Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Thí dụ · Bổn sự
Buddhacarita
- Tác giả
- Aśvaghoṣa
- Thông tin
- GRETILCC BY-NC-SA 4.0
śuddhādhivāsā vibudhar1ṣayas tu saddharmasiddhyartham (abhipravṛttāḥ civa pravṛttāḥ ) māre 'nukampāṃ manasā pracakrur virāgabhāvāt tu na roṣam īyuḥ // BC_13.31
tad bodhimūlaṃ samavekṣya kīrṇaṃ hiṃsātmanā mārabalena tena dharmātmabhir lokavimokṣakāmair babhūva hāhākṛtam (antarīkṣe cantarīkṣam ) // BC_13.32
(upaplavaṃ cupaplutaṃ )dharma(vidhes cvidas )tu tasya dṛṣṭvā sthitaṃ mārabalaṃ mahar2ṣiḥ na cukṣubhe nāpi yayau vikāraṃ madhye gavāṃ siṃha ivopaviṣṭaḥ // BC_13.33
māras tato bhūtacamūm udīrṇām ājñāpayām āsa bhayāya tasya svaiḥ svaiḥ prabhāvair atha sāsya senā taddhairyabhedāya matiṃ cakāra // BC_13.34
kecic calan naikavilambijihvās (tīkṣṇāgractīkṣṇogra)daṃṣṭrā harimaṇḍalākṣāḥ vidāritāsyāḥ sthiraśaṅkukarṇāḥ saṃtrāsayantaḥ kila nāma tasthuḥ // BC_13.35
tebhyaḥ sthitebhyaḥ sa tathāvidhebhyaḥ rūpeṇa bhāvena ca dāruṇebhyaḥ na vivyathe nodvivije mahar2ṣiḥ (krīḍatsuckrīḍan su)bālebhya ivoddhatebhyaḥ // BC_13.36
kaścit tato (roṣacraudra)vivṛttadṛṣṭis tasmai gadām udyamayāṃ cakāra tastambha bāhuḥ sagadas tato 'sya puraṃdarasyeva purā savajraḥ // BC_13.37
kecit samudyamya śilās tarūṃś ca viṣehire naiva munau vimoktum petuḥ savṛkṣāḥ saśilās tathaiva vajrāvabhagnā iva vindhyapādāḥ // BC_13.38
kaiścit samutpatya nabho vimuktāḥ śilāś ca vṛkṣāś ca paraśvadhāś ca tasthur nabhasy eva na cāvapetuḥ saṃdhyābhrapādā iva naikavarṇāḥ // BC_13.39
cikṣepa tasyopari dīptam anyaḥ kaḍaṅgaraṃ parvataśṛṅgamātram yan muktamātraṃ gaganastham eva tasyānubhāvāc chatadhā (paphāla cbabhūva ) // BC_13.40
kaścij jalann arka ivoditaḥ khād aṅgāravarṣaṃ mahad utsasarja cūṛnāni cāmīkarakandarāṇāṃ kalpātyaye merur iva pradīptaḥ // BC_13.41
tad bodhimūle pravikīryamāṇam aṅgāravarṣaṃ tu savisphuliṅgam maitrīvihārād ṛṣisattamasya babhūva raktotpala(pattracpatra)varṣaḥ // BC_13.42
śarīracittavyasanātapais tair evaṃvidhais taiś ca nipātyamānaiḥ naivāsanāc chaākyamuniś cacāla (svaniścayaṃ csvaṃ niścayaṃ )bandhum ivopaguhya // BC_13.43
athāpare (nirjigilur cnirjagalur )mukhebhyaḥ sarpān vijīrṇebhya iva drumebhyaḥ te mantrabaddhā iva tatsamīpe na śaśvasur (notsasṛpur cnalutsasṛjur )na celuḥ // BC_13.44
bhūtvāpare vāridharā (bṛhantaḥ cvṛhantaḥ savidyutaḥ sāśanicaṇḍaghoṣāḥ tasmin drume tatyajur aśmavarṣaṃ tat puṣ.pavarṣaṃ ruciraṃ babhūva // BC_13.45
cāpe 'tha (bāṇo cvāṇo )nihito 'pareṇa jajvāla tatraiva na niṣpapāta anīśvarasyātmani (dhūyamāno cdhūryamāṇo durmarṣaṇasyeva narasya manyuḥ // BC_13.46
