10. Kosambakakkhandhaka (PLI-TV-KD10)

7. Osāraṇānujānana

Atha kho tassa ukkhittakassa bhikkhuno dhammañca vinayañca paccavekkhantassa etadahosi—

“āpatti esā, nesā anāpatti.

Āpannomhi, namhi anāpanno.

Ukkhittomhi, namhi anukkhitto.

Dhammikenamhi kammena ukkhitto akuppena ṭhānārahenā”ti.

Atha kho so ukkhittako bhikkhu yena ukkhittānuvattakā bhikkhū tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ukkhittānuvattake bhikkhū etadavoca—

“āpatti esā, āvuso;

nesā anāpatti.

Āpannomhi, namhi anāpanno.

Ukkhittomhi, namhi anukkhitto.

Dhammikenamhi kammena ukkhitto akuppena ṭhānārahena.

Etha maṁ āyasmanto osārethā”ti.

Atha kho te ukkhittānuvattakā bhikkhū taṁ ukkhittakaṁ bhikkhuṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“ayaṁ, bhante, ukkhittako bhikkhu evamāha—

‘āpatti esā, āvuso;

nesā anāpatti.

Āpannomhi, namhi anāpanno.

Ukkhittomhi, namhi anukkhitto.

Dhammikenamhi kammena ukkhitto akuppena ṭhānārahena.

Etha maṁ āyasmanto osārethā’ti.

Kathaṁ nu kho, bhante, paṭipajjitabban”ti?

“Āpatti esā, bhikkhave;

nesā anāpatti.

Āpanno eso bhikkhu, neso bhikkhu anāpanno.

Ukkhitto eso bhikkhu, neso bhikkhu anukkhitto.

Dhammikena kammena ukkhitto akuppena ṭhānārahena.

Yato ca kho so, bhikkhave, bhikkhu āpanno ca ukkhitto ca passati ca, tena hi, bhikkhave, taṁ bhikkhuṁ osārethā”ti.

8. Saṅghasāmaggīkathā

Atha kho te ukkhittānuvattakā bhikkhū taṁ ukkhittakaṁ bhikkhuṁ osāretvā yena ukkhepakā bhikkhū tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā ukkhepake bhikkhū etadavocuṁ—

“yasmiṁ, āvuso, vatthusmiṁ ahosi saṅghassa bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ, so eso bhikkhu āpanno ca ukkhitto ca passi ca osārito ca.

Handa mayaṁ, āvuso, tassa vatthussa vūpasamāya saṅghasāmaggiṁ karomā”ti.

Atha kho te ukkhepakā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ—

“te, bhante, ukkhittānuvattakā bhikkhū evamāhaṁsu—

‘yasmiṁ, āvuso, vatthusmiṁ ahosi saṅghassa bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ, so eso bhikkhu āpanno ca ukkhitto ca passi ca osārito ca.

Handa mayaṁ, āvuso, tassa vatthussa vūpasamāya saṅghasāmaggiṁ karomā’ti.

Kathaṁ nu kho, bhante, paṭipajjitabban”ti?

“Yato ca kho so, bhikkhave, bhikkhu āpanno ca ukkhitto ca passi ca osārito ca, tena hi, bhikkhave, saṅgho tassa vatthussa vūpasamāya saṅghasāmaggiṁ karotu.

Evañca pana, bhikkhave, kātabbā.

Sabbeheva ekajjhaṁ sannipatitabbaṁ gilānehi ca agilānehi ca.

Na kehici chando dātabbo.

Sannipatitvā byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo—

‘Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Yasmiṁ vatthusmiṁ ahosi saṅghassa bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ, so eso bhikkhu āpanno ca ukkhitto ca passi ca osārito ca.

Yadi saṅghassa pattakallaṁ, saṅgho tassa vatthussa vūpasamāya saṅghasāmaggiṁ kareyya.

Esā ñatti.

Suṇātu me, bhante, saṅgho.

Yasmiṁ vatthusmiṁ ahosi saṅghassa bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ, so eso bhikkhu āpanno ca ukkhitto ca passi ca osārito ca.

Saṅgho tassa vatthussa vūpasamāya saṅghasāmaggiṁ karoti.

Yassāyasmato khamati tassa vatthussa vūpasamāya saṅghasāmaggiyā karaṇaṁ, so tuṇhassa, yassa nakkhamati so bhāseyya.

Katā saṅghena tassa vatthussa vūpasamāya saṅghasāmaggī.

Nihato saṅghabhedo, nihatā saṅgharāji, nihataṁ saṅghavavatthānaṁ, nihataṁ saṅghanānākaraṇaṁ.

Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṁ dhārayāmī’ti.

Tāvadeva uposatho kātabbo, pātimokkhaṁ uddisitabban”ti.

9. Upālisaṅghasāmaggīpucchā

Atha kho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṁ etadavoca—

“yasmiṁ, bhante, vatthusmiṁ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ, saṅgho taṁ vatthuṁ avinicchinitvā amūlā mūlaṁ gantvā saṅghasāmaggiṁ karoti, dhammikā nu kho sā, bhante, saṅghasāmaggī”ti?

