohitapāṇayaḥ pāpaniviṣṭā adayāpannaḥ sarvasattveṣu amātṛjñā apitṛjñā aparalokabhayādarśinaḥ / praṇidhānavaśena mahākāruṇiko mahāśramaṇastatra saṃkarṣaṇe buddhakṣetre caṇḍālakula upapanno 'bhūt / sa cātīvadīrghaśarīro 'bhūdatīvabalavān atīvavegavān atīvasmṛtimān atīvapratibhānavān atīvajavasamanvāgato 'bhūt / sa dṛḍhena balavegena sattvān saṃgṛhītvāha - "yadi yūyaṃ bho sattvā adattādānāt prativiramata, kāmamithyācārādyāvan (kpsū 349) mithyādṛṣṭyāḥ prativiramata, tadahaṃ yuṣmākaṃ jīvitaṃ prayacchāmi jīvitopakaraṇāni ca dāsyāmi / atha ca punarna prativiramata, ahaṃ jīvitādvyaparopayitvā prakramiṣyāmi" / tataste sattvā añjaliṃ pragṛhyāhuḥ / "vayamidānīn tava nāthasya vacanenādyāgreṇa yāvajjīvamadattādānādyāvan mithyādṛṣṭyāḥ prativiramāmaḥ" / sa balacaṇḍālo gatvā rājño vā rājabhaṭṭānāṃ vā nivedayati / "jīvitopakaraṇena me prayojanamannena vā pānena vā khādyena vā bhojyena vā peyavastraśayyāgandhahiraṇyasuvarṇamaṇimuktavaiḍūryaśaṅkhaśilāpravāḍarajatajātarūpeṇa vā prabhūtāni jīvitopakaraṇāni dadata mama" / sa balacaṇḍālaḥ sattvān yāvajjīvaṃ daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayāmāsa / tataste manuṣyāḥ pañcavarṣaśatāyuṣkā babhūvuḥ / yaśca tatra rājā sa kālagataḥ tatastai rājāmātyaiḥ sa balacaṇḍālo rājābhiṣekenābhiṣicya rājye pratiṣṭhāpitaḥ puṇyabalo nāma saṃskṛtaḥ /

atha kulaputra rājā puṇyabalo na cireṇaiva taṃ viṣayamanuśāsitavān, dṛḍhavīryaparākrameṇa dvitīyaṃ (kpsū 350) viṣayaṃ samanuśāsitavān / yāvad rājā puṇyabalo na cireṇa sarvajambūdvīpe rājā balacakravartī babhūva / yadā ca rājñā puṇyabalena sarvajambūdvīpe rājatvaṃ pratigṛhītaṃ tataḥ paścāt sattvāḥ prāṇātipātaviramaṇe samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ / evamadattādānādyāvan mithyādṛṣṭivairamaṇye samādāpitāḥ samyagdṛṣṭyāṃ pratiṣṭhāpitā, yathābhiprāyāḥ sattvāstriṣu yāneṣu samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ / atha rājā puṇyabalaḥ sarvajambūdvīpikāṃ sattvāṃ daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayitvā triṣu yāneṣu saṃniyojya sarvajambūdvīpe ghoṣamanuśrāvayamāsa / "ye kecid yācanakā annārthikā yāvad ratnārthikā vā te sarva āgacchantu / ahaṃ sarvadānāni dāsyāmi" / tato 'pareṇa kālasamayena sarvajambūdvīpikāḥ sattvā āgatvā rājānaṃ puṇyabalaṃ yācitavantaḥ; rājāpi puṇyabalastānyārabhya vividhāni dānāni dattavān /

tatra pāṃśughoṣo nāmājīviko rājānaṃ puṇyabalamupasaṃkramyāha / "yadi tvaṃ mahārāja vividhaṃ mahādānaparityāgaṃ parityajasi, anuttarāṃ samyaksaṃbodhimākāṅkṣasi / yadi tvaṃ mahārāja mamāśāṃ paripūrayiṣyasi, bhaviṣyasi tvaṃ mahārāja lokapradīpo jina" iti / rājāha - "kena te (kpsū 351) 'rthaḥ" / pāṃśughoṣa ājīvika āha - "ahaṃ mahārāja vidyādharatvamicchāmi mahāsurasaṃgrāmapramardanakalpaṃ sādhayituṃ / tenāhaṃ tava purataḥ sthitvā vijñāpayāmi jīvataḥ puruṣasya carmaṇā prayojanaṃ cakṣuṣā ca prayojanaṃ" / atha kulaputra rājā puṇyabala evaṃ cintayati / "pratilabdhammayā balacakravartirājatvaṃ / gaṇanātikrāntaśca sattvā daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpitāstriṣu ca yāneṣu niyojitā, aprameyaṃ ca me dānaṃ dattaṃ / ayaṃ ca me kalyāṇamitro 'sārāt kāyāt sāramādadāmi" / sa rājāha - "tuṣṭo bhava dadāmi te imaṃ prākṛtamāṃsacakṣustenāhaṃ labheyānuttaraṃ dharmacakṣuḥ / dadāmi te imaṃ svakaṃ carma prasannacittena, tena cāhaṃ lapsye 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ" / atha kulaputra rājā puṇyabalo dakṣiṇena hastenobhau netrāvutpādyājīvikasya datvā rudhiramrakṣitena mukhenāha / "śṛṇvantu me iha devayakṣamaharddhikā ye kecinnarā ye 'surā ye ca bhūtā ihāgatāḥ khecarā bhūmau sthitā ye narā, bodhāya mayā dānaṃ nāmitaṃ śubhaṃ prāpsye 'haṃ śāntaṃ padaṃ, sattvāṃstārayeyaṃ, ghorāt saṃsārārṇavāt pāre 'nuttare nirvāṇe śive sthāpayeyaṃ" / punarāha - (kpsū 352) "yadyahamanuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ prāpnuyāṃ, tāvacciraṃ mama jīvitendriyaṃ mā nirudhyeta mā ca me smṛtirnaśyeta mā ca me vipratisāro bhaved, yāvacciramasyājīvikasya sā vidyā na siddhā bhavet" / āha - "gṛhṇāhi carma" / sa ca kulaputra pāṃśughoṣājīvikastīkṣṇaṃ śastraṃ gṛhītvā rājño dhriyataḥ kāyaccarmamapanetvā carma gṛhītvā vidyāṃ sādhayitvā, tathā saptadivasāni rājñaḥ puṇyabalasya jīvitendriyaṃ na niruddhaṃ, na ca smṛtiḥ pramuṣṭā, na ca tāṃ duḥkhāṃ vedanāṃ vedayati, na cāsyaikakṣaṇaṃ api vipratisāro jātaḥ /

tatkiṃ manyadhve kulaputrānyaḥ sa tena kālena tena samayena mahākāruṇiko nāma babhūva, na cānyo draṣṭavyo 'haṃ sa tena kālena tena samayena mahākāruṇiko nāma babhūva ratnagarbhasya tathāgatasya pitā / ayaṃ me prathamacittotpādo 'bhūtanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / prathamacittotpādena ca me gaṇānātikrāntāḥ sattvāḥ samādāpitā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / ayaṃ me prathamaḥ śūrabhāvaḥ śūrakāryaṃ ca / so 'haṃ praṇidhānavaśena tataścyavitvā saṃkarṣaṇe buddhakṣetra upapannaścaṇḍālakule dvitīyaḥ śūrabhāvaḥ śūrakāryaṃ ca / tadā me caṇḍālavaṃśe (kpsū 353) sthitvā sattvāṃ kuśale niyojya svabalaparākrameṇa yāvadbalacakravartitvaṃ prāptaṃ, sarvajaṃbūdvīpe ca kalikaluṣakalahāḥ praśamitā, āyuśca vardhāpitāḥ / ayaṃ ca me prathama ātmaparityāgaḥ, yadā ca me svanetrāḥ parityaktāḥ svacarmaparityāgaśca / so 'haṃ tataścyutastatraiva saṃkarṣaṇe kṣetre dvitīye dvīpe praṇidhānavaśena caṇḍālakula upapannaḥ / peyālaṃ, tatra ca mayaivaṃrūpeṇa dṛḍhavīryaparākrameṇa sattvānniyojayitvā kuśaleṣu karmeṣu, yāvadbalacakravartitvaṃ me prāptaṃ / tatra ca kalikaluṣakalahavairavigrahāḥ praśamitā, āyuśca vardhāpitaṃ / tatra ca svaśarīrāt jihvā karṇau ca parityaktau, yāvat sarvan tatsaṃkarṣaṇaṃ mahāsāhasraṃ buddhakṣetraṃ sarvadvīpeṣvevaṃ puruṣakāraṃ kṛtaṃ / praṇidhānadṛḍhavīryaparākrameṇānuprabandhena praṇidhānavaśena gaṅgānadīvālikāsameṣu pañcakaṣāyeṣu buddhakṣetreṣu evaṃrūpaṃ mahāpuruṣakāraṃ kṛtaṃ, sattvāśca kuśaleṣu niyojitāḥ, triṣu ca yāneṣu samādāpitāḥ, kalikaluṣakalaharaṇavigrahāḥ śamitāḥ /

ityarthaṃ kulaputrānyeṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ buddhakṣetraṃ pariśuddhaṃ / yadā te buddhā bhagavantaḥ pūrve 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhicaryāṃ caramāṇā na parāmāpattyā (kpsū 354) codayanti, na ca parasya bhayaṃ darśayanti, na śrāvakapratyekabuddhayāne sattvāṃ samādāpayanti / ityarthaṃ teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ paripūrṇābhiprāyāṇāṃ pariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhavati / na ca tatra buddhakṣetre āpattināma, na śikṣāgrahaṇasya, na ca paruṣavacanaṃ śrūyate, na cākuśalaśabdaḥ; anyatra dharmaśabdena tadbuddhakṣetramapagatāmanāpaśabdena sphuṭaṃ bhavati / tatra ca sattvā yathākāmakaraṇīyā bhavanti, na ca tatra śrāvakapratyekabuddhayānasya nāma prajñaptiprādurbhāvo 'sti / yadā ca mayā gaṅgānadīvālikāsameṣu mahākalpeṣu gaṅgānadīvālikāsameṣu śūnyeṣu pañcakaṣāyeṣu buddhakṣetreṣu paruṣavacanabhayena sattvāḥ prāṇātipātavairamaṇye samādāpitā yāvattriṣu yāneṣu samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ / (kpsū 355) tena karmāvaśeṣeṇa ma etarhyevaṃ parikliṣṭaṃ buddhakṣetraṃ akuśalaśabdenāpūritaṃ akuśalamūlasamavadhānagataiḥ sattvaiḥ paripūrṇaṃ, tribhiśca yānairdharmaṃ deśayāmi / yathā ca me pūrvaṃ praṇidhānaṃ kṛtaṃ tathārūpaṃ buddhakṣetraṃ parigṛhītaṃ / yādṛśāśca me sattvā vaineyāḥ parigṛhītāstadṛśenaiva balavīryodyogena bodhicārikāḥ cīrṇāḥ, yādṛśaṃ caiva bījaṃ prakṣiptaṃ tādṛśaṃ buddhakṣetraṃ pratilabdhaṃ / yathārūpaṃ mayā praṇidhānaṃ kṛtaṃ /

saṃkṣiptena te kulaputra dānapāramitāṃ kathayiṣyāmi yathā mayā bodhisattvacārikāṃ caramāṇena dānaparityāgaḥ parityaktaḥ, na kenacit pūrvaṃ bodhisattvenaivaṃrūpaḥ dānaparityāgaḥ parityaktaḥ, na ca punaḥ kaścidbodhisattvo bhaviṣyati ya evaṃrūpaṃ dānaparityāgaṃ bodhicārikāṃ caramāṇaḥ parityajati, yathā mayā bodhisattvacārikāṃ caramāṇena dānaṃ parityaktaṃ, anyatrāṣṭau satpuruṣāḥ / dharaṇidatto nāma satpuruṣo babhūva, dakṣiṇāyāṃ diśāyāṃ (kpsū 356) sarvaghoṣāyāṃ lokadhātāvanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ saṃkaramardārcirnāma tathāgato varṣaśatāyuṣkāyāṃ prajāyāṃ dharmaṃ deśayati / sa saptame divase parinirvāsyati / evaṃ vīryasaṃcodano nāma babhūva bodhisattvaḥ, yaḥ purimāyāṃ diśāyāmajayavatyāṃ lokadhātāvanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ, varṣaśatāyuṣkāyāṃ prajāyāṃ buddhakāryaṃ kṛtavān gaṅgānadīvālikāsamā kalpātikrāntāḥ / yadā sa tathāgato 'nuttaraparinirvāṇena parinirvṛtaḥ, adyāpi tasya mahākāruṇikasya śarīrāṇi śūnyeṣu buddhakṣetreṣu pañcakaṣāyeṣu buddhakāryaṃ kurvanti / evaṃ ca vadanti sārakusumito bodhisattvo dṛḍhavīryasamādhāno balavegaparityāgena bodhisattvacārikāṃ carati / daśagaṅgānadīvālikāsamairmahākalpairatikrāntaiḥ paścāt sa tatrottarāyāṃ diśāyāṃ sahetusaṃkarṣaṇo nāma bhaviṣyati pañcakaṣāye buddhakṣetre tatrāsau satpuruṣo 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyati, sahetukṛṣṇavidhvaṃsanarājo nāma bhaviṣyati tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho yāvad buddho bhagavān /