pañceṣavo 'nyena tu vipramuktās tasthur (nabhasy cnayaty )eva munau na petuḥ saṃsārabhīror viṣayapravṛttau pañcendriyāṇīva parīkṣakasya // BC_13.47
jighāṃsayānyaḥ prasasāra ruṣṭo gadāṃ gṛhītvābhimukho mahar2ṣeḥ so 'prāpta(kāmo ckālo )vivaśaḥ papāta doṣeṣv ivānarthakareṣu lokaḥ // BC_13.48
strī meghakālī tu kapālahastā kartuṃ mahar2ṣeḥ kila (cittamoham cmohacittam ) babhrāma tatrāniyataṃ na tasthau calātmano buddhir ivāgameṣu // BC_13.49
kaścit pradīptaṃ praṇidhāya cakṣur netrāgnināśīviṣavad didhakṣuḥ tatraiva (nāsīnam cnāsīt taṃ )ṛṣiṃ dadarśa kāmātmakaḥ śreya ivopadiṣṭam // BC_13.50
gurvīṃ śilām udyamayaṃs tathānyaḥ śaśrāma moghaṃ vihataprayatnaḥ niḥśreyasaṃ jñānasamādhigamyaṃ kāyaklamair dharmam ivāptukāmaḥ // BC_13.51
tarakṣusiṃhākṛtayas tathānye praṇedur uccair mahataḥ praṇādān sattvāni yaiḥ saṃcukucuḥ samantād vajrāhatā dyauḥ phalatīti matvā // BC_13.52
mṛgā gajāś (cārtaccārtta)ravān sṛjanto vidudruvuś caiva nililyire ca rātrau ca tasyām ahanīva digbhyaḥ khagā ruvantaḥ paripetur (ārtāḥ cārttāḥ ) // BC_13.53
teṣāṃ praṇādais tu tathāvidhais taiḥ sarveṣu bhūteṣv api kampiteṣu munir na tatrāsa na saṃcukoca ravair garutmān iva vāyasānām // BC_13.54
bhayāvahebhyaḥ pariṣadgaṇebhyo yathā yathā naiva munir bibhāya tathā tathā dharmabhṛtāṃ sapatnaḥ śokāc ca roṣāc ca (sasāda csasāra )māraḥ // BC_13.55
bhūtaṃ tataḥ kiṃcid adṛśyarūpaṃ viśiṣṭa(bhūtaṃ crūpaṃ )gaganastham eva dṛṣṭvar9ṣaye drugdham avairaruṣṭaṃ māraṃ babhāṣe mahatā svareṇa // BC_13.56
moghaṃ śramaṃ nārhasi māra kartuṃ hiṃsrātmatām utsṛja gaccha śarma naiṣa tvayā kampayituṃ hi śakyo mahāgirir merur ivānilena // BC_13.57
apy uṣṇabhāvaṃ jvalanaḥ prajahyād āpo dravatvaṃ pṛthivī sthiratvam anekakalpācitapuṇyakarmā na tv eva jahyād vyavasāyam eṣaḥ // BC_13.58
yo niścayo hy asya parākramaś ca tejaś ca yad yā ca dayā prajāsu aprāpya notthāsyati tattvam eṣa tamāṃsy ahatveva sahasraraśmiḥ // BC_13.59
kāṣṭhaṃ hi mathnan labhate hutāśaṃ bhūmiṃ khanan vindati cāpi toyam nirbandhinaḥ kiṃ(cana nāsty asādhyaṃ cca na nāsya sādhyaṃ nyāyena yuktaṃ ca kṛtaṃ ca sarvam // BC_13.60
tal lokam (ārtaṃ cārttaṃ )karuṇāyamāno rogeṣu rāgādiṣu vartamānam mahā(bhiṣaṅ cbhiṣag )nārhati vighnam eṣa jñānauṣadhārthaṃ parikhidyamānaḥ // BC_13.61
hṛte ca loke bahubhiḥ kumārgaiḥ sanmārgam anvicchati yaḥ śrameṇa sa daiśikaḥ kṣobhayituṃ na yuktaṃ sudeśikaḥ sārthae iva pranaṣṭe // BC_13.62
sattveṣu naṣṭeṣu mahāndha(kāre ckārair jñānapradīpaḥ kriyamāṇa eṣaḥ āryasya nirvāpayituṃ na sādhu prajvālyamānas tamasīva dīpaḥ // BC_13.63
dṛṣṭvā ca saṃsāramaye mahaughe magnaṃ jagat pāram avindamānam yaś cedam uttārayituṃ pravṛttaḥ (kaś cintayet ckaścin nayet )tasya tu pāpam āryaḥ // BC_13.64
