Ālambanaparīkṣā with Ālambanaparīkṣāvṛtti

Ālambanaparīkṣā with Ālambanaparīkṣāvṛtti

ālambanaparīkṣāvṛttiḥ (āpv) ācāryadiṅnāgakṛtā

namaḥ sarvabuddhabodhisattvebhyaḥ

ye cakṣurādijñānasyālambanaṃ bāhyārtho 'stītīcchanti / nanu te kalpayanti paramāṇun; tatkāraṇātvāt[jñānasya] / saṃghātaṃ vā tadābhajñānasya jāyamānatvāt / tatra tāvat

yadyapīndriyavijñaptergrāhyāṃśaḥ(=aṇavaḥ) kāraṇaṃ bhavet / atadābhatayā tasyā nākṣavadviṣayaḥ sa tu(aṇavaḥ) // āv_1 //

viṣaya iti / jñānena svarūpa meva nirdhāryate / tadākāratayā jāyamānatvāt / yadyapyaṇavaḥ tatkāraṇam / tathāpi na tādṛśāḥ akṣavat / evañca nāṇavastāvadālambanam / saṃghātastu tadābhatve 'pi[jñānamya nālambanam / yataḥ]

yadābhāsā na tasmātsā

yo 'rthaḥ svāvabhāsivijñaptimutpādayati sahyālambanaṃ yujyate / yataḥ sa eva hyutpattipratyaya ucyate / saṃghātastu naivam /

dravyābhāvād dvicandravat /

indriyavaikalyāt dvicandradarśanasya tadābhatve 'pi na tasya viṣayo 'sti / tadvat saṃghātaḥ dravyato 'sattvena akāraṇātvāt nālambanam / evaṃ bāhyadūyañcaiva na yuktaṃ matigocaraḥ // āv_2 // aṇuḥ kalāpaśceti bāhyo 'rthaḥ nālambanam, ekāṅgavaikalyāt // tatra sādhanaṃ sañcitākāramicchanti kila kecana /

sarvo 'rtho bahvākāraḥ ataḥ tatra kenacidākāreṇa pratyakṣa ipyate / paramāṇuṣvapyasti sañcitābhajñānotpattikāraṇabhāvaḥ / aṇvākāro na vijñapterarthaḥ kaṭhinatādivat // āv_3 // yathā kaṭhinatādi vidyamānamapi na cākṣuṣabuddhiviṣayaḥ / evamanutvamapi //

bhaveddhaṭaśarāvādestathā sati samā matiḥ /

ghaṭaśarāvādiparamāṇuṣu bahuṣvapi na ko 'pi viśeṣo 'sti /

ākārabhedādbhedaśceta

yadi manyase grīvādyākāraḥ viśeṣakriyā yena buddherviśeṣaṇamupādhirbhavet / iti / ayamupādhirdhaṭādāvasti / nāsti tu dravyasatyaṇau // āv_4 // pramāṇabhedābhāvāt saḥ

paramāṇuṣu dravyāntareṣvapi pārimaṇḍalye bhedo nāsti /

adravye 'sti tataḥ sa hi /

ākārabhedaḥ saṃvṛtisatsvevāsti na tu paramāṇuṣu / ghaṭādayaśca saṃvṛtisanta eva // aṇunāṃ parihāre hi tadābhajñānaviplavāt // āv_5 // dravyasatsu apanītasambandhiṣvapi[nīla-] varṇādivat svabuddhirna tyajyate / tathā sati indriyabuddhīnāṃ viṣayo bahirnāstītyupapadyate //

yadantarheyarūpaṃ tu bahirvadavabhāsate /

so 'rthaḥ

vāhyārthe 'vidyamāne antassadeva vahirvadavabhāsanamālambanapratyayaḥ / vijñānarūpatvāttatpratyayatayāpi ca // āv_6 // antarvijñāna marthatayāvabhāsate tato utpadyate ceti dharmatādvayaviśiṣṭamityataḥ antassadevālambanapratyayaḥ //

yadi tāvadevamavabhāsa eva vedyate / kathaṃ tadekadeśaḥ sahajātaḥ pratyayaḥ /

ekāṃśaḥ pratyayo 'vītāt,

sahabhūto 'pi avyabhicārāt anyajātasya pratyayo bhavatī // naiyāyikāstu evamāhuḥ / krameṇa jāyamānayorhetuhetumatoḥ bhavābhāvatadvattā lakṣaṇa miti // athavā

śaktyarpaṇāt krameṇa [vā] /

krameṇāpi so 'rthāvabhāsaḥ svānurūpakāryotpattaye śaktiṃ vijñānadhārāṃ karotītyavirodhaḥ // yadi tarhi svarūpamevālambanapratyayaḥ / kathaṃ tat[rūpaṃ] cakṣuścopādāya cakṣurvijñānamutpadyate // [iti] / sahakārivaśādyaddhi śaktirūpaṃ [tat] indriyam // āv_7 // indriyaṃ svakāryāt śaktirūpamevānumīyate na tu bhautikam /

sā cāviruddhā vijñapteḥ

śaktistu vijñāne vāstu / anirdeśye svasya rūpe vāstu kāryotpattau na viśeṣaḥ /

evaṃ viṣayarūpakam / pravartete 'nādikālaṃ śaktiścānyonyahetuke // āv_8 // cakṣurākhyāṃ śaktimantaḥ rūpañcopādāya vijñānamarthāvabhāsi ālambanādavibhaktamutpadyate / idaṃ dvayamapi anādikālamanyonyahetukam / kadācit vijñānasya śaktiparipākāt viṣayākāratā bhavati / kadācicca tadākāraśaktiḥ / vijñānaṃ sā ca ubhayamanyatvenānanyatvena ca yatheṣṭamucyatām / evamantarālambanaṃ dharmatādvayaviśiṣṭatvāt viṣayatayā upapadyate //

ityācāryadiṅnāgakṛtā ālambanaparīkṣāvṛttiḥ samāptā