prajñārciḥsaṃkopitadaṣṭo (kpsū 357) nāma bodhisattvaḥ satpuruṣa ekasya mahākalpasyātyayena paścimāyāṃ diśi bhairavatī nāma lokadhāturbhaviṣyati pañcakaṣāye varṣaśatāyuṣkāyāṃ prajāyāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate, sūryagarbhārcivimalendro nāma bhaviṣyati tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhagavān / ayaṃ punaḥ saṃrocano gaṇanātikrāntaiḥ kalpairnirdiṣṭitairuparimasyāṃ diśi kṣāravarcanikuñjitāyāṃ lokadhātau pañcakaṣāye tīvrakaluṣasaṃkṣobhaṇe kalpe 'sau saṃrocanaḥ pūrvapraṇidhānena pañcāśadvarṣāyuṣkāyāṃ prajāyāṃ tatra kṣāravarcanikuñjite buddhakṣetre 'nuttarāṃ (kpsū 358) samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate, acintyarocano nāma tathāgato bhaviṣyati yāvad buddho bhagavān / sa pūrvapraṇidhānena daśavarṣāni sakalaṃ buddhakāryaṃ kṛtvā parinirvāsyati / tatraiva divase tasya tathāgatasya saddharmo 'ntardhāsyati, daśavarṣāṇi punastaṃ buddhakṣetraṃ śūnyaṃ bhaviṣyati / tataḥ paścādasau prahasitabāhurbodhisattvastatra ca kṣāravarcanikuñjite buddhakṣetre 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate, vairocanadharmo nāma bhaviṣyati tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho / so 'pi daśavarṣāṇi sakalaṃ buddhakāryaṃ kṛtvānupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāsyati / tasya ca parinirvṛtasya pūrvapraṇidhānena saptavarṣāṇi saddharmaḥ sthāsyati / atra dvau satpuruṣau labdhapūrvavyākaraṇau labdhāsvādāvanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau bhagavataḥ purataḥ pādau śirasā vanditvā prītisaumanasyaprāmodyena saptatālamātrapramāṇamuparyantarīkṣe 'bhyudgamya prāñjalībhūtau sthitvā bhagavantamekasvareṇa gāthābhiradhyabhāṣatāṃ /

"virocase buddha yathaiva sūrya abhyudgato merurimasmiṃ loke / viśuddhacakṣurvirajā vināyakā ālokabhūtā sugatā namo 'stu te //

bahūni kalpāna ti vīryabhāvitā paryeṣamāṇena ti agrabodhi / bahujinā pūjitā pūrve ye tvayā na caiva te vyākarṣīmatitanāyakāḥ //

prahīṇarāgā parimuktacittā kṛtaṃ ti kāryamiha sarvaloke / praṇaṣṭamārgāṇa deśesi dharmaṃ sattvāṃśca uttārayase bhavārṇavāt //

vayaṃ pi pravrajya svayaṃbhūśāsane yā prātimokṣa jina śikṣa deśitā / vayaṃ pi śikṣitva samāhitendriyā tavaiva āsanna sadā bhavemaḥ //

aniśritā jīvitakarmakāmā śāstāramājñāya śruṇitva dharmaṃ / āsvāda lapsyāmyabhisekabhūmi jino 'bhivyākārṣī idameva arthaṃ" //

bhagavānāha - "tau ca kulaputra dvau anutpāditabodhicittau; imau ca saṃrocanaḥ prahasitabāhuḥ, te catvāro dharaṇidatto vīryasaṃcodanaḥ sārakusumitaḥ prajñārciḥsaṃkopitadaṣṭaḥ, ime ṣaṭsatpuruṣā mayā prathamaṃ bodhāya samādāpitāstāṃ śṛṇu /

bhūtapūrvaṃ kulaputrātīte 'dhvanyasaṃkhyeyairapramāṇaiḥ kalpairatikrāntaiḥ, yadāsīttena kālena tena samayenedaṃ buddhakṣetramarajamerujugupsitaṃ nāmābhut, tadāhaṃ mahākalpe vartamāne varṣaśatāyuṣkāyāṃ prajāyāṃ gandhapadmasya tathāgatasya śāsane saddharmapratirūpake (kpsū 361) vartamāne 'haṃ ca kulaputra tena kālena durdhano nāma babhūva balacakravartī jambūdvīpavijayī sahasraṃ putrāṇāṃ babhūva / tānapyahamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitavān / te 'pyapareṇa samayena niṣkramya gandhapadmasya tathāgatasya śāsane pravrajitāste ca bhūyasyā mātrayā gandhapadmasya tathāgatasya śāsanaṃ jvālitavantaḥ, sthāpayitvā ṣaṭputrāṃ ye na pravrajitā na cecchanti bodhicittamutpādayituṃ / ahaṃ ca punaḥ punarvijñāpayāmi / "ko yuṣmākamabhiprāyo yadyūyaṃ bodhicittaṃ notpādayatha, na ca pravrajatha?" / te āhuḥ / "na vayaṃ pravrajāmaḥ / tatkasmāddhetoḥ?, yaḥ kṣayāntakāle saddharmapratirūpake vartamāne pravrajito 'śaktaḥ sakalaṃ śīlaskandhamārādhayituṃ, sa ca saptadhanavirahito bhavati, magnaḥ saṃsārapaṅke, punaśca sa devamanuṣyaśrīḥ kadācillabhati, nityaṃ triṣvapāyeṣu paribhramati, buddhaśikṣāyāṃ na samādāya vartate / ityarthaṃ vayaṃ na parivrajāmaḥ" / tānahaṃ punaḥ pṛṣṭavān / "kiṃ punaryūyaṃ bodhau cittaṃ notpādayatha?" / ta āhur["]yadyasmākaṃ sarvaṃ jambūdvīpaṃ dadyādevaṃ (kpsū 362) vayaṃ anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayemaḥ" /

tadahaṃ kulaputra śrutvā paramaprītamanā evaṃ cintayāmi / "mayā sarvaṃ jambudvīpakā manuṣyastriśaraṇagamane pratiṣṭhāpitā, āryāṣṭāṅge upoṣadhavāse samādāpitāstriṣu ca yāneṣu samādāpitā / yannūnamahamimaṃ jambudvīpaṃ ṣaḍbhāgaṃ kṛtvā ṣaṇṇāṃ putrāṇāṃ dadyāṃ; datvā cānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpayeyaṃ / ahaṃ ca niṣkramya pravrajeyaṃ" / evaṃ sarvaṃ jambūdvīpaṃ ṣaḍbhāgaṃ kṛtvā putrāṇāṃ dattaṃ / ahaṃ ca niṣkramya pravrajitaste ca ṣajjambūdvīparājānaḥ parasparaviruddhāḥ kalahabhaṇḍanavigraharogaparacakrasaṃkṣobhavividamāpannāḥ / yataḥ sarvajambūdvīpe durbhikṣaṃ saṃvṛttaṃ, śaṣpāni na saṃpadyante, varṣaṃ na pravarṣati, vṛkṣebhyaśca patrapuṣpaphalāni na niṣpadyante, oṣadhitṛṇāni ca na saṃpadyante, mṛgapakṣiṇo 'pi kṣuttṛṣṇāprajvālitagātrā vihanyante / tadāhamevaṃ cintayāmi / "mayā caitarhi ātmaparityāgaḥ kartavyaḥ, sattvāḥ svamānsarudhireṇa saṃtarpayitavyās[ / "]tato 'ham āśramaṃ parityajya madhyameṣu janapadeṣu gatvā dagapālaṃ parvatamabhiruhya praṇidhānamakarot /

"yathā tyajāmi svaśarīrajīvitaṃ kāruṇyahetorna ca svargahetorarthāya lokasya sadevakasya bhaved ihāparvatamātramucchrayaṃ //

yathā tyajāmi priyarūpasaṃpadaṃ na śakrabrahmāṇa na mārakāraṇāt / arthaṃ karo bheṣyasi devaloke bhaveyaṃ mahyaṃ bahumānsaśoṇitaṃ //

śṛṇvantu nāgā naradevayakṣā ye devatā śailagirau nivāsiṇaḥ / kṛpā mamotpannaya sattvahetoḥ tarpaṣya sattvāṃ svakamāṃsaśoṇitaiḥ" //

yadā ca mayā kṛtaṃ praṇidhānaṃ, kṣubhitāstrayo lokāḥ, kaṃpitā dharaṇī, calito meruḥ, rudanti devagaṇāstato 'hamātmānaṃ dagapālātparvatātpātayāmāsa / praṇidhānavaśena mama parvatapramāṇamātmabhāvaḥ saṃvṛttaḥ, yojanaśataṃ vistāreṇa yojanamuccatvena; yāvan manuṣyamṛgapakṣiṇaḥ ārabdhā mānsarudhiraṃ bhakṣayituṃ / mama ca kulaputra sa kāyaḥ sattvaiḥ paribhujyamānaḥ pratidinaṃ vardhate, yojanaśatasahasraṃ vistāreṇa saṃvṛttaḥ yojanasahasramuccatvena / sarvatra mānuṣaśirāḥ prādurbhūtāḥ sakeśakarṇanayanānāsauṣṭhadāntāḥ sajihvā anekamukhaśatasahasrāḥ prādurbhūtāḥ / te ca mukhā manuṣyaśabdena ghoṣayanti / "bhoḥ sattvā bho gṛhṇatha yenārthaṃ, mānsaṃ paribhuñjatha, rudhiraṃ pivatha, nayanāṃ gṛhṇatha, karṇanāsāṃ keśauṣṭhadantajihvāṃ gṛhṇatha / yasyārthaṃ yenārthaṃ yāvadarthaṃ saṃtarpitaśarīrāḥ paripurṇābhiprāyā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayatha, śrāvakayānena vā pratyekabuddhayānena vā / ayaṃ yuṣmākamupabhogaparibhogo na kṣīyate, na ca yuṣmākaṃ śraddhādeyaṃ bhaviṣyati, mā vaḥ kṣiprameva jīvitakṣayo bhavatu" / (kpsū 365) ye ca tatra vijñāḥ sattvāste kecicchrāvakayāne cittamutpādayanti, kecit pratyekabuddhayāne, kecidanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayanti, kecit punardevamanuṣyopapattau cittānyutpādayanti; mānsaṃ bhakṣayanti, rudhiraṃ pivanti, kecinnayanāni gṛhṇanti, kecit karṇau, kecinnāsāṃ, kecidoṣṭhau, keciddāntāṃ gṛhṇanti; gṛhitvā prakramanti; praṇidhānavaśena cānyonyaṃ prādurbhavati, mānsaṃ na cāpacayaṃ bhavati, na parikṣayaṃ gacchati /

yāvaddaśavarṣasahasrāṇi sarvajambūdvīpakā manuṣyā yakṣamṛgapakṣiṇo 'pi svaśarīreṇa saṃtarpayāmāsa / taiśca daśabhirvarṣasahasrairgaṅgānadīvālikāsamāni mayā netrāṇi parityaktāni, catuḥsamudrodakapramāṇaṃ mayā rudhiraṃ parityaktaṃ, sumerusahasrapramāṇaṃ mayā mānsaṃ parityaktaṃ, cakravāḍaparvatapramāṇā mayā jihvā parityaktā, yugandharamerupramāṇā mayā karṇāḥ parityaktāḥ, vipulāsumerupramāṇā mayā nāsāḥ parityaktāḥ, imaṃ gṛdhrakūṭaparvatapramāṇā mayā dāntāḥ parityaktāḥ, kṛtsnaṃ sahaṃ buddhakṣetraṃ prajñāpanapramāṇaṃ me tatra svacarma parityaktaṃ /

paśya kulaputra daśavarṣasahasrāṇi evamaprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāḥ svaśarīraparityāgāḥ parityaktā ekajīvitena; evamaprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāḥ sattvāḥ saṃtarpitāḥ; ekacittakṣaṇamapi me vipratisāro notpannaḥ / evaṃ ca me tatra praṇidhānaṃ kṛtaṃ / yadyahamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyaṃ, iyaṃ me āśā paripūryatu, yathā mayaikadvīpe svaśarīreṇa sarvasattvāḥ saṃtarpitāḥ, evameva gaṅgānadīvālikāsamā varṣasahasrā asminnarajamerujugupsite buddhakṣetre sarvadvīpeṣvevaṃrūpo mamātmabhāvaḥ prādurabhavat, yathaikadvīpe daśavarṣasahasrāṇi evaṃ sarvadvīpeṣu sattvāṃ svamānsarudhiracarmanayanakarṇanāsauṣṭhajihvākeśaiḥ saṃtarpayitvā triṣu yāneṣu samādāpayeyaṃ, manuṣyāṃ yakṣarākṣasāṃ sarvatiryagyonikān ye kecin mānsarudhirabhojanāhārāḥ pṛthagyakṣā yāvadantaśaḥ yāmalaukikāḥ tāṃścāhaṃ saṃtarpayeyaṃ / yathā cāhamekasmin buddhakṣetre svaśarīreṇa sarvasattvāṃ saṃtarpayeyaṃ / evameva samantaddaśasu dikṣu gaṅgānadīvālikāsameṣu (kpsū 367) buddhakṣetreṣu svamānsarudhiracarmanayanāṃ yāvajjihvābhirevaṃrūpeṇātmabhāvena gaṅgānadīvālikāsamān mahākalpān teṣu teṣu buddhakṣetreṣu svakāyajīvitena sattvāṃ saṃtarpayeyaṃ, evaṃrūpamātmabhāvaṃ pratilabhya /