kṣamāśipho dhairyavigāḍhamūlaś cāritrapuṣpaḥ smṛtibuddhiśākhaḥ jñānadrumo dharmaphalapradātā notpāṭanaṃ hy arhati vardhamānaḥ // BC_13.65
baddhāṃ dṛḍhaiś cetasi mohapāśair yasya prajāṃ mokṣayituṃ manīṣā tasmin jighāṃsā tava nopapannā śrānte jagadbandhanamokṣahetoḥ // BC_13.66
bodhāya karmāṇi hi yāny anena kṛtāni teṣāṃ niyato 'dya kālaḥ sthāne tathāsminn upaviṣṭa eṣa yathaiva pūrve munayas tathaiva // BC_13.67
eṣā hi nābhir vasudhātalasya kṛtsnena yuktā parameṇa dhāmnā bhūmer ato 'nyo 'sti hi na pradeśo (vegaṃ cveśaṃ )samādher (viṣaheta yo 'sya cviṣayo hitasya ) // BC_13.68
tan mā kṛthāḥ śokam upehi śāntiṃ mā bhūn mahimnā tava māra mānaḥ viśrambhituṃ na kṣamam adhruvā śrīś cale pade (vismayam ckiṃ padam )abhyupaiṣi // BC_13.69
tataḥ sa saṃśrutya ca tasya tad vaco mahāmuneḥ prekṣya ca niṣprakampatām jagāma māro vi(mano cmanā )hatodyamaḥ śarair jagaccetasi yair (vihanyate cvihanyase ) // BC_13.70
gatapraharṣā viphalīkṛtaśramā praviddhapāṣāṇakaḍaṅgaradrumā diśaḥ pradudrāva tato 'sya sā camūr hatāśrayeva dviṣatā dviṣaccamūḥ // BC_13.71
dravati sa(paripakṣe cparapakṣe )nirjite puṣpaketau jayati jitatamaske nīrajaske mahar2ṣau yuvatir iva sahāsā dyauś cakāśe sacandrā surabhi ca jalagarbhaṃ puṣpavarṣaṃ papāta // BC_13.72
x(ctathāpi pāpīyasi nirjite gate diśaḥ praseduḥ prababhau niśākaraḥ xdivo nipetur bhuvi puṣpavṛṣṭayo rarāja yoṣeva vikalmaṣā niśāc) // BC_13.73
[[iti (cśrī-c)buddha-carite mahā-kāvye 'śva-ghoṣa-kṛte māra-vijayo nāma trayo-daśaḥ sargaḥ -- 13 --]]
tato mārabalaṃ jitvā dhairyeṇa ca śamena ca paramārthaṃ vijijñāsuḥ sa dadhyau dhyānakovidaḥ // BC_14.1
sarveṣu dhyānavidhiṣu prāpya caiśvaryam uttamam sasmāra prathame yāme pūrvajanmaparaṃparām // BC_14.2
amutrāham ayaṃ nāma cyutas tasmād ihāgataḥ iti janmasahasrāṇi sasmārānubhavann iva // BC_14.3
smṛtvā janma ca mṛtyuṃ ca tāsu tāsūpapattiṣu tataḥ sattveṣu kāruṇyaṃ cakāra karuṇātmakaḥ // BC_14.4
kṛtveha svajanotsargaṃ punar anyatra ca kriyāḥ atrāṇaḥ khalu loko 'yaṃ paribhramati cakravat // BC_14.5
ity evaṃ smaratas tasya babhūva niyatātmanaḥ kadalīgarbhaniḥsāraḥ saṃsāra iti niścayaḥ // BC_14.6
dvitīye tv āgate yāme so 'dvitīyaparākramaḥ divyaṃ (lebhe ccakṣuḥ )paraṃ (cakṣuḥ clebhe sarvacakṣuṣmatāṃ varaḥ // BC_14.7
tatas tena sa divyena pariśuddhena cakṣuṣā dadarśa nikhilaṃ lokam ādarśae iva nirmale // BC_14.8
sattvānāṃ paśyatas tasya nikṛṣṭotkṛṣṭakarmaṇām pracyutiṃ copapattiṃ ca vavṛdhe karuṇātmatā // BC_14.9
ime duṣkṛtakarmāṇaḥ prāṇino yānti durgatim ime 'nye śubhakarmāṇaḥ pratiṣṭhante tripiṣṭape // BC_14.10
