1.3. Ānāpānassatikathā (PS1.3)

1.3.5.3. Tatiyacatukkaniddesa

Kathaṁ “cittapaṭisaṁvedī assasissāmī”ti sikkhati, “cittapaṭisaṁvedī passasissāmī”ti sikkhati?

Katamaṁ taṁ cittaṁ?

Dīghaṁ assāsavasena viññāṇaṁ cittaṁ.

Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu.

Dīghaṁ passāsavasena …pe…

passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assāsavasena …

passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passāsavasena viññāṇaṁ cittaṁ.

Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu—

idaṁ cittaṁ.

Kathaṁ taṁ cittaṁ paṭividitaṁ hoti?

Dīghaṁ assāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato sati upaṭṭhitā hoti.

Tāya satiyā tena ñāṇena taṁ cittaṁ paṭividitaṁ hoti.

Dīghaṁ passāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato sati upaṭṭhitā hoti.

Tāya satiyā tena ñāṇena taṁ cittaṁ paṭividitaṁ hoti …pe…

sacchikātabbaṁ sacchikaroto taṁ cittaṁ paṭividitaṁ hoti.

Evaṁ taṁ cittaṁ paṭividitaṁ hoti.

Cittapaṭisaṁvedī assāsapassāsavasena viññāṇaṁ cittaṁ upaṭṭhānaṁ sati anupassanā ñāṇaṁ.

Cittaṁ upaṭṭhānaṁ, no sati;

sati upaṭṭhānañceva sati ca.

Tāya satiyā tena ñāṇena taṁ cittaṁ anupassati.

Tena vuccati—

“citte cittānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā”ti.

Anupassatīti kathaṁ taṁ cittaṁ anupassati …pe…

evaṁ taṁ cittaṁ anupassati.

Bhāvanāti catasso bhāvanā …pe…

āsevanaṭṭhena bhāvanā.

Cittapaṭisaṁvedī assāsapassāsānaṁ saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi …pe…

cittapaṭisaṁvedī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato …pe…

pajānanto indriyāni samodhāneti.

Tena vuccati—

“samatthañca paṭivijjhatī”ti.

Kathaṁ “abhippamodayaṁ cittaṁ assasissāmī”ti sikkhati, “abhippamodayaṁ cittaṁ passasissāmī”ti sikkhati?

Katamo cittassa abhippamodo?

Dīghaṁ assāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo.

Yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa.

Dīghaṁ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo.

Yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa …pe…

cittapaṭisaṁvedī assāsavasena …

cittapaṭisaṁvedī passāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo.

Yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa—

ayaṁ cittassa abhippamodo.

Abhippamodayaṁ cittaṁ assāsapassāsavasena viññāṇaṁ cittaṁ upaṭṭhānaṁ sati anupassanā ñāṇaṁ.

Cittaṁ upaṭṭhānaṁ, no sati;

sati upaṭṭhānañceva sati ca.

Tāya satiyā tena ñāṇena taṁ cittaṁ anupassati.

Tena vuccati—

“citte cittānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā”ti.

Anupassatīti kathaṁ taṁ cittaṁ anupassati …pe…

evaṁ taṁ cittaṁ anupassatīti.

Bhāvanāti catasso bhāvanā …pe…

āsevanaṭṭhena bhāvanā.

Abhippamodayaṁ cittaṁ assāsapassāsānaṁ saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi …pe…

abhippamodayaṁ cittaṁ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato …pe…

pajānanto indriyāni samodhāneti.

Tena vuccati—

“samatthañca paṭivijjhatī”ti.

Kathaṁ “samādahaṁ cittaṁ assasissāmī”ti sikkhati, “samādahaṁ cittaṁ passasissāmī”ti sikkhati?

Katamo samādhi?

Dīghaṁ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi.

Dīghaṁ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi …pe…

samādahaṁ cittaṁ assāsavasena …pe…

samādahaṁ cittaṁ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi.

Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi—

ayaṁ samādhi.

Samādahaṁ cittaṁ assāsapassāsavasena viññāṇaṁ cittaṁ upaṭṭhānaṁ sati anupassanā ñāṇaṁ.

Cittaṁ upaṭṭhānaṁ, no sati;

sati upaṭṭhānañceva sati ca.