visaṃvāditā me buddhā bhagavanto bhaveyurye daśasu dikṣvanyeṣu buddhakṣetreṣu pravartitadharmacakrāḥ tiṣṭhanti yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti, māhamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyaṃ, mā cāhaṃ saṃsāre saṃsaramāṇo buddhaśabdaṃ śṛṇuyāṃ mā ca dharmaśabdaṃ mā saṅghaśabdaṃ mā pāramitāśabdaṃ mā mārabalaparāśayaśabdaṃ mā vaiśāradyaśabdaṃ yāvat kuśalaśabdamapi saṃsāre mā śṛṇuyāṃ, nityaṃ cāvīcau narake saṃbhaveyaṃ; yadi me evaṃrūpaḥ svaśarīraparityāgaḥ sattvasaṃtarpaṇārthe na saṃpadyata, naivaṃrūpaṃ ca me praṇidhānaṃ paripūri syādyathā me āśā cintitā / ye 'pi cemasmiṃ buddhakṣetre sarvatra dvīpeṣvekaikasmiṃ dvīpa evaṃrūpā ātmabhāvāḥ parityaktāḥ sattvāṃśca mānsarudhireṇa saṃtarpitā, evaṃ daśasu dikṣu gaṅgānadīvālikāsameṣvanyeṣu buddhakṣetreṣu sattvā evaṃrūpeṇātmabhāvena svamānsarudhireṇa santarpitāḥ / paśya (kpsū 368) kulaputra tathāgatasya dānapāramitā ātmabhāvaparityāgaṃ ya mayānuprabandhena tatkālaṃ netrāḥ parityaktāḥ teṣāṃ punarayaṃ jambūdvīpe yāvattrāyastriṃśaddevaparyantapramāṇe rāśirbhavet / ayaṃ kulaputra tathāgatasya saṃkṣiptena ātmaparityāgadānapāramitā /

punaraparaṃ kulaputra tataḥ paścādaprameyānāṃ kalpānāmatyayena ayaṃ buddhakṣetraścandravidyuto nāma babhūva; tamapi pañcakaṣāyaṃ babhūva / ahaṃ cāsmiṃ jambudvīpe rājā babhūva pradīpapradyoto nāma balavāṃścakravartī / evaṃ ca mayā sarvajaṃbūdvīpakāḥ sattvāḥ kuśaleṣu niyojitā, yathā pūrvoktaṃ / paścādahamudyānabhūmiṃ niryātaḥ svabhūmidarśanāya; tatra cāhaṃ puruṣamadrākṣaṃ, paścādbāhuṃ gāḍhabandhanaṃ badhyamānaṃ dṛṣṭvā mayāmātyāḥ pṛṣṭāḥ / "kim anena puruṣeṇa kṛtaṃ?" / amātyā māṃ pratyūcur[ / "]ayaṃ puruṣo devasya sāparādhiko; yadetasya puruṣasya saṃvatsare śaṣpaṃ dhānyaṃ cotpadyate tato devasya ṣaṭkāṃśo deyaḥ, yathānye kuṭumbino dadantyāyadvāraṃ ye devasya nagaragrāmajanapadakarvaṭeṣu prativasanti (kpsū 369) karmāntena jīvikāṃ kalpayanti; taṃ caiṣa puruṣo na dadāti" / tānahametadavocaṃ - "utsṛjata etaṃ puruṣaṃ / mā kasyacidbalāddhanadhānyaṃ gṛhṇīta" / te kathayanti / "deva na kaścit suprasannacitto dadāti, yaddevasya divasedivase 'nnapānabhojanaparibhogo devīnāṃ devasya cāntaḥpuradevasya putrāṇāṃ duhitṛṇāṃ upabhogaparibhogaḥ sarvaṃ tatparaḥ sakāśāduddhriyate / na ca kaścit prasannaḥ prayacchati" / taccāhaṃ paramadurmanāścintayāmi / "kasyāhamimaṃ sarvaṃ jambūdvīpaṃ rājyaiśvaryaṃ dadyāṃ?" / mama pañcaputraśatāni babhūvustāṃśca bodhau samādāpayitvā, imaṃ jambūdvīpaṃ pañcabhāgaśatāni kṛtvā putrāṇāṃ pradattaṃ / ahaṃ ca tapovanaṃ gatvā riṣipravrajyena brahmacaryaṃ cacāra; vanakhaṇḍe uḍumbaramūle dakṣiṇasya mahāsamudrasya nātidūre navamūlaphalāhāro viharāmi dhyāyī anupūrveṇa pañcābhijñaḥ saṃvṛttaḥ /

tena khalu punaḥ samayena pañcaśatā jambūdvīpakānāṃ vāṇijānāṃ mahāsamudramavatīrṇāstaistataḥ prabhūto ratnaskandha āsāditaḥ / tatra ca candro nāma sārthavāhaḥ (kpsū 370) tena bhāgyavatā vijñapuruṣeṇa cintāmaṇiḥ samāsāditaḥ / sa tato ratnadvīpādvipulaṃ ratnadhanaskandhaṃ taṃ ca cintāmaṇiṃ gṛhītvā saṃprasthitaḥ, tataḥ kṣubhitaḥ samudro nāgā ākulā rudanti devatā yāstatra nivāsinyastatra cāśvasto nāma riṣirbodhisattvaḥ pūrvapraṇidhānena tatropapannaḥ; tena mahāsattvena sa sārthaḥ svastinā kṣemeṇa ca mahāsamudrāduttāritastasya ca sārthavāhasyānyataro duṣṭarākṣasaḥ pratyarthiko 'vatāraprekṣī vivaragaveṣī pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddhaḥ / tena saptadivasāni paramakaluṣā vātavṛṣṭiravasṛtā; yataste vaṇijaḥ praṇaṣṭamārgā paramabhītāduccasvareṇa krandanti rudanti paridevanti, devatāmāyācanti śivavaruṇāṃ yāvan mātāpitaramākrandanti priyaputrāṃ / yāvadaśroṣīdahaṃ divyena śrotreṇa yāvattatrāgatvā vaṇijaḥ samāśvāsitāḥ, "samāgato 'haṃ; mā bhāyatha; ahaṃ yuṣmākaṃ mārgāmupadarśayiṣyāmi, yāvajjambūdvīpaṃ (kpsū 371) svastinā kṣemeṇa ca prāpsyatha" / tadāhaṃ paṭṭaṃ tailena mrakṣayitvā svahastaṃ veṣṭya agninā prajvālya satyavacanamakarot - "yadi mayā ṣaṭtriṃśadvarṣā caturbhirbrāhmairvihārairvanakhaṇḍanivāsināṃ sattvānāmarthāya hitāya navamūlaphalāhāreṇa caturaśītīnāṃ nāgayakṣasahasrāṇāṃ cittasantatiḥ paripācitā avaivartikāśca sthāpitā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau /

tena satyena satyavacanena kuśalamūlaparipākena jvalatu me hastaṃ; labhantu mārgaṃ vaṇijaḥ svastinā kṣemeṇa jambūdvīpaṃ prāpayantu" / yāvat saptarātridivasāḥ svahastaṃ jvālitavān, te vaṇijo jambūdvīpe sthāpitāstatra mayā praṇidhānaṃ kṛtaṃ : yadā jambūdvīpaṃ ratnaparihīṇaṃ bhavet, tad yadāhamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyaṃ, tadā iyaṃ me āśā paripūryatu, sārthavāho bhaveyaṃ jambudvīpe saptavārāṃ cintāmaṇimānayitvā vividhaṃ ratnavarṣaṃ abhipravarṣayeyaṃ; yāvat sarvadvīpeṣvasmin buddhakṣetre evameva daśasu dikṣu gaṅgānadīvālikāsameṣu śūnyeṣu buddhakṣetreṣu pañcakaṣāyeṣu ratnaṃ pravarṣayeyaṃ, yāvatpūrvoktaṃ / (kpsū 372) evaṃ ca me āśā paripūrṇā gaṅgānadīvālikāsamānāṃ mahākalpānāmantareṇa sārthavāho 'bhūvan, gaṅgānadīvālikāsameṣu śūnyeṣu pañcakaṣāyeṣu buddhakṣetreṣu ratnāni pravarṣitāni; ekaikadvīpe saptavārāṃ vividhaṃ ratnavarṣaṃ pravarṣitaṃ / evamaprameyāsaṃkhyeyāḥ sattvā ratnaiḥ paripurṇābhiprāyāḥ kṛtāstriṣu ca yāneṣu niyojitāḥ / paśya kulaputra tathāgatasya ratnaparityāgalakṣaṇaṃ vipākakuśalamūlaṃ /

punaraparaṃ kulaputrāprameyāṇāṃ kalpānāmatyayenāntareṇāyaṃ buddhakṣetrastimiraṃ nāmābhūt; saṃtoṣaṇe kalpe vartamāne pañcakaṣāye pañcavarṣasahasrikāyāṃ prajāyāṃ praṇidhānenāhamasmin jambūdvīpe sūryamālagandho nāma brāhmaṇo 'bhūvan vedapāṭhakaḥ / tatkālaṃ ca sattvā bhūyasā śāśvatadṛṣṭayo 'bhūvan savairaparākramāḥ sakalahādhiṣṭhānāḥ / teṣāṃ cāhaṃ mahābalavegaparākrameṇa sattvānāṃ śatrubhūtaṃ skandhaprayogena dharmaṃ deśayāmi, śūnyagrāmāyatanapratyavekṣaṇāpratyayasamanubaddhaṃ sotpādavyayaṃ ānāpānasmṛtimanaskāraṃ darśayāmi / te 'nuttarāyāṃ (kpsū 373) samyaksaṃbodhau cittotpādanakuśalamūlapariṇāmanābhiyojitāḥ, svayameva cāhaṃ pañcābhijñaḥ saṃvṛttaḥ; tena ca samayenāprameyāsaṃkhyeyāḥ sattvā mamāvavādānuśāsanena pañcābhijñāḥ saṃvṛttāḥ / evamaprameyāsaṃkhyeyāḥ sattvāḥ kalahavigrahavairānavasṛjya vanakhaṇḍamāśṛtya vanakhaṇḍe mūlaphalāhārā dhyāyantaścaturbhirbrāhmairvihārai rātridivasamatināmitavantaḥ / tataḥ kṣīyamāṇe kalpe yadā tairdakṣiṇīyaiḥ kṛtsnaṃ jambūdvīpaṃ sphuṭamabhūt / te ca kalikalaharaṇavairavigrahavivādāḥ praśāntāḥ, akālavātavarṣāḥ praśamitāḥ, praṇītā ojavatīpṛthivīsaṃniśritāḥ śaṣpā babhūvuḥ / kevalaṃ vividharogopahatā babhūvuḥ kalpadoṣeṇa / tadāhamevaṃ cintayāmi, "yadyahaṃ sattvānāṃ vyādhiṃ na śaktaḥ śamayituṃ" / tasya mamaitadabhavad, "yannūnamahaṃ śakraṃ mahābrāhmaṇaṃ lokapālānanye ca devarṣayo vā (kpsū 374) nāgarṣayo vā śakrarṣayo vā manuṣyarṣayaśca sannipātayeyaṃ, bhaiṣajyopakaraṇaśāstraṃ sattvānāṃ hitārthamupadarśayeyaṃ /

tadāhamṛddhyā gatvā śakrabrahmāṇalokapāladevarṣīṇāṃ nāgarṣīṇāṃ śakrarṣīṇāṃ manuṣyarṣīṇāṃ ārocayeyaṃ / ekaviḍapatirnāma parvataḥ, tatra saṃnipātayitvā viḍacarakamūrdhani nāma sthānaṃ bhūtasaṃnivāraṇapratiśaraṇaṃ rakṣāvātapittaśleṣmasaṃprasādanaśāstraṃ nirdeśayeyaṃ" / peyālaṃ, aprameyāsaṃkhyeyānāṃ sattvānāṃ vyādhipraśamanaṃ kṛtaṃ / tatra mahāpraṇidhānaṃ kṛtaṃ yathā mayaikadivase 'prameyāsaṃkhyeyānāṃ sattvānāṃ prajñāvabhāsaḥ kṛtaḥ, triṣu ca yāneṣu niyojitā, apāyapathāḥ pithitāḥ, svargapathapratiṣṭhāpitā, vividhāśca vyādhayaḥ praśamitāḥ parimocittāśca / evamaprameyānāmasaṃkhyeyānāṃ sattvānāṃ prajñāloko dattaḥ, saukhye 'vasthāpitāḥ / tadanena kulaputra (kpsū 375) kuśalamūlavipākena iyaṃ me praṇidhānāśā paripūrṇāḥ / yadā ca mayaikadivase 'prameyānāmasaṃkhyeyānāṃ sattvānāmapāyapathā nirodhitāḥ, svargapathe ca pratiṣṭhāpitā, glānapratyayopakaraṇārthaṃ devarṣiyakṣasaṅghāḥ sannipātitāḥ sattvānāmarthāya viḍacarakamūrdhani devaloke prakāśite sattvānāmārogyakauśalyamevameva timire buddhakṣetre sarvadvīpeṣu caivaṃrūpaḥ puruṣakāraḥ kṛtaḥ, sattvāśca svargapathe pratiṣṭhāpitā, devanāgayakṣamanuṣyā ṛṣayaḥ sannipātitā yaissattvānāmarthāya vividhā vidyāsthānāḥ prakāśitāḥ / yathena timire buddhakṣetre evameva daśasu dikṣu gaṅgānadīvālikāsameṣu pañcakaṣāyeṣu buddhakṣetreṣvevaṃrūpaḥ puruṣakāraḥ kṛtaḥ, sattvāśca triṣu yāneṣu niyojitāḥ, svargapathe ca pratiṣṭhāpitā, vividhāśca vidyāsthānā loke prakāśitāḥ, sattvā vyādhitaḥ parimocitā, anuttarā ca me kulaputraivaṃrūpā āśā paripūrṇāḥ /