upapannāḥ pratibhaye narake bhṛśadāruṇe amī duḥkhair bahuvidhaiḥ pīḍyante kṛpaṇaṃ (bata cvata ) // BC_14.11
pāyyante kvathitaṃ kecid agnivarṇam ayorasam āropyante ruvanto 'nye niṣṭaptastambham āyasam // BC_14.12
pacyante piṣṭavat kecid ayaskumbhīṣv avāṅmukhāḥ dahyante karuṇaṃ kecid dīpteṣv aṅgārarāśiṣu // BC_14.13
kecit tīkṣṇair ayodaṃṣṭrair bhakṣyante dāruṇaiḥ śvabhiḥ kecid dhṛṣṭair ayastuṇḍair vāyasair āyasair iva // BC_14.14
kecid dāhapariśrāntāḥ śītacchāyābhikāṅkṣiṇaḥ asi(pattravanaṃ cpatraṃ vanaṃ )nīlaṃ baddhā iva viśanty amī // BC_14.15
pāṭyante dāruvat kecit kuṭhārair (baddhacbahu)bāhavaḥ duḥkhe 'pi na (vipacyante cvipadyante karmabhir dhāritāsavaḥ // BC_14.16
sukhaṃ syād iti yat karma kṛtaṃ duḥkhanivṛttaye phalaṃ tasyedam avaśair duḥkham evopabhujyate // BC_14.17
sukhārtham aśubhaṃ kṛtvā yae ete bhṛśaduḥkhitāḥ āsvādaḥ sa kim eteṣāṃ karoti sukham aṇv api // BC_14.18
hasadbhir yat kṛtaṃ karma kaluṣaṃ kaluṣātmabhiḥ etat pariṇate kāle krośadbhir anubhūyate // BC_14.19
yady (evaṃ ceva )pāpakarmāṇaḥ paśyeyuḥ karmaṇāṃ phalam vameyur (uṣṇaṃ rudhiraṃ cuṣṇarudhiraṃ marmasv abhihatā iva // BC_14.20
x(cśārīrebhyo 'pi duḥkhebhyo nārakebhyo manasvinaḥ xanāryaiḥ saha saṃvāso mama kṛcchramatamo mataḥ // 14.*20
ime 'nye karmabhiś citraiś cittavispandasaṃbhavaiḥ tiryagyonau vicitrāyām upapannās tapasvinaḥ // BC_14.21
māṃsatvagbāladantārthaṃ vairād api madād api hanyante (kṛpaṇaṃ ckṛpaṇā )yatra bandhūnāṃ paśyatām api // BC_14.22
aśaknuvanto 'py avaśāḥ kṣuttarṣaśramapīḍitāḥ goaśvabhūtāś ca vāhyante pratodakṣatamūrtayaḥ // BC_14.23
vāhyante gajabhūtāś ca balīyāṃso 'pi durbalaiḥ aṅkuśakliṣṭamūrdhānas tāḍitāḥ pādapārṣṇibhiḥ // BC_14.24
satsv apy anyeṣu duḥkheṣu duḥkhaṃ yatra viśeṣataḥ parasparavirodhāc ca parādhīnatayaiva ca // BC_14.25
khasthāḥ khasthair hi bādhyante jalasthā jalacāribhiḥ sthalasthāḥ sthalasaṃsthaiś (ca $ prāpya caivetaretaraiḥ ctu prāpyante cetaretaraiḥ ) // BC_14.26
upapannās tathā ceme mātsaryākrāntacetasaḥ pitṛloke nirāloke kṛpaṇaṃ bhuñjate phalam // BC_14.27
sūcīchidropamamukhāḥ parvatopamakukṣayaḥ kṣuttarṣajanitair duḥkhaiḥ pīḍyante duḥkhabhāginaḥ // BC_14.28
āśayā (samatikrāntā csamabhikrāntā dhāryamāṇāḥ svakarmabhiḥ labhante na hy amī bhoktuṃ praviddhāny aśucīny api [this verse is placed after 14.30 in ed. c.] // BC_14.29
puruṣo yadi jānīta mātsaryasyedṛśaṃ phalam sarvathā (śibivad cśivivad )dadyāc charīrāvayavān api // BC_14.30
ime 'nye (narakaprakhye cnarakaṃ prāpya garbhasaṃjñe 'śucihrade upapannā manuṣyeṣu duḥkham archanti jantavaḥ // BC_14.31
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