Tāya satiyā tena ñāṇena taṁ cittaṁ anupassati.

Tena vuccati—

“citte cittānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā”ti.

Anupassatīti kathaṁ taṁ cittaṁ anupassati …pe…

evaṁ taṁ cittaṁ anupassati.

Bhāvanāti catasso bhāvanā …pe…

āsevanaṭṭhena bhāvanā.

Samādahaṁ cittaṁ assāsapassāsānaṁ saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi …pe…

samādahaṁ cittaṁ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato …pe…

pajānanto indriyāni samodhāneti.

Tena vuccati—

“samatthañca paṭivijjhatī”ti.

Kathaṁ “vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī”ti sikkhati, “vimocayaṁ cittaṁ passasissāmī”ti sikkhati?

“Rāgato vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī”ti sikkhati, “rāgato vimocayaṁ cittaṁ passasissāmī”ti sikkhati.

“Dosato vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī”ti sikkhati, “dosato vimocayaṁ cittaṁ passasissāmī”ti sikkhati.

“Mohato vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī”ti sikkhati …pe…

mānato vimocayaṁ cittaṁ …

diṭṭhiyā vimocayaṁ cittaṁ …

vicikicchāya vimocayaṁ cittaṁ …

thinato vimocayaṁ cittaṁ …

uddhaccato vimocayaṁ cittaṁ …

ahirikato vimocayaṁ cittaṁ …

“anottappato vimocayaṁ cittaṁ assasissāmī”ti sikkhati, “anottappato vimocayaṁ cittaṁ passasissāmī”ti sikkhati.

Vimocayaṁ cittaṁ assāsapassāsavasena viññāṇaṁ cittaṁ upaṭṭhānaṁ sati …pe….

Anupassatīti kathaṁ taṁ cittaṁ anupassati …pe…

evaṁ taṁ cittaṁ anupassati.

Bhāvanāti catasso bhāvanā …pe…

āsevanaṭṭhena bhāvanā.

Vimocayaṁ cittaṁ assāsapassāsānaṁ saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi …pe…

vimocayaṁ cittaṁ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato …pe…

pajānanto indriyāni samodhāneti.

Tena vuccati—

“samatthañca paṭivijjhatī”ti.

Aṭṭha anupassanāñāṇāni aṭṭha ca upaṭṭhānānussatiyo cattāri suttantikavatthūni citte cittānupassanāya.

1.3.5.4. Catutthacatukkaniddesa

Kathaṁ “aniccānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “aniccānupassī passasissāmī”ti sikkhati?

Aniccanti kiṁ aniccaṁ?

Pañcakkhandhā aniccā.

Kenaṭṭhena aniccā?

Uppādavayaṭṭhena aniccā.

Pañcannaṁ khandhānaṁ udayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati, vayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati, udayabbayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati?

Pañcannaṁ khandhānaṁ udayaṁ passanto pañcavīsati lakkhaṇāni passati, vayaṁ passanto pañcavīsati lakkhaṇāni passati.

Pañcannaṁ khandhānaṁ udayabbayaṁ passanto imāni paññāsa lakkhaṇāni passati.

“Rūpe aniccānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “rūpe aniccānupassī passasissāmī”ti sikkhati.

“Vedanāya …pe…

saññāya …

saṅkhāresu …

viññāṇe …

cakkhusmiṁ …pe…

jarāmaraṇe aniccānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “jarāmaraṇe aniccānupassī passasissāmī”ti sikkhati.

Aniccānupassī assāsapassāsavasena dhammā upaṭṭhānaṁ sati anupassanā ñāṇaṁ.

Dhammā upaṭṭhānaṁ, no sati;

sati upaṭṭhānañceva sati ca.

Tāya satiyā tena ñāṇena te dhamme anupassati.

Tena vuccati—

“dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā”ti.

Anupassatīti kathaṁ te dhamme anupassati …pe…

evaṁ te dhamme anupassati.

Bhāvanāti catasso bhāvanā …pe…

āsevanaṭṭhena bhāvanā.

Aniccānupassī assāsapassāsānaṁ saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi …pe…

aniccānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato …pe…

pajānanto indriyāni samodhāneti.

Tena vuccati—

“samatthañca paṭivijjhatī”ti.

Kathaṁ “virāgānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “virāgānupassī passasissāmī”ti sikkhati?