api tatra timire buddhakṣetre sarvadvīpeṣvevaṃrūpaḥ puruṣakāraḥ kṛto yathā praṇidhānaṃ kṛtaṃ / apyanuttareṇa (kpsū 376) jñānena daśasu dikṣu gaṅgānadīvālikāsameṣu śūnyeṣu pañcakaṣāyeṣu buddhakṣetreṣvaikaikasmin buddhakṣetre sarvadvīpeṣvevaṃrūpaḥ puruṣakāraḥ kṛto, yathā me pūrvapraṇidhānaṃ kṛtaṃ / paśya kulaputra prajñāviśeṣaṃ bodhicaryāyāṃ, ayaṃ ca tathāgatasya trayāṇāṃ sucaritānāṃ kuśalamūlabījaṃ /

tathā pratyavarakālasamaye 'saṃkhyeyaiḥ kalpairadhikatarairantareṇedaṃ buddhakṣetraṃ vicitadoṣaṃ nāmābhūt, saṃśrayase mahākalpe vartamāne tadapi pañcakaṣāyaṃ / purimāyāṃ diśyanupañcāśāyāṃ cāturdvīpikāyāṃ vaḍaṃ nāma jambūdvīpamabhūt / tatrāpyahaṃ sattvaparipācanārthamupapannaḥ, caturdvīpeśvaraḥ cakravartī rājā ambaro nāma babhūva / tatra ca mayā sattvā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāstriṣu yāneṣu samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ / sarvaṃdadaśca babhūva sarvatradāyī / tatra ca me yācanakā āgatvā vividhāni ratnāni yācanti, tadyathā hiraṇyasuvarṇaṃ (kpsū 377) yāvaccendranīlamahānīlajyotīrasadakaprasādakāni yācanakānāṃ tāvatprabhūtāni ratnāni labhyante / tadāhamamātyāṃ pṛṣṭavān / "kuta eṣāṃ ratnānāṃ prādurbhāvaḥ?" / ta āhuḥ / "nāgarājāno nidhīrnidarśayanti, nidhīnāṃ loke prādurbhāvādratnānāṃ prādurbhāvo bhavati / na kevalaṃ tāttakā nirdeśayanti yāttakā devasya yācanakāḥ" / tadāhaṃ praṇidhānamakarot / "yadyahaṃ pañcakaṣāye loke vartamāne tīvrakleśāraṇe kaliyuge vartamāne varṣaśatāyuṣkāyāṃ prajāyāṃ anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhyeyaṃ / tadiyaṃ me āśā paripūryatu, yadahamasmin buddhakṣetre nidhidarśako nāma nāgarājā bhaveyaṃ / sarvatra cāsmiṃ vijitaghoṣe buddhakṣetre sarvadvīpeṣu ca ekaikasmin dvīpe saptajanmāni parigṛhṇīyāṃ / ekaikasmiṃśca janmani nidhikoṭīnayutaśatasahasrāṇi darśayeyaṃ prayaccheyaṃ ca nānāratnaparipūrṇāni: tadyathā hiraṇyasuvarṇaṃ yāvadindranīlamahānīlajyotīrasadakaprasādāśca / ekaikaśca nidhiyojanasahasrāṇi gatvā vistareṇa paripūrṇamapi ratnaṃ sattvānāṃ nidarśayeyaṃ prayacchayeyaṃ (kpsū 378) ca, yadasmiṃ buddhakṣetre evaṃrūpaṃ śūrabhāvaṃ kuryāṃ / evameva daśasu dikṣu gaṅgānadīvālikāsameṣu buddhakṣetreṣu pañcakaṣāyeṣu lokadhātuṣu ekaikasmin kṣetre sarvatra dvīpe saptajanmāni pratigṛhṇīyāṃ", yāvadyathā pūrvoktaṃ /

yadā ca me kulaputraivaṃrūpaṃ praṇidhānaṃ kṛtaṃ tadā gaganatale devakoṭīnayutaśatasahasrairantarīkṣāt puṣpavṛṣṭiḥ pravarṣitā sādhukāraścānupradattaḥ / "sādhu sādhu sarvaṃdada, ṛdhiṣyati te evaṃrūpā āśā yathā te praṇidhānaṃ kṛtaṃ" / aśroṣīn mahājanakāyaḥ rājño 'mbarasya devairgaganatalagataiḥ sarvaṃdada iti nāma kṛtaṃ, śrutvā caiṣametadabhavat / "yannūnaṃ vayaṃ duṣkaraparityāgaṃ dānaṃ yācemaḥ / yadi parityakṣyati tadā sarvaṃdada iti nāma bhaviṣyati" / tataste sarvā ārabdhā rājño 'mbarasyāntaḥpurikāṃ yācituṃ, devīmagramahiṣīṃ putraduhitṝṇāṃ yācituṃ; tadā rājāmbaraḥ prayacchati prasannacittasteṣāṃ etadabhavat / "na cedaṃ duṣkaraṃ yo bhāryāṃ parityajati / yannūnaṃ vayaṃ rājño 'mbarasyāṅgapratyaṅgāni yācamaḥ / tadyadi dāsyati sarvaṃdado bhaviṣyati, (kpsū 379) atha na dāsyati na sarvaṃdado bhaviṣyati" /

tatastasyāgrataḥ tatra jyotīraso nāma māṇavako rājño 'mbarasyāgrataḥ sthitvā, "sarvaṃdada rājyaṃ dadasve"ti prārthitavān / śrutvā ca rājñāmbareṇa paramaprītimanasā svayameva brāhmaṇaṃ snāpayitvā paṭṭaṃ badhvā rājābhiṣekenābhiṣicya rājatve pratiṣṭhāpayitvā sarvaṃ jambūdvīpaṃ niryātayitvā, praṇidhānamakarod / "ahaṃ sarvajambūdvīpaparityāgenānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyaṃ / yadīyaṃ me āśā paripūryati, yo 'yaṃ mamaitarhi sarvajambūdvīpe rājā pratiṣṭhāpito vartatvasya jambūdvīpe ājñā, dīrghāyuṣca bhavatu, rājā cakravartī cirasthāyī / yadā cāhamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyaṃ, yadā yuvarājatvena vyākuryāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau" / roco nāma brāhmaṇastena me ubhau pādau yācitau, tasya mayā svayameva prasannacittena tīkṣṇaṃ śastraṃ gṛhītvā svapādau chitvā pradattau, praṇidhānaṃ cākarot / "labheyāhamanuttarāṃ śīlapādāṃ" / (kpsū 380) tatra drāṣṭāvo nāma brāhmaṇastena me ubhe netre yācite, tasya ca mayā ubhe netre utpādya datte, peyālaṃ, anuttaraṃ pañcacakṣuḥ pratilabhāya praṇidhānaṃ kṛtavān / na cireṇa saracchighoṣo nāma brāhmaṇastena me ubhau karṇau yācitau, svayameva tasya mayā karṇau chitvā dattau, anuttaraśrotāpratilābhāya ca praṇidhānaṃ kṛtaṃ / saṃjīvanaśca nāmājīviko 'bhūt, tena me puruṣanimittaṃ puruṣendriyaṃ yācitaṃ, svayameva ca mayā chitvā dattaḥ, anuttaravastiguhyatālakṣaṇapratilābhāya ca praṇidhānaṃ kṛtaṃ / apareṇa ca me māṃsarudhiraṃ yācitaṃ, svayameva ca mayā dattaṃ, suvarṇavarṇatālakṣaṇapratilābhāya ca me praṇidhānaṃ kṛtaṃ / aparaśca kṣīraso nāma parivrājakastena ca me ubhau hastau yācitau, svayameva ca mayā dakṣiṇena hastena vāmaṃ hastaṃ chitvā dakṣiṇaṃ chedāpayitvā datto, anuttaraśraddhāhastapratilābhāya ca praṇidhānaṃ kṛtaṃ / yadā cāṅgapratyaṅgāni chinnāni tadā ca mayā rudhiramrakṣitena kāyena praṇidhānaṃ kṛtaṃ / "yadi (kpsū 381) me 'nena parityāgenānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau āśā paripūryeta, avaśyamahamasya kāyasya pratigrāhakaṃ pratilabheyaṃ" /

te 'pyakṛpakā anāryā akṛtajñāḥ sattvāḥ koṭṭarājāno 'mātyāścāhuḥ / "ayaṃ durbuddhiralpamedhāḥ sarvāṅgavikartitaḥ sarvarājyaiśvaryaparibhraṣṭaḥ / kiṃ bhūyo 'nena mānsapeśinā prayojanaṃ?" / te māṃ gṛhītvā bahirnagaraśmaśānabhūmau choritvā prakāntāḥ / tatra daṃśamaśakā āgatvā rudhiraṃ pibanti, kurkuraśṛgālagṛdhrā āgatvā mānsaṃ bhakṣayanti / tatra cāhaṃ prasannacittaḥ praṇidhānamakarot / "yadā ca mayā sarvarājyaiśvaryaṃ parityaktaṃ, sarvaśarīraṃ caivāṅgapratyaṅgāni parityajatā, ekakṣaṇamapi na vipratisārikṛtaṃ cittaṃ, na ca me roṣa utpāditastena me āśā paripūryatu, ayaṃ me kāyo mānsaparvataḥ saṃtiṣṭhatāṃ, ye kecit sattvā mānsāhārā rudhirapānāste māṃsaṃ bhakṣayantu rudhiraṃ pibeyantu / yāvacca (kpsū 382) me sattvā māṃsaṃ bhakṣayeyū rudhiraṃ ca pibeyustāvan me praṇidhānavaśena śarīraṃ vardhatu, anupūrveṇa yāvadyojanaśatasahasramuccatvena kāyaḥ saṃvardhatu pañcayojanasahasraṃ vistāreṇa / tatra mayā varṣasahasraṃ svamānsarudhireṇa sattvāḥ saṃtarpitā; yāvabhyaśca mayā jihvāḥ parityaktā yā mṛgapakṣibhiḥ paribhaktāḥ praṇidhānavaśena cānyonyāḥ prādurbhūtāḥ teṣāṃ ayaṃ gṛdhrakūṭaparvatapramāṇo rāśiḥ syānnityaṃ cānuttarāprabhūtājihvatālakṣaṇapratilābhāya me praṇidhānaṃ kṛtaṃ /

tatrāhaṃ cyutvā rūḍhavaḍe jambūdvīpe pūrvapraṇidhānena nāgeṣūpapanno nidhisaṃdarśano nāma nāgarājā babhūva / yāmeva rātriṃ nāgeṣūpapannastāmeva rātriṃ nidhikoṭīnayutaśatasahasrāṇi nidhānānāṃ saṃdarśitāni svayameva ghoṣaṃ cārayāmi / "bhoḥ sattvā asmin pradeśe nidhiḥ prādurbhūtaḥ, nānāratnaparipūrṇastadyathā hiraṇyasuvarṇaḥ yāvaddakaprasādakaṃ / yūyaṃ gṛhṇadhvaṃ / gṛhītvā bhoḥ sattvā daśakuśalān karmapathān samādāya vartadhvaṃ, anuttarāyāṃ ca samyaksaṃbodhau cittamutpādayata, (kpsū 383) śrāvakayānena vā pratyekabuddhayānena vā cittamutpādayatha / gacchatha gṛhṇatha ratnāni yāvadarthaṃ" / tatra ca rūḍhavaḍe jambūdvīpe saptanāgajanmaparivartena saptasaptavarṣakoṭīnayutaśatasahasreṣvaprameyāsaṃkhyeyā nidhayo nirdarśitāśca pradattāśca / evaṃ ca tatrāprameyāsaṃkhyeyāḥ sattvāstribhiryānairniveśitā, daśasu kuśaleṣu karmapathesu niveśitā, nānāvidhaiśca ratnaiḥ saṃtarpitā, anuttaradvātriṃśallakṣaṇapratilābhāya praṇidhānaṃ kṛtaṃ / evaṃ dvitīye dvīpe saptabhirnāgajanmaparivartairevaṃrūpaṃ puruṣakāraṃ kṛtavān / evaṃ tritīye yāvatsarvatra vijitadoṣāyāṃ lokadhātau sarveṣu dvīpeṣu evaṃrūpaḥ puruṣakāraḥ kṛtaḥ / evameva daśasu dikṣu gaṅgānadīvālikāsamesu śūnyeṣu pañcakaṣāyeṣu buddhakṣetreṣu, ekaikasmin dvīpe evaṃrūpāḥ saptanāgajanmaparivarteṣu mayā yāvat saptasaptavarṣakoṭīnayutaśatasahasrairevamaprameyāsaṃkhyeyā nidhayaḥ sattvānāṃ pradattā, yāvadyathā pūrvoktaṃ / paśya kulaputra tathāgatasya bodhicārikāṃ, yathā tathāgatastīvreṇa balavīryeṇa dvātriṃśallakṣaṇaparyeṣaṇabodhicaryāṃ cīrṇavān, yathātra pūrve na (kpsū 384) ye bodhisattvā evaṃrūpāṃ tīvrabalavīryeṇa bodhicārikāṃ cīrṇavantaḥ, na kaścidetarhi, na ca punaḥ kaścit paścādbhaviṣyati bodhisattvo ya evaṃ tīvreṇodyogabalavegenānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cārikāṃ caret, sthāpayitvā tānaṣṭau yathā pūrvoktaṃ /

