3. Samuṭṭhānasīsasaṅkhepa (PLI-TV-PVR3)

Parivāra

3. Samuṭṭhānasīsasaṅkhepa

1. Samuṭṭhānassuddāna

Aniccā sabbe saṅkhārā,

dukkhānattā ca saṅkhatā;

Nibbānañceva paññatti,

anattā iti nicchayā.

Buddhacande anuppanne,

buddhādicce anuggate;

Tesaṁ sabhāgadhammānaṁ,

nāmamattaṁ na nāyati.

Dukkaraṁ vividhaṁ katvā,

pūrayitvāna pāramī;

Uppajjanti mahāvīrā,

cakkhubhūtā sabrahmake.

Te desayanti saddhammaṁ,

dukkhahāniṁ sukhāvahaṁ;

Aṅgīraso sakyamuni,

sabbabhūtānukampako.

Sabbasattuttamo sīho,

piṭake tīṇi desayi;

Suttantamabhidhammañca,

vinayañca mahāguṇaṁ.

Evaṁ nīyati saddhammo,

vinayo yadi tiṭṭhati;

Ubhato ca vibhaṅgāni,

khandhakā yā ca mātikā.

Mālā suttaguṇeneva,

parivārena ganthitā;

Tasseva parivārassa,

samuṭṭhānaṁ niyato kataṁ.

Sambhedaṁ nidānañcaññaṁ,

sutte dissanti upari;

Tasmā sikkhe parivāraṁ,

dhammakāmo supesaloti.

2. Terasasamuṭṭhāna

Vibhaṅge dvīsu paññattaṁ,

uddisanti uposathe;

Pavakkhāmi samuṭṭhānaṁ,

yathāñāyaṁ suṇātha me.

Pārājikaṁ yaṁ paṭhamaṁ,

dutiyañca tato paraṁ;

Sañcarittānubhāsanañca,

atirekañca cīvaraṁ.

Lomāni padasodhammo,

bhūtaṁ saṁvidhānena ca;

Theyyadesanacorī ca,

ananuññātāya terasa.

Terasete samuṭṭhāna-

nayā viññūhi cintitā;

Ekekasmiṁ samuṭṭhāne,

sadisā idha dissare.

2.1. Paṭhamapārājikasamuṭṭhāna

Methunaṁ sukkasaṁsaggo,

aniyatā paṭhamikā;

Pubbūpaparipācitā,

raho bhikkhuniyā saha.

Sabhojane raho dve ca,

aṅguli udake hasaṁ;

Pahāre uggire ceva,

tepaññāsā ca sekhiyā.

Adhakkhagāmāvassutā,

talamaṭṭhañca suddhikā;

Vassaṁvuṭṭhā ca ovādaṁ,

nānubandhe pavattiniṁ.

Chasattati ime sikkhā,

kāyamānasikā katā;

Sabbe ekasamuṭṭhānā,

paṭhamaṁ pārājikaṁ yathā.

Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.2. Dutiyapārājikasamuṭṭhāna

Adinnaṁ viggahuttari,

duṭṭhullā attakāminaṁ;

Amūlā aññabhāgiyā,

aniyatā dutiyikā.

Acchinde pariṇāmane,

musā omasapesuṇā;

Duṭṭhullā pathavīkhaṇe,

bhūtaṁ aññāya ujjhāpe.

Nikkaḍḍhanaṁ siñcanañca,

āmisahetu bhuttāvī;

Ehi anādari bhiṁsā,

apanidhe ca jīvitaṁ.

Jānaṁ sappāṇakaṁ kammaṁ,

ūnasaṁvāsanāsanā;

Sahadhammikavilekhā,

moho amūlakena ca.

Kukkuccaṁ dhammikaṁ cīvaraṁ datvā,

Pariṇāmeyya puggale;

Kiṁ te akālaṁ acchinde,

Duggahī nirayena ca.

Gaṇaṁ vibhaṅgaṁ dubbalaṁ,

kathināphāsupassayaṁ;

Akkosacaṇḍī maccharī,

gabbhinī ca pāyantiyā.