Rūpe ādīnavaṁ disvā rūpavirāge chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṁ.

“Rūpe virāgānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “rūpe virāgānupassī passasissāmī”ti sikkhati.

Vedanāya …pe…

saññāya …

saṅkhāresu …

viññāṇe …

cakkhusmiṁ …pe…

jarāmaraṇe ādīnavaṁ disvā jarāmaraṇavirāge chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṁ.

“Jarāmaraṇe virāgānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “jarāmaraṇe virāgānupassī passasissāmī”ti sikkhati.

Virāgānupassī assāsapassāsavasena dhammā upaṭṭhānaṁ sati anupassanā ñāṇaṁ.

Dhammā upaṭṭhānaṁ, no sati;

sati upaṭṭhānañceva sati ca.

Tāya satiyā tena ñāṇena te dhamme anupassati.

Tena vuccati—

“dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā”ti.

Anupassatīti kathaṁ te dhamme anupassati …pe…

evaṁ te dhamme anupassati.

Bhāvanāti catasso bhāvanā …pe…

āsevanaṭṭhena bhāvanā.

Virāgānupassī assāsapassāsānaṁ saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi …pe…

virāgānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato …pe…

pajānanto indriyāni samodhāneti.

Tena vuccati—

“samatthañca paṭivijjhatī”ti.

Kathaṁ “nirodhānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “nirodhānupassī passasissāmī”ti sikkhati?

Rūpe ādīnavaṁ disvā rūpanirodhe chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṁ.

“Rūpe nirodhānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “rūpe nirodhānupassī passasissāmī”ti sikkhati.

Vedanāya …pe…

saññāya …

saṅkhāresu …

viññāṇe …

cakkhusmiṁ …pe…

jarāmaraṇe ādīnavaṁ disvā jarāmaraṇanirodhe chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṁ.

“Jarāmaraṇe nirodhānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “jarāmaraṇe nirodhānupassī passasissāmī”ti sikkhati.

Katihākārehi avijjāya ādīnavo hoti?

Katihākārehi avijjā nirujjhati?

Pañcahākārehi avijjāya ādīnavo hoti.

Aṭṭhahākārehi avijjā nirujjhati.

Katamehi pañcahākārehi avijjāya ādīnavo hoti?

Aniccaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti, anattaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti, santāpaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti, vipariṇāmaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti—

imehi pañcahākārehi avijjāya ādīnavo hoti.

Katamehi aṭṭhahākārehi avijjā nirujjhati?

Nidānanirodhena avijjā nirujjhati, samudayanirodhena avijjā nirujjhati, jātinirodhena avijjā nirujjhati, pabhavanirodhena avijjā nirujjhati, hetunirodhena avijjā nirujjhati, paccayanirodhena avijjā nirujjhati, ñāṇuppādena avijjā nirujjhati, nirodhupaṭṭhānena avijjā nirujjhati—

imehi aṭṭhahākārehi avijjā nirujjhati.

Imehi pañcahākārehi avijjāya ādīnavaṁ disvā—

imehi aṭṭhahākārehi avijjānirodhe chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṁ.

“Avijjāya nirodhānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “avijjāya nirodhānupassī passasissāmī”ti sikkhati.

Katihākārehi saṅkhāresu ādīnavo hoti, katihākārehi saṅkhārā nirujjhanti …pe…

katihākārehi viññāṇe ādīnavo hoti, katihākārehi viññāṇaṁ nirujjhati …

katihākārehi nāmarūpe ādīnavo hoti, katihākārehi nāmarūpaṁ nirujjhati …

katihākārehi saḷāyatane ādīnavo hoti, katihākārehi saḷāyatanaṁ nirujjhati …

katihākārehi phasse ādīnavo hoti, katihākārehi phasso nirujjhati …

katihākārehi vedanāya ādīnavo hoti, katihākārehi vedanā nirujjhati …

katihākārehi taṇhāya ādīnavo hoti, katihākārehi taṇhā nirujjhati …

katihākārehi upādāne ādīnavo hoti, katihākārehi upādānaṁ nirujjhati …

katihākārehi bhave ādīnavo hoti, katihākārehi bhavo nirujjhati …

katihākārehi jātiyā ādīnavo hoti, katihākārehi jāti nirujjhati …

katihākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti, katihākārehi jarāmaraṇaṁ nirujjhati?

Pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti, aṭṭhahākārehi jarāmaraṇaṁ nirujjhati.

Katamehi pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti?

Aniccaṭṭhena jarāmaraṇe ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena …pe…

anattaṭṭhena …pe…

santāpaṭṭhena …pe…

vipariṇāmaṭṭhena jarāmaraṇe ādīnavo hoti—

imehi pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti.

Katamehi aṭṭhahākārehi jarāmaraṇaṁ nirujjhati?

Nidānanirodhena jarāmaraṇaṁ nirujjhati, samudayanirodhena …pe…

jātinirodhena …pe…

pabhavanirodhena …

hetunirodhena …

paccayanirodhena …

ñāṇuppādena …pe…

nirodhupaṭṭhānena jarāmaraṇaṁ nirujjhati—

imehi aṭṭhahākārehi jarāmaraṇaṁ nirujjhati.

Imehi pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavaṁ disvā imehi aṭṭhahākārehi jarāmaraṇanirodhe chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṁ.

“Jarāmaraṇe nirodhānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “jarāmaraṇe nirodhānupassī passasissāmī”ti sikkhati.

Nirodhānupassī assāsapassāsavasena dhammā upaṭṭhānaṁ sati anupassanā ñāṇaṁ.

Dhammā upaṭṭhānaṁ, no sati;

sati upaṭṭhānañceva sati ca.

Tāya satiyā tena ñāṇena te dhamme anupassati.

Tena vuccati—

“dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā”ti.

Anupassatīti kathaṁ te dhamme anupassati …pe…

evaṁ te dhamme anupassati.

Bhāvanāti catasso bhāvanā …pe…

āsevanaṭṭhena bhāvanā.

Nirodhānupassī assāsapassāsānaṁ saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi …pe…

nirodhānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato …pe…

pajānanto indriyāni samodhāneti.

Tena vuccati—

“samatthañca paṭivijjhatī”ti.

Kathaṁ “paṭinissaggānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “paṭinissaggānupassī passasissāmī”ti sikkhati?

Paṭinissaggāti dve paṭinissaggā—

pariccāgapaṭinissaggo ca pakkhandanapaṭinissaggo ca.

Rūpaṁ pariccajatīti—

pariccāgapaṭinissaggo.

Rūpanirodhe nibbāne cittaṁ pakkhandatīti—

pakkhandanapaṭinissaggo.

“Rūpe paṭinissaggānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “rūpe paṭinissaggānupassī passasissāmī”ti sikkhati.

Vedanaṁ …pe…

saññaṁ …

saṅkhāre …

viññāṇaṁ …

cakkhuṁ …pe…

jarāmaraṇaṁ pariccajatīti—

pariccāgapaṭinissaggo.

Jarāmaraṇanirodhe nibbāne cittaṁ pakkhandatīti—

pakkhandanapaṭinissaggo.

“Jarāmaraṇe paṭinissaggānupassī assasissāmī”ti sikkhati, “jarāmaraṇe paṭinissaggānupassī passasissāmī”ti sikkhati.

Paṭinissaggānupassī assāsapassāsavasena dhammā upaṭṭhānaṁ sati anupassanā ñāṇaṁ.

Dhammā upaṭṭhānaṁ, no sati;

sati upaṭṭhānañceva sati ca.

Tāya satiyā tena ñāṇena te dhamme anupassati.

Tena vuccati—

“dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā”ti.

Anupassatīti kathaṁ te dhamme anupassati?

Aniccato anupassati, no niccato …pe…

paṭinissajjati, no ādiyati.

Aniccato anupassanto niccasaññaṁ pajahati …pe…

paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati.

Evaṁ te dhamme anupassati.

Bhāvanāti catasso bhāvanā.

Tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā …pe…

āsevanaṭṭhena bhāvanā.

Paṭinissaggānupassī assāsapassāsānaṁ saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi.

Yo tattha saṁvaraṭṭho, ayaṁ adhisīlasikkhā;

yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṁ adhicittasikkhā;

yo tattha dassanaṭṭho, ayaṁ adhipaññāsikkhā—

imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati jānanto sikkhati …pe…

sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkhati.

Paṭinissaggānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānato viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti …pe…

paṭinissaggānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṁ avikkhepaṁ pajānanto indriyāni samodhāneti gocarañca pajānāti samatthañca paṭivijjhati;

balāni samodhāneti …

bojjhaṅge samodhāneti …

maggaṁ samodhāneti …

dhamme samodhāneti gocarañca pajānāti samatthañca paṭivijjhati.

Indriyāni samodhānetīti kathaṁ indriyāni samodhāneti?

Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ samodhāneti …pe…

tena vuccati—

“samatthañca paṭivijjhatī”ti.

Aṭṭha anupassane ñāṇāni aṭṭha ca upaṭṭhānānussatiyo cattāri suttantikavatthūni dhammesu dhammānupassanāya.

Imāni bāttiṁsa satokārissa ñāṇāni.

Satokāriñāṇaniddeso pañcamo.

1.3.6. Ñāṇarāsichakkaniddesa

Katamāni catuvīsati samādhivasena ñāṇāni?

Dīghaṁ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, dīghaṁ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi …pe…

vimocayaṁ cittaṁ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, vimocayaṁ cittaṁ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi.

Imāni catuvīsati samādhivasena ñāṇāni.

Katamāni dvesattati vipassanāvasena ñāṇāni?

Dīghaṁ assāsaṁ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā, dīghaṁ passāsaṁ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā …pe…

vimocayaṁ cittaṁ assāsaṁ, vimocayaṁ cittaṁ passāsaṁ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā.

Imāni dvesattati vipassanāvasena ñāṇāni.

Katamāni aṭṭha nibbidāñāṇāni?

Aniccānupassī assasaṁ yathābhūtaṁ jānāti passatīti—

nibbidāñāṇaṁ, aniccānupassī passasaṁ yathābhūtaṁ jānāti passatīti—

nibbidāñāṇaṁ …pe…

paṭinissaggānupassī assasaṁ yathābhūtaṁ jānāti passatīti—

nibbidāñāṇaṁ, paṭinissaggānupassī passasaṁ yathābhūtaṁ jānāti passatīti—

nibbidāñāṇaṁ.

Imāni aṭṭha nibbidāñāṇāni.

Katamāni aṭṭha nibbidānulome ñāṇāni?

Aniccānupassī assasaṁ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṁ, aniccānupassī passasaṁ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṁ …pe…

paṭinissaggānupassī assasaṁ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṁ, paṭinissaggānupassī passasaṁ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṁ—

imāni aṭṭha nibbidānulome ñāṇāni.

Katamāni aṭṭha nibbidāpaṭippassaddhiñāṇāni?

Aniccānupassī assasaṁ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidāpaṭippassaddhiñāṇaṁ, aniccānupassī passasaṁ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidāpaṭippassaddhiñāṇaṁ …pe…

paṭinissaggānupassī assasaṁ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidāpaṭippassaddhiñāṇaṁ, paṭinissaggānupassī passasaṁ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidāpaṭippassaddhiñāṇaṁ—

imāni aṭṭha nibbidāpaṭippassaddhiñāṇāni.

Katamāni ekavīsati vimuttisukhe ñāṇāni?

Sotāpattimaggena sakkāyadiṭṭhiyā pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṁ, vicikicchāya pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṁ, sīlabbataparāmāsassa …pe…

diṭṭhānusayassa, vicikicchānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṁ, sakadāgāmimaggena oḷārikassa, kāmarāgasaññojanassa …pe…

paṭighasaññojanassa, oḷārikassa kāmarāgānusayassa, paṭighānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṁ, anāgāmimaggena anusahagatassa kāmarāgasaññojanassa …pe…

paṭighasaññojanassa, anusahagatassa kāmarāgānusayassa, paṭighānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṁ, arahattamaggena, rūparāgassa …pe…

arūparāgassa, mānassa, uddhaccassa, avijjāya, mānānusayassa, bhavarāgānusayassa, avijjānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṁ.

Imāni ekavīsati vimuttisukhe ñāṇāni.

Soḷasavatthukaṁ ānāpānassatisamādhiṁ bhāvayato samadhikāni imāni dve ñāṇasatāni uppajjanti.

Ānāpānassatikathā niṭṭhitā.