tadā cāsaṃkhyeyānāṃ kalpānāmatyayena pratyavarakālasamayenedaṃ buddhakṣetraṃ pravāḍodupānirnāma babhūva / śūnye pañcakaṣāye utpale mahākalpe vartamāne 'syāṃ cāturdvīpikāyāmahaṃ śakro 'bhūvan savirocano nāma / apaśyamahamasmin jambūdvīpe sattvānāmakuśalaparyeṣṭicaryāṃ; dṛṣṭvā cāhaṃ paramabhīṣaṇakaṃ yakṣarūpamātmānamabhinirmāyāsmiṃ jambūdvīpe 'vatīrya manuṣyāṇāṃ purataḥ pratyasthāṃ / te ca māṃ dṛṣṭvā bhītā māṃ pṛcchanti / "kena te prayojanaṃ?, vayaṃ te taddāsyāmaḥ" / mayoktaṃ / "āhāreṇa me prayojanaṃ" ta āhuḥ / "kīdṛśasta āhāraḥ?" / mayoktaṃ / "manuṣyān mārayitvā bhakṣayāmi / tāṃścāhaṃ na khādayāmi ye manuṣyā yāvajjīvaṃ prāṇātipātādviratā, yāvan mithyādṛṣṭyāḥ prativiratā, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayanti pratyekabuddhayānena vā śrāvakayānena (kpsū 385) vā cittānyutpādayanti tānapyahaṃ na khādayāmi" / tatra ca me sattvā nirmitakāḥ paribhūktāyāṃ dṛṣṭvā te sattvā bhayena yāvajjīvaṃ prāṇātipātātprativiratā adattādānādyāvan mithyādṛṣṭeḥ prativiratāḥ / kaiścidanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditaṃ, kaiścit pratyekabuddhayāne kaiścicchrāvakayāne cittamutpāditaṃ / sarve cāturdvīpikāḥ sattvā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu triṣu ca yāneṣu pratiṣṭhāpitāstatra mayā praṇidhānaṃ kṛtaṃ / "yadi me 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau āśā paripūryeta, tadidaṃ me praṇidhānaparipūrṇaṃ bhavet, yathā ca me cāturdvīpikāḥ sattvāḥ kuśale mārge niyojitā / evameva sarvatrāsmiṃ buddhakṣetre sarvacāturdvīpikeṣu sattvāḥ evaṃrūpeṇa bhayena māṃ paśyeyuḥ, daśasu caiva kuśaleṣu karmapatheṣu

pratiṣṭhāpayeyaṃ, triṣu ca yāneṣu niyojayeyaṃ / evameva samantāddaśasu dikṣu śūnyeṣu pañcakaṣāyeṣu buddhakṣetreṣu sattvāṃ daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayeyaṃ, triṣu ca yāneṣu niyojayeyaṃ" / evameva me kulaputra āśā praṇidhiśca paripūrṇaḥ sarvatra pravāḍodupānāyāṃ lokadhātau manuṣyā yakṣarūpeṇa vinītāḥ kuśaleṣu dharmeṣu / evameva daśasu dikṣu gaṅgānadīvālikāsameṣu (kpsū 386) śūnyeṣu pañcakaṣāyeṣu buddhakṣetreṣu yakṣarūpeṇa mayā manuṣyāḥ kuśalamārgacaryāyāṃ pratiṣṭhāpitāḥ / yathā ca mayā bahavaḥ sattvā bhayāt kuśalacaryāyāṃ pratiṣṭhāpitāḥ; tena karmāvaśeṣeṇa mamaitarhi bodhivṛkṣamūle vajrāsane niṣaṇṇasya bodhimabhisaṃbodhukāmasya māraḥ pāpīyāṃ mahāsainyenopasaṃkrānto bodhau vyākṣepakaraṇārthaṃ / ayaṃ me kulaputra saṃkṣiptena dānapāramitā; bodhicaryāṃ caramāṇasya labdhā cāhaṃ gaṃbhīrāṃ kṣāntiṃ gaṃbhīrāṃ dhāraṇīṃ gaṃbhīrāṃ samādhiṃ pañcalaukikābhijñāḥ pratilabdhāḥ; evaṃrūpaṃ mahāpuruṣakāraṃ kṛtavān / evamaprameyāsaṃkhyeyāḥ sattvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ / evamaprameyāsaṃkhyeyāḥ sattvāḥ pratyekabuddhayāne, evamaprameyāsaṃkhyeyāḥ sattvāḥ śrāvakayāne samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ / sthāpayitvā yāvanto mayā bodhisattvacaryāyāṃ caramāṇena, buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamā me buddhā (kpsū 387) bhagavantaḥ paryupāsitāḥ, ekaikasya buddhasyāntike sāgarodakabindupramāṇā mayā guṇāḥ parigṛhītāḥ, gaṇanātikrāntānāṃ pratyekabuddhānāṃ mayā pūja kṛtā, gaṇanātikrāntānāṃ tathāgataśrāvakānāṃ pūjā kṛtā, evaṃ mātāpitṝṇāṃ pañcābhijñānāmṛṣīṇāṃ pūjā

kṛtā / mayā ca kṛpayā pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caramāṇena svamāṃsarudhireṇa sattvāḥ saṃtarpitā, idānīmapi dharmeṇa saṃtarpitāḥ //

iti śrīkaruṇāpuṇḍarīke mahāyānasūtre dānaparivarto nāma pañcamaḥ // 5 // vi (epilogue) yathāhaṃ kulaputra buddhacakṣuṣā paśyāmi daśasu dikṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān buddhān bhagavataḥ parinirvṛtān, ye mayā prathamamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ, ye mayā dānapāramitāyāṃ prathamaṃ samādāpitā yāvatprajñāpāramitāyāṃ samādāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ / evamevaitarhi pūrvasyāṃ diśi aprameyāsaṃkhyeyāste buddhā bhagavantaḥ pravartitadhārmikadharmacakrāḥ tiṣṭhanto yāpayanto dharmaṃ deśayanto 'drakṣaṃ, ye mayā prathamamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitāḥ / evaṃ yāvatṣaṭsu pāramitāṣu vaktavyaṃ, evaṃ dakṣiṇapaścimottaraheṣṭimopariṣu dikṣu vaktavyaṃ /

paśyāmyahaṃ kulaputra purime digbhāge ito buddhakṣetrādekanavatibuddhakṣetraśatasahasrāṇyatikramya (kpsū 389) saṃpuṣpite lokadhātau vimalatejaguṇarājo nāma tathāgatastiṣṭhati dhriyate yāpayati dharmaṃ ca deśayati / mayā sa bhagavān pūrvaṃ prathamamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditaḥ samādāpito niveśitaḥ pratiṣṭhāpitaḥ; mayā dānapāramitāyāṃ yāvatprajñāpāramitāyāṃ prathamaṃ samādāpitāḥ, peyālaṃ / purimāyāṃ diśi abhiratye buddhakṣetre akṣobhyo nāma tathāgato, jambūnade buddhakṣetre sūryagarbho nāma tathāgataḥ, ratīśvare buddhakṣetre ratīśvaraghoṣajyotirnāma tathāgataḥ, sūryapratiṣṭhite buddhakṣetre jñānabhāskaro nāma tathāgataḥ, jayavaiśraye buddhakṣetre nāganinardito nāma tathāgataḥ, saṃjīvane buddhakṣetre vajrakīrtirnāma tathāgataḥ, svaraje buddhakṣetre vyāghraraśmirnāma tathāgataḥ, aratīye buddhakṣetre sūryagarbho nāma tathāgataḥ, vairaprabhe buddhakṣetre kīrtiśvararājo nāma tathāgataḥ, meruprabhe buddhakṣetre (kpsū 390) acintyarājo nāma tathāgataḥ, saṃvare buddhakṣetre jyotiśrīrnāma tathāgataḥ, kusumaprabhe buddhakṣetre prabhāketurnāma tathāgataḥ, kṣamottare buddhakṣetre merusvarasandarśanamerurnāma tathāgataḥ, dharaṇāvatyāṃ buddhakṣetre jñānabimbo nāma tathāgataḥ, kusumavicitre buddhakṣetre vimalanetro nāma tathāgataḥ / etāṃ pūrvaṃgamāṃ kṛtvā kulaputra purimāyāṃ diśyaprameyāsaṃkhyeyān buddhān bhagavatastiṣṭhato yāpayato dharmaṃ deśayato buddhacakṣuṣā paśyāmi / ye 'nutpāditabodhicittāḥ pūrve 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitā mayā ca prathamaṃ dānapāramitāyāṃ yāvatprajñāpāramitāyāṃ samādāpitāḥ pratiṣṭhāpitā, mayā ca prathamaṃ tiṣṭhatāṃ yāpayatāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ sakāśamupanītā yatra taiḥ sarvaprathamaṃ vyākaraṇaṃ pratilabdhaṃ anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau" //

atha tasyāṃ velāyāṃ saṃpuṣpitāyāṃ lokadhātau tasya vimalaguṇatejarājasya tathāgatasyāsanaṃ prakaṃpitaṃ / ye tatra bodhisattvāste tasya vimalaguṇatejarājasya (kpsū 391) tathāgatasyāsanaṃ prakaṃpitaṃ dṛṣṭvā tameva tathāgataṃ pṛṣṭavantaḥ / "ko bhadanta bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayo yadi idamadṛṣṭapūrvaṃ bhagavata āsanaṃ prakaṃpitam[?"]iti / sa tathāgatastānavocat - "asti kulaputrāḥ paścime digbhāge ito buddhakṣetrādekonanavatibuddhakṣetrānatikramya tatra sahā nāma lokadhātustatra śākyamunirnāma tathāgatastiṣṭhati dhriyate yāpayati / sa etarhi caturṇāṃ parṣadāṃ pūrvayogamārabhya dharmaṃ deśayati / tena tathāgatena pūrvaṃ bodhisattvabhūtenānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādapitāḥ, yena me prathamamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpannaṃ; tena tathāgatenāhaṃ prathamaṃ dānapāramitāyāṃ samādāpito niveśitaḥ pratiṣṭhāpito yāvatprajñāpāramitāyāṃ; tena tathāgatena pūrvabodhisattvacaryāṃ caratāhaṃ prathamaṃ tiṣṭhatāṃ yāpayatāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ sakāśamupanīto, yatra me prathamaṃ vyākaraṇaṃ pratilabdhamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / sa ca me śākyamunistathāgataḥ kalyāṇamitraḥ sahe lokadhātau tiṣṭhati yāpayati, sa evaṃ caturṇāṃ parṣadāṃ imaṃ pūrvayogamārabhya dharmaṃ deśayati / tena tathāgatādhiṣṭhānena mamāsanaṃ kaṃpate / ko yuṣmākaṃ kulaputrotsahate (kpsū 392) madvacanāt sahaṃ buddhakṣetraṃ gantuṃ śākyamunestathāgatasyārogyakauśalyaṃ paripṛcchanāya?" / tataste bodhisattvā vimalaguṇatejarājānaṃ tathāgatamāhur[ / "]ya iha bhadanta bhagavan saṃpuṣpite buddhakṣetre ṛddhimantaḥ sarvabodhisattvaguṇapāramitāprāptāste 'dya pūrvāhnasamaye mahāntamavabhāsaṃ dṛṣṭvānyasmādbuddhakṣetrādvikurvyābhyāgatastenāyaṃ muhūrtaṃ pṛthivīcālaḥ puṣpavṛṣṭiśca" / te ca bodhisattvā āhuḥ / "vayamapi bhadanta bhagavan gamiṣyāmastaṃ sahaṃ buddhakṣetraṃ taṃ śākyamuniṃ vandanāya paryupasanāya taṃ ca sarvajñatākāradhāraṇīmukhapraveśaṃ dharmaparyāyaṃ śravaṇāya" /