“Yasmiṁ, upāli, vatthusmiṁ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ, saṅgho taṁ vatthuṁ avinicchinitvā amūlā mūlaṁ gantvā saṅghasāmaggiṁ karoti, adhammikā sā, upāli, saṅghasāmaggī”ti.

“Yasmiṁ pana, bhante, vatthusmiṁ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ, saṅgho taṁ vatthuṁ vinicchinitvā mūlā mūlaṁ gantvā saṅghasāmaggiṁ karoti, dhammikā nu kho sā, bhante, saṅghasāmaggī”ti?

“Yasmiṁ, upāli, vatthusmiṁ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ, saṅgho taṁ vatthuṁ vinicchinitvā mūlā mūlaṁ gantvā saṅghasāmaggiṁ karoti, dhammikā sā, upāli, saṅghasāmaggī”ti.

“Kati nu kho, bhante, saṅghasāmaggiyo”ti?

“Dvemā, upāli, saṅghasāmaggiyo—

atthupāli, saṅghasāmaggī atthāpetā byañjanupetā;

atthupāli, saṅghasāmaggī atthupetā ca byañjanupetā ca.

Katamā ca, upāli, saṅghasāmaggī atthāpetā byañjanupetā?

Yasmiṁ, upāli, vatthusmiṁ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ, saṅgho taṁ vatthuṁ avinicchinitvā amūlā mūlaṁ gantvā saṅghasāmaggiṁ karoti, ayaṁ vuccati, upāli, saṅghasāmaggī atthāpetā byañjanupetā.

Katamā ca, upāli, saṅghasāmaggī atthupetā ca byañjanupetā ca?

Yasmiṁ, upāli, vatthusmiṁ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ, saṅgho taṁ vatthuṁ vinicchinitvā mūlā mūlaṁ gantvā saṅghasāmaggiṁ karoti, ayaṁ vuccati, upāli, saṅghasāmaggī atthupetā ca byañjanupetā ca.

Imā kho, upāli, dve saṅghasāmaggiyo”ti.

Atha kho āyasmā upāli uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi—

“Saṅghassa kiccesu ca mantanāsu ca,

Atthesu jātesu vinicchayesu ca;

Kathaṁpakārodha naro mahatthiko,

Bhikkhu kathaṁ hotidha paggahāraho”ti.

“Anānuvajjo paṭhamena sīlato,

Avekkhitācāro susaṁvutindriyo;

Paccatthikā nūpavadanti dhammato,

Na hissa taṁ hoti vadeyyu yena naṁ.

So tādiso sīlavisuddhiyā ṭhito,

Visārado hoti visayha bhāsati;

Nacchambhati parisagato na vedhati,

Atthaṁ na hāpeti anuyyutaṁ bhaṇaṁ.

Tatheva pañhaṁ parisāsu pucchito,

Na ceva pajjhāyati na maṅku hoti;

So kālāgataṁ byākaraṇārahaṁ vaco,

Rañjeti viññūparisaṁ vicakkhaṇo.

Sagāravo vuḍḍhataresu bhikkhusu,

Ācerakamhi ca sake visārado;

Alaṁ pametuṁ paguṇo kathetave,

Paccatthikānañca viraddhikovido.

Paccatthikā yena vajanti niggahaṁ,

Mahājano saññapanañca gacchati;

Sakañca ādāyamayaṁ na riñcati,

Viyākaraṁ pañhamanūpaghātikaṁ.

Dūteyyakammesu alaṁ samuggaho,

Saṅghassa kiccesu ca āhu naṁ yathā;

Karaṁ vaco bhikkhugaṇena pesito,

Ahaṁ karomīti na tena maññati.

Āpajjati yāvatakesu vatthusu,

Āpattiyā hoti yathā ca vuṭṭhiti;

Ete vibhaṅgā ubhayassa svāgatā,

Āpatti vuṭṭhānapadassa kovido.

Nissāraṇaṁ gacchati yāni cācaraṁ,

Nissārito hoti yathā ca vattanā;

Osāraṇaṁ taṁvusitassa jantuno,

Etampi jānāti vibhaṅgakovido.

Sagāravo vuḍḍhataresu bhikkhusu,

Navesu theresu ca majjhimesu ca;

Mahājanassatthacarodha paṇḍito,

So tādiso bhikkhu idha paggahāraho”ti.

Kosambakakkhandhako dasamo.

Tassuddānaṁ

Kosambiyaṁ jinavaro,

vivādāpattidassane;

Nukkhipeyya yasmiṁ tasmiṁ,

saddhāyāpatti desaye.

Antosīmāyaṁ tattheva,

bālakañceva vaṁsadā;

Pālileyyā ca sāvatthi,

sāriputto ca kolito.

Mahākassapakaccānā,

koṭṭhiko kappinena ca;

Mahācundo anuruddho,

revato upāli cubho.

Ānando rāhulo ceva,

gotamīnāthapiṇḍiko;

Senāsanaṁ vivittañca,

āmisaṁ samakampi ca.

Na kehi chando dātabbo,

upāliparipucchito;

Anānuvajjo sīlena,

sāmaggī jinasāsaneti.

Kosambakakkhandhako niṭṭhito.

Mahāvaggo niṭṭhito.

Mahāvaggapāḷi niṭṭhitā.