Dvevassaṁ sikkhā saṅghena,

tayo ceva gihīgatā;

Kumāribhūtā tisso ca,

ūnadvādasasammatā.

Alaṁ tāva sokāvāsaṁ,

chandā anuvassā ca dve;

Sikkhāpadā sattatime,

samuṭṭhānā tikā katā.

Kāyacittena na vācā,

vācācittaṁ na kāyikaṁ;

Tīhi dvārehi jāyanti,

pārājikaṁ dutiyaṁ yathā.

Dutiyapārājikasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.3. Sañcarittasamuṭṭhāna

Sañcarī kuṭi vihāro,

dhovanañca paṭiggaho;

Viññattuttari abhihaṭṭhuṁ,

ubhinnaṁ dūtakena ca.

Kosiyā suddhadvebhāgā,

chabbassāni nisīdanaṁ;

Riñcanti rūpikā ceva,

ubho nānappakārakā.

Ūnabandhanavassikā,

suttaṁ vikappanena ca;

Dvāradānasibbāni ca,

pūvapaccayajoti ca.

Ratanaṁ sūci mañco ca,

tūlaṁ nisīdanakaṇḍu ca;

Vassikā ca sugatena,

viññatti aññaṁ cetāpanā.

Dve saṅghikā mahājanikā dve,

Puggalalahukā garu;

Dve vighāsā sāṭikā ca,

Samaṇacīvarena ca.

Samapaññāsime dhammā,

chahi ṭhānehi jāyare;

Kāyato na vācācittā,

vācato na kāyamanā.

Kāyavācā na ca cittā,

kāyacittā na vācikā;

Vācācittā na kāyena,

tīhi dvārehi jāyare;

Chasamuṭṭhānikā ete,

sañcarittena sādisā.

Sañcarittasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.4. Samanubhāsanāsamuṭṭhāna

Bhedānuvattadubbaca-

dūsaduṭṭhulladiṭṭhi ca;

Chandaṁ ujjagghikā dve ca,

dve ca saddā na byāhare.

Chamā nīcāsane ṭhānaṁ,

pacchato uppathena ca;

Vajjānuvattigahaṇā,

osāre paccācikkhanā.

Kismiṁ saṁsaṭṭhā dve vadhi,

Visibbe dukkhitāya ca;

Puna saṁsaṭṭhā na vūpasame,

Ārāmañca pavāraṇā.

Anvaddhaṁ saha jīviniṁ dve,

Cīvaraṁ anubandhanā;

Sattatiṁsa ime dhammā,

Kāyavācāya cittato;

Sabbe ekasamuṭṭhānā,

Samanubhāsanā yathā.

Samanubhāsanāsamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.5. Kathinasamuṭṭhāna

Ubbhataṁ kathinaṁ tīṇi,

paṭhamaṁ pattabhesajjaṁ;

Accekaṁ cāpi sāsaṅkaṁ,

pakkamantena vā duve.

Upassayaṁ paramparā,

anatirittaṁ nimantanā;

Vikappaṁ rañño vikāle,

vosāsāraññakena ca.

Ussayāsannicayañca,

pure pacchā vikāle ca;

Pañcāhikā saṅkamanī,

dvepi āvasathena ca.

Pasākhe āsane ceva,

tiṁsa ekūnakā ime;

Kāyavācā na ca cittā,

tīhi dvārehi jāyare;

Dvisamuṭṭhānikā sabbe,

kathinena sahā samā.

Kathinasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.6. Eḷakalomasamuṭṭhāna

Eḷakalomā dve seyyā,

āhacca piṇḍabhojanaṁ;

Gaṇavikālasannidhi,

dantaponena celakā.

Uyyuttaṁ senaṁ uyyodhi,

surā orena nhāyanā;

Dubbaṇṇe dve desanikā,

lasuṇupatiṭṭhe naccanā.

Nhānamattharaṇaṁ seyyā,

antoraṭṭhe tathā bahi;

Antovassaṁ cittāgāraṁ,

āsandi suttakantanā.