te bahubodhisattvaśatasahasrāḥ svenarddhyanubhāvena tato buddhakṣetrātsaṃprasthitāḥ / te nāvagacchanti kva gantavyaṃ / te 'pyāhuḥ / "tāmapi vayaṃ bhadanta bhagavan diśaṃ na jānīmo yatra sahā lokadhātuḥ śākyamunestathāgatasya buddhakṣetraṃ" / tataḥ sa vimalaguṇatejarājastathāgato bāhuṃ prasārya pañcabhyo 'ṅgulibhyo vividhānyarciṃṣi pramumoca / tatastārciṣa ekonanavatibuddhakṣetrasahasrāṇyavabhāsitavān, (kpsū 393) yāvaccemaṃ sahaṃ buddhakṣetramavabhāsitavān / yataste bodhisattvāḥ paśyanti sarvāvadimaṃ sahaṃ buddhakṣetraṃ sphuṭaṃ bodhisattvairgaganatale ca devanāgayakṣāsuraiḥ sphuṭaṃ / dṛṣṭvā ca punaste bodhisattvāstaṃ vimalaguṇatejarājānaṃ tathāgatamevamāhuḥ / "paśyāmo vayaṃ bhadanta bhagavan sahaṃ buddhakṣetraṃ sarvāvantaṃ sphuṭaṃ, nāsti tatrāvakāśo 'ntaśo daṇḍanikṣepaṇamātramapi yanna sphuṭaṃ bodhisattvaiḥ / paśyāmaḥ śākyamunistathāgato 'smān nirīkṣate dharmaṃ ca deśayati" / sa ca vimalaguṇatejarājastathāgatasteṣāṃ bodhisattvānāmevamāha - "samantacakṣuḥ kulaputrāḥ śākyamunistathāgato / ye kecit kulaputrāḥ sahe lokadhātau sattvā bhūmisthitā vā antarīkṣasthitā vā tataścaikaikaḥ sattva evaṃ saṃjānāti, "maṃ śākyamunistathāgataḥ sarvacetasā nirīkṣate mamaikamārabhya dharmaṃ deśayati" / sarvavarṇaṃśca sa kulaputra śākyamunistathāgato dharmaṃ deśayati ekavarṇasthānaṃ / (kpsū 394) ye ca tatra kulaputra sattvā brāhmabhaktāste śākyamuniṃ tathāgataṃ brahmāṇaṃ samanupaśyanti, mahābrahmapativyāhāreṇa dharmaṃ śṛṇvanti; yāvad ye mārabhaktikā, ye sūryabhaktikā, ye candrabhaktikā, ye vaiśravaṇabhaktikā, ye virūḍhakabhaktikā, ye virūpākṣabhaktikā, ye dhṛtarāṣṭrabhaktikā, ye maheśvarabhaktikāste sattvā maheśvararūpavarṇasaṃsthānavacanavyāhāreṇa śākyamuniṃ tathāgataṃ paśyanti dharmaṃ ca śṛṇvanti / yāvaccaturaśītistatra sattvānāṃ varṇasaṃsthānabhaktirūpavyāhārasahasrāṇi te tathā caiva śākyamuniṃ tathāgataṃ paśyanti dharmaṃ ca śṛṇvanti" /

tasyāṃ ca parṣadi rahagarjito nāma bodhisattvo dvitīyaśca jyotiraśmirnāma bodhisattvaḥ / atha vimalaguṇatejarājastathāgatastān bodhisattvān āmantrayati sma / "gacchatha yūyaṃ kulaputrāḥ sahe lokadhātau śākyamuniṃ tathāgataṃ madvacanādārogyakauśalyaṃ sukhasparśavihāratāṃ paripṛcchatha" / te bodhisattvā āhuḥ / "sarvāvantaṃ bhadanta bhagavan sahaṃ buddhakṣetraṃ sakṣitigaganaṃ (kpsū 395) bodhisattvaiḥ sphuṭaṃ samanupaśyāmaḥ / na cātraikasattvasyāpyavakāśo 'sti kṣitau gagane vā yatra vayaṃ pratitiṣṭhemaḥ" / sa ca vimalaguṇatejarājastathāgata āha - "mā kulaputrā evaṃ vadatha, "nāsti sahe buddhakṣetre 'vakāśaḥ" / vistīrṇāvakāśaḥ sa śākyamunistathāgato 'cintyairbuddhaguṇaiḥ, pūrvapraṇidhānena vistīrṇā tathāgatasya kṛpāśāsanāvatārapraveśā, triśaraṇagamanaṃ, triyānadharmadeśanāmārabhya dharmaṃ deśayati, trividhaṃ ca śikṣāsaṃvaraṃ deśayati, trīṇi ca vimokṣadvārāṇyupadarśayati, tribhyo 'pāyebhyaḥ sattvānuddharati, tisṛṣu ca śiveṣu patheṣu pratiṣṭhāpayati /

ekasmiṃ samaye kulaputra śākyamunistathāgato 'cirābhisaṃbuddho vaineyasattvāvekṣayā madhye śailaparvate indrākṣasya yakṣasya bhavane sālaguhāyāṃ viharati, saptāhamekaparyaṅkenātināmayati, vimuktiprītisukhaṃ pratisaṃvedayati / sarvāvatī ca sā sālaguhā tathāgatakāyena sphuṭā, nāsti tatrāvakāśo 'ntaśaścaturaṅgulapramāṇaṃ (kpsū 396) yattathāgatakāyena na sphuṭaṃ / tasya ca saptāhasyātyayena daśabhir diśābhirdvādaśanayutā bodhisattvānāṃ tatra sahe lokadhātau yastasya parvatasyābhimukhaṃ sthitvā śākyamunestathāgatasya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya / sa ca kulaputra śākyamunistathāgatastatra parśadi ridhyabhisaṃskāramabhisaṃskṛtavān; sā ca sālaguhā evaṃ vistīrṇā caivaṃ vipulā ca prādurbhūtā, yadā te dvādaśanayutā bodhisattvānāṃ tatra sālaguhāyāṃ praviṣṭā vistīrṇāvakāśaṃ paśyanti sma / ekaikaśca bodhisattvastatra tathāgatasya vividhabodhisattvavikurvaṇena pūjāṃ kṛtvā, ekaiko bodhisattvastatra saptaratnamayāsanaṃ nirmitavān yatropaviṣṭā dharmaṃ śṛṇvanti sma / evaṃ vistīrṇāvakāśaḥ kulaputra sa śākyamunistathāgataḥ / te ca bodhisattvāstasya śākyamunestathāgatasya sakāśāddharmaṃ śrutvā śākyamunestathāgatasya pādau śirasā vanditvā triṣkṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya svakasvakeṣu buddhakṣetreṣu saṃprasthitāḥ / aciraprakāntānāṃ ca teṣāṃ bodhisattvānāṃ sālaguhā yathā paurvāṇāṃ saṃsthitā /

tatra caturdvīpikāyāṃ kauśiko nāma śakra āyuḥparīkṣīṇastiryagyonyupapattibhayabhītaḥ, sa caturaśītibhistrayastriṃśaddevasahasraiḥ sārdhaṃ yena sālaguhā yena ca bhagavāṃstenopasaṃkrāmati / upasaṃkramya sāmantake indrākṣasya sālaguhābhavane sthitaḥ, tasya bhagavato 'nubhāvena etadabhavat / "yannūnaṃ vayaṃ pañcaśikhaṃ gandharvaputramadhyeṣemaḥ / sa ca pañcaśikho madhureṇa svareṇa bhagavantamabhimukhaṃ staviṣyati, tadā bhagavān dhyānasamādhibhyo vyutthāsyati" / tataḥ śakraḥ pañcaśikhaṃ gandharvaputramadhīṣṭhavān / atha pañcaśikho vīṇāṃ manojñena gītavāditena bhagavato 'nubhāvena pañcabhiḥ stavaśatairbhagavato varṇamabhāṣata / yadā ca kulaputra pañcaśikha ārabdho bhagavato 'bhistavanāya tataḥ sa śākyamunirbhagavān sughoṣavairocanaketuṃ nāma samādhiṃ samāpannastena samādhinā ye sahe lokadhātau maharddhikayakṣarākṣasā vāsurā vā garuḍā vā kinnarā vā mahoragā vā gandharvā vā sarve kāmāvacarā devā sarve rūpāvacarā devaputrāstatra sannipātā babhūvurye ca svarabhaktikāste svaraṃ śrutvā prasīdanti, ye varṇayaśobhaktikāste bhagavato varṇaṃ (kpsū 398) śrutvā tasya bhagavataḥ sakāśe tīvrapremaprasādagurugauravacitrīkārajātāḥ prasīdanti, ye veṇuvādyabhaktikāste veṇuvādyaṃ śrutvā prasīdanti / tataḥ śākyamunirbhagavāṃstataḥ samādhervyutthāya sālaguhāyā dvāraṃ darśāpayāmāsa / śakraścopasaṃkrānto bhagavantaṃ pṛṣṭavān / "bhagavaṃ kutropaviśāmaḥ?" / sa śākyamunistathāgata uvāca - "niṣīdadhvaṃ yakṣā yāvattasthuḥ samāgatāḥ" /

tataḥ sālaguhā evaṃ vistīrṇā saṃsthitā yathā dvādaśagaṅgānadīvālikāsamā yakṣāstatra guhāyāṃ praviṣṭā, niṣaṇṇāyāśca tasyāḥ parṣadaḥ sa śākyamunistathāgatastathārūpāṃ dharmadeśanāṃ kṛtavāṃ; yathā ye tasmin parṣadi śrāvakayānikā niṣaṇṇāste śrāvakayānakathāṃ śṛṇvanti, navanavatikoṭyastatra śrotāpattiphalaṃ prāptāḥ; ye ca tatra parṣadi anuttarasamyaksaṃbuddhayānikāste śuddhāṃ mahāyānakathāṃ śṛṇvanti; tatra ca pañcaśikhagandharvapūrvaṃgamā aṣṭādaśanayutā avaivartikāḥ saṃsthitā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau; yaiśca tatrānutpāditaṃ triṣu yāneṣu cittaṃ, tatra kaścidanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau (kpsū 399) cittamutpāditaṃ, keścittatra pratyekabuddhayāne cittamutpāditaṃ, kaścicchrāvakayāne cittamutpāditaṃ; sa ca tatra kauśikaḥ śakro bhayātparimukto, varṣasahasraṃ cāyurvivṛddhaṃ, avaivartikaścānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau babhūva / tadevaṃ vistīrṇāvakāśaḥ kulaputra sa śākyamunistathāgataḥ /

evaṃ vistīrṇaṃ cāsya tathāgatasya svaramaṇḍalaṃ / na śakyaṃ kenacittasya tathāgatasya svaramaṇḍalasya paryantamudgṛhītuṃ vā gaṇāyituṃ vā / vistīrṇaṃ tasya tathāgatasyopāyakauśalyaṃ sattvaparipākaśca: na śakyaṃ tasya tathāgatasyopāyakauśalyaṃ paryantamudgṛhītuṃ / vistīrṇakāyaśca kulaputra tathāgato; na śākyaṃ kenacittasya mūrdhānamavalokayituṃ, kāyasya vā paryantamadhigantuṃ / yāvantaśca sattvā etarhi tatra sahe buddhakṣetre sannipatitā yadi te sattvāḥ śākyamunestathāgatasya kukṣau praviśeyuste sarve tatra vicareyuste ca sattvāstasya tathāgatasyaikaromamukhe praviśeyuḥ niṣkrameyuśca; te ekaromamukhāttasya tathāgatasya na śaktāḥ paryantamudgṛhītuṃ ūnatvaṃ vā pūrṇatvaṃ vāntaśo (kpsū 400) divyenāpi cakṣuṣā / tadevaṃ vistīrṇakāyaḥ sa śākyamunistathāgataḥ /

punaraparaṃ kulaputra vistīrṇabuddhakṣetraḥ sa śākyamunistathāgato / yāvantaśca daśasu dikṣu gaṅgānadīvālikasamā buddhakṣetrā evaṃ paripūrṇā bhaveyuḥ sattvaistadyathāpi nāmaitarhi sahaṃ buddhakṣetraṃ sarve te sattvā etarhi sahe buddhakṣetre viśeyuḥ sarve te tatra vicareyuḥ / tatkasmāddhetos[? / ] tathaiva tasya tathāgatasya pūrvaṃ prathamacittotpādenānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau praṇidhānaṃ babhūva / tiṣṭhatu kulaputraikaṃ gaṅgānadīvālikāsamā lokadhātavaḥ, sacetkulaputra yāvaddaśasu dikṣu sahasraṃ gaṅgānadīvālikāsamā buddhakṣetrā evaṃ vistīrṇāḥ tadyathaitarhi sahabuddhakṣetraṃ paripūrṇaṃ sattvaiḥ te sarve etarhi sahe lokadhātau praviśeyuste sarve tatra vicareyurevaṃrūpaṃ tasya tathāgatasya pūrvaṃ prathamacittotpāditānuttarajñānapratilābhāya praṇidhānaṃ babhūva / evaṃ vistīrṇabuddhakṣetraḥ sa kulaputra śākyamunistathāgataḥ / ebhiścaturdharmairviśiṣṭataraḥ sa śākyamunistathāgato yathāvadgṛhṇīta (kpsū 401) yūyaṃ kulaputrā imāṃ candrarocavimalāṃ puṣpāṃ, gacchatha paścimāṃ diśaṃ yathā svayaṃ dṛṣṭvā sahaṃ buddhakṣetraṃ, mama vacanena taṃ śākyamuniṃ tathāgataṃ ārogyakauśalyaṃ pṛcchata" /

sa ca vimalaguṇatejarājastathāgataścandrarocavimalāṃ puṣpāṃ gṛhītvā raharājasya bodhisattvasya jyotiraśmeśca bodhisattvasya datvāha - "gacchata kulaputrau mamarddhibalādhānena sahāṃ lokadhātuṃ" / tatra ca viṃśatiḥ prāṇisahasrāṇyāhur[ / "]vayamapi bhadanta bhagavan gacchemaḥ tathāgatānubhāvena sahaṃ lokadhātuṃ tasya śākyamunestathāgatasya darśanāye vandanāya paryupāsanāya" / vimalaguṇatejarājastathāgata āha - "gacchata kulaputrā yathābhiprāyāḥ" / tau ca dvau bodhisattvau raharājaśca jyotiraśmiśca sārdhaṃ viṃśatibhirbodhisattvasahasraistasya vimalaguṇatejarājasya tathāgatasya riddhibalena tataḥ saṃpuṣpitāyā lokadhātoḥ saṃprasthitā ekacittakṣaṇenedaṃ sahaṃ buddhakṣetramanuprāptā gṛdhrakūṭe parvate pratyasthātaḥ / te yena bhagavāṃ śākyamunistathāgatastenāñjaliṃ praṇamyāhuḥ / "asti bhagavan (kpsū 402) purastime digbhāge ekonanavatibuddhakṣetrasahasrāṇyatikramya tatra saṃpuṣpito nāma lokadhātuḥ, tatra vimalaguṇatejarājo nāma tathāgataḥ / sa ca punastathāgato bodhisattvagaṇaparivārastathāgatasya guṇavarṇakīrtayamāna evamāha - "śākyamunirnāma tathāgataḥ sahe buddhakṣetre tiṣṭhati yāpayati / tena ca tathāgatena pūrvaṃ bodhisattvabhūtena bodhisattvacārikāṃ caramāṇenāhaṃ sarvaprathamamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpito niveśitaḥ pratiṣṭhāpitastasya ca vacanena mayānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditaṃ tena tathāgatenāhaṃ prathamaṃ dānapāramitāyāṃ niveśito, yāvatpūrvoktaṃ / evamebhiścaturbhirdharmairviśiṣṭataraḥ sa śākyamunistathāgato / yathā teneme candrarocavimalā puṣpāḥ preṣitā ārogyakauśalyaṃ ca pṛcchati" /

evamabhiratyā buddhakṣetrādakṣobhyasya tathāgatasyāsanaṃ kaṃpati / ye ca tatra bodhisattvāḥ sannipattitaste cāpi dṛṣṭvākṣobhyasya tathāgatasyāsanaṃ kaṃpitaṃ paripṛcchanti sma / peyālaṃ yathā pūrvoktaṃ / (kpsū 403) sarveṣāṃ evaṃ vaktavyaṃ / tena ca samayenāprameyāsaṃkhyeyāḥ purimāyāṃ diśi tathāgatadūtā bodhisattvā imaṃ sahaṃ buddhakṣetraṃ sahacandrarocavimalaiḥ puṣpaiḥ saṃprāptāḥ śākyamunestathāgatasya paripṛcchanāya pūjanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca /

samanantaraparivāsito bhagavataḥ purimāyāṃ diśi buddhakṣetranāma parikīrtanaṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ, dakṣiṇāṃ diśaṃ punarbhagavānārabdhaḥ parikīrtayituṃ / "paśyāmyahaṃ kulaputra dakṣiṇasyāṃ diśīto buddhakṣetrādekagaṅgānadīvālikāsamāni buddhakṣetrāṇyatikramya tatra sarvaśokāpagato nāma lokadhātustatrāśokaśrīrnāma tathāgatastiṣṭhati dhriyati yāpayati / mayā sa bhagavān sarvaprathamaṃ pūrvaṃ bodhisattvacārikāṃ caramāṇenānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpito, yāvadyathā pūrvoktaṃ / jaṃbūprabhe buddhakṣetre dharmeśvaravinardirnāma tathāgataḥ, merupratiṣṭhite buddhakṣetre gatīśvarasālendro (kpsū 404) nāma tathāgataḥ, guṇendraniryūhe buddhakṣetre siṃhavijṛmbhitarājā nāma tathāgataḥ, maṇimūlavyūhe buddhakṣetre nārāyaṇavijitagarbho nāma tathāgataḥ, muktāprabhasaṃcaye buddhakṣetre ratnaguṇavijṛmbhitasaṃcayo nāma tathāgataḥ, devasome buddhakṣetre jyotigarbho nāma tathāgataḥ, candanamūle buddhakṣetre nakṣatravidhānakīrtirnāma tathāgataḥ, viśiṣṭagandhe buddhakṣetre puṇyabalasālarājā nāma tathāgataḥ, suvidite buddhakṣetre manojñaghoṣasvaravinardito nāma tathāgataḥ, duraṇye buddhakṣetre sālajayabindurājā nāma tathāgataḥ, nardaścoce buddhakṣetre tejeśvaraprabhāso nāma tathāgataḥ, abhigarjite buddhakṣetre sumanojñasvaranirghoṣe nāma tathāgataḥ, ratnavisabhe buddhakṣetre ratnatalanāgendro nāma tathāgataḥ, palāmaratnavṛkṣaratne (kpsū 405) buddhakṣetre dharmameghanirghoṣeśvarasaumyo nāma tathāgataḥ, peyālaṃ yathā pūrvoktaṃ / evamaprameyāsaṃkhyeyānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ dakṣiṇasyāṃ diśyāsanāni kaṃpanti / sarve te buddhā bhagantaḥ śākyamunestathāgatasya varṇaṃ yaśaḥ kīrtimudīrayanti / yāvattena samayenāprameyāsaṃkhyeyā dakṣiṇasyāṃ diśi tathāgatadūtā bodhisattvāḥ sahacandrarocavimalaiḥ puṣpairimaṃ sahaṃ buddhakṣetramanuprāptāḥ śākyamunestathāgatasya pṛcchanāya yāvaddharmaśravaṇāya" /

punaśca bhagavān āha - "paśyāmyahaṃ kulaputra paścimāyāṃ diśīto buddhakṣetrāt saptānavatibuddhakṣetranayutaśatasahasrāṇyatikramya tatropaśāntamatirnāma buddhakṣetrastatra ratnagirirnāma tathāgataḥ tiṣṭhati dhriyati yāpayati dharmaṃ ca deśayati / mayā sa bhagavān pūrvaṃ bodhisattvabhūtena bodhisattvacaryāṃ caramāṇena sarvaprathamamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpito, (kpsū 406) yāvadyathā pūrvoktaṃ / buddhakṣetrāṇāṃ peyālaṃ, vararaśmikośo nāma tathāgataḥ, svarajñakośo nāma tathāgataḥ, haritālakīrtiḥ, samantagarbhaḥ, brahmakusumaḥ, karadharavikramaḥ, dharmaveśapradīpaḥ, asamantaramerusvaravighuṣṭarājaḥ, brahmendraghoṣaḥ, yathā pūrvoktaṃ / evamaprameyāsaṃkhyeyānāṃ paścimāyāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ yeṣāṃ śākyamuninā tathāgatena nāmāni parikīrtitāni teṣāmāsanāni kaṃpanti / yāvattena samayenāprameyāsaṃkhyeyāḥ paścimāyāṃ diśi buddhadūtā bodhisattvāḥ sahacandrarocavimalaiḥ puṣpairimaṃ sahaṃ buddhakṣetramanuprāptā yāvanniṣaṇṇā dharmaśravaṇāya / peyālaṃ, evamuttarā digvaktavyā, evamuparimāyāmevamadhaḥ, evaṃ pūrvadakṣiṇā, evaṃ dakṣiṇapaścimā, evaṃ paścimottarā, evamuttarapūrvā" /

punaḥ śākyamunirbhagavānāha - "paśyāmyahaṃ kulaputrottarapūrvāyāṃ diśīto buddhakṣetrādaṣṭānavatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇyatikramya (kpsū 407) tatra vijayaṃ nāma buddhakṣetraṃ, vigatasaṃtāpobhavavaiśravaṇasālarājo nāma tathāgataḥ / mayā sa tathāgataḥ pūrvaṃ bodhisattvabhūtena bodhisattvacaryāṃ caramāṇena sarvaprathamamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpito, yāvatṣaṭsu pāramitāsu; yāvanmayā sarvaprathamaṃ tiṣṭhatāṃ yāpayatāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ sakāśamupanīto, yatra tena vyākaraṇaṃ pratilabdhamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau; yadā nāma parikīrtitaṃ tadāsanaṃ kaṃpitāṃ; yāvaccaturaśītisattvānāṃ varṇabhaktisaṃsthānarūpavyāhārasahasrāṇi tathā śākyamuniṃ tathāgataṃ paśyanti dharmaṃ ca śṛṇvanti /

tatra ca parṣadi dvau bodhisattvau, ekaḥ vigopaśikharo nāma dvitīyaḥ saṃrocanabuddho nāma; sa ca vigatasaṃtāpodbhavavaiśravaṇasālarājo nāma tathāgatastau dvau bodhisattvavāmantrayitvaivamāha - "gacchata yūyaṃ kulaputrau sahe buddhakṣetre, madvacanācchākyamunestathāgatasyārogyakaśalyaṃ (kpsū 408) sukhasparśavihāratāṃ paripṛcchata" / tāvāhatuḥ / "sarvāvantaṃ bhadanta bhagavannāvāṃ sahaṃ buddhakṣetraṃ sakṣitigaganaṃ samanupaśyāmaḥ / na ca tatraikasattvasyāpyavakāśo 'sti kṣitau vā gagane vā yatrāvāṃ pratiṣṭhevahi" / sa ca tathāgata āha - "mā kulaputraivaṃ vadata, "nāsti sahe buddhakṣetre 'vakāśaḥ" / tatkasmāddhetor[? / ]vistīrṇāvakāśaḥ kulaputrau sa śākyamunistathāgato 'cintyairbuddhaguṇaiḥ, pūrvapraṇidhānena vistīrṇā tasya tathāgatasya kṛpāśāsanāvatārapraveśā, triśaraṇagamanaṃ, tribhiryānairdharmaṃ deśayati, trividhaṃ śikṣāsaṃvaraṃ deśayati, trīṇi vimokṣadvārāṇi prakāśayati, tribhyaścāpāyebhyaḥ sattvānuddharati, triṣu ca śivapatheṣu sattvān pratiṣṭhāpayati /

ekasmin samaye kulaputra sa śākyamunistathāgato 'cirābhisaṃbuddho vaineyasattvāvekṣayā viṣamaśailendraparvatamadhye indrākṣasya yakṣasya bhavane sālaguhāyāṃ viharati sma, saptāhamekaparyaṅkenātināmayati sma, vimuktiprītisukhasaṃvedī / sarvāvatī ca sā sālaguhā (kpsū 409) sphuṭā tathāgatakāyena, nāsti tatrāvakāśo 'ntaśaścaturaṅgulapramāṇaṃ yanna tathāgatakāyena sphuṭaṃ / tasya ca saptāhasyātyayena daśabhyo digbhyaḥ dvādaśanayutā bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ sahe lokadhātau saṃprāptāstasya śākyamunestathāgatasya vandanāya / yāvadimaiścaturbhirdharmairviśiṣṭataraḥ sa śākyamunistathāgato yathānye tathāgatā /

gṛhṇīdhvaṃ yūyaṃ kulaputrā imāṃ candrarocavimalāṃ puṣpāṃ; gṛhītvā gacchata dakṣiṇapaścimāṃ diśaṃ, yathā svayaṃ dṛṣṭvā taṃ sahaṃ buddhakṣetraṃ; mama vacanāttasya śākyamunestathāgatasyārogyakauśalyaṃ pṛcchata" / sa ca vigatasaṃtāpodbhavavaiśravaṇasālarājastathāgataḥ candrarocavimalān puṣpāṃ gṛhītvā vigopaśikharasya bodhisattvasya dadāti saṃrocanabuddhasya ca bodhisattvasya mahāsattvasya, evaṃ cāha - "gacchata kulaputrau mamarddhibalādhānena sahaṃ buddhakṣetraṃ" / tatra viṃśatiprāṇasahasrāṇyāhuḥ / (kpsū 410) "vayamapi bhagavan gamiṣyāmastathāgatasyānubhāvena sahaṃ buddhakṣetraṃ śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya" / tathāgata āha - "gacchata kulaputrā yathābhiprāyāḥ" / tatastau dvau bodhisattvau sārdhaṃ viṃśatibhirbodhisattvasahasraistasya tathāgatasya riddhyanubhāvena tato virajādbuddhakṣetrātsaṃprasthitāḥ, ekakṣaṇeneha buddhakṣetre 'nuprāptā gṛdhrakūṭe parvate pratyasthuḥ / ekāntasthitāśca yena śākyamunistathāgatastenāñjaliṃ praṇamyāhuḥ / "asti bhadanta bhagavannuttarapūrvāyāṃ diśi, yathā pūrvoktaṃ / tena tathāgateneme candrarocavimalāḥ puṣpāḥ preṣitā, bhagavataścārogyakauśalyaṃ pṛcchati" / evaṃ mārabhavanavidhvaṃsanasya tathāgatasyāsanaṃ kaṃpitaṃ / ye ca tatra bodhisattvāḥ sannipatitāste cāpi dṛṣṭvā taṃ mārabhavanavidhvaṃsanaṃ tathāgatasyāsanaṃ kaṃpitaṃ tathāgataṃ paripṛcchanti, yāvadyathā pūrvoktaṃ / evaṃ sālendrarājā vikramaraśmiḥ padmottaraḥ (kpsū 411) candano merurājaḥ sāgaraḥ sārajyotirjñānavikramastathāgataḥ / yāvattena ca samayenāprameyāsaṃkhyeyā uttarapurimāyāṃ diśi tathāgatāste bodhisattvāḥ sahacandrarocavimalapuṣpairiha sahe buddhakṣetre saṃprāptāḥ śākyamunestathāgatasya pṛcchanāya pūjanāya vandanāya dharmaśravaṇāya //