Veyyāvaccaṁ sahatthā ca,

abhikkhukāvāsena ca;

Chattaṁ yānañca saṅghāṇiṁ,

alaṅkāraṁ gandhavāsitaṁ.

Bhikkhunī sikkhamānā ca,

sāmaṇerī gihiniyā;

Asaṅkaccikā āpatti,

cattārīsā catuttari.

Kāyena na vācācittena,

kāyacittena na vācato;

Dvisamuṭṭhānikā sabbe,

samā eḷakalomikāti.

Eḷakalomasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.7. Padasodhammasamuṭṭhāna

Padaññatra asammatā,

tathā atthaṅgatena ca;

Tiracchānavijjā dve vuttā,

anokāso ca pucchanā.

Satta sikkhāpadā ete,

vācā na kāyacittato;

Vācācittena jāyanti,

na tu kāyena jāyare;

Dvisamuṭṭhānikā sabbe,

padasodhammasadisā.

Padasodhammasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.8. Addhānasamuṭṭhāna

Addhānanāvaṁ paṇītaṁ,

mātugāmena saṁhare;

Dhaññaṁ nimantitā ceva,

aṭṭha ca pāṭidesanī.

Sikkhā pannarasa ete,

kāyā na vācā na manā;

Kāyavācāhi jāyanti,

na te cittena jāyare.

Kāyacittena jāyanti,

na te jāyanti vācato;

Kāyavācāhi cittena,

samuṭṭhānā catubbidhā;

Paññattā buddhañāṇena,

addhānena sahā samā.

Addhānasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.9. Theyyasatthasamuṭṭhāna

Theyyasatthaṁ upassuti,

sūpaviññāpanena ca;

Rattichannañca okāsaṁ,

ete byūhena sattamā.

Kāyacittena jāyanti,

na te jāyanti vācato;

Tīhi dvārehi jāyanti,

dvisamuṭṭhānikā ime;

Theyyasatthasamuṭṭhānā,

desitādiccabandhunā.

Theyyasatthasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.10. Dhammadesanāsamuṭṭhāna

Chattapāṇissa saddhammaṁ,

na desenti tathāgatā;

Evameva daṇḍapāṇissa,

satthaāvudhapāṇinaṁ.

Pādukupāhanā yānaṁ,

seyyapallatthikāya ca;

Veṭhitoguṇṭhito ceva,

ekādasamanūnakā.

Vācācittena jāyanti,

na te jāyanti kāyato;

Sabbe ekasamuṭṭhānā,

samakā dhammadesane.

Dhammadesanāsamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.11. Bhūtārocanasamuṭṭhāna

Bhūtaṁ kāyena jāyati,

na vācā na ca cittato;

Vācato ca samuṭṭhāti,

na kāyā na ca cittato.

Kāyavācāya jāyati,

na tu jāyati cittato;

Bhūtārocanakā nāma,

tīhi ṭhānehi jāyati.

Bhūtārocanasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.12. Corivuṭṭhāpanasamuṭṭhāna

Corī vācāya cittena,

na taṁ jāyati kāyato;

Jāyati tīhi dvārehi,

corivuṭṭhāpanaṁ idaṁ;

Akataṁ dvisamuṭṭhānaṁ,

dhammarājena bhāsitaṁ.

Corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

2.13. Ananuññātasamuṭṭhāna

Ananuññātaṁ vācāya,

na kāyā na ca cittato;

Jāyati kāyavācāya,

na taṁ jāyati cittato.

Jāyati vācācittena,

na taṁ jāyati kāyato;

Jāyati tīhi dvārehi,

akataṁ catuṭhānikaṁ.

Ananuññātasamuṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.

Samuṭṭhānañhi saṅkhepaṁ,

dasa tīṇi sudesitaṁ;

Asammohakaraṁ ṭhānaṁ,

nettidhammānulomikaṁ;

Dhārayanto imaṁ viññū,

samuṭṭhāne na muyhatīti.

Samuṭṭhānasīsasaṅkhepo niṭṭhito.