tāvadeva śākyamunistathāgata ṛddhyanubhāvena sarveṣāṃ sattvānāṃ ye sahe buddhakṣetre sannipatitāsteṣāṃ ekaikasya sattvasya yojanapramāṇamātramātmabhāvaḥ saṃsthitaḥ; sarvāvantaṃ ca sahaṃ buddhakṣetraṃ evaṃrūpaiḥ sattvaiḥ sphuṭaṃ, na kaścidbuddhakṣetre kṣitau vā gagane vāvakāśo yaḥ sattvairasphuṭo 'ntaśo 'ñjanaśalākāpradeśamātramapi yaḥ sattvebhyo na sphuṭo 'bhūt / sarve ca te sattvāḥ śūnyamākāśaṃ paśyanti, na ca parasparaṃ paśyanti; na caiṣāṃ parvatasumerucakravāḍamahācakravāḍaparvatāścakṣuṣa ābhāsamāgacchanti, na lokāntarikā (kpsū 412) divyā vimānā ūrddhaṃ yāvadadho kāñcanacakraṃ tatorddhaṃ pṛthivī cakṣuṣo nābhāsamāgacchanti, sthāpayitvā tathāgataṃ śākyamuniṃ / te tathāgataṃ paśyanti / tatra ca bhagavān ākāśasphuraṇaṃ dharmāvacchedapraśrabdhisamādhiṃ samāpanno / yataste candrarocavimalāḥ puṣpāḥ sarvaromamukhesu bhagavataḥ praviśanti / sarve ca te sattvāḥ paśyanti sahe lokadhātāvantargatā vigatāḥ sarvasattvānāṃ cittacaitasikeṣu manasikārarūpasaṃdarśanatāḥ, te caiva bhagavato romamukhe nirīkṣante sma / tatra codyānamadrākṣuḥ, nānāratnavṛkṣaṃ nānāpatraṃ nānāpuṣpaṃ nānāphalākīrṇāṃ nānāvastraṃ nānācchatradhvajapatākākeyūramuktikāhārālaṅkṛtāṃstāṃ vṛkṣāṃ paśyanti, tadyathāpi nāma sukhāvatyāṃ lokadhātāvudyānāṃ / sarveṣāṃ ca teṣāṃ sattvānāmetadabhavat / "gacchāmo vayametadudyānaṃ darśanāya" /

sarve ca te sattvā ye (kpsū 413) sahe lokadhātāvantargatāḥ, sthāpayitvā nairayikāṃ yāmalaukikāṃ tairyagyonikāṃ ārūpyāvacarāṃ, sarve pariśiṣṭāḥ sattvāstasya tathāgatasya romamukhebhyastathāgataśarīre praviṣṭāḥ / atha bhagavāṃstāmṛddhiṃ pratiprasrambhayitvā vyutthitaḥ / tataste sattvā anyonyaṃ dṛṣṭvāhuḥ / "kutra śākyamunistathāgataḥ? / maitreyo bodhisattva āha - "saṃprajānaṃ tataḥ sattvāḥ samanvāharata sarve vayaṃ tathāgatasya kukṣau sannipatitāḥ" / tataste sattvāḥ sāntarabāhiraṃ tathāgatakāyaṃ dṛṣṭvā svayaṃ pratyakṣībhūtā "yathā vayaṃ tathāgatasya kukṣāvantargatāḥ sannipatitāśca", teṣāmetadabhavat / "kuto vayaṃ tathāgatasya kukṣau praviṣṭāḥ, kenāsmin praveśitāḥ?" / tato maitreyaḥ sarvāvatī parṣadaṃ svareṇa vijñapayannuvāca - "śṛṇvantu bhavantastathāgatasyaivamṛddhivikurvaṇaprātihāryaṃ yadasmākaṃ hitakaraḥ śāstā dharmaṃ deśayati tadyuṣmābhiḥ sarvacetasā samanvāhartavyāḥ" / tataḥ sarvāvatī parṣatprāñjalībhūtāḥ /

(kpsū 4144) bhagavāṃśca sarvasukhacaryādharmaṃ deśayati sma / tatra katarā sarvasukhacaryā? / yaduta saṃsārapaṅkāduttāraṇaṃ āryāṣṭāṅgamārge 'vatāraṇaṃ sarvajñatā svayaṃbhūjñānaparipūrṇatā / tatra daśaprakārā dhyānaniveśacittotpādapariṇāmanatā, yaduta sarvasattvebhyo mahākaruṇācittādhiṣṭhānaṃ, hitavastusaṃjananatā, atīrṇasattvottāraṇatayā mahānāvasamudānanatā, amuktamocanatāsannāhaṃ asantaviparyāsaparimocanatayā, mahāsiṃhanādānutrāsanasannāha nairātmyadharmapratyavekṣaṇatayā, sarvalokadhātugamanasannāha māyāsvapnapratibhāsopamasarvadharmāvabudhyanatayā, sarvalokadhātvavabhāsanālaṅkaraṇasannāhaḥ śīlaskandhādhiṣṭhānapariśuddhyā, daśatathāgatabalapariniṣpādanasannāhaḥ sarvapāramitāparipūryā, caturvaiśāradyapratilābhasannāhaṃ yathāvāditathākāritayā, yāvadaṣṭādaśāveṇikabuddhadharmaniravaśeṣapratilābhasannāhaṃ, bodhisattvānāṃ yathāśrutadharmapratipattiraprapañcanatā ceyaṃ daśaprakārā niveśadharmamukhacaryā / alakṣaṇāmukhaparijñāgaticaryāyā sarvadharmanairātmyamanasikāracittānutpādānirodhāsamayam (kpsū 415) avaivartikabhūmiryatra saṃvartavivartānucchedamaśāśvatamavikṣiptaṃ / imasya khalu punardharmaparyāyasya bhāṣyamāṇasyāśītikoṭīgaṅgānadīvālikāsamāḥ sattvāstathāgatasya kukṣigatā avaivartikā abhūvannanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau; gaṇanātikrāntāśca tatra bodhisattvā mahāsattvā ye nānāvidhadhāraṇīkṣāntipratilabdhā abhūn / sarve ca punastathāgataśarīrādromamukhebhyo niṣkrāntā āścaryaprāptā, bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā, daśadiśaḥ prakāntāḥ, svakasvakeṣu buddhakṣetreṣu gatāstathāgatasya svaramaṇḍalakāyapramāṇajñapanārthaṃ /

tatra ye bodhisattvāḥ purimāṃ diśaṃ gacchanti aprameyāsaṃkhyeyāḥ, purimāyāṃ diśi yadbuddhakṣetrānatikrāmanti na ca śākyamunestathāgatasya svaramaṇḍalaṃ pratihanyate, evaṃ ca tatra svaraṃ śṛṇvanti vicitrapadārthavyañjanāḥ, tadyathā śākyamunestathāgatasya purato niṣaṇṇairdharmaḥ śrutaḥ, evamevāsya dharmaṃ śṛṇvanti / (kpsū 416) api ca tatrāpi śākyamunestathāgatasya kāyasyonatvaṃ vā pūrṇatvaṃ vā na prajñāyate, śākyamunestathāgatasya kāyaḥ sphuṭo dṛśyate bodhisattvaiḥ śrāvakaiścāprameyāsaṃkhyeyā bodhisattvāḥ śrāvakāścaikaromamukhe śākyamunestathāgatasya praviśanto niṣkrāmantaśca saṃdṛśyante / evaṃ dvitīye romamukhe, yāvatsarvaromamukhebhyaḥ praviśanto niṣkrāmantaśca saṃdṛśyante, yāvaccaivaṃ daśasu dikṣu vaktavyaṃ /

sarvāvatī ca sā parṣā yāvadbhagavataḥ kāyāntargatāḥ sā bhagavataḥ kāyaromamukhebhyo niṣkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantaṃ triṣpradakṣiṇī kṛtvā bhagavato 'bhimukhaṃ pratyavasthādbhagavantameva vicitrārthapadavyañjanarutavyāhāraiḥ stavamānāḥ / atha tāvaccaiva kāmāvacarā rūpāvacarāśca devaputrā vicitrāṃ ca gandhamālyavilepanavṛṣṭiṃ pravarṣitā, divyāni ca tūryāṇi pravāditavanto, divyāni ca chatradhvajapatākāvastraduṣyābharaṇāni bhagavataḥ pūjāyodyuktāḥ //

tatra vaiśāradyasamuddhāraṇirnāma bodhisattvo yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantametadavocat - (kpsū 417) "kiṃ nāmāyaṃ bhadanta bhagavan mahāvyākaraṇaṃ sūtrāntaḥ?" / bhagavān āha - "sarvajñatākāradhāraṇīmukhapraveśo nāma, bahubuddhakaṃ nāma, bahusannipātaṃ nāma, bodhisattvavyākaraṇaṃ nāma, vaiśāradyamārgottāraṇaṃ nāma, samādhānakalpāvataraṇo nāma, buddhakṣetrasandarśano nāma, sāgaropamo nāma, gaṇanātikrānto nāma, karuṇāpūṇḍarīko nāma" /

punarapyāha - "kiyantaṃ bhadanta bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā puṇyaskandhaṃ prasaviṣyati, ya imaṃ dharmaparyāyaṃ śroṣyati udgṛhīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati pareṣāṃ ca vistareṇa saṃprakāśayiṣyati likhiṣyati likhāpayiṣyati antaśa ekagāthāmapi?" / āha - "pūrvaṃ ca mayoktamiha puṇyaskandhaṃ; saṃkṣepeṇedānīṃ kathayisyāmi / yaḥ kaścidimaṃ dharmaparyāyaṃ śroṣyati udgṛhīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayiṣyati antaśa ekagāthāmapi, yaśca punaḥ paścimāyāṃ pañcāśatyāmantaśo likhitvā dhārayiṣyati, sa bahutaraṃ puṇyaskandhaṃ prasaviṣyati, na tvevaṃ ṣoḍaśamahākalpān ṣaṭpāramitācaramāṇasya bodhisattvasya puṇyaskandhaḥ / (kpsū 418) tatkasmāddhetoḥ? / sadevakasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśravaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sayakṣanāgagandharvakumbhāṇḍapretapiśācakinnarāsurāṇāṃ duṣṭacittānāṃ prasādanaḥ, sarvarogāṇāṃ praśamanaḥ, sarvakalikalahavigrahavivādavyupaśamanaḥ, sarvavātākālamaraṇarogapraśamanaḥ, sarvadurbhikṣapraśamanakaraḥ, kṣemakaraṇīyaḥ, subhikṣakaraḥ, ārogyasāmagrīkaraḥ, bhītānāmabhayasukhakaraḥ, kleśavyupaśamanakaraḥ, kuśalamūlavivṛddhikaraḥ, apāyaduḥkhapramocanakarastribhiryānairmārgasandarśanakaraḥ, samādhidhāraṇīkṣāntipratilābhakaraḥ, sarvasattvānāmupajīvakaro, vajrāsananiṣīdanakaraḥ, caturmāradharṣaṇakaro, bodhipakṣābhisaṃbudhyanakaro, dharmacakrapravartanakaraḥ, āryasaptadhanavirahitānāṃ sattvānāṃ bodhipakṣasamṛddhikaraḥ, bahuparivāraḥ; abhayapuranagarapraveśakaraṇārthaṃ mayā dharmaparyāyo bhāṣitaḥ" /

"kasya haste imaṃ dharmaparyāyaṃ parindāmi? / ko mamemaṃ dharmaparyāyaṃ paścimāyāṃ pañcāśatyāṃ rakṣiṣyati, adharmabhūmiṣṭhānāṃ sattvānāṃ bhinnaśīlānāṃ ca bhikṣūṇāṃ (kpsū 419) karṇapuṭe prakāśayiṣyati, adharmarāgaraktānāṃ viṣamalobhābhibhūtānāṃ mithyādharmaparicitānāṃ aparipakvacittāṃ saṃvejayiṣyati?" / sarvāvatī ca sā parṣā bhagavataścetasā cittamājñāya; tatra parṣadi merupuṇyo nāma yakṣariṣirniṣaṇṇaḥ / atha maitreyo bodhisattvo mahāsattvastaṃ merupuṇyaṃ yakṣariṣiṃ gṛhītvā bhagavataḥ sakāśamupanītavān / bhagavān āha - "udgṛhṇa tvaṃ maharṣa imaṃ dharmaparyāyaṃ, yāvatpaścimāyāṃ pañcāśatyāṃ deśāntaragatānāmavaivartikānāṃ bodhisattvānāṃ karṇapuṭeṣu prakāśasva / adya cāvaivartikacittaṃ saṃjanayasvā "hai"vaṃ bhadanta bhagavaṃścaturaśītimahākalpā atikrāmantā yanmayā bhadanta bhagavan pūrvaṃ praṇidhānena yakṣariṣitvālabdhyānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau bodhicārikāṃ caramāṇo gaṇanātikrāntāḥ sattvā mayā caturṣu brāhmavihāreṣu pratiṣṭhāpitāḥ, avaivartikabhūmau ca pratiṣṭhāpitāḥ / (kpsū 420) ahaṃ ca sattvānāṃ svayameva paripācayāmi yāvatpaścimāyāṃ pañcāśatyāṃ ya imaṃ dharmaparyāyaṃ udgṛhīṣyati, yāvadya itaścatuṣpadikāmapi gāthāṃ dhārayiṣyati" //

idamavocadbhagavān āttamanāḥ sarvāvatī parṣat sadevamānuṣāsuragandharvaśca loko bhagavato bhāṣitamabhyanandanniti //

iti śrīkaruṇāpuṇḍarīkaṃ nāma mahāyānasūtraṃ samāptaṃ //

śubham astu //

ye dharmā hetuprabhavā hetu teṣāṃ tathāgataḥ / hevadatteṣāṃ ca yo nirodha evaṃ vādi mahāśramaṇaṃ //

śubhamastu sarvadāt // śubhaṃ // śubhaṃ // śubhaṃ //

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.